ಅನಿಯತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೫೪೨-೩. ಇದಾನಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಕಥಾನನ್ತರಂ ಅನಿಯತಕಥಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ರಹೋನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ರಹಸಿ ನಿಸಜ್ಜಾ ರಹೋನಿಸಜ್ಜಾ, ತಸ್ಸಾ ಅಸ್ಸಾದೋ ರಹೋನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದೋ, ತೇನ ರಹೋನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದೇನ, ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸನ್ನಿಸ್ಸಿತೇನ ಕಿಲೇಸೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ರಹೋನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದೋತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಕಿಲೇಸೋ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೫೧). ‘‘ರಹೋ ನಾಮ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋ. ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ ನಾಮ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಅಕ್ಖಿಂ ವಾ ನಿಖಣಿಯಮಾನೇ ಭಮುಕಂ ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿಯಮಾನೇ ಸೀಸಂ ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿಯಮಾನೇ ಪಸ್ಸಿತುಂ. ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋ ನಾಮ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಪಕತಿಕಥಾ ಸೋತು’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೪೫) ಪದಭಾಜನೇ ವುತ್ತರಹೇಸು ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ ಏವ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಪಾಳಿಯಂ ‘ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋ’ತಿ ಆಗತಂ, ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೇನೇವ ಪನ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೪೪-೪೪೫).

ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹತ್ತಾ ‘‘ಪಟಿಚ್ಛನ್ನ’’ನ್ತಿ ಇಮಮ್ಪಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ ಏವ ‘‘ಅಲಂಕಮ್ಮನಿಯ’’ನ್ತಿ ಇಮಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ನಿಸಜ್ಜಸದ್ದೋಪಾದಾನೇನ ‘‘ಆಸನೇ’’ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಗಹಿತಮೇವ. ‘‘ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿ’’ನ್ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಗಹಿತಮೇವ. ಏವಂ ಸಾಮತ್ಥಿಯಾ ಲಬ್ಭಮಾನಪದೋಪಾದಾನೇನ ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕೋ ಏಕಾಯ ರಹೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ಅಲಂಕಮ್ಮನಿಯೇ ನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದೇನಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹಭಾವೇನ ಕುಟ್ಟಾದಿಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ತೇನೇವ ಮೇಥುನಸೇವನಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅನುರೂಪೇ ಆಸನೇ ತದಹುಜಾತಾಯಪಿ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥಿಯಾ ಸಹ ನಿಸಜ್ಜಸ್ಸಾದರಾಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ‘‘ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸಾ’’ತಿ ತದಹುಜಾತಮ್ಪಿ ಇತ್ಥಿಂ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಕುತೋ ಲಬ್ಭತೀತಿ? ‘‘ಮಾತುಗಾಮೋ ನಾಮ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥೀ, ನ ಯಕ್ಖೀ, ನ ಪೇತೀ, ನ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ, ಅನ್ತಮಸೋ ತದಹುಜಾತಾಪಿ ದಾರಿಕಾ, ಪಗೇವ ಮಹತ್ತರೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೪೫) ಪದಭಾಜನತೋ ಲಬ್ಭತಿ.

‘‘ನಿವಾಸೇತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧತಿ, ಚೀವರಂ ಪಾರುಪತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಲಕ್ಖೀಯತಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಪಯೋಗತೋ ಪುಬ್ಬಾಪರಪಯೋಗೇ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ತೇನೇವ ‘‘ಪಯೋಗೇ ಚ ಪಯೋಗೇ ಚಾ’’ತಿ ವಿಚ್ಛಾಪಯೋಗೋ ಕತೋ. ನಿಸೀದತೋ ಚಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ನಿಸಜ್ಜಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ವಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ ದುಕ್ಕಟಂ ಸನ್ಧಾಯ ಏಕಕಸ್ಸ ನಿಸೀದತೋತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

೫೪೪. ನಿಸಜ್ಜಾಯ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಸಕಿ’’ನ್ತಿ ಸೇಸೋ, ಉಭಿನ್ನಂ ನಿಸಜ್ಜಾಪೂರಣವಸೇನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಪುರೇ ವಾ ಪಚ್ಛಾ ವಾ ಏಕಕ್ಖಣೇ ವಾ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಏಕವಾರಂ ನಿಸಜ್ಜಾಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಮಾತುಗಾಮೇ ನಿಸಿನ್ನೇ ಭಿಕ್ಖು ಉಪನಿಸಿನ್ನೋ ವಾ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿ (ಪಾರಾ. ೪೪೫). ಹೋತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಯೋಗಗಣನಾಯ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನೀತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಾ ಉಭಿನ್ನಂ ವಾ ಉಟ್ಠಾಯುಟ್ಠಾಯ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಉಪನಿಸೀದನಪಯೋಗಗಣನಾಯ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಆಪತ್ತೀಹಿಪಿ ತೀಹಿಪೀ’’ತಿ ವಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಗ್ಗಹಣಂ ಪಾರಾಜಿಕಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾನಂ ಉಪಲಕ್ಖಣಂ ಹೋತಿ, ತೀಸು ಏಕಂ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏತ್ಥ ‘‘ಪಯೋಗಗಣನಾಯಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪಾರಾಜಿಕಾಯ ನ ಲಬ್ಭತಿ ಏಕಪಯೋಗೇನೇವ ಸಿಜ್ಝನತೋ. ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ಪನ ಸರೀರತೋ ಪುನಪ್ಪುನಂ ವಿಯುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಫುಸನೇನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಞ್ಚ ಯಥಾವುತ್ತನಯೇನೇವ ಲಬ್ಭತಿ.

ಬಹೂಸುಪಿ ಮಾತುಗಾಮೇಸು ಬಹುಕಾನಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಬಹೂಸು ಮಾತುಗಾಮೇಸು ನಿಸಿನ್ನೇಸು ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಗಣನಾಯ ಏಕೇನೇವ ಪಯೋಗೇನ ಬಹೂನಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ ಚ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ. ‘‘ಪಯೋಗಗಣನಾಯ ಚಾ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಏತ್ಥಾಪಿ ಯುಜ್ಜಮಾನತ್ತಾ ತಾಸು ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಉಟ್ಠಾಯುಟ್ಠಾಯ ಪುನಪ್ಪುನಂ ನಿಸೀದನ್ತೀಸು, ಸಯಞ್ಚ ಉಟ್ಠಾಯುಟ್ಠಾಯ ಪುನಪ್ಪುನಂ ನಿಸೀದತೋ ತಾಸಂ ಗಣನಾಯ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾಪತ್ತಿಯೋ ಪಯೋಗಗಣನಾಯ ಚ ಬಹೂ ಹೋನ್ತೀತಿ ಇದಂ ಲಬ್ಭತಿ. ಏತ್ಥಾಪಿ ಪನ ಪಾರಾಜಿಕಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಞ್ಚ ಲಬ್ಭತಿ.

೫೪೫. ಸಮೀಪೇ ಠಿತೋಪಿ ಅನ್ಧೋ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತೀತಿ ಸೋತಸ್ಸ ರಹಭಾವೇ ಅಸತಿಪಿ ಪಧಾನಭೂತಸ್ಸ ‘‘ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಅಙ್ಗಸ್ಸ ವಿಜ್ಜಮಾನತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥಕೇ’’ತಿ, ಇಮಿನಾ ಸವನೂಪಚಾರೇ ವಿಜ್ಜಮಾನೇಪೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಇತ್ಥೀನಂ ತು ಸತಮ್ಪಿ ಚ ನ ಕರೋತಿ ಅನಾಪತ್ತಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ, ವಿಞ್ಞುನೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಸನ್ನಿಹಿತಭಾವೇನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಇತ್ಥೀನಮ್ಪಿ ಸತಮ್ಪಿ ಚಾ’’ತಿ ಲಿಖನ್ತಿ, ತತೋಪಿ ಅಯಮೇವ ಪಾಠೋ ಸುನ್ದರೋ. ಪಿ-ಸದ್ದೋ ವಾ ತು-ಸದ್ದತ್ಥೇ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

೫೪೬. ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಸಮೀಪೇ’’ತಿ ಸೇಸೋ, ‘‘ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋಪೀ’’ತಿ ಏತಸ್ಸ ವಿಸೇಸಕೇನ ‘‘ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋತಿ ಇಮಸ್ಸ ನಿವತ್ತಿತತ್ತಾ ಸಮೀಪೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋಪಿ ಅನನ್ಧೋ ಮನುಸ್ಸಪುರಿಸೋ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಕರೋತೀತಿ ಲಬ್ಭತಿ. ‘‘ಕೇವಲ’’ನ್ತಿ ವಿಸೇಸನೇನ ಬಲವನಿದ್ದೂಪಗತೋ ಗಹಿತೋತಿ ತಥಾ ಅಹುತ್ವಾ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಆಪನ್ನಾಪನ್ನೇ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಮಾನಾಯ ಕಪಿನಿದ್ದಾಯ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಕರೋತೀತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಲಬ್ಭತಿ. ‘‘ಪಿಹಿತದ್ವಾರಗಬ್ಭಸ್ಸಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಮಜ್ಝಪದಲೋಪೀಸಮಾಸವಸೇನ ‘‘ಪಿಹಿತಗಬ್ಭಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ದ್ವಾರೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ದ್ವಾರೇಕದೇಸಭೂತಂ ಉಮ್ಮಾರಂ ವಾ ತಂಸಮೀಪಂ ವಾ ಉಪಚಾರೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಗಬ್ಭೋ ಪಿಹಿತದ್ವಾರೋ ನ ಹೋತಿ, ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಬ್ಯತಿರೇಕತೋ ದಸ್ಸಿತಂ.

೫೪೭. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅನಿಯತಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪಾಳಿಯಂ ಅನಾಪತ್ತಿವಾರೇ ಅಸತಿಪಿ ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ರಹೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೮೫) ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಅಚೇಲಕವಗ್ಗಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಅನಾಪತ್ತಿವಾರೇ ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಯೋ ಕೋಚಿ ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸೋ ದುತಿಯೋ ಹೋತಿ, ತಿಟ್ಠತಿ ನ ನಿಸೀದತಿ, ಅರಹೋಪೇಕ್ಖೋ, ಅಞ್ಞವಿಹಿತೋ ನಿಸೀದತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೮೮) ವುತ್ತೇ ಅನಾಪತ್ತಿವಾರೇ ಸಙ್ಗಹೇತುಮಾಹ ‘‘ಅನನ್ಧೇ ಸತೀ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಏತಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ’’ತಿ ಪಕರಣತೋ ಲಬ್ಭತಿ. ಇಧ ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗನಿದ್ದೇಸೇನ ಪುರಿಸೋ ಲಬ್ಭತಿ, ‘‘ತೇನಾಪಿ ಅಬಾಲೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಕೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇದಞ್ಚ ‘‘ವಿಞ್ಞುಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಲಬ್ಭತಿ. ಅನ್ಧಸದಿಸನಿದ್ದೂಪಗತಪಟಿಪಕ್ಖವಾಚಿಅನನ್ಧಪದೇನ ‘‘ಅನಿದ್ದಾಯನ್ತೇ’’ತಿ ಲಬ್ಭತಿ, ಮನಾಪಾಮನಾಪಂ ಜಾನನ್ತೇ ಅನಿದ್ದಾಯನ್ತೇ ಮನುಸ್ಸಪುರಿಸೇ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ವಿಜ್ಜಮಾನೇತಿ ಅತ್ಥೋ.

‘‘ನಿಸಜ್ಜಪಚ್ಚಯಾ ದೋಸೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಏವರೂಪೇ ರಹೋ ಆಸನೇ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಸಿನ್ನಪಚ್ಚಯಾ ಆಪತ್ತಿ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಠಿತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾಪಿ ತದೇವ ಪದಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ವಿಞ್ಞುಮ್ಹಿ ಪಟಿಬಲೇ ಮನುಸ್ಸಪುರಿಸೇ ಅಸನ್ನಿಹಿತೇಪಿ ತಥಾವಿಧೇ ರಹೋ ಆಸನೇ ಮಾತುಗಾಮೇ ಆಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೇಪಿ ಸಯಾನೇಪಿ ಠಿತೇಪಿ ಸಯಂ ಠಿತಸ್ಸ ನಿಸಜ್ಜಾಯ ಅಭಾವಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಆಪತ್ತಿ ನ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅರಹಸಞ್ಞಿನೋ ನಿಸಜ್ಜಪಚ್ಚಯಾ ದೋಸೋ ನತ್ಥೀತಿ ರಹೋ ಆಸನೇ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಸಜ್ಜನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ‘‘ರಹೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾರಹಿತಸ್ಸ ನಿಸೀದತೋ ನಿಸಜ್ಜಪಚ್ಚಯಾ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚೇತಸೋ ನಿಸಜ್ಜಪಚ್ಚಯಾ ದೋಸೋ ನತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ.

೫೪೮. ಏತ್ತಾವತಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಪತ್ತಿಮತ್ತತೋ ಅನಾಪತ್ತಿಪ್ಪಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಇಮಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಅನಿಯತವೋಹಾರಹೇತುಭೂತಾಹಿ ತೀಹಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ ಅನಾಪತ್ತಿಪಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ನ ದೋಸೋ’’ತಿಆದಿ. ಆಪತ್ತೀಹಿಪಿ ತೀಹಿಪೀತಿ ‘‘ನಿಸಜ್ಜಂ ಭಿಕ್ಖು ಪಟಿಜಾನಮಾನೋ ತಿಣ್ಣಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ ಪಾರಾಜಿಕೇನ ವಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇನ ವಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ವಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೪೪) ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತಾಹಿ ‘‘ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಾಹಿ ತೀಹಿಪಿ ಆಪತ್ತೀಹೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ.

ಪಠಮಾನಿಯತಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೫೪೯. ವತ್ತಬ್ಬಭಾವೇನಾಧಿಕತದುತಿಯಾನಿಯತವಿನಿಚ್ಛಯತೋ ಪಠಮಾನಿಯತೇ ವುತ್ತವಿನಿಚ್ಛಯೇಹಿ ಸಮಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಪಹಾಯ ತತ್ಥ ಅವುತ್ತಂ ಇಮಸ್ಸೇವ ವಿನಿಚ್ಛಯವಿಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಅನನ್ಧಾ’’ತಿಆದಿ. ಇಧ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸಾಪಿ ಗಹಿತತ್ತಾ ತತೋ ಅನಾಪತ್ತಿಕರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಬಧಿರೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅನನ್ಧೋ ಅಬಧಿರೋತಿ ‘‘ಪುರಿಸೋ’’ತಿ ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಇತ್ಥೀ’’ತಿ ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಅನನ್ಧಾಬಧಿರಾ’’ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಏವಮುಪರಿಪಿ. ತೇನಾಪಿ ಸವನೂಪಚಾರನ್ತೋಗಧೇನ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥಟ್ಠೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

೫೫೦. ‘‘ಅನ್ಧೋ ಅಬಧಿರೋ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಬಧಿರೋ ವಾಪಿ ಚಕ್ಖುಮಾ, ನ ಕರೋತಿ ಅನಾಪತ್ತಿ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಪನ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಸನ್ಧಾಯ ಭಾಸಿತತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಪುರಿಮಾನಿಯತಕಥಾಯ ಅವುತ್ತವಿಸೇಸಸ್ಸ ದುತಿಯಾನಿಯತಕಥಾಯ ವತ್ತುಮಿಚ್ಛಿತತ್ತಾ ಅಯಮ್ಪಿ ವಿಸೇಸೋ ಇಧ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಕೋಯಂ ವಿಸೇಸೋ, ಯೋ ಇಧ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ ಚೇ? ತತ್ಥ ‘‘ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ಅಲಂಕಮ್ಮನಿಯೇ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೪೪) ವುತ್ತಂ ಆಸನಙ್ಗದ್ವಯಂ ಇಧ ‘‘ನ ಹೇವ ಖೋ ಪನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಆಸನಂ ಹೋತಿ ನಾಲಂಕಮ್ಮನಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೫೩) ನಿಸೇಧೇತ್ವಾ ‘‘ಅಲಞ್ಚ ಖೋ ಹೋತಿ ಮಾತುಗಾಮಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಓಭಾಸಿತು’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೫೩) ಇದಂ ಅಪುಬ್ಬಙ್ಗಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ರ ಮಾತುಗಾಮೋತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ತದಹುಜಾತಾಪಿ ದಾರಿಕಾ ಗಹಿತಾ, ಇಧ ‘‘ಮಾತುಗಾಮೋ ನಾಮ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥೀ, ನ ಯಕ್ಖೀ, ನ ಪೇತೀ, ನ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ, ವಿಞ್ಞೂ ಪಟಿಬಲಾ ಸುಭಾಸಿತದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಜಾನಿತು’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೫೪) ವಿಞ್ಞೂ ಪಟಿಬಲೋ ಮಾತುಗಾಮೋವ ವುತ್ತೋ. ತತ್ಥ ‘‘ಪಾರಾಜಿಕೇನ ವಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇನ ವಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ವಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೪೪) ತಿಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ ವುತ್ತಾ, ಇಧ ‘‘ನಿಸಜ್ಜಂ ಭಿಕ್ಖು ಪಟಿಜಾನಮಾನೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇನ ವಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ವಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೫೩) ದ್ವೇಯೇವ ಆಪತ್ತಿಯೋ ವುತ್ತಾ. ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇಸು ಚ ತತ್ಥ ‘‘ಸಾ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ ‘ಅಯ್ಯೋ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಂ ಸಮಾಪಜ್ಜನ್ತೋ’ತಿ, ಸೋ ಚ ತಂ ಪಟಿಜಾನಾತಿ, ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೪೮) ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋವ ವುತ್ತೋ, ಇಧ ಸೋ ಚ ವುತ್ತೋ, ‘‘ಸಾ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ ‘ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಮಯಾ ಸುತಂ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಮಾತುಗಾಮಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಓಭಾಸೇನ್ತಸ್ಸಾ’ತಿ, ಸೋ ಚ ತಂ ಪಟಿಜಾನಾತಿ, ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೫೫) ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ ಚ ವುತ್ತೋ. ಏತ್ತಕೋ ಉಭಿನ್ನಮನಿಯತಾನಂ ವಿಸೇಸೋ.

ಅಯಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ವುತ್ತೋತಿ? ಅಯಂ ಸಮ್ಬೋಧವತ್ಥುವಿಸೇಸೋ ವತ್ತುಮಿಚ್ಛಿತೋ ಪನ ಅಟ್ಠಕಥಾಗತವಿನಿಚ್ಛಯವಿಸೇಸತೋತಿ ತಸ್ಮಾ ನ ವುತ್ತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಮೇವಿದಂ ಕಾಯಚಿತ್ತವಾಚಾಚಿತ್ತಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತವಸೇನ ತೀಣಿ ಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಕತ್ವಾ.

ಇಮೇಹಿಪಿ ದ್ವೀಹಿ ಅನಿಯತಸಿಕ್ಖಾಪದೇಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದನ್ತರೇಸು ಪಞ್ಞತ್ತಾಯೇವ ಆಪತ್ತಿಯೋ, ಅನಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ದಸ್ಸಿತಾ, ನ ಕೋಚಿ ಆಪತ್ತಿವಿಸೇಸೋ ವುತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ಕಿಮೇತೇಸಂ ವಚನೇನಾತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯಲಕ್ಖಣಂ ಠಪೇತುಂ ಭಗವತಾ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ವತ್ಥುಮ್ಹಿ ದ್ವೇ ಅನಿಯತಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾ. ಕಥಂ? ಏವರೂಪಾಯಪಿ ಸದ್ಧೇಯ್ಯವಚನಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ಪಟಿಜಾನಮಾನೋವ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ, ನ ಅಪ್ಪಟಿಜಾನಮಾನೋ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಚೋದಿತೇ ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಂಯೇವಙ್ಗಂ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇಮೇಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಹಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಲಕ್ಖಣಂ ಠಪಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅನಿಯತಂ ನ ವುತ್ತನ್ತಿ? ಇದಮೇವ ಲಕ್ಖಣಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನುಗತನ್ತಿ ನ ವುತ್ತಂ.

ದುತಿಯಾನಿಯತಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

ಇತಿ ವಿನಯತ್ಥಸಾರಸನ್ದೀಪನಿಯಾ

ವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯವಣ್ಣನಾಯ

ಅನಿಯತಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.