೪. ಕಾಣಮಾತುಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೩೦. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಕಾಣಮಾತಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಸದ್ಧಾ ಹೋತಿ ಪಸನ್ನಾ. ಕಾಣಾ ಗಾಮಕೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದಿನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಕಾಣಾ ಮಾತುಘರಂ ಅಗಮಾಸಿ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ. ಅಥ ಖೋ ಕಾಣಾಯ ಸಾಮಿಕೋ ಕಾಣಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸಿ – ‘‘ಆಗಚ್ಛತು ಕಾಣಾ, ಇಚ್ಛಾಮಿ ಕಾಣಾಯ ಆಗತ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಕಾಣಮಾತಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ‘‘ಕಿಸ್ಮಿಂ ವಿಯ ರಿತ್ತಹತ್ಥಂ ಗನ್ತು’’ನ್ತಿ ಪೂವಂ [ಪೂಪಂ (ಣ್ವಾದಿ)] ಪಚಿ. ಪಕ್ಕೇ ಪೂವೇ ಅಞ್ಞತರೋ ಪಿಣ್ಡಚಾರಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಣಮಾತಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ನಿವೇಸನಂ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಕಾಣಮಾತಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪೂವಂ ದಾಪೇಸಿ. ಸೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ತಸ್ಸಪಿ ಪೂವಂ ದಾಪೇಸಿ. ಸೋಪಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ತಸ್ಸಪಿ ಪೂವಂ ದಾಪೇಸಿ. ಯಥಾಪಟಿಯತ್ತಂ ಪೂವಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಕಾಣಾಯ ಸಾಮಿಕೋ ಕಾಣಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸಿ – ‘‘ಆಗಚ್ಛತು ಕಾಣಾ, ಇಚ್ಛಾಮಿ ಕಾಣಾಯ ಆಗತ’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಕಾಣಮಾತಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ‘‘ಕಿಸ್ಮಿಂ ವಿಯ ರಿತ್ತಹತ್ತಂ ಗನ್ತು’’ನ್ತಿ ಪೂವಂ ಪಚಿ. ಪಕ್ಕೇ ಪೂವೇ ಅಞ್ಞತರೋ ಪಿಣ್ಡಚಾರಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಣಮಾತಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ನಿವೇಸನಂ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಕಾಣಮಾತಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪೂವಂ ದಾಪೇಸಿ. ಸೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ತಸ್ಸಪಿ ಪೂವಂ ದಾಪೇಸಿ. ಸೋಪಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ತಸ್ಸಪಿ ಪೂವಂ ದಾಪೇಸಿ. ಯಥಾಪಟಿಯತ್ತಂ ಪೂವಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಕಾಣಾಯ ಸಾಮಿಕೋ ಕಾಣಾಯ ಸನ್ತಿಕೇ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸಿ – ‘‘ಆಗಚ್ಛತು ಕಾಣಾ, ಇಚ್ಛಾಮಿ ಕಾಣಾಯ ಆಗತಂ. ಸಚೇ ಕಾಣಾ ನಾಗಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ಅಹಂ ಅಞ್ಞಂ ಪಜಾಪತಿಂ ಆನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಕಾಣಮಾತಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಕಿಸ್ಮಿಂ ವಿಯ ರಿತ್ತಹತ್ಥಂ ಗನ್ತುನ್ತಿ ಪೂವಂ ಪಚಿ. ಪಕ್ಕೇ ಪೂವೇ ಅಞ್ಞತರೋ ಪಿಣ್ಡಚಾರಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಣಮಾತಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ನಿವೇಸನಂ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಕಾಣಮಾತಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪೂವಂ ದಾಪೇಸಿ. ಸೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ತಸ್ಸಪಿ ಪೂವಂ ದಾಪೇಸಿ. ಸೋಪಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ತಸ್ಸಪಿ ಪೂವಂ ದಾಪೇಸಿ. ಯಥಾಪಟಿಯತ್ತಂ ಪೂವಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಕಾಣಾಯ ಸಾಮಿಕೋ ಅಞ್ಞಂ ಪಜಾಪತಿಂ ಆನೇಸಿ.

ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ಕಾಣಾ – ‘‘ತೇನ ಕಿರ ಪುರಿಸೇನ ಅಞ್ಞಾ ಪಜಾಪತಿ ಆನೀತಾ’’ತಿ. ಸಾ ರೋದನ್ತೀ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಕಾಣಮಾತಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಕಾಣಮಾತಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಕಾಣಮಾತರಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಸ್ಸಾಯಂ ಕಾಣಾ ರೋದತೀ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಕಾಣಮಾತಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಕಾಣಮಾತರಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಮಾದಪೇತ್ವಾ ಸಮುತ್ತೇಜೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

೨೩೧. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರೋ ಸತ್ಥೋ ರಾಜಗಹಾ ಪಟಿಯಾಲೋಕಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞತರೋ ಪಿಣ್ಡಚಾರಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ತಂ ಸತ್ಥಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಅಞ್ಞತರೋ ಉಪಾಸಕೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸತ್ತುಂ ದಾಪೇಸಿ. ಸೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ತಸ್ಸಪಿ ಸತ್ತುಂ ದಾಪೇಸಿ. ಸೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ತಸ್ಸಪಿ ಸತ್ತುಂ ದಾಪೇಸಿ. ಯಥಾಪಟಿಯತ್ತಂ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಉಪಾಸಕೋ ತೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಜ್ಜಣ್ಹೋ, ಅಯ್ಯಾ, ಆಗಮೇಥ, ಯಥಾಪಟಿಯತ್ತಂ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಅಯ್ಯಾನಂ ದಿನ್ನಂ. ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಪಟಿಯಾದೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ನಾಯ್ಯೋ [ನಾಯ್ಯ (ಸ್ಯಾ.)] ಸಕ್ಕಾ ಆಗಮೇತುಂ, ಪಯಾತೋ ಸತ್ಥೋ’’ತಿ ಅಗಮಂಸು. ಅಥ ಖೋ ತಸ್ಸ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಪಟಿಯಾದೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಚೋರಾ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿಂಸು. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸ್ಸನ್ತಿ! ಅಯಂ ಇಮೇಸಂ ದತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಚೋರೇಹಿ ಅಚ್ಛಿನ್ನೋ’’ತಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಾನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇಸ್ಸಾಮಿ ದಸ ಅತ್ಥವಸೇ ಪಟಿಚ್ಚ – ಸಙ್ಘಸುಟ್ಠುತಾಯ, ಸಙ್ಘಫಾಸುತಾಯ…ಪೇ… ವಿನಯಾನುಗ್ಗಹಾಯ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೨೩೨. ‘‘ಭಿಕ್ಖುಂ ಪನೇವ ಕುಲಂ ಉಪಗತಂ ಪೂವೇಹಿ ವಾ ಮನ್ಥೇಹಿ ವಾ ಅಭಿಹಟ್ಠುಂ ಪವಾರೇಯ್ಯ, ಆಕಙ್ಖಮಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾ ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ತತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಿಭಜಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಾಮೀಚೀ’’ತಿ.

೨೩೩. ಭಿಕ್ಖುಂ ಪನೇವ ಕುಲಂ ಉಪಗತನ್ತಿ ಕುಲಂ ನಾಮ ಚತ್ತಾರಿ ಕುಲಾನಿ – ಖತ್ತಿಯಕುಲಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲಂ, ವೇಸ್ಸಕುಲಂ, ಸುದ್ದಕುಲಂ.

ಉಪಗತನ್ತಿ ತತ್ಥ ಗತಂ.

ಪೂವಂ ನಾಮ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪಹೇಣಕತ್ಥಾಯ ಪಟಿಯತ್ತಂ.

ಮನ್ಥಂ ನಾಮ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪಾಥೇಯ್ಯತ್ಥಾಯ ಪಟಿಯತ್ತಂ.

ಅಭಿಹಟ್ಠುಂ ಪವಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಯಾವತಕಂ ಇಚ್ಛಸಿ ತಾವತಕಂ ಗಣ್ಹಾಹೀತಿ.

ಆಕಙ್ಖಮಾನೇನಾತಿ ಇಚ್ಛಮಾನೇನ.

ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ದ್ವೇತಯೋ ಪತ್ತಪೂರಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾ.

ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ಪಟಿಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾತಿ ತತುತ್ತರಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ತತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅಮುತ್ರ ಮಯಾ ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಾ, ಮಾ ಖೋ ತತ್ಥ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೀ’’ತಿ. ಸಚೇ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ನ ಆಚಿಕ್ಖತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಸಚೇ ಆಚಿಕ್ಖಿತೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.

ತತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಿಭಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಕಮನಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಸಂವಿಭಜಿತಬ್ಬಂ.

ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಾಮೀಚೀತಿ ಅಯಂ ತತ್ಥ ಅನುಧಮ್ಮತಾ.

೨೩೪. ಅತಿರೇಕದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ಅತಿರೇಕಸಞ್ಞೀ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅತಿರೇಕದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ವೇಮತಿಕೋ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅತಿರೇಕದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ಊನಕಸಞ್ಞೀ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಊನಕದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ಅತಿರೇಕಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಊನಕದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಊನಕದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ಊನಕಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೨೩೫. ಅನಾಪತ್ತಿ ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಊನಕದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ನ ಪಹೇಣಕತ್ಥಾಯ ನ ಪಾಥೇಯ್ಯತ್ಥಾಯ ಪಟಿಯತ್ತಂ ದೇನ್ತಿ, ಪಹೇಣಕತ್ಥಾಯ ವಾ ಪಾಥೇಯ್ಯತ್ಥಾಯ ವಾ ಪಟಿಯತ್ತಸೇಸಕಂ ದೇನ್ತಿ, ಗಮನೇ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೇ ದೇನ್ತಿ, ಞಾತಕಾನಂ ಪವಾರಿತಾನಂ, ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯ, ಅತ್ತನೋ ಧನೇನ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಕಾಣಮಾತುಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಚತುತ್ಥಂ.