೧. ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

ಇಮೇ ಖೋ ಪನಾಯ್ಯಾಯೋ ಛಸಟ್ಠಿಸತಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾ

ಧಮ್ಮಾ ಉದ್ದೇಸಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ.

೭೯೩. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರೇನ ಉಪಾಸಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಲಸುಣೇನ ಪವಾರಿತೋ ಹೋತಿ – ‘‘ಯಾಸಂ ಅಯ್ಯಾನಂ ಲಸುಣೇನ ಅತ್ಥೋ, ಅಹಂ ಲಸುಣೇನಾ’’ತಿ. ಖೇತ್ತಪಾಲೋ ಚ ಆಣತ್ತೋ ಹೋತಿ – ‘‘ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏಕಮೇಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ದ್ವೇತಯೋ ಭಣ್ಡಿಕೇ ದೇಹೀ’’ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಉಸ್ಸವೋ ಹೋತಿ. ಯಥಾಭತಂ ಲಸುಣಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ತಂ ಉಪಾಸಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಲಸುಣೇನ, ಆವುಸೋ, ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ‘‘ನತ್ಥಾಯ್ಯೇ. ಯಥಾಭತಂ ಲಸುಣಂ ಪರಿಕ್ಖೀಣಂ. ಖೇತ್ತಂ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ. ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಖೇತ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಲಸುಣಂ ಹರಾಪೇಸಿ. ಖೇತ್ತಪಾಲೋ ಉಜ್ಝಾಯತಿ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಿಪಾಚೇತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಲಸುಣಂ ಹರಾಪೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ! ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ತಸ್ಸ ಖೇತ್ತಪಾಲಸ್ಸ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಖಿಯ್ಯನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಾಚೇನ್ತಸ್ಸ. ಯಾ ತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಅಯ್ಯಾ ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಲಸುಣಂ ಹರಾಪೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಲಸುಣಂ ಹರಾಪೇತೀತಿ [ಹರಾಪೇಸೀತಿ (ಕ.)]? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಲಸುಣಂ ಹರಾಪೇಸ್ಸತಿ! ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ –

‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪಜಾಪತಿ ಅಹೋಸಿ. ತಿಸ್ಸೋ ಚ ಧೀತರೋ – ನನ್ದಾ, ನನ್ದವತೀ, ಸುನ್ದರೀನನ್ದಾ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಕಾಲಙ್ಕತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಹಂಸಯೋನಿಂ ಉಪಪಜ್ಜಿ. ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸೋವಣ್ಣಮಯಾ ಪತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸೋ ತಾಸಂ ಏಕೇಕಂ ಪತ್ತಂ ದೇತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ‘‘ಅಯಂ ಹಂಸೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏಕೇಕಂ ಪತ್ತಂ ದೇತೀ’’ತಿ ತಂ ಹಂಸರಾಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಪ್ಪತ್ತಂ ಅಕಾಸಿ. ತಸ್ಸ ಪುನ ಜಾಯಮಾನಾ ಪತ್ತಾ ಸೇತಾ ಸಮ್ಪಜ್ಜಿಂಸು. ತದಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಅತಿಲೋಭೇನ ಸುವಣ್ಣಾ ಪರಿಹೀನಾ. ಇದಾನಿ ಲಸುಣಾ ಪರಿಹಾಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

[ಜಾ. ೧.೧.೧೩೬ ಸುವಣ್ಣಹಂಸಜಾತಕೇಪಿ] ‘‘ಯಂ ಲದ್ಧಂ ತೇನ ತುಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಅತಿಲೋಭೋ ಹಿ ಪಾಪಕೋ;

ಹಂಸರಾಜಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಸುವಣ್ಣಾ ಪರಿಹಾಯಥಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಥುಲ್ಲನನ್ದಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ದುಬ್ಭರತಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸನ್ತು –

೭೯೪. ‘‘ಯಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಲಸುಣಂ ಖಾದೇಯ್ಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೭೯೫. ಯಾ ಪನಾತಿ ಯಾ ಯಾದಿಸಾ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖುನೀತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀತಿ.

ಲಸುಣಂ ನಾಮ ಮಾಗಧಕಂ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೭೯೬. ಲಸುಣೇ ಲಸುಣಸಞ್ಞಾ ಖಾದತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಲಸುಣೇ ವೇಮತಿಕಾ ಖಾದತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಲಸುಣೇ ಅಲಸುಣಸಞ್ಞಾ ಖಾದತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅಲಸುಣೇ ಲಸುಣಸಞ್ಞಾ ಖಾದತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಲಸುಣೇ ವೇಮತಿಕಾ ಖಾದತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಲಸುಣೇ ಅಲಸುಣಸಞ್ಞಾ ಖಾದತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೭೯೭. ಅನಾಪತ್ತಿ ಪಲಣ್ಡುಕೇ, ಭಞ್ಜನಕೇ, ಹರೀತಕೇ, ಚಾಪಲಸುಣೇ, ಸೂಪಸಮ್ಪಾಕೇ, ಮಂಸಸಮ್ಪಾಕೇ, ತೇಲಸಮ್ಪಾಕೇ, ಸಾಳವೇ, ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗೇ, ಉಮ್ಮತ್ತಿಕಾಯ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಾಯಾತಿ.

ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.