೧೭೦. ಯಾಗುಮಧುಗೋಳಕಾನುಜಾನನಾ

೨೮೨. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಅನ್ಧಕವಿನ್ದಂ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ, ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ, ಅಡ್ಢತೇಲಸೇಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಜಾನಪದಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಬಹುಂ ಲೋಣಮ್ಪಿ, ತೇಲಮ್ಪಿ, ತಣ್ಡುಲಮ್ಪಿ, ಖಾದನೀಯಮ್ಪಿ ಸಕಟೇಸು ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ – ಯದಾ ಪಟಿಪಾಟಿಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮ ತದಾ ಭತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾತಿ, ಪಞ್ಚಮತ್ತಾನಿ ಚ ವಿಘಾಸಾದಸತಾನಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಅನ್ಧಕವಿನ್ದಂ ತದವಸರಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪಟಿಪಾಟಿಂ ಅಲಭನ್ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅತೀತಾನಿ [ಅಧಿಕಾನಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಖೋ ಮೇ ದ್ವೇ ಮಾಸಾನಿ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಅನುಬನ್ಧನ್ತಸ್ಸ ‘ಯದಾ ಪಟಿಪಾಟಿಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ ತದಾ ಭತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ನ ಚ ಮೇ ಪಟಿಪಾಟಿ ಲಬ್ಭತಿ, ಅಹಞ್ಚಮ್ಹಿ ಏಕತ್ತಕೋ [ಏಕತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)], ಬಹು ಚ ಮೇ ಘರಾವಾಸತ್ಥೋ ಹಾಯತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಭತ್ತಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇಯ್ಯಂ; ಯಂ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ನಾಸ್ಸ, ತಂ ಪಟಿಯಾದೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭತ್ತಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ದ್ವೇ ನಾದ್ದಸ – ಯಾಗುಞ್ಚ ಮಧುಗೋಳಕಞ್ಚ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧ ಮೇ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಪಟಿಪಾಟಿಂ ಅಲಭನ್ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ ‘ಅತೀತಾನಿ ಖೋ ಮೇ ದ್ವೇ ಮಾಸಾನಿ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಅನುಬನ್ಧನ್ತಸ್ಸ, ಯದಾ ಪಟಿಪಾಟಿಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ ತದಾ ಭತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ನ ಚ ಮೇ ಪಟಿಪಾಟಿ ಲಬ್ಭತಿ, ಅಹಞ್ಚಮ್ಹಿ ಏಕತ್ತಕೋ, ಬಹು ಚ ಮೇ ಘರಾವಾಸತ್ಥೋ ಹಾಯತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಭತ್ತಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇಯ್ಯಂ; ಯಂ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ನಾಸ್ಸ, ತಂ ಪಟಿಯಾದೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಭತ್ತಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ದ್ವೇ ನಾದ್ದಸಂ – ಯಾಗುಞ್ಚ ಮಧುಗೋಳಕಞ್ಚ. ಸಚಾಹಂ, ಭೋ ಆನನ್ದ, ಪಟಿಯಾದೇಯ್ಯಂ ಯಾಗುಞ್ಚ ಮಧುಗೋಳಕಞ್ಚ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ ಮೇ ಭವಂ ಗೋತಮೋ’’ತಿ? ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭಗವನ್ತಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತೇನ ಹಾನನ್ದ, ಪಟಿಯಾದೇತೂತಿ. ತೇನ ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಟಿಯಾದೇಹೀತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪಹೂತಂ ಯಾಗುಞ್ಚ ಮಧುಗೋಳಕಞ್ಚ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಉಪನಾಮೇಸಿ – ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತು ಮೇ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಯಾಗುಞ್ಚ ಮಧುಗೋಳಕಞ್ಚಾತಿ. ತೇನ ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದೇಹೀತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಹೂತಾಯ ಯಾಗುಯಾ ಚ ಮಧುಗೋಳಕೇನ ಚ ಸಹತ್ಥಾ ಸನ್ತಪ್ಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪವಾರೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಧೋತಹತ್ಥಂ ಓನೀತಪತ್ತಪಾಣಿಂ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ದಸಯಿಮೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆನಿಸಂಸಾ ಯಾಗುಯಾ. ಕತಮೇ ದಸ? ಯಾಗುಂ ದೇನ್ತೋ ಆಯುಂ ದೇತಿ, ವಣ್ಣಂ ದೇತಿ, ಸುಖಂ ದೇತಿ, ಬಲಂ ದೇತಿ, ಪಟಿಭಾನಂ ದೇತಿ, ಯಾಗು ಪೀತಾ ಖುದ್ದಂ [ಖುದಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪಟಿಹನತಿ, ಪಿಪಾಸಂ ವಿನೇತಿ, ವಾತಂ ಅನುಲೋಮೇತಿ, ವತ್ಥಿಂ ಸೋಧೇತಿ, ಆಮಾವಸೇಸಂ ಪಾಚೇತಿ – ಇಮೇ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದಸಾನಿಸಂಸಾ ಯಾಗುಯಾ’’ತಿ [ಪಚ್ಛಿಮಾ ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಅ. ನಿ. ೫.೨೦೭].

[ಅ. ನಿ. ೪.೫೮-೫೯ ಥೋಕಂ ವಿಸದಿಸಂ] ಯೋ ಸಞ್ಞತಾನಂ ಪರದತ್ತಭೋಜಿನಂ;

ಕಾಲೇನ ಸಕ್ಕಚ್ಚ ದದಾತಿ ಯಾಗುಂ;

ದಸಸ್ಸ ಠಾನಾನಿ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛತಿ;

ಆಯುಞ್ಚ ವಣ್ಣಞ್ಚ ಸುಖಂ ಬಲಞ್ಚ.

ಪಟಿಭಾನಮಸ್ಸ ಉಪಜಾಯತೇ ತತೋ;

ಖುದ್ದಂ ಪಿಪಾಸಞ್ಚ ಬ್ಯಪನೇತಿ ವಾತಂ;

ಸೋಧೇತಿ ವತ್ಥಿಂ ಪರಿಣಾಮೇತಿ ಭುತ್ತಂ;

ಭೇಸಜ್ಜಮೇತಂ ಸುಗತೇನ ವಣ್ಣಿತಂ.

ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಯಾಗುಂ ಅಲಮೇವ ದಾತುಂ;

ನಿಚ್ಚಂ ಮನುಸ್ಸೇನ ಸುಖತ್ಥಿಕೇನ;

ದಿಬ್ಬಾನಿ ವಾ ಪತ್ಥಯತಾ ಸುಖಾನಿ;

ಮನುಸ್ಸಸೋಭಗ್ಯತಮಿಚ್ಛತಾ ವಾತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾಗುಞ್ಚ ಮಧುಗೋಳಕಞ್ಚಾ’’ತಿ.

ಯಾಗುಮಧುಗೋಳಕಾನುಜಾನನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.