೧೧. ಗತಿಅನುಯೋಗವಣ್ಣನಾ

೬೯-೭೨. ಯಾನಿಸ್ಸ ಸುತ್ತಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಲದ್ಧಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾ, ತೇಸಂ ದಸ್ಸನತೋ ಪರತೋ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸನ್ಧಾವತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಾಳಿ ಆಗತಾ, ಪುರತೋ ಪನ ‘‘ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸನ್ಧಾವತೀ’’ತಿಆದಿನಾ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ದಸ್ಸೇನ್ತೋ…ಪೇ… ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ದಸ್ಸೇತ್ವಾತಿ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ‘‘ಯಾನಿಸ್ಸ…ಪೇ… ತಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘ತೇನ ಹಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸನ್ಧಾವತೀ’ತಿಆದಿಮಾಹಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಸ್ಸೇನ್ತೋತಿ ವಾ ಇದಂ ದಸ್ಸನಕಿರಿಯಾಯ ನ ವತ್ತಮಾನತಾಮತ್ತವಚನಂ, ಅಥ ಖೋ ತಸ್ಸಾ ಲಕ್ಖಣತ್ಥವಚನಂ, ಹೇತುಭಾವವಚನಂ ವಾತಿ ನ ಕೋಚಿ ದೋಸೋ.

೯೧. ಸೋ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ ಸೋ ಜೀವಸರೀರಾನಂ ಅನಞ್ಞತಾಪಜ್ಜನಾಕಾರೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ನತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ರೂಪೀ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಲದ್ಧಿಯಾ ವಸೇನ ‘‘ಯೇನ ರೂಪಸಙ್ಖಾತೇನ ಅತ್ತನೋ ಸಭಾವಭೂತೇನ ಸರೀರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪನ ಅತ್ಥೇ ಸತಿ ಸೋ ಆಕಾರೋ ವುತ್ತೋ ಏವ ಹೋತಿ, ತಥಾ ಚ ಸತಿ ‘‘ರೂಪಂ ಪುಗ್ಗಲೋತಿ ಅನನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ’’ತಿ ಏವಮ್ಪಿ ವತ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ‘‘ಇಧ ಸರೀರನಿಕ್ಖೇಪಾ’’ತಿ ಅನನ್ತರಂ ವಕ್ಖತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ನಿರಯೂಪಗಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಭವಂ ನ ಇಚ್ಛತೀತಿ ಇದಂ ಪುರಾತನಾನಂ ಅನ್ತರಾಭವವಾದೀನಂ ವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಅಧುನಾತನಾ ಪನ ‘‘ಉದ್ಧಂಪಾದೋ ತು ನಾರಕೋ’’ತಿ ವದನ್ತಾ ತಸ್ಸಪಿ ಅನ್ತರಾಭವಂ ಇಚ್ಛನ್ತೇವ, ಕೇಚಿ ಪನ ಅಸಞ್ಞೂಪಗಾನಂ. ಅರೂಪೂಪಗಾನಂ ಪನ ಸಬ್ಬೇಪಿ ನ ಇಚ್ಛನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಯೇ ‘‘ಸಞ್ಞುಪ್ಪಾದಾ ಚ ಪನ ತೇ ದೇವಾ ತಮ್ಹಾ ಕಾಯಾ ಚವನ್ತೀ’’ತಿ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಮಿಚ್ಛಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಚುತೂಪಪಾತಕಾಲೇಸು ಅಸಞ್ಞೀನಂ ಸಞ್ಞಾ ಅತ್ಥೀತಿ ಅನ್ತರಾಭವತೋವ ಅಸಞ್ಞೂಪಪತ್ತಿಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತದಞ್ಞೇಸಂ ವಸೇನ ‘‘ಸವೇದನೋ…ಪೇ… ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಕೇ ಪನೇವಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ? ಸಬ್ಬತ್ಥಿವಾದೀಸು ಏಕಚ್ಚೇ.

೯೨. ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇತಿ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ಭವೇ, ಅಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೇ ವಾ ಸಞ್ಞಾ ಅತ್ಥೀತಿ ಇಚ್ಛನ್ತೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯತೋ ಸೋ ಸಞ್ಞಾಭವೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತೋ, ಭವನ್ತರಭಾವೇನ ಚ ಸಙ್ಗಹಿತೋ.

೯೩. ಇನ್ಧನುಪಾದಾನೋ ಅಗ್ಗಿ ವಿಯ ಇನ್ಧನೇನ ರೂಪಾದಿಉಪಾದಾನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ರೂಪಾದಿನಾ ವಿನಾ ನತ್ಥೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯವಿಭಾವನಾ – ಯಥಾ ನ ವಿನಾ ಇನ್ಧನೇನ ಅಗ್ಗಿ ಪಞ್ಞಾಪೀಯತಿ, ನ ಚ ತಂ ಅಞ್ಞಂ ಇನ್ಧನತೋ ಸಕ್ಕಾ ಪಟಿಜಾನಿತುಂ, ನಾಪಿ ಅನಞ್ಞಂ. ಯದಿ ಹಿ ಅಞ್ಞಂ ಸಿಯಾ, ನ ಉಣ್ಹಂ ಇನ್ಧನಂ ಸಿಯಾ, ಅಥ ಅನಞ್ಞಂ, ನಿದಹಿತಬ್ಬಂಯೇವ ದಾಹಕಂ ಸಿಯಾ, ಏವಂ ನ ವಿನಾ ರೂಪಾದೀಹಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಞ್ಞಾಪೀಯತಿ, ನ ಚ ತೇಹಿ ಅಞ್ಞೋ, ನಾಪಿ ಅನಞ್ಞೋ ಸಸ್ಸತುಚ್ಛೇದಭಾವಪ್ಪಸಙ್ಗತೋತಿ ಪರವಾದಿನೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತತ್ಥ ಯದಿ ಅಗ್ಗಿನ್ಧನೋಪಮಾ ಲೋಕವೋಹಾರೇನ ವುತ್ತಾ, ಅಪಳಿತ್ತಂ ಕಟ್ಠಾದಿಇನ್ಧನಂ ನಿದಹಿತಬ್ಬಞ್ಚ, ಪಳಿತ್ತಂ ಭಾಸುರುಣ್ಹಂ ಅಗ್ಗಿದಾಹಕಞ್ಚ, ತಞ್ಚ ಓಜಟ್ಠಮಕರೂಪಂ ಪಬನ್ಧವಸೇನ ಪವತ್ತಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ. ಯದಿ ಏವಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ರೂಪಾದೀಹಿ ಅಞ್ಞೋ ಅನಿಚ್ಚೋ ಚ ಆಪನ್ನೋ, ಅಥ ಪರಮತ್ಥತೋ ಚ, ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಕಟ್ಠಾದಿಸಞ್ಞಿತೇ ರೂಪಸಙ್ಖಾತಪಳಿತ್ತೇ ಯಂ ಉಸುಮಂ ಸೋ ಅಗ್ಗಿ ತಂಸಹಜಾತಾನಿ ತೀಣಿಭೂತಾನಿ ಇನ್ಧನಂ. ಏವಮ್ಪಿ ಸಿದ್ಧಂ ಲಕ್ಖಣಭೇದತೋ ಅಗ್ಗಿನ್ಧನಾನಂ ಅಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಅಗ್ಗಿ ವಿಯ ಇನ್ಧನತೋ ರೂಪಾದೀಹಿ ಅಞ್ಞೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅನಿಚ್ಚೋ ಚ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ.

ಗತಿಅನುಯೋಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.