ಸಮಥಭೇದಂ

ಅಧಿಕರಣಪರಿಯಾಯವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೯೩. ಲೋಭೋ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮೋತಿಆದೀಸು ಪನ ಲೋಭಹೇತು ವಿವದನತೋ ‘‘ಲೋಭೋ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಠಾನಾನೀತಿ ಕಾರಣಾನಿ. ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಠಾನಂ. ಕೇ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ? ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಾದಯೋ. ವಸನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ವತ್ಥು. ಭವನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಭೂಮಿ. ಕುಸಲಾಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತಚಿತ್ತಸಮಙ್ಗಿನೋ ವಿವದನತೋ ‘‘ನವ ಹೇತೂ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ದ್ವಾದಸ ಮೂಲಾನೀತಿ ‘‘ಕೋಧನೋ ಹೋತಿ ಉಪನಾಹೀ’’ತಿಆದೀನಿ ದ್ವಾದಸ ಮೂಲಾನಿ.

೨೯೪-೨೯೫. ಇಮಾನೇವ ದ್ವಾದಸ ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ‘‘ಚುದ್ದಸ ಮೂಲಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಾನಿ. ಸತ್ತ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಠಾನಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಯಾ ಆಪತ್ತಿ, ತಸ್ಸಾ ಪುಬ್ಬೇ ಆಪನ್ನಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಠಾನಾನೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ನತ್ಥಿ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಕುಸಲ’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣೇ ಅಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತವಸೇನ ಛ ಹೇತೂ ವುತ್ತಾ. ಕುಸಲಚಿತ್ತಂ ಪನ ಅಙ್ಗಂ ಹೋತಿ, ನ ಹೇತು.

೨೯೬. ಚತ್ತಾರಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಠಾನಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಏವಂ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇತಿಕತ್ತಬ್ಬತಾದಸ್ಸನವಸೇನ ಪವತ್ತಪಾಳಿ ಕಮ್ಮಂ ನಾಮ, ಯಥಾಠಿತಪಾಳಿವಸೇನ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಕಿರಿಯಾ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣಂ ನಾಮ. ಞತ್ತಿಞತ್ತಿದುತಿಯಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮಾನಿ ಞತ್ತಿತೋ ಜಾಯನ್ತಿ, ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಅಪಲೋಕನತೋವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಞತ್ತಿತೋ ವಾ ಅಪಲೋಕನತೋ ವಾ’’ತಿ. ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣಂ ಏಕೇನ ಸಮಥೇನ ಸಮ್ಮತಿ, ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇಹಿ ಸಮೇತಬ್ಬತ್ತಾ ‘‘ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಸ್ಸ ಸಾಧಾರಣಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ತಬ್ಭಾಗಿಯವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೯೮. ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಸ್ಸ ತಬ್ಭಾಗಿಯಾತಿ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಸ್ಸ ವೂಪಸಮತೋ ತಪ್ಪಕ್ಖಿಕಾ.

ಸಮಥಾ ಸಮಥಸ್ಸ ಸಾಧಾರಣವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೯೯. ಏಕಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಸಬ್ಬೇ ಸಮಥಾ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಸಮೇತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತೀತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ಸಮಥಾ ಸಮಥಸ್ಸ ಸಾಧಾರಣಾ, ಸಮಥಾ ಸಮಥಸ್ಸ ಅಸಾಧಾರಣಾ’’ತಿ ಆಹ. ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾಯ ಸಮನಂ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಂ ವಿನಾ ನ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಸ್ಸ ಸಾಧಾರಣಾ’’ತಿ. ಸತಿವಿನಯಾದೀಹಿ ಸಮನಸ್ಸ ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾಯ ಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸತಿವಿನಯಸ್ಸ…ಪೇ… ಅಸಾಧಾರಣಾ’’ತಿ. ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ತಬ್ಭಾಗಿಯವಾರೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ವಿನಯವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೦೨. ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಸಮಥಾನಂ ವಿನಯಪರಿಯಾಯೋ ಲಬ್ಭತೀತಿ ‘‘ವಿನಯೋ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವಿನಯವಾರೋ ಉದ್ಧಟೋ. ಸಿಯಾ ನ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋತಿ ಏತ್ಥ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸತಿವಿನಯಾದಯೋ ಸೇಸಸಮಥಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ.

ಕುಸಲವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೦೩. ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಟಿಞ್ಞಾತೇ ತಂ ಪಟಿಜಾನನಂ ಸಙ್ಘಸಮ್ಮುಖತಾ ನಾಮ. ತಸ್ಸ ಪಟಿಜಾನನಚಿತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ಕುಸಲೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ನತ್ಥಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ಅಕುಸಲೋತಿ ಧಮ್ಮವಿನಯಪುಗ್ಗಲಸಮ್ಮುಖತಾಹಿ ತಿವಙ್ಗಿಕೋ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ಏತೇಹಿ ವಿನಾ ನತ್ಥಿ. ತತ್ಥ ಕುಸಲಚಿತ್ತೇಹಿ ಕರಣಕಾಲೇ ಕುಸಲೋ, ಅರಹನ್ತೇಹಿ ಕರಣಕಾಲೇ ಅಬ್ಯಾಕತೋ. ಏತೇಸಂ ಸಙ್ಘಸಮ್ಮುಖತಾದೀನಂ ಅಕುಸಲಪಟಿಪಕ್ಖತ್ತಾ ಅಕುಸಲಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ನತ್ಥಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ಅಕುಸಲೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾ ಅಧಮ್ಮವಾದೀಹಿ ವೂಪಸಮನಕಾಲೇ, ಧಮ್ಮವಾದೀನಮ್ಪಿ ಅಧಮ್ಮವಾದಿಮ್ಹಿ ಸಲಾಕಗ್ಗಾಹಾಪಕೇ ಜಾತೇ ಅಕುಸಲಾ. ಸತಿವಿನಯೋ ಅನರಹತೋ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಸತಿವಿನಯದಾನೇ ಅಕುಸಲೋ. ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯೋ ಅನುಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ ದಾನೇ, ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಂ ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಅಜಾನತೋ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಕರಣೇ, ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಾ ಸುದ್ಧಸ್ಸ ಕರಣೇ, ತಿಣವತ್ಥಾರಕಂ ಮಹಾಕಲಹೇ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಕರಣೇ ಚ ಅಕುಸಲಂ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅರಹತೋ ವಸೇನೇವ ಅಬ್ಯಾಕತ’’ನ್ತಿ ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ.

ಸಮಥವಾರವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೦೪-೩೦೫. ಯತ್ಥ ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾ ಲಬ್ಭತಿ, ತತ್ಥ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ಲಬ್ಭತೀತಿಆದಿ ಪುಚ್ಛಾ. ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಚಾತಿಆದಿ ತಸ್ಸಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಚ ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾಯ ಚ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಯತ್ಥ ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾ ಲಬ್ಭತಿ, ತತ್ಥ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯತ್ಥ ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಂ ಲಬ್ಭತಿ, ತತ್ಥ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಏತ್ಥ ಏಕಂ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ಬಹೂ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಇಮಂ ನಾಮ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತೇ ಸತಿ ‘‘ಆಮಾ’’ತಿ ಪಟಿಜಾನನೇ ದ್ವೇಪಿ ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಾ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಸಙ್ಘಸಮ್ಮುಖತಾ ಧಮ್ಮವಿನಯಪುಗ್ಗಲಸಮ್ಮುಖತಾ’’ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪುರತೋ ಪಟಿಞ್ಞಾತಂ ಚೇ, ಸಙ್ಘಸಮ್ಮುಖತಾ. ತತ್ಥೇವ ದೇಸಿತಂ ಚೇ, ಧಮ್ಮವಿನಯಸಮ್ಮುಖತಾಯೋಪಿ ಲದ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅಥ ವಿವದನ್ತಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಟಿಜಾನನ್ತಿ ಚೇ, ಪುಗ್ಗಲಸಮ್ಮುಖತಾ. ತಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ದೇಸಿತಂ ಚೇ, ಧಮ್ಮವಿನಯಸಮ್ಮುಖತಾಯೋಪಿ ಲದ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏಕಸ್ಸೇವ ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಆಪತ್ತಿದೇಸನಕಾಲೇ ‘‘ಪಸ್ಸಸಿ, ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತತ್ಥ ಧಮ್ಮವಿನಯಪುಗ್ಗಲಸಮ್ಮುಖತಾಸಞ್ಞಿತೋ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ಚ ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಞ್ಚ ಲದ್ಧಂ ಹೋತಿ.

ಸಂಸಟ್ಠವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೦೬. ಅಧಿಕರಣಾನಂ ವೂಪಸಮೋವ ಸಮಥೋ ನಾಮ, ತಸ್ಮಾ ಅಧಿಕರಣೇನ ವಿನಾ ಸಮಥಾ ನತ್ಥೀತಿ ಆಹ ‘‘ಮಾ ಹೇವನ್ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ…ಪೇ… ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ನಾನಾಕರಣಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ.

ಸಮಥಾಧಿಕರಣವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೦೯-೩೧೦. ಸಮಥಾ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮ್ಮನ್ತೀತಿಆದಿ ಪುಚ್ಛಾ. ಸಿಯಾ ಸಮಥಾ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮ್ಮನ್ತೀತಿಆದಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ. ತತ್ಥ ಸಮಥಾ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮ್ಮನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಮ್ಮನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಅಧಿಕರಣಾ ವಾ ಪನ ಸಮ್ಮನ್ತಿ ವೂಪಸಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಸಮ್ಮತೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ಸತಿವಿನಯಾದೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತೇಸಂ ತಸ್ಸಾ ಅನುಪಕಾರತ್ತಾತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

೩೧೧. ‘‘ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣೇನ ಸಮ್ಮತೀ’’ತಿ ಪಾಠೋ. ‘‘ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ನ ಕೇನಚಿ ಸಮ್ಮತೀ’’ತಿ ಹಿ ಅವಸಾನೇ ವುತ್ತತ್ತಾ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ಸಯಂ ಸಮಥೇನ ವಾ ಅಧಿಕರಣೇನ ವಾ ಸಮೇತಬ್ಬೋ ನ ಹೋತಿ.

೩೧೩. ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ…ಪೇ… ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣೇನ ಸಮ್ಮತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ …ಪೇ… ಪಠಮಂ ಸಲಾಕಂ ನಿಕ್ಖಿಪಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣೇನ ಸಮ್ಮತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಸಮುಟ್ಠಾಪನವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೧೪. ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ನ ಕತಮಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತೀತಿ ‘‘ನಾಯಂ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ವುತ್ತಮತ್ತೇನೇವ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಧಿಕರಣಂ ನ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಭಜತಿವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೧೮-೯. ಕತಮಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಪರಿಯಾಪನ್ನನ್ತಿ ಕತಮಾಧಿಕರಣಪರಿಯಾಪನ್ನಂ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಭಜತೀತಿ ಪಠಮುಪ್ಪನ್ನವಿವಾದಂ ಪಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಭಜತಿ. ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ದ್ವೇ ಸಮಥೇ ಭಜತೀತಿ ‘‘ಮಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾ ತುಮ್ಹೇ’’ತಿ ವದನ್ತಂ ವಿಯ ಭಜತಿ. ದ್ವೀಹಿ ಸಮಥೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತನ್ತಿ ‘‘ಮಯಂ ತಂ ವೂಪಸಮೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತೇಹಿ ವಿಯ ದ್ವೀಹಿ ಸಮಥೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಂ.