೫. ಪಠಮಪವಾರಣಾಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೩೬. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಭೋಜೇಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಭುತ್ತಾವೀ ಪವಾರಿತಾ ಞಾತಿಕುಲಾನಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಚ್ಚೇ ಭುಞ್ಜಿಂಸು ಏಕಚ್ಚೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಆದಾಯ ಅಗಮಂಸು. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಟಿವಿಸ್ಸಕೇ [ಪಟಿವಿಸಕೇ (ಯೋಜನಾ)] ಏತದವೋಚ – ‘‘ಭಿಕ್ಖೂ ಮಯಾ ಅಯ್ಯಾ ಸನ್ತಪ್ಪಿತಾ. ಏಥ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಕಿಂ ತ್ವಂ, ಅಯ್ಯೋ [ಅಯ್ಯ (ಸ್ಯಾ.)], ಅಮ್ಹೇ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸ್ಸಸಿ? ಯೇಪಿ ತಯಾ ನಿಮನ್ತಿತಾ ತೇಪಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಘರಾನಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಚ್ಚೇ ಭುಞ್ಜಿಂಸು ಏಕಚ್ಚೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಆದಾಯ ಅಗಮಂಸೂ’’ತಿ!

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಜ್ಝಾಯತಿ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಿಪಾಚೇತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಭದನ್ತಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಘರೇ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ! ನ ಚಾಹಂ ಪಟಿಬಲೋ ಯಾವದತ್ಥಂ ದಾತು’’ನ್ತಿ! ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಖಿಯ್ಯನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಾಚೇನ್ತಸ್ಸ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂ ಭುತ್ತಾವೀ ಪವಾರಿತಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಭುತ್ತಾವೀ ಪವಾರಿತಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ ಭುತ್ತಾವೀ ಪವಾರಿತಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ! ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಭುತ್ತಾವೀ ಪವಾರಿತೋ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ಖಾದೇಯ್ಯ ವಾ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ ವಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೨೩೭. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಲಾನಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಣೀತೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇ ನೀಹರನ್ತಿ. ಗಿಲಾನಾ ನ ಚಿತ್ತರೂಪಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ತಾನಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಛಟ್ಟೇನ್ತಿ. ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ಭಗವಾ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಂ ಮಹಾಸದ್ದಂ ಕಾಕೋರವಸದ್ದಂ. ಸುತ್ವಾನ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಸೋ, ಆನನ್ದ, ಉಚ್ಚಾಸದ್ದೋ ಮಹಾಸದ್ದೋ ಕಾಕೋರವಸದ್ದೋ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ‘‘ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಪನಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಲಾನಾತಿರಿತ್ತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ನ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯುಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಚ ಅಗಿಲಾನಸ್ಸ ಚ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕಾತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೨೩೮. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಭುತ್ತಾವೀ ಪವಾರಿತೋ ಅನತಿರಿತ್ತಂ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ಖಾದೇಯ್ಯ ವಾ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ ವಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೨೩೯. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಭುತ್ತಾವೀ ನಾಮ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಭೋಜನಂ ಅನ್ತಮಸೋ ಕುಸಗ್ಗೇನಪಿ ಭುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಪವಾರಿತೋ ನಾಮ ಅಸನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಭೋಜನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೋ ಅಭಿಹರತಿ, ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ.

ಅನತಿರಿತ್ತಂ ನಾಮ ಅಕಪ್ಪಿಯಕತಂ ಹೋತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕತಂ ಹೋತಿ, ಅನುಚ್ಚಾರಿತಕತಂ ಹೋತಿ, ಅಹತ್ಥಪಾಸೇ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಅಭುತ್ತಾವಿನಾ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಭುತ್ತಾವಿನಾ ಪವಾರಿತೇನ ಆಸನಾ ವುಟ್ಠಿತೇನ ಕತಂ ಹೋತಿ, ‘‘ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಅವುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ನ ಗಿಲಾನಾತಿರಿತ್ತಂ ಹೋತಿ’’ – ಏತಂ ಅನತಿರಿತ್ತಂ ನಾಮ.

ಅತಿರಿತ್ತಂ ನಾಮ ಕಪ್ಪಿಯಕತಂ ಹೋತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕತಂ ಹೋತಿ, ಉಚ್ಚಾರಿತಕತಂ ಹೋತಿ, ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಭುತ್ತಾವಿನಾ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಭುತ್ತಾವಿನಾ ಪವಾರಿತೇನ ಆಸನಾ ಅವುಟ್ಠಿತೇನ ಕತಂ ಹೋತಿ, ‘‘ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಗಿಲಾನಾತಿರಿತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಏತಂ ಅತಿರಿತ್ತಂ ನಾಮ.

ಖಾದನೀಯಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚ ಭೋಜನಾನಿ – ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಂ ಖಾದನೀಯಂ ನಾಮ.

ಭೋಜನೀಯಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚ ಭೋಜನಾನಿ – ಓದನೋ, ಕುಮ್ಮಾಸೋ, ಸತ್ತು, ಮಚ್ಛೋ, ಮಂಸಂ.

‘‘ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಿ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೨೪೦. ಅನತಿರಿತ್ತೇ ಅನತಿರಿತ್ತಸಞ್ಞೀ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ಖಾದತಿ ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅನತಿರಿತ್ತೇ ವೇಮತಿಕೋ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ಖಾದತಿ ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅನತಿರಿತ್ತೇ ಅತಿರಿತ್ತಸಞ್ಞೀ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ಖಾದತಿ ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತಿರಿತ್ತೇ ಅನತಿರಿತ್ತಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತಿರಿತ್ತೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತಿರಿತ್ತೇ ಅತಿರಿತ್ತಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೨೪೧. ಅನಾಪತ್ತಿ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ‘‘ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಹರನ್ತೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಸೇಸಕಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಪಠಮಪವಾರಣಾಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಪಞ್ಚಮಂ.