೧೭೮. ಸೀಹಸೇನಾಪತಿವತ್ಥು

೨೯೦. [ಅ. ನಿ. ೮.೧೨ ಆದಯೋ] ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಸನ್ಧಾಗಾರೇ [ಸನ್ಥಾಗಾರೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ನಿಗಣ್ಠಸಾವಕೋ ತಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಖೋ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಹಿಮೇ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಸನ್ಥಾಗಾರೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಂ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಸೀಹ, ಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಾನೋ ಅಕಿರಿಯವಾದಂ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸಸಿ? ಸಮಣೋ ಹಿ, ಸೀಹ, ಗೋತಮೋ ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಯೋ ಅಹೋಸಿ ಗಮಿಕಾಭಿಸಙ್ಖಾರೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ, ಸೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಸನ್ಧಾಗಾರೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾನೇನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಖೋ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಹಿಮೇ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಸನ್ಧಾಗಾರೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಂ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧ’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಸೀಹ, ಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಾನೋ ಅಕಿರಿಯವಾದಂ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸಸಿ? ಸಮಣೋ ಹಿ, ಸೀಹ, ಗೋತಮೋ ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಯೋ ಅಹೋಸಿ ಗಮಿಕಾಭಿಸಙ್ಖಾರೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ, ಸೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಸನ್ಧಾಗಾರೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಖೋ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಹಿಮೇ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಸನ್ಧಾಗಾರೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ಕಿಞ್ಹಿ ಮೇ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ನಿಗಣ್ಠಾ ಅಪಲೋಕಿತಾ ವಾ ಅನಪಲೋಕಿತಾ ವಾ? ಯಂನೂನಾಹಂ ಅನಪಲೋಕೇತ್ವಾವ ನಿಗಣ್ಠೇ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಂ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ರಥಸತೇಹಿ ದಿವಾ ದಿವಸ್ಸ ವೇಸಾಲಿಯಾ ನಿಯ್ಯಾಸಿ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ. ಯಾವತಿಕಾ ಯಾನಸ್ಸ ಭೂಮಿ, ಯಾನೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಾನಾ ಪಚ್ಚೋರೋಹಿತ್ವಾ ಪತ್ತಿಕೋವ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇ ತಂ, ಭನ್ತೇ, ‘ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’ತಿ. ಯೇ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಏವಮಾಹಂಸು ‘ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’ತಿ. ಕಚ್ಚಿ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ವುತ್ತವಾದಿನೋ, ನ ಚ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಾನುಧಮ್ಮಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತಿ, ನ ಚ ಕೋಚಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೋ ವಾದಾನುವಾದೋ ಗಾರಯ್ಹಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛತಿ? ಅನಬ್ಭಕ್ಖಾತುಕಾಮಾ ಹಿ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತ’’ನ್ತಿ.

೨೯೧. ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ. ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ. ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಉಚ್ಛೇದವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಉಚ್ಛೇದಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ. ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಜೇಗುಚ್ಛಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ. ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ವೇನಯಿಕೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ವಿನಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ. ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ತಪಸ್ಸೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ತಪಸ್ಸಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ. ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಅಪಗಬ್ಭೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಪಗಬ್ಭತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ. ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಅಸ್ಸತ್ಥೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಸ್ಸಾಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ.

೨೯೨. ‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ? ಅಹಞ್ಹಿ, ಸೀಹ, ಅಕಿರಿಯಂ ವದಾಮಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ; ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಕಿರಿಯಂ ವದಾಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ? ಅಹಞ್ಹಿ, ಸೀಹ, ಕಿರಿಯಂ ವದಾಮಿ ಕಾಯಸುಚರಿತಸ್ಸ ವಚೀಸುಚರಿತಸ್ಸ ಮನೋಸುಚರಿತಸ್ಸ, ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಕಿರಿಯಂ ವದಾಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಉಚ್ಛೇದವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಉಚ್ಛೇದಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ? ಅಹಞ್ಹಿ, ಸೀಹ, ಉಚ್ಛೇದಂ ವದಾಮಿ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ; ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಚ್ಛೇದಂ ವದಾಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಉಚ್ಛೇದವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಉಚ್ಛೇದಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಜೇಗುಚ್ಛಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ? ಅಹಞ್ಹಿ, ಸೀಹ, ಜಿಗುಚ್ಛಾಮಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇನ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇನ; ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಜಿಗುಚ್ಛಾಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಜೇಗುಚ್ಛಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ವೇನಯಿಕೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ವಿನಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ? ಅಹಞ್ಹಿ, ಸೀಹ, ವಿನಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ; ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ವೇನಯಿಕೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ವಿನಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ತಪಸ್ಸೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ತಪಸ್ಸಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ? ತಪನೀಯಾಹಂ, ಸೀಹ, ಪಾಪಕೇ ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ವದಾಮಿ – ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ. ಯಸ್ಸ ಖೋ, ಸೀಹ, ತಪನೀಯಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಙ್ಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ, ತಮಹಂ ತಪಸ್ಸೀತಿ ವದಾಮಿ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಖೋ, ಸೀಹ, ತಪನೀಯಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛೀನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ ‘‘ತಪಸ್ಸೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ತಪಸ್ಸಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಅಪಗಬ್ಭೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಅಪಗಬ್ಭತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ? ಯಸ್ಸ ಖೋ, ಸೀಹ, ಆಯತಿಂ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ, ತಮಹಂ ಅಪಗಬ್ಭೋತಿ ವದಾಮಿ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಖೋ, ಸೀಹ, ಆಯತಿಂ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಅಪಗಬ್ಭೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಪಗಬ್ಭತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಅಸ್ಸತ್ಥೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಅಸ್ಸಾಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀತಿ? ಅಹಞ್ಹಿ, ಸೀಹ, ಅಸ್ಸತ್ಥೋ ಪರಮೇನ ಅಸ್ಸಾಸೇನ, ಅಸ್ಸಾಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ಅಸ್ಸತ್ಥೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಅಸ್ಸಾಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’ತಿ.

೨೯೩. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರಂ [ಅನುವಿಜ್ಜಕಾರಂ (ಕ.)] ಖೋ, ಸೀಹ, ಕರೋಹಿ; ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಞಾತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಾಧು ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾಪಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಅತ್ತಮನೋ ಅಭಿರದ್ಧೋ, ಯಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಕರೋಹಿ; ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಞಾತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಾಧು ಹೋತೀ’ತಿ. ಮಮಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಸಾವಕಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ವೇಸಾಲಿಂ ಪಟಾಕಂ ಪರಿಹರೇಯ್ಯುಂ – ‘ಸೀಹೋ ಖೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸೇನಾಪತಿ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗತೋ’ತಿ. ಅಥ ಚ ಪನ ಮಂ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಕರೋಹಿ; ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಞಾತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಾಧು ಹೋತೀ’ತಿ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ದೀಘರತ್ತಂ ಖೋ ತೇ, ಸೀಹ, ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ಓಪಾನಭೂತಂ ಕುಲಂ, ಯೇನ ನೇಸಂ ಉಪಗತಾನಂ ಪಿಣ್ಡಕಂ ದಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾಪಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಅತ್ತಮನೋ ಅಭಿರದ್ಧೋ, ಯಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ದೀಘರತ್ತಂ ಖೋ ತೇ, ಸೀಹ, ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ಓಪಾನಭೂತಂ ಕುಲಂ, ಯೇನ ನೇಸಂ ಉಪಗತಾನಂ ಪಿಣ್ಡಕಂ ದಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯಾಸೀ’ತಿ. ಸುತಂ ಮೇ ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಮಯ್ಹಮೇವ ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ; ಮಯ್ಹಮೇವ ಸಾವಕಾನಂ ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸಾವಕಾನಂ ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ; ಮಯ್ಹಮೇವ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ; ಮಯ್ಹಮೇವ ಸಾವಕಾನಂ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸಾವಕಾನಂ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’ನ್ತಿ. ಅಥ ಚ ಪನ ಮಂ ಭಗವಾ ನಿಗಣ್ಠೇಸುಪಿ ದಾನೇ ಸಮಾದಪೇತಿ. ಅಪಿ ಚ, ಭನ್ತೇ, ಮಯಮೇತ್ಥ ಕಾಲಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತತಿಯಮ್ಪಿ ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ದಾನಕಥಂ…ಪೇ… ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಧಿವಾಸೇತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ಭತ್ತಂ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನಾ’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಭಗವತೋ ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

೨೯೪. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಅಞ್ಞತರಂ ಪುರಿಸಂ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭಣೇ, ಪವತ್ತಮಂಸಂ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪಣೀತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಕಾಲಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ – ‘‘ಕಾಲೋ, ಭನ್ತೇ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ನಿಗಣ್ಠಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ರಥಿಕಾಯ ರಥಿಕಂ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಬಾಹಾ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಕನ್ದನ್ತಿ – ‘‘ಅಜ್ಜ ಸೀಹೇನ ಸೇನಾಪತಿನಾ ಥೂಲಂ ಪಸುಂ ವಧಿತ್ವಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಕತಂ, ತಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಜಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತಂ ಮಂಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ ಪಟಿಚ್ಚಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಯೇನ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಉಪಕಣ್ಣಕೇ ಆರೋಚೇಸಿ ‘‘ಯಗ್ಘೇ, ಭನ್ತೇ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ಏತೇ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ನಿಗಣ್ಠಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ರಥಿಕಾಯ ರಥಿಕಂ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಬಾಹಾ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಕನ್ದನ್ತಿ – ‘ಅಜ್ಜ ಸೀಹೇನ ಸೇನಾಪತಿನಾ ಥೂಲಂ ಪಸುಂ ವಧಿತ್ವಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಕತಂ, ತಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಜಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತಂ ಮಂಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ ಪಟಿಚ್ಚಕಮ್ಮ’’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಲಂ ಅಯ್ಯೋ, ದೀಘರತ್ತಮ್ಪಿ ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ ಅವಣ್ಣಕಾಮಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಅವಣ್ಣಕಾಮಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ, ಅವಣ್ಣಕಾಮಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ; ನ ಚ ಪನ ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ ಜಿರಿದನ್ತಿ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಅಸತಾ ತುಚ್ಛಾ ಮುಸಾ ಅಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನ್ತಾ; ನ ಚ ಮಯಂ ಜೀವಿತಹೇತುಪಿ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಪಾಣಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಸಹತ್ಥಾ ಸನ್ತಪ್ಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪವಾರೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಭುತ್ತಾವಿಂ ಓನೀತಪತ್ತಪಾಣಿಂ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಸೀಹಂ ಸೇನಾಪತಿಂ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಮಾದಪೇತ್ವಾ ಸಮುತ್ತೇಜೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜಾ ನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತಂ ಮಂಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿಕೋಟಿಪರಿಸುದ್ಧಂ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ – ಅದಿಟ್ಠಂ ಅಸ್ಸುತಂ ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತ’’ನ್ತಿ.

ಸೀಹಸೇನಾಪತಿವತ್ಥು ನಿಟ್ಠಿತಂ.