೩. ಯುತ್ತಿಹಾರಸಮ್ಪಾತವಿಭಾವನಾ
೬೫. ಯೇನ ಯೇನ ವಿಚಯಹಾರಸಮ್ಪಾತೇನ ಸುತ್ತಪ್ಪದೇಸತ್ಥಾ ಆಚರಿಯೇನ ವಿಚಯಿತಬ್ಬಾ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಚ ಞಾತಾ, ಸೋ ವಿಚಯಹಾರಸಮ್ಪಾತೋ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ, ‘‘ಕತಮೋ ಯುತ್ತಿಹಾರಸಮ್ಪಾತೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬತ್ತಾ ‘‘ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಯುತ್ತಿಹಾರಸಮ್ಪಾತೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ – ‘‘ಏವಂ ನಾನಾನಯೇಹಿ ವಿಚಯಹಾರಸಮ್ಪಾತಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಯುತ್ತಿಹಾರಸಮ್ಪಾತಾದೀನಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಯುತ್ತಿಹಾರಸಮ್ಪಾತೋ’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧ’’ನ್ತಿ (ನೇತ್ತಿ. ಅಟ್ಠ. ೬೫) ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ದೇಸನಾಹಾರಸಮ್ಪಾತಾದೀಸು ಸೋಳಸಸು ಹಾರಸಮ್ಪಾತೇಸು ಕತಮೋ ಸಂವಣ್ಣನಾವಿಸೇಸೋ ಯುತ್ತಿಹಾರಸಮ್ಪಾತೋ ನಾಮಾತಿ ಪುಚ್ಛತಿ, ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಯಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತಪ್ಪದೇಸೇ ವುತ್ತಾನಂ ಅತ್ಥಾನಂ ಯುತ್ತಿಭಾವೋ ವಿಚಾರೇತಬ್ಬೋ, ತಂ ಸುತ್ತಪ್ಪದೇಸಂ ನೀಹರಿತುಂ –
‘‘ತಸ್ಮಾ ರಕ್ಖಿತಚಿತ್ತಸ್ಸ, ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಗೋಚರೋ;
ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಪುರೇಕ್ಖಾರೋ, ಞತ್ವಾನ ಉದಯಬ್ಬಯಂ;
ಥಿನಮಿದ್ಧಾಭಿಭೂ ಭಿಕ್ಖು, ಸಬ್ಬಾ ದುಗ್ಗತಿಯೋ ಜಹೇ’’ತಿ. (ಉದಾ. ೩೨; ನೇತ್ತಿ. ೩೧, ೭೮) –
ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸಂ ಗಾಥಾಯಂ ತಸ್ಮಾ ಅರಕ್ಖಿತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಮಾರವಸಾನುಗತತ್ತಾ ಸತಿಸಂವರಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಾದಿವಸೇನ ಭಿಕ್ಖು ರಕ್ಖಿತಚಿತ್ತೋ ಅಸ್ಸ ಭವೇಯ್ಯ, ತಸ್ಮಾ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಿಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪಗೋಚರಸ್ಸ ಮಾರವಸಾನುಗತತ್ತಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಙ್ಕಪ್ಪಾದಿವಸೇನ ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಗೋಚರೋ ಅಸ್ಸ ಭವೇಯ್ಯ, ತಸ್ಮಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಹತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಮಾರವಸಾನುಗತತ್ತಾ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇನ ಭಿಕ್ಖು ಉದಯಬ್ಬಯಂ ಞತ್ವಾನ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಪುರೇಕ್ಖಾರೋ ಅಸ್ಸ ಭವೇಯ್ಯ, ತಸ್ಮಾ ಥಿನಮಿದ್ಧೇನ ಹತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಮಾರವಸಾನುಗತತ್ತಾ ವೀರಿಯವಸೇನ ಭಿಕ್ಖು ಥಿನಮಿದ್ಧಾಭಿಭೂ ಅಸ್ಸ ಭವೇಯ್ಯ, ತಾದಿಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಾ ದುಗ್ಗತಿಯೋ ಜಹೇ ಜಹಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.
‘‘ತಸ್ಸಂ ಗಾಥಾಯಂ ಕಥಂ ಯುತ್ತಿಭಾವೋ ವಿಚಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ ‘‘ತಸ್ಮಾ ರಕ್ಖಿತಚಿತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ರಕ್ಖಿತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಗೋಚರೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ ಯುಜ್ಜತಿ ಏವ, ನೋ ನ ಯುಜ್ಜತಿ. ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪಾನಮ್ಪಿ ಜಹಿತತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಪುರೇಕ್ಖಾರೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತೋ ಉದಯಬ್ಬಯಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ ಯುಜ್ಜತಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಪುರೇಕ್ಖಾರಸ್ಸ ಉದಯಬ್ಬಯಾನುಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಭವತೋ. ಉದಯಬ್ಬಯಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋ ಸಬ್ಬಾ ದುಗ್ಗತಿಯೋ ಜಹಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ ಯುಜ್ಜತಿ ಉದಯಬ್ಬಯಾನುಪಸ್ಸನಾನುಕ್ಕಮೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸಮ್ಭವತೋ. ಸಬ್ಬಾ ದುಗ್ಗತಿಯೋ ಜಹನ್ತೋ ಸಬ್ಬಾನಿ ದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಭಯಾನಿ ಸಮತಿಕ್ಕಮಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ ಯುಜ್ಜತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಭಯಾನಂ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನತೋ.
‘‘ಏತ್ತಕೋವ ಯುತ್ತಿಹಾರಸಮ್ಪಾತೋ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ ‘‘ನಿಯುತ್ತೋ ಯುತ್ತಿಹಾರಸಮ್ಪಾತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಯೇನ ಯೇನ ಸಂವಣ್ಣನಾವಿಸೇಸಭೂತೇನ ಯುತ್ತಿಹಾರಸಮ್ಪಾತೇನ ಸುತ್ತಪ್ಪದೇಸತ್ಥಾನಂ ಯುತ್ತಿಭಾವೋ ವಿಚಾರೇತಬ್ಬೋ, ಸೋ ಸೋ ಸಂವಣ್ಣನಾವಿಸೇಸಭೂತೋ ಯುತ್ತಿಹಾರಸಮ್ಪಾತೋ ನಿಯುತ್ತೋ ಯಥಾರಹಂ ನಿದ್ಧಾರೇತ್ವಾ ಯುಜ್ಜಿತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ.
ಇತಿ ಯುತ್ತಿಹಾರಸಮ್ಪಾತೇ ಸತ್ತಿಬಲಾನುರೂಪಾ ರಚಿತಾ
ವಿಭಾವನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಪನ…ಪೇ… ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ.