೫. ಸಞ್ಚರಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೯೬. ಪಞ್ಚಮೇ ಪಣ್ಡಿತಸ್ಸ ಭಾವೋ ಪಣ್ಡಿಚ್ಚಂ, ಞಾಣಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಗತಿಮನ್ತಾತಿ ಞಾಣಗತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಪಣ್ಡಿತಾತಿ ಇಮಿನಾ ಸಭಾವಞಾಣೇನ ಸಮನ್ನಾಗತತಾ ವುತ್ತಾ, ಬ್ಯತ್ತಾತಿ ಇಮಿನಾ ಇತ್ಥಿಕತ್ತಬ್ಬೇಸು ವಿಸಾರದಪಞ್ಞಾಯ. ತೇನಾಹ ‘‘ಉಪಾಯಞ್ಞೂ ವಿಸಾರದಾ’’ತಿ. ಮೇಧಾವಿನೀತಿ ಠಾನುಪ್ಪತ್ತಿಪಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾತಾಯ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥಕಿಚ್ಚೇ ಉಪಟ್ಠಿತೇ ಠಾನಸೋ ತಙ್ಖಣೇ ಏವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ದಿಟ್ಠಂ ದಿಟ್ಠಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ. ಛೇಕಾತಿ ಯಾಗುಭತ್ತಸಮ್ಪಾದನಾದೀಸು ನಿಪುಣಾ. ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಸಮ್ಪನ್ನಾತಿ ಕಾಯಿಕೇನ ವೀರಿಯೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಯಥಾ ಅಞ್ಞಾ ಕುಸೀತಾ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನಾವ ಹೋನ್ತಿ, ಠಿತಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾವ, ಏವಂ ಅಹುತ್ವಾ ವಿಪ್ಫಾರಿಕೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ನಿಪ್ಫಾದೇತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಕುಮಾರಿಕಾಯಾತಿ ನಿಮಿತ್ತತ್ಥೇ ಭುಮ್ಮಂ, ಹೇತುಮ್ಹಿ ವಾ ಕರಣವಚನಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಕುಮಾರಿಕಾಯ ಕಾರಣಾ’’ತಿ. ಆವಹನಂ ಆವಾಹೋ, ಪರಿಗ್ಗಹಭಾವೇನ ದಾರಿಕಾಯ ಗಣ್ಹಾಪನಂ, ತಥಾ ದಾಪನಂ ವಿವಾಹೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ದಾರಕಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ.

೨೯೭-೨೯೮. ಭತ್ತಪಾಚನಂ ಸನ್ಧಾಯ ರನ್ಧಾಪನಂ ವುತ್ತಂ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಪಾಚನಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಚಾಪನಂ ವುತ್ತಂ. ದುಟ್ಠುಂ ಕುಲಂ ಗತಾ ದುಗ್ಗತಾತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯತ್ಥ ವಾ ಗತಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಆಹರಣಂ ಆಹಾರೋ. ನ ಉಪಾಹಟನ್ತಿ ನ ದಿನ್ನಂ. ಕಯೋ ಗಹಣಂ, ವಿಕ್ಕಯೋ ದಾನಂ. ತದುಭಯಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ‘‘ವೋಹಾರೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಣ್ಡಿತಪಸಾಧಿತೋತಿ ಏತ್ಥ ಬಾಹಿರುಪಕರಣೇನ ಅಲಙ್ಕರಣಂ ಮಣ್ಡನಂ, ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾನಂ ಕೇಸಾದೀನಂಯೇವ ಸಣ್ಠಪನಂ ಪಸಾಧನಂ.

೩೦೦. ‘‘ಅಬ್ಭುತಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ದುಕ್ಕಟಂ ಹೋತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ‘‘ಪರಾಜಿತೇನ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅದೇನ್ತೋ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ಅಚಿರಕಾಲೇ ಅಧಿಕಾರೋ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಅಚಿರಕಾಲಾಧಿಕಾರಿಕಂ, ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ. ‘‘ಅಚಿರಕಾಲಾಚಾರಿಕ’’ನ್ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ, ಅಚಿರಕಾಲೇ ಆಚಾರೋ ಅಜ್ಝಾಚಾರೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಅಚಿರಕಾಲಾಚಾರಿಕಂ.

ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಏಹಿಭಿಕ್ಖೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಚೇವ ಸರಣಗಮನೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಚ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಾದಿಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಪನ ನ ಸಬ್ಬಕಾಲಿಕತ್ತಾ ತೇ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕಾಲಾನುರೂಪಂ ತನ್ತಿಂ ಠಪೇನ್ತೋ ಭಗವಾ ಇಧಾಪಿ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನೇವ ಕಮ್ಮೇನ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತತ್ರ ಯ್ವಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಪದಭಾಜನಂ ಆಹ, ನ ಪನ ನೇಸಂ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಾದಿಆಪಜ್ಜನೇ ಅಭಬ್ಬಭಾವತೋ. ಖೀಣಾಸವಾಪಿ ಹಿ ಅಪ್ಪಸ್ಸುತಾ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಲೋಕವಜ್ಜಂ ನಾಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಪಣ್ಣತ್ತಿಯಂ ಪನ ಅಕೋವಿದತ್ತಾ ವಿಹಾರಕಾರಂ ಕುಟಿಕಾರಂ ಸಹಾಗಾರಂ ಸಹಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಏವರೂಪಾ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ ಪದಸೋಧಮ್ಮಂ ಉತ್ತರಿಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಂ ಭೂತಾರೋಚನನ್ತಿ ಏವರೂಪಾ ವಚೀದ್ವಾರೇ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಉಪನಿಕ್ಖಿತ್ತಸಾದಿಯನವಸೇನ ಮನೋದ್ವಾರೇ ರೂಪಿಯಪಟಿಗ್ಗಹಣಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ.

೩೦೧. ಸಞ್ಚರಣಂ ಸಞ್ಚರೋ, ಸೋ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಞ್ಚರೀ, ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಞ್ಚರಣಭಾವ’’ನ್ತಿ, ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಸಞ್ಚರಣಭಾವನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಜಾಯತ್ತನೇ ಜಾರತ್ತನೇತಿ ಚ ನಿಮಿತ್ತತ್ಥೇ ಭುಮ್ಮಂ, ಜಾಯಭಾವತ್ಥಂ ಜಾರಭಾವತ್ಥನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಜಾಯಭಾವೇತಿ ಭರಿಯಭಾವಾಯ. ಜಾರಭಾವೇತಿ ಸಾಮಿಕಭಾವಾಯ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಇಮಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಜಾರೀ ಭವಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗವಸೇನ ಪದಭಾಜನಂ ವುತ್ತಂ, ಜಾರತ್ತನೇತಿ ಪನ ನಿದ್ದೇಸಸ್ಸ ಉಭಯಲಿಙ್ಗಸಾಧಾರಣತ್ತಾ ಪುರಿಸಲಿಙ್ಗವಸೇನಪಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಇತ್ಥಿಯಾ ಮತಿಂ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಆರೋಚೇನ್ತೋ ಜಾರತ್ತನೇ ಆರೋಚೇತೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಏತ್ಥ ಹಿ ‘‘ಜಾರೋ ಭವಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ಮತಿಂ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಆರೋಚೇನ್ತೋ ಜಾರತ್ತನೇ ಆರೋಚೇತಿ ನಾಮ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗವಸೇನೇವ ಯೋಜನಾ ಕತಾ, ತದನುಸಾರೇನ ಪುರಿಸಲಿಙ್ಗವಸೇನಪಿ ಸಕ್ಕಾ ಯೋಜೇತುನ್ತಿ.

ಇದಾನಿ ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತನಯೇನಪಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಪಿಚಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಪತಿ ಭವಿಸ್ಸಸೀತಿ ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ‘‘ಸಾಮಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಪರಿಯಾಯವಚನೇನ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇದಞ್ಚ ಜಾರತ್ತನೇತಿ ನಿದ್ದೇಸಸ್ಸ ಉಭಯಲಿಙ್ಗಸಾಧಾರಣತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಮುಹುತ್ತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸಸೀತಿ ಅಸಾಮಿಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ಜಾರೀ ಭವಿಸ್ಸಸೀತಿ ಸಸಾಮಿಕಂ ಸನ್ಧಾಯ. ಅನ್ತಮಸೋ ತಙ್ಖಣಿಕಾಯಪೀತಿ ಇದಂ ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಏತೇನೇವುಪಾಯೇನಾ’’ತಿಆದಿ.

೩೦೩. ಸೇರಿವಿಹಾರನ್ತಿ ಸಚ್ಛನ್ದಚಾರಂ. ಅತ್ತನೋ ವಸನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಆಣಂ. ಗೋತ್ತನ್ತಿ ಗೋತಮಗೋತ್ತಾದಿಕಂ ಗೋತ್ತಂ. ಧಮ್ಮೋತಿ ಪಣ್ಡರಙ್ಗಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾದೀನಂ, ತೇಸಂ ತೇಸಂ ವಾ ಕುಲಾನಂ ಧಮ್ಮೋ. ಗೋತ್ತವನ್ತೇಸು ಗೋತ್ತಸದ್ದೋ, ಧಮ್ಮಚಾರೀಸು ಚ ಧಮ್ಮಸದ್ದೋ ವತ್ತತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಗೋತ್ತೇಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಸಗೋತ್ತೇಹೀತಿ ಸಮಾನಗೋತ್ತೇಹಿ, ಏಕವಂಸಜಾತೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಹೀತಿ ಏಕಸ್ಸ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಸಹಚರಿತಬ್ಬಧಮ್ಮೇಹಿ, ಸಮಾನಕುಲಧಮ್ಮೇಹಿ ವಾ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಏಕಂ ಸತ್ಥಾರ’’ನ್ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಏಕಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತೇಹೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಣ್ಡರಙ್ಗಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾದಯೋ ವುತ್ತಾ, ಏಕಗಣಪರಿಯಾಪನ್ನೇಹೀತಿ ಮಾಲಾಕಾರಾದಿಏಕಗಣಪರಿಯಾಪನ್ನೇಹಿ.

ಸಸಾಮಿಕಾ ಸಾರಕ್ಖಾ. ಯಸ್ಸಾ ಗಮನೇ ರಞ್ಞಾ ದಣ್ಡೋ ಠಪಿತೋ, ಸಾ ಸಪರಿದಣ್ಡಾ. ಪಚ್ಛಿಮಾನಂ ದ್ವಿನ್ನನ್ತಿ ಸಾರಕ್ಖಸಪರಿದಣ್ಡಾನಂ ಮಿಚ್ಛಾಚಾರೋ ಹೋತಿ ತಾಸಂ ಸಸಾಮಿಕಭಾವತೋ. ನ ಇತರಾಸನ್ತಿ ಇತರಾಸಂ ಮಾತುರಕ್ಖಿತಾದೀನಂ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಪುರಿಸನ್ತರಗಮನೇ ನತ್ಥಿ ಮಿಚ್ಛಾಚಾರೋ ತಾಸಂ ಅಸಾಮಿಕಭಾವತೋ. ಯಾ ಹಿ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ಫಸ್ಸಂ ಥೇನೇತ್ವಾ ಪರೇಸಂ ಅಭಿರತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ತಾಸಂ ಮಿಚ್ಛಾಚಾರೋ, ನ ಚ ಮಾತಾದಯೋ ತಾಸಂ ಫಸ್ಸೇ ಇಸ್ಸರಾ. ಮಾತಾದಯೋ ಹಿ ನ ಅತ್ತನಾ ಫಸ್ಸಾನುಭವನತ್ಥಂ ತಾ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ಕೇವಲಂ ಅನಾಚಾರಂ ನಿಸೇಧೇನ್ತಾ ಪುರಿಸನ್ತರಗಮನಂ ತಾಸಂ ವಾರೇನ್ತಿ. ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪನ ಏತಾಸು ಅಟ್ಠಸುಪಿ ಹೋತಿಯೇವ ಮಿಚ್ಛಾಚಾರೋ ಮಾತಾದೀಹಿ ಯಥಾ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸಂ ನ ಕಪ್ಪೇತಿ, ತಥಾ ರಕ್ಖಿತತ್ತಾ ಪರೇಸಂ ರಕ್ಖಿತಗೋಪಿತಂ ಫಸ್ಸಂ ಥೇನೇತ್ವಾ ಫುಟ್ಠಭಾವತೋ.

ಧನೇನ ಕೀತಾತಿ ಭರಿಯಭಾವತ್ಥಂ ಧನೇನ ಕೀತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಭೋಗೇನಾತಿ ಭೋಗಹೇತು. ಭೋಗತ್ಥಞ್ಹಿ ವಸನ್ತೀ ‘‘ಭೋಗವಾಸಿನೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಲಭಿತ್ವಾತಿ ಯೋ ನಂ ವಾಸೇತಿ, ತಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಲಭಿತ್ವಾ. ಉದಕಪತ್ತಂ ಆಮಸಿತ್ವಾ ಗಹಿತಾ ಓದಪತ್ತಕಿನೀ. ತೇನಾಹ ‘‘ಉಭಿನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಧಜೇನ ಆಹಟಾತಿ ಏತ್ಥ ಧಜಯೋಗತೋ ಸೇನಾವ ಧಜಸದ್ದೇನ ವುತ್ತಾ, ಉಸ್ಸಿತದ್ಧಜಾಯ ಸೇನಾಯ ಆಹಟಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಉಸ್ಸಿತದ್ಧಜಾಯಾ’’ತಿಆದಿ.

೩೦೫. ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಮಟ್ಠಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಆರೋಚಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತಂ ಕಿರಿಯಂ ಸಮ್ಪಾದೇಸ್ಸತೀತಿ ತಸ್ಸಾ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ತಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಸಮ್ಪಾದೇತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ತಂಕಿರಿಯಾಸಮ್ಪಾದನೇ ಯೋಗ್ಯತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ದಾರಕಂ ದಾರಿಕಞ್ಚ ಅಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಮಾತಾಪಿತುಆದೀಹಿ ಮಾತಾಪಿತುಆದೀನಂಯೇವ ಸನ್ತಿಕಂ ಸಾಸನೇ ಪೇಸಿತೇಪಿ ಹರಣವೀಮಂಸನಪಚ್ಚಾಹರಣಸಙ್ಖಾತಾಯ ತಿವಙ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಯಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಪೇಸಿತಂ, ತಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ತಸ್ಸಾ ಮಾತುಆದೀನಂ ಆರೋಚಿತೇ ವತ್ಥುನೋ ಏಕತ್ತಾ ಮಾತುಆದಯೋಪಿ ಖೇತ್ತಮೇವಾತಿ ಖೇತ್ತಮೇವ ಓತಿಣ್ಣಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಬುದ್ಧಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಮೀ’’ತಿಆದಿ ಉದಾಹಟಂ. ಇಮಿನಾ ಸಮೇತೀತಿ ಏತ್ಥಾಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಯಥಾ ಸಯಂ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ಅನ್ತೇವಾಸಿಆದಿನಾ ಆರೋಚಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ವಿಸಙ್ಕೇತೋ ನತ್ಥಿ, ಏವಂ ತಸ್ಸಾ ಸಯಂ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾ ಆರೋಚನತ್ಥಂ ಮಾತುಆದೀನಂ ವದನ್ತಸ್ಸಪಿ ನತ್ಥಿ ವಿಸಙ್ಕೇತೋತಿ. ಘರಂ ನಯತೀತಿ ಘರಣೀ. ಮೂಲಟ್ಠಾನಞ್ಚ ವಸೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಮಾತುಆದಯೋ ಸಾಸನಪೇಸನೇ ಮೂಲಭೂತತ್ತಾ ‘‘ಮೂಲಟ್ಠಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಮಾತುರಕ್ಖಿತಾಯ ಮಾತಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಹಿಣತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಧೀತು ಸನ್ತಿಕಂ ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಹೋತೂ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಹಿಣತಿ, ಪುರಿಸಸ್ಸ ವಾ ಸನ್ತಿಕಂ ‘‘ಮಮ ಧೀತಾ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಹೋತೂ’’ತಿ ಪಹಿಣತೀತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯತ್ತಾತಿ ಪಠಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ.

೩೩೮. ಏತ್ತೋವ ಪಕ್ಕಮತೀತಿ ಪುನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಆಣಾಪಕಸ್ಸ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾ ತತೋಯೇವ ಪಕ್ಕಮತಿ. ಅಞ್ಞೇನ ಕರಣೀಯೇನಾತಿ ಗಮನಹೇತುವಿಸುದ್ಧಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ತೇನೇವ ಪನ ಕರಣೀಯೇನ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನಾರೋಚೇನ್ತೋ ನ ವೀಮಂಸತಿ ನಾಮ. ಅನಭಿನನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಇದಂ ತಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ಸತಿಪಿ ಅಭಿನನ್ದನೇ ಸಾಸನಂ ಅನಾರೋಚೇನ್ತೋ ಪನ ನ ವೀಮಂಸತಿ ನಾಮ. ತತಿಯಪದೇ ವುತ್ತನಯೇನಾತಿ ‘‘ಸೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಅನಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತನಯೇನ. ವತ್ಥುಗಣನಾಯಾತಿ ಸಮ್ಬಹುಲಾನಂ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾನಂ ಸಮಭಾವೇ ಸತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸವತ್ಥೂನಂ ಗಣನಾಯ. ಸಚೇ ಪನ ಏಕತೋ ಅಧಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಧಿಕಾನಂ ಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೩೩೯-೩೪೦. ಪಾಳಿಯಂ ಚತುತ್ಥವಾರೇ ಅಸತಿಪಿ ‘‘ಗಚ್ಛನ್ತೋ ನ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ, ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ವಿಸಂವಾದೇತಿ, ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಅತ್ಥತೋ ಆಪನ್ನಮೇವಾತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಚತುತ್ಥೇ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಕಾರುಕಾನನ್ತಿ ವಡ್ಢಕೀಆದೀನಂ. ತಚ್ಛಕಅಯೋಕಾರತನ್ತವಾಯರಜಕನ್ಹಾಪಿತಕಾ ಪಞ್ಚ ಕಾರವೋ ‘‘ಕಾರುಕಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಏವರೂಪೇನ…ಪೇ… ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ತಾದಿಸಂ ಗಿಹಿವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಮ್ಪಿ ನ ಹೋತೀತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ.

ಕಾಯತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತೀತಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ವಾ ಅಲಂವಚನೀಯಭಾವಂ ವಾ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಕಾಯತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ. ವಾಚತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಕಾಯವಾಚತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತೀತಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಅಲಂವಚನೀಯಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸಪಿ ಕಾಯವಾಚತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಲಂವಚನೀಯಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ದೇಸಚಾರಿತ್ತವಸೇನ ಪಣ್ಣದಾನಾದಿನಾ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಪನ ಜಾನಿತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಲಂವಚನೀಯಭಾವಂ ವಾತಿ ಚ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತೇನೇವ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಸಞ್ಚರಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ‘‘ತದುಭಯಂ ಪನ ಜಾನಿತ್ವಾ ಏತೇಹೇವ ತೀಹಿ ನಯೇಹಿ ಸಮಾಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ತಾನೇವ ತೀಣಿ ತದುಭಯಜಾನನಚಿತ್ತೇನ ಸಚಿತ್ತಕಾನಿ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ಪಣ್ಣತ್ತಿಜಾನನಚಿತ್ತೇನಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ತದುಭಯಜಾನನಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಪಣ್ಣೇ ಲಿಖಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ಹರನ್ತಸ್ಸಪಿ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಅಚಿತ್ತಕತ್ತಾತಿ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ‘‘ಆರೋಚೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಆರೋಚನಸ್ಸೇವ ದಸ್ಸಿತತ್ತಾ ಕಾಯೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ಆರೋಚೇನ್ತಸ್ಸೇವ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

೩೪೧. ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾದೀಸುಪೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಏತ್ಥ ಪನ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಇತ್ಥೀ ನಾಮ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥೀ, ನ ಯಕ್ಖೀ, ನ ಪೇತೀ, ನ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ, ಪುರಿಸೋ ನಾಮ ಮನುಸ್ಸಪುರಿಸೋ, ನ ಯಕ್ಖೋತಿಆದಿ ನ ವುತ್ತಂ, ತಥಾಪಿ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಕಾವ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ತಸ್ಮಾ ಯೇಸು ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಕತಾ, ನ ನಾಲಂವಚನೀಯತಾ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನವೀಮಂಸನಪಚ್ಚಾಹರಣಾನೀತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಪಞ್ಚಙ್ಗಾನಿ.

ಸಞ್ಚರಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.