ಕಾಮಾವಚರಕುಸಲಂ

ನಿದ್ದೇಸವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨. ಸನ್ತೇತಿ ಸಭಾವತೋ ವಿಜ್ಜಮಾನೇ. ಫಸ್ಸಸ್ಸ ವಿಸಯವಿಸಯೀನಂ ಸನ್ನಿಪತನಾಕಾರೇನ ಗಹೇತಬ್ಬತ್ತಾ ಫುಸನಂ ವಿಸಯೇ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ನಿಪತನಂ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಚಿನ್ತನಟ್ಠೇನ ಚಿತ್ತಂ, ಮನನಟ್ಠೇನ ಮನೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಚಿತ್ತಾದಿಸದ್ದಾ ಚಿನ್ತನಾದಿಬ್ಯಾಪಾರಮುಖೇನ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಂ ವಿಭಾವೇನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಚಿತ್ತಂ ಮನೋತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಕಿಚ್ಚವಿಸೇಸಂ ಅನಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ’’ತಿ. ಯಥಾ ಲೋಕೇ ವಿಕತಮೇವ ವೇಕತಂ, ವಿಸಯೋ ಏವ ವೇಸಯನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಮನೋ ಏವ ಮಾನಸನ್ತಿ ಸದ್ದಮತ್ತವಿಸೇಸೋ. ನೀಲಾದಿ-ಸದ್ದಾ ವಿಯ ವತ್ಥಾದೀಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಪರಿಸುದ್ಧಭಾವನಿಬನ್ಧನಾ ಪಣ್ಡರಸದ್ದಸ್ಸ ಪವತ್ತೀತಿ ತಸ್ಸ ಗುಣವಿಸೇಸಾಪೇಕ್ಖತಾ ವುತ್ತಾ. ಯಥಾ ಕಾಯಿಕಂ ಸಾತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಾಯಪ್ಪಸಾದನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ, ಏವಂ ಚೇತಸಿಕಂ ಸಾತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚೇತೋನಿಸ್ಸಿತಂ ಸಾತನ್ತಿ ನಿಸ್ಸಯವಿಸೇಸಾಪೇಕ್ಖತಾ ವುತ್ತಾ. ಏಕಕ್ಖಣಿಕಾ ನಾನಾಕ್ಖಣಿಕಾ ಚ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಠಿತಿ ನಾಮ, ತಸ್ಸ ಅವತ್ಥಾವಿಸೇಸೋತಿ ಅವತ್ಥಾವಿಸೇಸಾಪೇಕ್ಖೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಠಿತೀತಿ ಏವಂಪಕಾರೋ ನಿದ್ದೇಸೋ. ‘‘ನ ಲುಬ್ಭತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ, ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಾ ಪವತ್ತಿಆಕಾರಭಾವೇನ ಅಲುಬ್ಭನಾತಿ ಅಲೋಭೋ ವುತ್ತೋತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಭಾವವಿಸೇಸಾಪೇಕ್ಖೋ ಅಲುಬ್ಭನಾತಿ ನಿದ್ದೇಸೋ. ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅಲುಬ್ಭಿತಸ್ಸ ಭಾವೋ ಅಲುಬ್ಭಿತತ್ತನ್ತಿ ಅಯಂ ನಿದ್ದೇಸೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಭಾವಭೂತತಾವಿಸೇಸಾಪೇಕ್ಖೋ ವುತ್ತೋ. ಕತ್ತುಕರಣಭಾವಾದಯೋ ಸಭಾವಧಮ್ಮಾನಂ ಅಜ್ಝಾರೋಪನವಸೇನೇವ ಸಿಜ್ಝನ್ತಿ, ಭಾವನಿದ್ದೇಸೋ ಪನ ಅಜ್ಝಾರೋಪನಾನಪೇಕ್ಖೋ, ತತೋಯೇವ ಚ ವಿಸೇಸನ್ತರವಿನಿಮುತ್ತೋ ವಿನಿವತ್ತೋ ವಿಸೇಸತೋ ನಿಜ್ಜೀವಭಾವಗಿಭಾವತೋ ಸಭಾವನಿದ್ದೇಸೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಫಸ್ಸೋತಿ ಇದಂ ಫುಸನಟ್ಠೇನ ‘‘ಧಮ್ಮಮತ್ತದೀಪನಂ ಸಭಾವಪದ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಆರಮ್ಮಣಂ ಫುಸನ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಆಕಾರೋ ಫುಸನಬ್ಯಾಪಾರೋ ಹೋತೀತಿ ‘‘ಫುಸನಕಿರಿಯಾ ಫುಸನಾಕಾರೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಮ್ಫುಸನಾತಿ ಸಂ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಸಮುದಯೋ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಸಮಾಗಮತ್ಥದೀಪಕೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮಾಗಮಫುಸನಾ’’ತಿ. ‘‘ಫುಸಾಮಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸುಖ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಧ. ಪ. ೨೭೨) ಪಟಿಲಾಭೋಪಿ ಫುಸನಾ ಸಮ್ಫುಸನಾತಿ ಚ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಪಟಿಲಾಭಸಮ್ಫುಸನಾ’’ತಿ.

ಅಪರೇನ ವೇವಚನೇನ. ಬಹುಸ್ಸುತಭಾವಸಮ್ಪಾದಿಕಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಣ್ಡಿಚ್ಚಪರಿಯಾಯೋ. ಸಿಪ್ಪಾಯತನಾದೀಸು ದಕ್ಖತಾಭೂತಾಯ ಕೋಸಲ್ಲಪರಿಯಾಯೋ, ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ತಿಕ್ಖಸುಖುಮಾಯ ನೇಪುಞ್ಞಪರಿಯಾಯೋ, ಸಮ್ಮಾ ಧಮ್ಮೇ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿಯಾ ವೇಭಬ್ಯಾಪರಿಯಾಯೋತಿ ಏವಮಾದಿನಾ ತೇಸು ತೇಸು ಪಞ್ಞಾವಿಸೇಸೇಸು ತೇ ತೇ ಪರಿಯಾಯವಿಸೇಸಾ ವಿಸೇಸೇನ ಪವತ್ತಾತಿ ತೇಸಂ ಪಞ್ಞಾವಿಸೇಸಾನಂ ನಾನಾಕಾಲೇ ಲಬ್ಭಮಾನತಾ ವುತ್ತಾ, ಇತರೇಪಿ ಅನುಗತಾ ಹೋನ್ತಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅತ್ಥನಾನತ್ತೇನ ಪಞ್ಞಾದಿಅತ್ಥವಿಸೇಸೇನ. ಕೋಧೋ ಕುಜ್ಝನಾ ಕುಜ್ಝಿತತ್ತನ್ತಿ ಏವಂಪಕಾರಾ ನಿದ್ದೇಸಾ ಸಭಾವಾಕಾರಭಾವದೀಪನವಸೇನ ಬ್ಯಞ್ಜನವಸೇನೇವ ವಿಭಾಗವಚನಂ. ಪಣ್ಡಿಚ್ಚನ್ತಿಆದಯೋ ಪಞ್ಞಾವಿಸೇಸನಿಬನ್ಧನತ್ತಾ ಅತ್ಥವಸೇನ ವಿಭಾಗವಚನನ್ತಿ ಇಮಮತ್ಥಮಾಹ ‘‘ಅಥ ವಾ’’ತಿಆದಿನಾ. ಏವಮಾಕಾರೋ ಪನಾತಿ ಪುರಿಮಾಕಾರತೋ ವಿಸೇಸೋ ಅತ್ಥತೋ ವಿಭತ್ತಿಗಮನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ವುತ್ತಂ.

ಪಟಿಕ್ಖಿಪನಂ ಪಟಿಸೇಧನಂ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ, ತಸ್ಸ ನಾನತ್ತಂ ವಿಸೇಸೋ ಪಟಿಕ್ಖೇಪನಾನತ್ತಂ, ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಯ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ, ತೇನ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಪಟಿಕ್ಖೇಪೇನ ನಾನತ್ತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಪಟಿಕ್ಖೇಪನಾನತ್ತಂ. ತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಪಟಿಕ್ಖೇಪನಾನತ್ತಂ ಪನ ಕೋಧಗರುತಾದಿಭೇದಭಿನ್ನನ್ತಿ ‘‘ಕೋಧಗರುತಾದಿವಿಸಿಟ್ಠೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕೋಧಾದೀಹಿ ವಿಸಿಟ್ಠೋ ಭಿನ್ನೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಯ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಪಟಿಸೇಧನಂ ಕೋಧಾದಿವಿಸಿಟ್ಠಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ. ಕೋಧಗರುತಾದಿಯೇವ, ತಸ್ಸ ನಾನತ್ತೇನ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಪಟಿಪಕ್ಖನಾನತ್ತೇನಾತಿ ಕೋಧಗರುತಾ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಯ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ. ಮಕ್ಖಲಾಭಸಕ್ಕಾರಗರುತಾ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಯ ಪಟಿಪಕ್ಖೋತಿ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಯ ಪಟಿಪಕ್ಖಭಾವವಿಸೇಸೇನ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾ ತಬ್ಭಾವೇನ ಏಕೀಭೂತಾಪಿ ನಾನತ್ತಂ ಗತಾ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಕೋಧೋ ಅತ್ಥತೋ ದೋಸೋಯೇವ. ಮಕ್ಖೋ ದೋಸಪ್ಪಧಾನಾ ಪರಗುಣವಿದ್ಧಂಸನಾಕಾರಪ್ಪವತ್ತಾ ಅಕುಸಲಾ ಖನ್ಧಾ. ತಗ್ಗರುತಾ ಚ ತೇಸಂ ಸಾದರಅಭಿಸಙ್ಖರಣವಸೇನ ಪವತ್ತನಮೇವ. ಲಾಭಗರುತಾ ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಸಕ್ಕಾರಗರುತಾ, ತೇಸಂಯೇವ ಸುಸಙ್ಖತಾನಂ ಲದ್ಧಕಾಮತಾ. ತದುಭಯೇಸು ಚ ಆದರಕಿರಿಯಾ ತಥಾಪವತ್ತಾ ಇಚ್ಛಾಯೇವ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಪಟಿಪಕ್ಖನಾನತ್ತೇನ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಾ ನಾನತ್ತಂ ಗತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಥಾ ಹಿ ಚತ್ತಾರೋ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಾ ಇಚ್ಚೇವ ಉದ್ದಿಟ್ಠಾ. ಅಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾತಿ ಏತ್ಥ ಚ ಪುರಿಮಸ್ಮಿಂ ವಿಕಪ್ಪೇ ‘‘ನ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾ’’ತಿ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾ ನ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದುತಿಯಸ್ಮಿಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಯ ಪಟಿಪಕ್ಖೋತಿ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾ ಏವ ವಾ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ, ತಸ್ಸ ನಾನತ್ತೇನ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಪಟಿಪಕ್ಖನಾನತ್ತೇನಾತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಕೋಧಮಕ್ಖಗರುತಾನಞ್ಹಿ ಸದ್ಧಮ್ಮವಿಸೇಸಾ ಪವತ್ತಿಭೇದಭಿನ್ನಾ ಮೇತ್ತಾ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ. ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಗರುತಾನಂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾ ಸನ್ತೋಸಾ. ತೇನ ಕೋಧಗರುತಾ ನ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾತಿ ಕೋಧಗರುತಾ ಕಾಯಚಿ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾಯ ಪಟಿಪಕ್ಖೋತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಹೋತಿ. ತಥಾ ಮಕ್ಖಗರುತಾದೀಸುಪಿ. ಏವಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಾ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾ ನ ಕೋಧಗರುತಾ…ಪೇ… ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುತಾ ನ ಸಕ್ಕಾರಗರುತಾ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೪.೪೪) ಆಗತತನ್ತಿಪಿ ಸಮತ್ಥಿತಾ ಭವತಿ. ಲೋಭೋ ನ ಹೋತೀತಿ ಅಲೋಭೋ ಲುಬ್ಭನಾ ನ ಹೋತೀತಿ ಅಲುಬ್ಭನಾತಿ ಏವಮಾದಿಕೋ ಅಲೋಭೋತಿಆದೀನಂ ಲೋಭಾದಿವಿಸಿಟ್ಠೋ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ‘‘ಫಸ್ಸೋ ಫುಸನಾ’’ತಿಆದಿಕೇಹಿ ವಿಸದಿಸಭಾವತೋ ‘‘ಫಸ್ಸಾದೀಹಿ ನಾನತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೋ. ಫಸ್ಸಾದೀಹೀತಿ ಚೇತ್ಥ ಅಲುಬ್ಭನಾದಯೋಪಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಲೋಭಾದಿಪಟಿಪಕ್ಖೇನಾತಿ ‘‘ಲೋಭಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಅಲೋಭೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ. ಅಲೋಭಾದೋಸಾಮೋಹಾನಂ ವಿಧುರತಾಯ ಪಟಿಪಕ್ಖಭಾವೇನ ಚ ಲಬ್ಭಮಾನೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವಿಸದಿಸೋ ಲೋಭಾದಿವಿಸಿಟ್ಠಪಟಿಕ್ಖೇಪಭಾವೇನ ಲೋಭಾದಿಪಟಿಪಕ್ಖಭಾವೇನ ಚ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅಲೋಭಾ…ಪೇ… ಯೋಜೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಬಹೂಹಿ ಪಕಾರೇಹಿ ದೀಪೇತಬ್ಬತ್ಥತಾ ಮಹತ್ಥತಾ. ಆದರವಸೇನ ಸೋತೂನಂ.

೩. ಯದಿಪಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಏಕಂಯೇವ ಆರಮ್ಮಣಂ ಹೋತಿ, ಛಸುಪಿ ಪನ ಆರಮ್ಮಣೇಸು ಉಪ್ಪತ್ತಿರಹತ್ತಾ ‘‘ತೇಹಿ ವಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸಾತಿ ಸಾತಸ್ಸ ಸುಖಸ್ಸ. ಜಾತಾತಿ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕಾರಣಭಾವೇನ ಫಸ್ಸತ್ಥಂ ಪವತ್ತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ಚೇತಸಿಕಸಾತಸಙ್ಖಾತಾ ಸೋಮನಸ್ಸವೇದನಾ ಸಹೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಏವಂ ತದನುರೂಪಫಸ್ಸಸಹಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಪವತ್ತಾ ತಜ್ಜಾತಿ ವುತ್ತಾ. ಸಾದಯತೀತಿ ಅಧಿಗಮಾಸೀಸಾಯ ಅನಞ್ಞನಿನ್ನಂ ಕರೋತಿ.

೫. ನ ತಸ್ಸಾ ತಜ್ಜತಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯಾ ತಸ್ಸಾರುಪ್ಪಾ ‘‘ತಸ್ಸ ಜಾತಾ’’ತಿ ವಾ ಉಭಯಥಾಪಿ ತಜ್ಜತಾ ನ ಯುಜ್ಜತಿ. ಯದಿಪಿ ಫಸ್ಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ವಿಸೇಸಪಚ್ಚಯೋ ನ ಹೋತಿ, ತಥಾಪಿ ಸೋ ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ತಸ್ಸ ತಜ್ಜಾಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸಜತಾ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಚೋದನಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ನ ಚ ತದೇವಾ’’ತಿಆದಿ. ತೇಹಿ ಆರಮ್ಮಣೇಹಿ ಜಾತಾ ತಜ್ಜಾತಿ ಇಮಿನಾಪಿ ಅತ್ಥೇನ ತಜ್ಜಾ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾತಿ ವತ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ. ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಪನ ತಜ್ಜತಾಪಞ್ಞತ್ತಿ ಲಬ್ಭತೇವ. ತಥಾ ಹಿ ‘‘ಕಿಂ ವಾ ಏತೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಫಸ್ಸಾದೀನಂ ತಥಾ ದೇಸೇತಬ್ಬತಂ ಆಹ.

೭. ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣೇ ಆನಯನಾಕಾರಪ್ಪವತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಅತ್ಥತೋ ಆರಮ್ಮಣಂ ತತ್ಥ ಆಕಡ್ಢನ್ತೋ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ‘‘ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಆಕಡ್ಢನಂ ವಿತಕ್ಕನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

೮. ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಅನುಮಜ್ಜನಾಕಾರಪ್ಪವತ್ತೋ ವಿಚಾರೋ ತತ್ಥ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತೋ ವಿಯ ಸಮನ್ತತೋ ಚರನ್ತೋ ವಿಯ ಚ ಹೋತೀತಿ ‘‘ಸಮನ್ತತೋ ಚರಣಂ ವಿಚರಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

೧೧. ತಥಾ ಅವಟ್ಠಾನಮತ್ತಭಾವತೋತಿ ಪಾಣವಧಾದಿಸಾಧನಅವಟ್ಠಾನಮತ್ತಭಾವತೋ, ನ ಬಲವಭಾವತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೧೪. ಯೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಚಿತ್ತೇ ಆರಮ್ಮಣಂ ಉಪತಿಟ್ಠತಿ ಜೋತತಿ ಚ, ಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಜೋತನನ್ತಿ ಚ ವುತ್ತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಜೋತನಞ್ಚ ಸತಿಯೇವಾ’’ತಿ.

೧೬. ಸಣ್ಹಟ್ಠೇನಾತಿ ಸುಖುಮಟ್ಠೇನ.

೩೦. ಭಾವೋತಿ ಹಿರಿಯನಂ ವದತಿ.

೩೩. ನ ಬ್ಯಾಪಾದೇತಬ್ಬೋತಿ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜ-ಸದ್ದಸ್ಸ ಕಮ್ಮತ್ಥತಂ ಆಹ.

೪೨-೪೩. ಯದಿ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮಾನಂ ಸೀಘಸೀಘಪರಿವತ್ತನಸಮತ್ಥತಾ ಲಹುತಾ, ಸಾವಜ್ಜಧಮ್ಮಾನಂ ಕಥನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ. ತೇಸಂ ಭಾವೋ ಗರುತಾತಿ ಏತೇನ ಸತಿಪಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅರೂಪಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾನಖಣತ್ತೇ ಮೋಹಸಮ್ಪಯುತ್ತಾನಂ ಸಾತಿಸಯೋ ದನ್ಧೋ ಪವತ್ತಿಆಕಾರೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋ ಪನ ತೇಸಂ ದನ್ಧಾಕಾರೋ ಸನ್ತಾನೇ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ.

೪೪-೪೫. ಅಪ್ಪಟಿಘಾತೋ ಅವಿಲೋಮನಂ.

೪೬-೪೭. ಕಿಲಿನ್ನನ್ತಿ ಅವಸ್ಸುತಂ.

೫೦-೫೧. ಪಚ್ಚೋಸಕ್ಕನಂ ಮಾಯಾ ಯಾ ಅಚ್ಚಸರಾತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅರುಮಕ್ಖನಂ ವಣಾಲೇಪನಂ. ವೇಳು ಏವ ದಾತಬ್ಬಭಾವೇನ ಪರಿಗ್ಗಹಿತೋ ವೇಳುದಾನಂ ನಾಮ.

ನಿದ್ದೇಸವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಕೋಟ್ಠಾಸವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೫೮-೧೨೦. ತೇತಿ ಫಸ್ಸಪಞ್ಚಮಕಾದಯೋ. ಸಙ್ಗಹಗಮನೇನೇವಾತಿ ಸಾಧಾರಣತಾದಿನಾ ಕೇನಚಿ ಸದಿಸತಾಲೇಸೇನ, ನ ಫಸ್ಸಾದಯೋ ವಿಯ ವಿಸುಂ ಧಮ್ಮಭಾವೇನೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಥಾ ಅವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣತ್ತಾತಿ ಫಸ್ಸಾದಯೋ ವಿಯ ಸರೂಪೇನ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಅವುತ್ತತ್ತಾ. ಯದಿಪಿ ಛನ್ದಾದಯೋ ಸಙ್ಗಹಸುಞ್ಞತವಾರೇಸುಪಿ ಸರೂಪೇನ ನ ವುತ್ತಾ, ಖನ್ಧಾಯತನಧಾತುರಾಸೀಸು ಪನ ಸಙ್ಗಹಿತಾಯೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂನಿದ್ದೇಸೇತಿ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧನಿದ್ದೇಸೇ. ಖನ್ಧಾನಂ ಧಾತಾಯತನಭಾವೇ ಬ್ಯಭಿಚಾರಾಭಾವತೋ ಅಖನ್ಧಭಾವನಿವಾರಣೇನ ಅನಾಯತನಾಧಾತುಭಾವನಿವಾರಣಮ್ಪಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ನ ಯೇವಾಪನಕಾ ಠಪೇತಬ್ಬಾತಿ ಖನ್ಧಾದಿರಾಸಿಅನ್ತೋಗಧತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಉದ್ದೇಸಾದೀಸು ಪನ ‘‘ಯೇವಾಪನಾತ್ವೇವ ವುತ್ತಾನಂ ತೇಸಂ ತಥಾಯೇವ ಸಙ್ಗಹೋ ಯುತ್ತೋ’’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಯೇವಾಪನಕೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸರೂಪೇನ ಅವುತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಪರಿಯಾಪನ್ನಾನಂ ಖನ್ಧಾದಿಭಾವೋ ನ ವಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ನ ಯೇವಾಪನಕಾ ಠಪೇತಬ್ಬಾತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಉಭಯೇಸಮ್ಪಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಆಹಾರಪಚ್ಚಯಸಙ್ಖಾತೇನಾತಿ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಕಪಚ್ಚಯಸಙ್ಖಾತೇನ. ಸೋ ಚ ಆಹಾರಾನಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಕಭಾವೋ ಪಾಕಟೋತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತೋ, ನ ಜನಕತ್ತಾಭಾವತೋ. ಓಜಟ್ಠಮಕರೂಪಸ್ಸ ಹಿ ವೇದನಾದೀನಞ್ಚ ಆಹಾರಣತೋ ತೇಸಂ ಜನಕತ್ತಂ ಲಬ್ಭತೀತಿ. ಯದಿ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಕೋ ಇಧ ಪಚ್ಚಯೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರಸ್ಸ ತಾವ ಹೋತು, ಇತರೇಸಂ ಕಥನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಯಥಾ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಸಹಜಾತಾದಿಪಚ್ಚಯೇತಿ ಸಹಜಾತಅಞ್ಞಮಞ್ಞನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪಯುತ್ತಅತ್ಥಿಅವಿಗತಪಚ್ಚಯೇ ವದತಿ, ಮಹಾಚತುಕ್ಕಂ ವಾ, ಏಕೇನಾಕಾರೇನಾತಿ ರೂಪಾರೂಪಾನಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಕತ್ತೇನ ಉಪಕಾರಕಭಾವಮಾಹ. ಸೋ ಏವ ಚ ನೇಸಂ ಆಹರಣಕಿಚ್ಚಂ. ‘‘ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ಚೇತನಾಯ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಭಾವೋ ಸಾತಿಸಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಸೇಸೇನಾ’’ತಿ.

ಯಥಾಗತಮಗ್ಗೋತಿ ವುತ್ತೋ ಕಾರಣಫಲಾನಂ ಅಭೇದೂಪಚಾರೇನಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ನಾನಾಕ್ಖಣಿಕೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗೋ ಉಪನಿಸ್ಸಯೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗೂಪನಿಸ್ಸಯೋ. ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ಯಥಾಗತಮಗ್ಗಪರಿಯಾಯೋ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ತಸ್ಸ ಯಾ ಪುರಿಮಕಾಲಭೂತಾ ಅಭೇದೋಪಚಾರಸಿದ್ಧಾ ಆಗಮನಾವತ್ಥಾ ತತೋ ನಾತಿವಿಲಕ್ಖಣಾತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ವಿಭಾವೇತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪುಬ್ಬಭಾಗ…ಪೇ… ದೀಪಿತಾ’’ತಿ. ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಚಿತ್ತವಿಚಿತ್ತತಾ ವಿಜಾನನಭಾವವಿಸೇಸಾ ಏವಾತಿ ಆಹ ‘‘ವಿಜಾನನಮೇವ ಚಿತ್ತವಿಚಿತ್ತತಾ’’ತಿ. ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದೀನನ್ತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ‘‘ದ್ವಾಯತನಾನಿ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿಆದೀಸು ವುತ್ತಮನಾಯತನಾದಯೋಪಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ತಪ್ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋತಿ ತಸ್ಸ ಜಾತಿನಿದ್ದೇಸಭಾವಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ. ಕತೋ ಹೋತೀತಿ ಏತೇನ ಆಹಾರಿನ್ದ್ರಿಯಝಾನಮಗ್ಗಫಲಹೇತುಯೋ ಯತ್ತಕಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಚಿತ್ತೇ ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ‘‘ಏಕೋ ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಅವುತ್ತಾಪಿ ಅತ್ಥತೋ ವುತ್ತಾಯೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಅಞ್ಞತ್ಥಾಪಿ.

ಕೋಟ್ಠಾಸವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸುಞ್ಞತವಾರಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೨೧-೧೪೫. ಯಥಾವುತ್ತೇ ಸಮಯೇತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಸಮೂಹೇ.

೧೪೬. ಉಸ್ಸಾಹನಂ ಪೇಸನಂ ನಿಯೋಜನಂ.

೧೫೬-೧೫೯. ನಾತಿಸಮಾಹಿತಾಯಾತಿ ನಾನಾವಜ್ಜನೂಪಚಾರಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಯೇವಾಪನಕೇಹಿಪಿ ನಿಬ್ಬಿಸೇಸತಂ ದಸ್ಸೇತಿ ಕರುಣಾಮುದಿತಾನಮ್ಪಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ.

ಕಾಯವಚೀಕಿರಿಯಾ ಕಾಯವಚೀಪವತ್ತಿ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಏವ ವಾ. ಅಸಮತ್ತಭಾವನನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗಭಾವನಮಾಹ.

ಕಾಮಾವಚರಕುಸಲವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.