ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೫೫೧. ಏವಂ ಅನಿಯತಕಥಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಕಥಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಖೋಮ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಖೋಮನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕಂ ಚೀವರಂ. ಖೋಮನ್ತಿ ಗಚ್ಛವಿಸೇಸಸ್ಸ ನಾಮಂ, ತಸ್ಸ ವಾಕೇಹಿ ಕತಚೀವರಂ ಕಾರಣೋಪಚಾರವೋಹಾರವಸೇನ ‘‘ಖೋಮ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕಪ್ಪಾಸನ್ತಿ ಕಪ್ಪಾಸಸುತ್ತಮಯಂ ಚೀವರಂ, ಇದಮ್ಪಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ‘‘ಕಪ್ಪಾಸ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕೋಸೇಯ್ಯಂ ನಾಮ ಕೋಸಕಾರಕಿಮಿಕೋಸಂ, ಕೋಸೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಸುತ್ತಂ ಕೋಸೇಯ್ಯಂ. ಇಧ ಪನ ತೇನ ಕೋಸೇಯ್ಯಸುತ್ತೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಚೀವರಂ ‘‘ಕೋಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಾಣನ್ತಿ ಸಾಣವಾಕಸುತ್ತೇಹಿ ವಾಯಿತ್ವಾ ಕತಚೀವರಂ. ಇದಞ್ಚ ಖೋಮಂ ವಿಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಭಙ್ಗನ್ತಿ ಖೋಮಸುತ್ತಾದೀನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ, ಏಕಚ್ಚಾನಿ ವಾ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತಚೀವರಂ. ಇದಮ್ಪಿ ಕರಣಪ್ಪಕಾರೇನ ಲದ್ಧನಾಮಕಂ. ‘‘ಭಙ್ಗಂ ನಾಮ ಏಕಾ ಗಚ್ಛಜಾತಿ, ತಸ್ಸಾ ವಾಕಮಯಸುತ್ತೇಹಿ ವಾಯಿತ್ವಾ ಕತಚೀವರ’’ನ್ತಿ ಕೇಚಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ಖೋಮಂ ವಿಯ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಕಮ್ಬಲನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಲೋಮವಾಳಲೋಮಂ ವಿನಾ ಸೇಸಲೋಮೇಹಿ ವಾಯಿತ್ವಾ ಕತಚೀವರಂ ವುತ್ತನ್ತಿ. ಇದಂ ‘‘ಚೀವರಂ ನಾಮ ಛನ್ನಂ ಚೀವರಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಚೀವರ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೬೩) ಪದಭಾಜನೇ ಚ ‘‘ಖೋಮಂ ಕಪ್ಪಾಸಿಕಂ ಕೋಸೇಯ್ಯಂ ಕಮ್ಬಲಂ ಸಾಣಂ ಭಙ್ಗ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೨-೪೬೩) ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಚ ವುತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ‘‘ಜಾತಿತೋ’’ತಿ ಇದಂ ಪಮಾಣಾದಿಭೇದಸ್ಸ ವಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಜಾತಿತೋತಿ ಖೋಮಾದಿಸಾಮಞ್ಞತೋ. ಸಾಮಞ್ಞಞ್ಹಿ ‘‘ಜಾತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ದೀಘರಸ್ಸಥೂಲಸುಖುಮನೀಲಪೀತಾದಿಭೇದಭಿನ್ನಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ವತ್ಥಾವಯವಾನಂ ಸಙ್ಗಾಹಿಕಖೋಮಸುತ್ತಮಯತಾಸಾಮಞ್ಞಂ ಜಾತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ.

೫೫೨. ದುಕೂಲನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕಂ ರುಕ್ಖವಾಕಮಯಚೀವರಂ. ಪತ್ತುಣ್ಣನ್ತಿ ಪತ್ತುಣ್ಣದೇಸೇ ಸಞ್ಜಾತವತ್ಥಂ. ‘‘ಪತ್ತುಣ್ಣಂ ಕೋಸೇಯ್ಯವಿಸೇಸೋ’’ತಿ ಅಭಿಧಾನಕೋಸೇ ವುತ್ತಂ. ಚಿನನ್ತಿ ಚಿನದೇಸೇ ಉಪ್ಪನ್ನವತ್ಥಂ. ಸೋಮಾರಪಟ್ಟಕನ್ತಿ ಸೋಮಾರದೇಸೇ ಉಪ್ಪನ್ನವತ್ಥಂ. ‘‘ಸೋಮಾರಚಿನಪಟಕ’’ನ್ತಿಪಿ ಲಿಖನ್ತಿ, ಸೋಯೇವತ್ಥೋ. ಇದ್ಧಿಜನ್ತಿ ಏಹಿಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪುಞ್ಞಿದ್ಧಿಯಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಚೀವರಂ. ದೇವದಿನ್ನನ್ತಿ ದೇವತಾಹಿ ದಿನ್ನಂ ಚೀವರಂ. ತಞ್ಹಿ ಕಪ್ಪರುಕ್ಖೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ, ಜಾಲಿನಿಯಾ ದೇವಕಞ್ಞಾಯ ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರಸ್ಸ ದಿನ್ನವತ್ಥಸದಿಸಂ. ತಸ್ಸಾತಿ ಜಾತಿತೋ ಛಬ್ಬಿಧಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯಚೀವರಸ್ಸ. ಇದಂ ಛಬ್ಬಿಧಚೀವರಂ ಯಥಾರಹಂ ಅನುಲೋಮಿಕಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ದುಕೂಲಞ್ಹಿ ಸಾಣಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಂ ವಾಕಮಯತ್ತಾ, ಪತ್ತುಣ್ಣಾದೀನಿ ಕೋಸೇಯ್ಯಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಾನಿ ಪಾಣಕೇಹಿ ಕತಸುತ್ತಮಯತ್ತಾ, ಇದ್ಧಿಜಮ್ಪಿ ಖೋಮಾದೀನಂಯೇವ ಅಞ್ಞತರಂ ಹೋತೀತಿ ತೇಸಂ ಅನುಲೋಮಂ, ದೇವದಿನ್ನಮ್ಪಿ ಖೋಮಾದೀನಂಯೇವ ಅನುಲೋಮಂ ಹೋತಿ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರಭಾವತೋ. ಯಥಾಹ –

‘‘ಸಾಣಸ್ಸ ತು ದುಕೂಲಞ್ಹಿ, ಇದ್ಧಿಜಂ ದೇವದಿನ್ನಕಂ;

ಖೋಮಾದೀನಂವಸಿಟ್ಠಂತು, ಕೋಸೇಯ್ಯಸ್ಸಾನುಲೋಮಿಕ’’ನ್ತಿ.

೫೫೩. ತಿಣ್ಣಂ ಚೀವರಾನಂ ಸಮಾಹಾರೋ ತಿಚೀವರನ್ತಿ ಪಮಾಣಯುತ್ತಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಆದಿನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರಸ್ಸೇವ ನಾಮತ್ತಾ ತದೇವ ವುಚ್ಚತಿ. ಗಣನವಸೇನ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚೀವರತ್ತಯಂ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಮುದ್ದೇಕದೇಸೋಪಿ ಯಥಾ ‘‘ಸಮುದ್ದೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತೇಸು ತೀಸು ಚೀವರೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ ‘‘ತಿಚೀವರ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳನ್ತಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಆದಿವಿಸಿಟ್ಠನಾಮೇಹಿ ಅನಧಿಟ್ಠಿತಂ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ಆಯಾಮೇನ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಂ ಸುಗತಙ್ಗುಲೇನ ಚತುರಙ್ಗುಲವಿತ್ಥತಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಚೀವರ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೩೫೮) ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಪಚ್ಛಿಮಚೀವರಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಕತಾಕತಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಚೀವರಸ್ಸ ರುಳ್ಹಿಸಞ್ಞಾ.

ಮುಖಂ ಸನ್ದಮಾನಲಾಲಂ ಪುಞ್ಛತಿ ಏತೇನಾತಿ ಮುಖಪುಞ್ಛನನ್ತಿ ಕಪೋಲತೋ ನಿಚ್ಚಂ ಸನ್ದಮಾನಲಾಲಾನಂ ಪುಞ್ಛನತ್ಥಾಯ ಅನುಞ್ಞಾತಸ್ಸ ಚೀವರವಿಸೇಸಸ್ಸ ನಾಮಂ. ನಿಸೀದನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ನಿಸೀದನನ್ತಿ ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿತುಂ ಅನುಞ್ಞಾತಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾತಿ ‘‘ಇಮಂ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ವಿ. ವಿ. ೫೮೫) ವಕ್ಖಮಾನನಯೇನ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಮೇವ ಚಾತಿ ಸಙ್ಘಿಕೇ ಮಞ್ಚಪೀಠೇ ಸರೀರಸಮ್ಫುಸನೇನ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಮೋಚನತ್ಥಾಯ ತತ್ಥ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಚೀವರಞ್ಚ.

೫೫೪. ಏಕಾಹನ್ತಿ ವಸನಕಿರಿಯಾಯ ಅಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ. ತಿಚೀವರನ್ತಿ ತಿಚೀವರೇನ. ವಿಪ್ಪವಸೇಯ್ಯಾತಿ ‘‘ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ವಾ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇನ ವಾ ಅನ್ತರವಾಸಕೇನ ವಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೭೬) ವುತ್ತತ್ತಾ ಏಕದೇಸೇ ಸಮುದಾಯೋಪಚಾರವಸೇನ ಅವಯವಸ್ಸ ವಚನತೋ ತಿಣ್ಣಂ ಚೀವರಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನಾತಿಪಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ‘‘ತಥಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ವಿನಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪಚ್ಚಾಮಸತಿ. ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಯಾತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ ‘‘ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೨, ೨೩; ಅ. ನಿ. ೬.೫೮) ಯಥಾ, ಏತ್ಥ ‘‘ವಳಞ್ಜಿಯಮಾನ’’ನ್ತಿ ಸೇಸೋ, ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ವಳಞ್ಜಿಯಮಾನಂ ನಿಸೀದನಂ ತಥಾ ವಿನಾ ಚತುಮಾಸಂ ನ ವಸೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ.

೫೫೫. ಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಣಂ ನೀಲಾದಿವಣ್ಣಭೇದಕರಣಂ. ಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ಚ ಕಾರಣೇ ಕಾರಿಯೂಪಚಾರೇನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಬಿನ್ದುಂ ದತ್ವಾತಿ ‘‘ನೀಲಂ ವಾ ಕದ್ದಮಂ ವಾ ಕಾಳಸಾಮಂ ವಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೩೬೮) ವುತ್ತಲೋಹಮಲಾದಿನಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿಪಿ ಮಙ್ಗುಲಪಿಟ್ಠಿಪ್ಪಮಾಣಾದಿಕಂ ಬಿನ್ದುಂ ದತ್ವಾ. ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬೇಸು ತಿಚೀವರಾದೀಸು, ನಿದ್ಧಾರಣೇ ಭುಮ್ಮಂ. ತಿಚೀವರನ್ತಿ ನಿದ್ಧಾರಿತಬ್ಬಂ. ಉಪಪನ್ನನ್ತಿ ಯುತ್ತಂ. ಪಮಾಣೇನಾತಿ ಅನನ್ತರಂ ವಕ್ಖಮಾನೇನ ಪಮಾಣೇನ. ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವಕ್ಖಮಾನನಯೇನ ನಾಮಂ ವತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ಏವಕಾರೇನ ಪನ ನಾಮಂ ವತ್ವಾ ನ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸಚೀವರೇಸುಪಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ತಿಚೀವರಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ, ನ ವಿಕಪ್ಪೇತು’’ನ್ತಿಆದಿ (ಮಹಾವ. ೩೫೮). ತಸ್ಮಾ ತಿಚೀವರಾದೀನಿ ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೇನ ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಾಮಂ ವತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ವಿಕಪ್ಪೇನ್ತೇನ ಪನ ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ತಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ತುಯ್ಹಂ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಂ. ತಿಚೀವರಂ ವಾ ಹೋತು ಅಞ್ಞಂ ವಾ, ಯದಿ ತಂ ತಂ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಕಪ್ಪೇತಿ, ಅವಿಕಪ್ಪಿತಂ ಹೋತಿ ಅತಿರೇಕಚೀವರಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ. ತಂ ಚೀವರನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೫೫೬-೭. ‘‘ಉಪಪನ್ನಂ ಪಮಾಣೇನಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಪಚ್ಛಿಮನ್ತೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ಸಙ್ಘಟಿತಟ್ಠೇನ ಸಙ್ಘಾಟಿ. ವತ್ಥಖಣ್ಡಾನಿ ಸಿಬ್ಬನಕಮ್ಮೇನ ಸಙ್ಘಟೇತ್ವಾ ಕತತ್ತಾ ‘‘ಸಙ್ಘಾಟೀ’’ತಿ ಚೀವರಾನಂ ಸಾಮಞ್ಞನಾಮಂ. ಇಧ ಪನ ರುಳ್ಹಿಯಾ ಅನ್ತರವಾಸಕಾದಿವಿಸೇಸನಾಮಬ್ಯತಿರಿತ್ತೇ ಚೀವರವಿಸೇಸೇ ವತ್ತತಿ. ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಕಾತಿ ಏತ್ಥ ಏಕಾದೀನಮಟ್ಠಾರಸನ್ತಾನಂ ಸಙ್ಖ್ಯಾಸದ್ದಾನಂ ಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯೇ ವತ್ತಮಾನತ್ತಾ ಪಞ್ಚಸದ್ದೋ ಚೀವರಪ್ಪಮಾಣಪ್ಪಕರಣತೋ ಲಬ್ಭಮಾನಹತ್ಥಸಙ್ಖಾತರತನೇಯೇವ ಪವತ್ತತಿ, ತೇನೇವ ಮುಟ್ಠಿಸದ್ದೋಪಿ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ ಮುಟ್ಠಿರತನೇ ವತ್ತತಿ. ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಪೂರಣೋ ಪಞ್ಚಮೋ, ಮುಟ್ಠಿಯಾ ಪಞ್ಚಮೋ ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಮೋ. ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಮೋ ಪರಿಮಾಣಮೇತಿಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಮಕಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಮ-ಕಾರಲೋಪೇನ ‘‘ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಕಾ’’ತಿ ಸಙ್ಘಾಟಿ ವುತ್ತಾ.

ಮುಟ್ಠಿತ್ತಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನ ಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯೇ ವತ್ತಮಾನೋ ತಿ-ಸದ್ದೋ ಚೀವರಪ್ಪಮಾಣಪ್ಪಕರಣತೋ ಲಬ್ಭಮಾನಹತ್ಥಸಙ್ಖಾತರತನೇಯೇವ ವತ್ತತಿ, ತೇನೇವ ಮುಟ್ಠಿಸದ್ದೋಪಿ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ ಮುಟ್ಠಿರತನೇ ವತ್ತತಿ. ತಿಣ್ಣಂ ಪೂರಣೋ ತತಿಯೋ, ಮುಟ್ಠಿಯಾ ತತಿಯೋ ಮುಟ್ಠಿತತಿಯೋ, ಮುಟ್ಠಿತತಿಯೋ ಪರಿಮಾಣಮೇತಿಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಮುಟ್ಠಿತತಿಯಕಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ತಿಯ-ಪಚ್ಚಯಲೋಪೇನ ‘‘ಮುಟ್ಠಿತ್ತಿಕಾ’’ತಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಯೇವ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವಮುಪರಿಪಿ. ತಿರಿಯನ್ತಿ ತಿರಿಯತೋ.

ಉತ್ತಮನ್ತೇನಾತಿ ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಮಾಣನ್ತೇನ. ಸತ್ಥುನೋ ಚೀವರೂನಾಪೀತಿ ‘‘ತತ್ರಿದಂ ಸುಗತಸ್ಸ ಸುಗತಚೀವರಪ್ಪಮಾಣಂ, ದೀಘಸೋ ನವ ವಿದತ್ಥಿಯೋ ಸುಗತವಿದತ್ಥಿಯಾ, ತಿರಿಯಂ ಛ ವಿದತ್ಥಿಯೋ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೫೪೮) ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣಸುಗತಚೀವರತೋ ಊನಾಪಿ. ಪಿ-ಸದ್ದೋ ಸಮ್ಭಾವನೇ, ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ತತ್ತಕಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ತತೋ ಚೇ ಊನಂ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನ್ತದ್ವಯಸನ್ದಸ್ಸನೇನ ಉಭಯಮಜ್ಝೇ ಯಂ ಪಹೋನಕರುಚ್ಚನಕಪ್ಪಮಾಣಂ, ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೫೫೮. ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಕಸದ್ದೋ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನಿಧ ದೀಘನ್ತೇ ವತ್ತತಿ. ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಕೋ ದೀಘನ್ತೋ ಯಸ್ಸ, ಯಸ್ಮಿಂ ವಾ ಪಮಾಣೇತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ, ದೀಘನ್ತತೋ ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಕಪ್ಪಮಾಣೇನಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಮ’’ನ್ತಿಪಿ ಲಿಖನ್ತಿ. ತಿರಿಯನ್ತತೋತಿ ವಿತ್ಥಾರನ್ತತೋ. ಅಡ್ಢಹತ್ಥೋ ಅಡ್ಢೋ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ, ಸೋ ತೇಯ್ಯೋ ತತಿಯೋ ಯಸ್ಸ ಪಮಾಣಸ್ಸಾತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ತಂ, ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯರತನಪ್ಪಮಾಣಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದ್ವಿಹತ್ಥಂ ವಾತಿ ದ್ವೇ ಹತ್ಥಾ ಯಸ್ಸ ಪಮಾಣಸ್ಸಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ, ದ್ವಿರತನಪ್ಪಮಾಣಂ ವಾ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಞ್ಚ ‘‘ತಿರಿಯಂ ದ್ವಿಹತ್ಥೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಪಾರುಪನೇನಪಿ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ನಾಭಿಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತು’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯) ಅಟ್ಠಕಥಾಗತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಸೇಸೇ ಅನ್ತರವಾಸಕೇ’’ತಿ ಇದಂ ಯಥಾವುತ್ತಪರಿಮಾಣೇನ ಪರಿಮಿತಚೀವರನಿದಸ್ಸನಂ.

೫೫೯. ಅಹತಾಹತಕಪ್ಪಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ವತ್ಥಾನ’’ನ್ತಿ ಸೇಸೋ. ಅಹತಾನಂ ವತ್ಥಾನನ್ತಿ ನವವತ್ಥಾನಂ. ಅಹತತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಊನಾನಿ ಅಹತಕಪ್ಪಾನಿ, ತೇಸಂ ನವವೋಹಾರೂಪಗಾನಂ ಕತಿಪಯಧೋತಾನಂ ವತ್ಥಾನನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸಙ್ಘಾಟೀತಿ ಸಙ್ಘಾಟಿನಾಮಕಚೀವರಂ. ದಿಗುಣಾತಿ ದುಪಟ್ಟಕತಾ.

೫೬೦. ಉತುದ್ಧಟಾನನ್ತಿ ಅತಿಕ್ಕನ್ತದಿವಸಾನಂ, ಬಹುಕಾಲಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಾನನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಥ ವಾ ಯಾನಿ ಉತುತೋ ಉದ್ಧಟಾನಿ, ತೇಸಂ ವತ್ಥಾನನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ತಿಣ್ಣಂ ಉತೂನಮಞ್ಞತರಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಠಿತಾನಂ ಪುರಾಣವತ್ಥಾನನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಚೀವರಾನನ್ತಿ ಚೀವರತ್ಥಾನಿ ವತ್ಥಾನೇವ ಗಹಿತಾನಿ. ಚತುಗ್ಗುಣಾತಿ ಚತುಪಟ್ಟಾ. ಸೇಸಾ ದುವೇತಿ ಅನ್ತರವಾಸಕಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಾ ದ್ವೇ. ಯಥಾಸುಖನ್ತಿ ಯಥಾರುಚಿ. ಪಂಸುಕೂಲನ್ತಿ ಸುಸಾನಾದೀಸು ಪತಿತಪಿಲೋತಿಕಚೀವರಂ.

೫೬೧. ‘‘ತೀಣಿಪೀ’’ತಿಆದೀಸು ‘‘ತಿಚೀವರೇ ಕಯಿರಮಾನೇ ಸಬ್ಬಂ ಛಿನ್ನಕಂ ನಪ್ಪಹೋತೀ’’ತಿ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತವತ್ಥುಮ್ಹಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ದ್ವೇ ಛಿನ್ನಕಾನಿ ಏಕಂ ಅಛಿನ್ನಕ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೬೦) ಆದಿವಚನತೋ ‘‘ಚೀವರ’’ನ್ತಿ ಸೇಸೋ. ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವತ್ಥಾನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬೇತ್ವಾ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಪಹೋತಿ ಚೇತಿ ವತ್ಥಾನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕರಣೇ ಯದಿ ಚೀವರಸ್ಸ ಪಹೋತಿ. ಸಬ್ಬೇಸೂತಿ ತೀಸು ಚೀವರೇಸು. ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇಸೂತಿ ವತ್ಥಾನಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬನೇನ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇಸು. ಅನ್ವಾಧಿಕನ್ತಿ ವತ್ಥೇ ಊನಾತಿರೇಕಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಆಗನ್ತುಕಪತ್ತಸಙ್ಖಾತಂ ಅನುವಾತಂ ಚೀವರಸ್ಸ ಪರಿಯನ್ತೇ, ಮಜ್ಝೇ ಚ ಯಥಾರಹಂ ದೀಘರಸ್ಸಪರಿಮಾಣಯುತ್ತಂ ಅಲ್ಲಿಯಾಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೫೬೨. ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ ವಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತನಯೇನ ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ ವಾ. ಅನಾದಿನ್ನನ್ತಿ ಅನಾದಿನ್ನಆಗನ್ತುಕಪತ್ತಂ. ತಿಚೀವರನ್ತಿ ತೀಸು ಚೀವರೇಸು ಏಕೇಕನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ದುಬ್ಭೋಗೇನಾತಿ ದುಟ್ಠು ಪರಿಭೋಗೇನ. ಯಥಾ ಪರಿಭುತ್ತಂ ನಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಕಿಲಿಟ್ಠಾನಂ ಧೋವನಾದಿಮಕತ್ವಾ ನಿವಾಸನಾದಿನಾ ಪರಿಭೋಗೇನ.

೫೬೩-೪. ಕುಸಿನ್ತಿ ಆಯಾಮತೋ ಚ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಚ ಅನುವಾತಂ ಚೀವರಮಜ್ಝೇ ತಾದಿಸಮೇವ ದೀಘಪತ್ತಞ್ಚ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಚೀವರಕ್ಖನ್ಧಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಕುಸೀತಿ ಆಯಾಮತೋ ಚ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಚ ಅನುವಾತಾದೀನಂ ದೀಘಪತ್ತಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೪೫). ಅಡ್ಢಕುಸಿನ್ತಿ ಅನುವಾತಸದಿಸಂ ಚೀವರಮಜ್ಝೇ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ರಸ್ಸಪತ್ತಂ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ‘‘ಅಡ್ಢಕುಸೀತಿ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ರಸ್ಸಪತ್ತಾನಂ ನಾಮ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೪೫). ಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಖಣ್ಡೇ ಮಹಾಮಣ್ಡಲಂ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ‘‘ಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಪಞ್ಚಖಣ್ಡಿಕಚೀವರಸ್ಸ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಖಣ್ಡೇ ಮಹಾಮಣ್ಡಲ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೪೫). ಅಡ್ಢಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಮಣ್ಡಲಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ನಿವೇಸಿಯಮಾನಂ ಖುದ್ದಕಮಣ್ಡಲಂ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ‘‘ಅಡ್ಢಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಖುದ್ದಕಮಣ್ಡಲ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೪೫). ವಿವಟ್ಟನ್ತಿ ಮಣ್ಡಲಂ, ಅಡ್ಢಮಣ್ಡಲಞ್ಚಾತಿ ದ್ವೇ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತಂ ವೇಮಜ್ಝೇ ಖಣ್ಡಂ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ‘‘ವಿವಟ್ಟನ್ತಿ ಮಣ್ಡಲಞ್ಚ ಅಡ್ಢಮಣ್ಡಲಞ್ಚ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತಂ ಮಜ್ಝಿಮಖಣ್ಡ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೪೫). ಅನುವಿವಟ್ಟನ್ತಿ ಮಜ್ಝಿಮಖಣ್ಡಸ್ಸ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಸಿಬ್ಬಿತಂ ತಥೇವ ದ್ವಿಮಣ್ಡಲಪತ್ತಂ ಖಣ್ಡದ್ವಯಂ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ‘‘ಅನುವಿವಟ್ಟನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ದ್ವೇ ಖಣ್ಡಾನೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೪೫). ಬಾಹನ್ತನ್ತಿ ತೇಸಂ ಅನುವಿವಟ್ಟಾನಂ ಬಾಹಿರಪಸ್ಸೇ ಸಿಬ್ಬಿತಂ ಬಾಹಿರಖಣ್ಡದ್ವಯಂ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ‘‘ಬಾಹನ್ತನ್ತಿ ತೇಸಂ ಅನುವಿವಟ್ಟಾನಂ ಬಹಿ ಏಕೇಕಂ ಖಣ್ಡ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೪೫).

ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸಮಾಹಾರೋ ಪಞ್ಚಕಂ, ದಸ್ಸಿತಪ್ಪಕಾರಪಞ್ಚಖಣ್ಡೇಹಿ ಸಿಬ್ಬಿತಚೀವರಂ ಪಞ್ಚಕಂ ನಾಮ. ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸತ್ತಖಣ್ಡಾದೀಹಿ ಸಿಬ್ಬಿತಚೀವರಾನಂ ಗಹಣಂ. ತೇನೇವೇತ್ಥಾಹ ‘‘ಕತ್ತಬ್ಬಂ ತು ತಿಚೀವರ’’ನ್ತಿ. ಸತ್ತಖಣ್ಡಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ ಏಕಂ ಮಜ್ಝಿಮಖಣ್ಡಂ ವಿವಟ್ಟನಾಮಮೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಖಣ್ಡಾನಿ ಚೂಳಾನುವಿವಟ್ಟಮಹಾನುವಿವಟ್ಟಸಙ್ಖಾತಾನಿ ಅನುವಿವಟ್ಟನಾಮಾನೇವ ಹೋನ್ತಿ. ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಅಥ ವಾ ಅನುವಿವಟ್ಟನ್ತಿ ವಿವಟ್ಟಸ್ಸ ಏಕಪಸ್ಸತೋ ದ್ವಿನ್ನಂ, ಏಕಪಸ್ಸತೋ ದ್ವಿನ್ನನ್ತಿ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಖಣ್ಡಾನಮೇತಂ ನಾಮ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೪೫). ಬಾಹನ್ತನ್ತಿ ದ್ವೀಸು ಪರಿಯನ್ತೇಸು ಸಿಬ್ಬನೀಯಂ ಬಾಹಿರಖಣ್ಡದ್ವಯಂ, ತಞ್ಚ ಸಙ್ಘಟೇತ್ವಾ ಬಾಹಮತ್ಥಕೇ ಠಪಿಯಮಾನತ್ತಾ ‘‘ಮಞ್ಚಾ ಉಕ್ಕುಟ್ಠಿಂ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಆಧೇಯ್ಯೇ ಆಧಾರೋಪಚಾರವಸೇನ ಬಾಹಾತಿ ಚ ಚೀವರಸ್ಸ ಪರಿಯನ್ತಾವಯವತ್ತಾ ‘‘ಅನ್ತ’’ನ್ತಿ ಚ ವುಚ್ಚತಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ‘‘ಬಾಹನ್ತನ್ತಿ ಸುಪ್ಪಮಾಣಂ ಚೀವರಂ ಪಾರುಪನ್ತೇನ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಬಾಹಾಯ ಉಪರಿ ಠಪಿತಾ ಉಭೋ ಅನ್ತಾ ಬಹಿಮುಖಾ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಏತಂ ನಾಮ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೪೫). ಇದಂ ಸತ್ತಖಣ್ಡಚೀವರಮೇವ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವಿಹಿತನ್ತಿ ಇದಾನಿಪಿ ತದೇವ ವಟ್ಟತಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ‘‘ಅಯಮೇವ ಹಿ ನಯೋ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತೋ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕುಸಿಂ…ಪೇ… ಬಾಹನ್ತಮ್ಪಿಚಾತಿ ಸಬ್ಬಂ ವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾವ ಛಿನ್ನಂ ಪಞ್ಚಕಾದಿಪ್ಪಭೇದಕಂ ಸಮಣಸಾರುಪ್ಪಂ ತಿಚೀವರಂ ಕತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

೫೬೫-೬. ಯಥಾವುತ್ತವಿಧಿಂ ಅವಿರಾಧೇತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಕಪ್ಪಬಿನ್ದುಂ ದತ್ವಾ ಸಙ್ಘಾಟಿಆದಿನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಕಥಂ ಭಿಜ್ಜತೀತಿ ಆಹ ‘‘ದಾನೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ದಾನೇನಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದಾನೇನ. ಅಚ್ಛಿಜ್ಜಗಾಹೇನಾತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಹಣೇನ. ವಿಸ್ಸಾಸಗ್ಗಹಣೇನ ಚಾತಿ ಅತ್ತನಿ ವಿಸ್ಸಾಸೇನ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಗಹಣೇನ. ಹೀನಾಯಾವತ್ತನೇನಾತಿ ಸಿಕ್ಖಂ ಅಪ್ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಗಿಹಿಭಾವೂಪಗಮನೇನ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದಾನೇ ವಿಯ ಚೀವರೇ ನಿರಾಲಯಭಾವೇನೇವ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಾ.

ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಹೀನಾಯಾವತ್ತನೇನಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಗಿಹಿಭಾವೂಪಗಮನೇನಾತಿ ಏವಮತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖು ಪನ ವಿಬ್ಭನ್ತೋಪಿ ಯಾವ ಸಿಕ್ಖಂ ನ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾತಿ, ತಾವ ಭಿಕ್ಖುಯೇವಾತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ನ ವಿಜಹತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನೇನಾ’’ತಿ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ಅವುತ್ತತ್ತಾ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಚ ಗಿಹಿಭಾವೂಪಗಮನೇ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಜಹನಂ ವಿಸುಂ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸಾ ವಿಬ್ಭಮನೇನೇವ ಅಸ್ಸಮಣಿಭಾವತೋ.

ಸಿಕ್ಖಾಯಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಿಕ್ಖಾಯ. ಪಹಾನೇನಾತಿ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾನೇನ. ಸಿಕ್ಖಾಪಚ್ಚಕ್ಖಾನಂ ಪನೇತ್ಥ ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖುಲಿಙ್ಗೇ ಠಿತೋ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾತಿ, ತಸ್ಸ ಕಾಯಲಗ್ಗಮ್ಪಿಚೀವರಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಗಹಿತಂ. ‘‘ಸಿಕ್ಖಾಯ ಚ ಪಹಾನತೋ’’ತಿ ಚ ಲಿಖನ್ತಿ, ತಂ ‘‘ಹೀನಾಯಾವತ್ತನೇನಾಪಿ, ಸಿಕ್ಖಾಯ ಚ ಪಹಾನತೋ’’ತಿ ಪಾಠಕ್ಕಮೇ ಸತಿ ಯುಜ್ಜತಿ. ಯಥಾವುತ್ತೋ ಪನ ಪಾಠೋ ‘‘ಸಿಕ್ಖಾಯ ಚ ಪಹಾನೇನ, ಹೀನಾಯಾವತ್ತನೇನಪೀ’’ತಿ ಪಾಠಕ್ಕಮೇ ಯುಜ್ಜತಿ. ಯಥಾ ತಥಾ ವಾ ಹೋತು, ನ ಕೋಚಿ ವಿರೋಧೋ.

ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರೇನಾತಿ ಚೀವರಸ್ಸ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಣೇನ. ‘‘ಕಾಲಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನತೋ ವಿನಾಸೇನಾತಿ ಚೀವರಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಜೀವಿತವಿನಾಸೋವ ವುಚ್ಚತೀತಿ. ಲಿಙ್ಗಸ್ಸ ಪರಿವತ್ತನಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗಪರಿವತ್ತನಾ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪುರಿಸಲಿಙ್ಗಪರಿವತ್ತನಾತಿ ಏವಂ ಉಭಯಥಾ ಲಿಙ್ಗಸ್ಸ ಪರಿವತ್ತನೇನ. ಸಬ್ಬಂ ನವವಿಧಮ್ಪಿ ಚೀವರಂ. ಅಧಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹೀ’’ತಿ ಸೇಸೋ. ವುತ್ತೋವಾಯಮತ್ಥೋ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ತತ್ಥ ಪುರಿಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಸಬ್ಬಚೀವರಾನಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹನ್ತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯). ಭಿಜ್ಜತೀತಿ ಪಜಹತಿ. ಛಿದ್ದಸ್ಸ ಭಾವೋ ಛಿದ್ದಭಾವೋ, ತಸ್ಮಿಂ, ಛಿದ್ದೇ ಸತಿ ಛಿದ್ದೇ ಜಾತೇತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಿಚೀವರನ್ತಿ ತೀಸು ಚೀವರೇಸು ಅಞ್ಞತರನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಿಚೀವರಮೇವ ವಾತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ವುತ್ತಞ್ಚ ‘‘ಛಿದ್ದಭಾವೇನ ಪನ ತಿಚೀವರಸ್ಸೇವಾ’’ತಿ.

೫೬೭. ಕೀವಪ್ಪಮಾಣೇ ಛಿದ್ದೇ ಜಾತೇತಿ ಆಹ ‘‘ಕನಿಟ್ಠಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಕನಿಟ್ಠ…ಪೇ… ಮಾಣಕ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಹೇಟ್ಠಿಮಪರಿಚ್ಛೇದಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

೫೬೮. ಏಕೋ ತನ್ತುಪೀತಿ ದೀಘತೋ ವಾ ತಿರಿಯತೋ ವಾ ಏಕಮ್ಪಿ ಸುತ್ತಂ.

೫೬೯. ಜಿಣ್ಣಟ್ಠಾನೇ ಅಗ್ಗಳಂ ದೇನ್ತೇನ ತೇಚೀವರಿಕೇನ ವತ್ತಿತಬ್ಬವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಪಠಮ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಪಠಮನ್ತಿ ಛಿನ್ನಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಛಿನ್ದನತೋ ಪುಬ್ಬೇಯೇವ. ಅಗ್ಗಳಂ ದತ್ವಾತಿ ವತ್ಥಖಣ್ಡಂ ಅಲ್ಲಿಯಾಪೇತ್ವಾ. ರಕ್ಖತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ಅನುವತ್ತತೇ, ‘‘ತೇಚೀವರಿಕೋ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಲಬ್ಭತಿ, ಏವಂ ವತ್ಥಖಣ್ಡಂ ಅಲ್ಲಿಯಾಪೇನ್ತೋ ತೇಚೀವರಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ರಕ್ಖತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ವಿಪರಿಯಾಯೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭಿನ್ದತೀತಿ ಲಬ್ಭತಿ. ಪಠಮಂ ದ್ವೇ ಕೋಟಿಯೋ ಘಟೇತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಮಜ್ಝೇ ಜಿಣ್ಣಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರಂ ಮಜ್ಝೇ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ತತೋ ಪುಬ್ಬೇಯೇವ ದ್ವೇ ಕೋಟಿಯೋ ಏಕತೋ ಘಟೇತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ. ಪಚ್ಛಾತಿ ಕೋಟಿಘಟನತೋ ಪಚ್ಛಾ. ಛಿನ್ದತೀತಿ ಮಜ್ಝಂ ಉಭಯಕೋಟಿಂ ಕಾತುಂ ಛಿನ್ದತಿ. ರಕ್ಖತೀತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಮೇವ.

೫೭೦. ತಿಚೀವರೇ ಕತ್ಥ ಜಾತಂ ಛಿದ್ದಮಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭಿನ್ದತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಚತುರಙ್ಗುಲಾ’’ತಿಆದಿ. ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಅಟ್ಠ ಚ ಚತುರಟ್ಠಂ, ಚತುನ್ನಂ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ವಾ ಅಙ್ಗುಲಾನಂ ಸಮಾಹಾರೋ ಚತುರಟ್ಠಙ್ಗುಲಂ, ತಸ್ಮಾತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಚತುರಙ್ಗುಲಾ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಓರನ್ತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ. ಏಕಞ್ಚ ದ್ವೇ ಚ ಏಕದ್ವೇ, ತೇಸಂ ಏಕದ್ವಿನ್ನಂ, ‘‘ಚೀವರಾನ’’ನ್ತಿ ಪಕರಣತೋ ಲಬ್ಭತಿ, ಏಕಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ, ದ್ವಿನ್ನಞ್ಚ ಚೀವರಾನನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಾನುದ್ದೇಸವಸೇನ ಏಕಸ್ಸ ತಿರಿಯತೋ ಚತುರಙ್ಗುಲತೋ ಓರಂ, ದ್ವಿನ್ನಂ ತಿರಿಯತೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲತೋ ಓರನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ವಾಕ್ಯದ್ವಯೇಪಿ ‘‘ಛಿದ್ದಂ ಭಿನ್ದತೇವಾ’’ತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ.

ಏಕಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸಾತಿ ಅನ್ತರವಾಸಕಚೀವರಸ್ಸ. ತಿರಿಯತೋತಿ ವಿತ್ಥಾರತೋ. ಚತುರಙ್ಗುಲಂ ಓರನ್ತಿ ಚತುರಙ್ಗುಲತೋ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಛಿದ್ದಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭಿನ್ದತಿ. ದ್ವಿನ್ನನ್ತಿ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಸಙ್ಘಾಟೀನಂ. ತಿರಿಯತೋತಿ ವಿತ್ಥಾರತೋ. ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲತೋ ಓರನ್ತಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲತೋ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ. ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ ದೀಘತೋ ವಿದತ್ಥಿಯಾ ಓರಂ ಛಿದ್ದಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭಿನ್ದತೇವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥ ವಿದತ್ಥಿ ವಡ್ಢಕಿವಿದತ್ಥಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ವುತ್ತಪರಿಚ್ಛೇದಬ್ಭನ್ತರೇ ಛಿದ್ದೇ ಜಾತೇ ತಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ ಅತಿರೇಕಚೀವರತ್ತಾ ದಸಾಹಮನತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸೂಚಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ತಥಾ ಅಕರೋನ್ತೇನ ಪನ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ.

೫೭೧. ‘‘ನಿಸೀದನಸ್ಸಾ’’ತಿ ‘‘ನಿಸೀದನಚೀವರಸ್ಸಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ದಿಯಡ್ಢಾತಿ ಏತ್ಥ ವಿಸೇಸಿತಬ್ಬಾ ವಿದತ್ಥಿ ‘‘ದ್ವೇ ವಿದತ್ಥಿಯೋ’’ತಿ ಚ ‘‘ಸುಗತಸ್ಸ ವಿದತ್ಥಿಯಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತಸಾಮತ್ಥಿಯಾ ಲಬ್ಭತಿ. ಅಡ್ಢೇನ ದುತಿಯಾ ದಿಯಡ್ಢಾ, ದುತಿಯಂ ಅಡ್ಢಮೇತಸ್ಸಾತಿ ‘‘ದುತಿಯಡ್ಢಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ತಿಯ-ಪಚ್ಚಯಲೋಪೇನ ‘‘ದಿಯಡ್ಢಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಅಡ್ಢದುತಿಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಸುಗತಸ್ಸ ವಿದತ್ಥಿಯಾ’’ತಿ ಪಮಾಣನಿಯಮಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ವಡ್ಢಕಿವಿದತ್ಥಿಯಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಿದತ್ಥಿಯೋ ಏಕಾ ಸುಗತವಿದತ್ಥಿ ಹೋತಿ. ಇದಂ ನಿಸೀದನಚೀವರಂ ದೀಘತೋ ವಡ್ಢಕಿಹತ್ಥೇನ ತಿಹತ್ಥಂ, ವಿತ್ಥಾರತೋ ಛಳಙ್ಗುಲಾಧಿಕದ್ವಿಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣಂ ಹೋತಿ. ‘‘ದಸಾ ವಿದತ್ಥೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೫೩೩) ವುತ್ತತ್ತಾ ದಿಯಡ್ಢಹತ್ಥಾ ದಸಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೫೭೨. ಚತಸ್ಸೋತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ‘‘ವಿದತ್ಥಿಯೋ’’ತಿ ಸಾಮತ್ಥಿಯಾವ ಲಬ್ಭತಿ. ‘‘ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಯಾ’’ತಿ ವಿಭತ್ತಿಪರಿಣಾಮೇನ ದೀಘತೋತಿ ಯೋಜನಾ.

೫೭೩. ಅಡ್ಢಂ ತೇಯ್ಯಂ ತತಿಯಂ ಯಸ್ಸಾ ಸಾ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಾ, ಅಡ್ಢತತಿಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೫೭೪. ತತೋ ಉತ್ತರಿಂ ತದುತ್ತರಿಂ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣತೋ ಅತಿರೇಕಂ. ಅಧಿಕಚ್ಛೇದನನ್ತಿ ಅಧಿಕಸ್ಸ ಪಮಾಣಾತಿರಿತ್ತಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಛೇದನಂ ಅಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ ದೇಸನಾಯಾತಿ ಅಧಿಕಚ್ಛೇದನಂ, ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣತೋ ಅಧಿಕಟ್ಠಾನಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದೇಸೇತಬ್ಬಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಉದೀರಿತಂ ವುತ್ತಂ ಪಾಳಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೭೫. ಅಪ್ಪಮಾಣೇನಾತಿ ಗುಣವಸೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ.

೫೭೬. ಸಬ್ಬಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಸಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಆಗತಂ ನೀಲಾದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಮಹನ್ತಾದಿಭೇದಂ ಸಬ್ಬಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಚೀವರಂ ವಟ್ಟತಿ.

೫೭೭. ‘‘ಮುಖಪುಞ್ಛನಚೋಳಂ ಏಕ’’ನ್ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ. ಏಕಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಯಾವ ಸುಕ್ಖಾಪೀಯತಿ, ತಾವ ಅಞ್ಞೇನ ಮುಖಪುಞ್ಛನೇನ ಭವಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಆಹ ‘‘ದ್ವೇಪಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ ಸಬ್ಬಥಾ’’ತಿ.

೫೭೯. ಪಮಾಣತೋ, ಗಣನತೋ ಚ ಅತೀತಾತಿ ಪಮಾಣಗಣನಾತೀತಾ. ‘‘ಪಮಾಣಾತೀತಾ’’ತಿ ವಚನೇನ ವಿನಯಧರಾನಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಗುಣತಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ‘‘ಗಣನಾತೀತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಗಣನತಂ. ಪಕತಂ ವಿನಯೇ ಪಠಮಂ ಕತಂ ಬುದ್ಧೇನ ಭಗವತಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಜಾನನ್ತೀತಿ ಪಕತಞ್ಞೂ, ವಿನಯಧರಾ, ತೇ ಪಕತಞ್ಞುನೋ. ಅಪರಿಮಾಣಗುಣಮಣಿಗಣಭೂಸಿತಉಪಾಲಿದಾಸಕಾದಿಮಹಾಥೇರಾಚರಿಯಪರಮ್ಪರಾಗತಾ ಸಙ್ಖ್ಯಾಪಥಾತೀತಾ ವಿನಯಧರಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೫೮೦. ಸುಗತಟ್ಠಙ್ಗುಲಾಯಾಮನ್ತಿ ವಡ್ಢಕಿರತನಪ್ಪಮಾಣದೀಘಂ. ಚತುರಙ್ಗುಲವಿತ್ಥತನ್ತಿ ವಡ್ಢಕಿವಿದತ್ಥಿಪ್ಪಮಾಣವಿತ್ಥಾರಂ. ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಚೀವರಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಪಚ್ಛಿಮಂ ಚೀವರನ್ತಿ ಪರಿಸ್ಸಾವನಪಟಾದೀನಂ ವಿಸೇಸನಂ, ಪಚ್ಛಿಮಚೀವರಪ್ಪಮಾಣನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೫೮೧. ಪರಿಸ್ಸಾವಪಟನ್ತಿ ಉದಕಪರಿಸ್ಸಾವನತ್ಥಂ ಪಟಂ. ಪತ್ತತ್ಥವಿಕನ್ತಿ ಪತ್ತಕಞ್ಚುಕಂ. ಪೋತ್ಥಕತ್ಥವಿಕನ್ತಿ ಪೋತ್ಥಕಕಞ್ಚುಕಂ. ಆದಿಗ್ಗಹಣೇನ ಪಚ್ಛಿಮಪ್ಪಮಾಣಾದಿಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಟಂ, ದಣ್ಡಪಟಞ್ಚ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

೫೮೨. ಅಧಿಟ್ಠಾತುನ್ತಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ. ಠಪಿತೇತಿ ಅನಧಿಟ್ಠಾಯ ಠಪಿತೇ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ‘‘ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯) ಆಹ. ನತ್ಥಿ ದೋಸತಾತಿ ದೋಸೋ ಏವ ದೋಸತಾ. ‘‘ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಭಾವತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಠಪಿತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಅನಾಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಚೇತಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ, ಇದಂ ಮಾತುಯಾ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಠಪೇನ್ತೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ‘‘ಇದಂ ಭೇಸಜ್ಜಸ್ಸ, ಮಾತುಯಾ’’ತಿ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಸಸನ್ತಕಭಾವತೋ ಮೋಚಿತೇ ಅಧಿಟ್ಠಾನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಹೋತಿ ಚೇತ್ಥ –

‘‘ಯಂ ವತ್ಥಂ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಲದ್ಧಂ, ಕತಂ ಮಾತಾದಿಸನ್ತಕಂ;

ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ನ ಹೋತೀತಿ, ತಮಾಹು ವಿನಯಞ್ಞುನೋ’’ತಿ.

೫೮೩. ವಸ್ಸಮಾಸೇ ಚತುರೋತಿ ವಸ್ಸಾನೇ ಚತುರೋ ಮಾಸೇ, ಅಧಿಟ್ಠಾನಕಿರಿಯಾಯ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಅವಿಚ್ಛೇದೋತಿ ಅಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ. ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಾ ಸಾಟಿಕಾ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾ.

೫೮೪. ಕಣ್ಡುಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತೀತಿ ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿ, ಕಣ್ಡುರೋಗಾತುರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದನತ್ಥಮನುಞ್ಞಾತಚೀವರಸ್ಸೇತಮಧಿವಚನಂ. ಹೋನ್ತಿ ಚೇತ್ಥ –

‘‘ಮಾತಿಕಟ್ಠಕಥಾಯಸ್ಸಾ, ಕಣ್ಡುಚ್ಛಾದಿಕಸಾಟಿಯಾ;

ನ ಕಾಲಾತಿಕ್ಕಮೇ ವುತ್ತಂ, ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿವಟ್ಟನಂ.

ಅಧಿಟ್ಠಾನಪಹಾನಙ್ಗೇ-ಸು ವುತ್ತತ್ತಾ ವಿಸೇಸತೋ;

ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಂ ವಿಞ್ಞೂಹಿ, ತತ್ಥ ಯಂ ಕಾರಣಂ ಸಿಯಾ’’ತಿ.

೫೮೬. ‘‘ಅಸಮ್ಮುಖೇ ಏತನ್ತಿ ಚಾ’’ತಿ ವಚನೇನೇವ ಸಮ್ಮುಖೇ ‘‘ಇಮ’’ನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ. ವಿಚಕ್ಖಣೋ ಪಚ್ಚುದ್ಧರೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ.

೫೮೭. ಅಧಿಟ್ಠಿತನ್ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ.

೫೮೮. ಇತಿ ಸಬ್ಬಮಿದನ್ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಂ ಇದಂ ತಿಚೀವರಾದೀನಂ ಪಮಾಣಾದಿಸಬ್ಬವಿಧಾನಂ. ತೇಚೀವರಿಕಭಿಕ್ಖುನೋತಿ ತಿಚೀವರಾಧಿಟ್ಠಾನೇನ ಅಧಿಟ್ಠಿತತೇಚೀವರಿಕಸ್ಸ ವಿನಯತೇಚೀವರಿಕಸ್ಸ. ತಿಣ್ಣಂ ಚೀವರಾನಂ ಸಮಾಹಾರೋ ತಿಚೀವರಂ, ತಿಣ್ಣಂ ತಿಚೀವರಾನಂ ಸಮಾಹಾರೋತಿ ‘‘ತಿತಿಚೀವರ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಏಕದೇಸಸರೂಪೇಕಸೇಸನಯೇನ ‘‘ತಿಚೀವರ’’ನ್ತಿ ನವಚೀವರಾನಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ, ತಿಚೀವರೇ ನಿಯುತ್ತೋ ತೇಚೀವರಿಕೋತಿ ವಿನಯತೇಚೀವರಿಕೋ ವುಚ್ಚತಿ. ಧುತಙ್ಗತೇಚೀವರಿಕಸ್ಸಾಪಿ ತಿಚೀವರೇ ಇದಮೇವ ವಿಧಾನನ್ತಿ ಸೋಪಿ ಸಙ್ಗಯ್ಹತಿ. ಅಞ್ಞೇಸು ವಾ ಪನ ಛಸು ಚೀವರೇಸು ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಏಕಂ ಅಂಸಕಾಸಾವಮೇವ ವಟ್ಟತಿ. ತಥಾ ವತ್ವಾವಾತಿ ‘‘ಇಮಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವತ್ವಾ. ತಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ. ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಮಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ವಾ ನಿಯುತ್ತೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಿಕೋ.

೫೮೯. ‘‘ತಿಚೀವರಂ ಪನ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಅನುಯೋಗಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯) ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ವುತ್ತತ್ತಾ ಇಧ ‘‘ತಿಚೀವರ’’ನ್ತಿ ಚೀವರತ್ತಯಮೇವ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಸುಖಪರಿಹಾರತ್ಥಂ ಏಕಮ್ಪಿ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ಏಕದೇಸೇ ಸಮುದಾಯೋಪಚಾರವಸೇನ ಏಕಮ್ಪಿ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಮೇವ ಹೋತಿ.

ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಕಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಬದ್ಧಸೀಮತೋ ಬಹಿ ವಸನ್ತೇನ ಏಕಕೇನ ತೇಚೀವರಿಕೇನ ಅನ್ತೋಅರುಣೇ ಅಸತಿಯಾ ತೀಸು ಚೀವರೇಸು ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಅಕತೇಸು ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಹೋತೀತಿ, ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಸಭಾಗಪುಗ್ಗಲಾನಂ ದುಲ್ಲಭತ್ತಾ ಚ ಸುಖಪರಿಹಾರತ್ಥಂ ತೀಸು ಏಕಂ ವಾ ಸಬ್ಬಾನಿ ಏವ ವಾ ತಿಚೀವರನಾಮೇನ ಕತಾಧಿಟ್ಠಾನಾನಿ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಏವಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ತಿಚೀವರಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಲಭೇಯ್ಯ, ಉದೋಸಿತಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪರಿಹಾರೋ ನಿರತ್ಥಕೋ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯) ವುತ್ತಂ ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರಸ್ಸ ಮತಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಏವಂ ಚುದೋಸಿತೇ’’ತಿಆದಿ. ಏವಂ ಚೇತಿ ಏವಂ ತಿಚೀವರಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪರಿಹರಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಚೇ. ಉದೋಸಿತೇತಿ ಇಮಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಅನನ್ತರೇ ದುತಿಯಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದೇ. ವುತ್ತೋ ಪರಿಹಾರೋತಿ ‘‘ಏಕಕುಲಸ್ಸ ಗಾಮೋ ಹೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಚ. ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ವತ್ಥಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಪಾರಾ. ೪೭೮) ನಯೇನ ಪದಭಾಜನಾವಸಾನೇ ವುತ್ತೋ, ಇಧ ಚ ‘‘ಗಾಮಾದೀಸು ಪದೇಸೇಸೂ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅನನ್ತರಂ ವಕ್ಖಮಾನೋ ತಿಚೀವರಸ್ಸ ಪರಿಹರಣವಿಧಿ. ನಿರತ್ಥಕೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರಸ್ಸ ತೇನ ವಿಧಿನಾ ತಿಚೀವರಂ ಅಪರಿಹರನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅನಾಪತ್ತಿಭಾವತೋ ನಿಪ್ಪಯೋಜನೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೯೦. ತಪ್ಪರಿಹರಿತುಮಾಹ ‘‘ನ’’ಇಚ್ಚಾದಿ. ನ ನಿರತ್ಥಕೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಹೇತುಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ತೇಚೀವರಿಕಸ್ಸೇವಾ’’ತಿಆದಿ. ಯೋ ತಿಚೀವರನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಅಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋಅರುಣೇ ಚೀವರಂ ಹತ್ಥಪಾಸತೋ ಅಮೋಚೇತ್ವಾ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತಿ, ತಾದಿಸಸ್ಸ ತೇಚೀವರಿಕಸ್ಸೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಉದೋಸಿತಪರಿಹಾರಸ್ಸ ಭಗವತಾ ದೇಸಿತತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಸ್ಮಾ ತಾದಿಸಸ್ಸೇವ ತೇಚೀವರಿಕಸ್ಸ ಉದೋಸಿತಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪರಿಹಾರೋ ವುತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ. ತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪೀತಿ ತಂ ನವವಿಧಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಚೀವರಂ. ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಸ್ಸಾತಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೫೯೧. ಇಮಿನಾ ಉದೋಸಿತಪರಿಹಾರಸ್ಸ ಅನಿರತ್ಥಕಭಾವಂ ಸಾಧೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ‘‘ತಿಚೀವರಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳನಾಮೇನಾಪಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಅಧಿಕತ್ಥಸ್ಸ ಮಹಾಕಾರುಣಿಕೇನ ಅನುಞ್ಞಾತಭಾವೇ ಕಿರಿಯನ್ತರಾನುಜಾನನಸಙ್ಖಾತಅಧಿಕವಚನಸ್ಸ ಞಾಪಕಹೇತುಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠೇತೀ’’ತಿಆದಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಅನಾಪತ್ತಿವಾರೇ ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಅನ್ತೋದಸಾಹಂ ಅಧಿಟ್ಠೇತಿ, ವಿಕಪ್ಪೇತೀ’’ತಿ ಪಾಠೇ ಅನಾಪತ್ತಿಭಾವೇ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠೇತೀ’’ತಿ ಏತ್ತಕೇನೇವ ಪರಿಯತ್ತೇ (ಪಾರಾ. ೪೬೯) ‘‘ವಿಕಪ್ಪೇತೀ’’ತಿ ಕಿರಿಯನ್ತರಾನುಜಾನನೇನ ಪಕಾರನ್ತರೇನಾಪಿ ದೋಸೋ ನತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಪಿತತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೯೨. ಏವಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾತಿ ತಿಚೀವರನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತಸ್ಸ. ಇದಾನಿ ಅತಿಪ್ಪಸಙ್ಗಂ ದಸ್ಸೇತುಕಾಮಸ್ಸ ಚೋದಕಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಏವ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಮೂಲಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪಹಾಯ ಕಾತಬ್ಬಪ್ಪಕಾರನ್ತರಸ್ಸಾಪಿ ವಿಜ್ಜಮಾನತ್ತಾ ತಿಚೀವರಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಮುಖಪುಞ್ಛನಾದಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಹತೋಪಿ ದೋಸೋ ನ ಸಿಯಾತಿ ಕಸ್ಮಾ ನಾಪಜ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಇತಿ ಅತಿಪ್ಪಸಙ್ಗನಿವಾರಣೇ.

೫೯೩. ಕಿಚ್ಚವಿಧಾನತೋತಿ ತೇಸಂ ಮುಖಪುಞ್ಛನಾದೀನಂ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಸಾಧನತೋ, ತಾದಿಸಂ ಕಿಚ್ಚವಿಸೇಸಾಪೇಕ್ಖಂ ವಿನಾ ತಂತಂನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ನ ಯುಜ್ಜತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಕಿಚ್ಚಸ್ಸಾತಿ ಮುಖಪುಞ್ಛನಾದಿಕಿಚ್ಚರಹಿತಸ್ಸ. ಅಧಿಕಸ್ಸಾತಿ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಸ್ಸ ವಿಜಹಿತತ್ತಾ ಅತಿರೇಕಸ್ಸ. ಅಸ್ಸಾತಿ ತಿಚೀವರಸ್ಸ. ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ತು ಯುಜ್ಜತೀತಿ ದಸಾಹಂ ಅನತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪನ ಯುಜ್ಜತಿ.

೫೯೪. ನಿಧಾನಸ್ಸ ಮುಖಂ ಉಪಾಯೋತಿ ನಿಧಾನಮುಖಂ, ಅನ್ತರವಾಸಕಾದಿತಂತಂಚೀವರನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾನತೋ ಅತಿರೇಕಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚೀವರಂ ಯಥಾ ಠಪಿತಂ ಆಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋತಿ, ತಥಾ ನಿಧಾನಸ್ಸ ಉಪಾಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಾಧಿಟ್ಠಾನಂ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತಿಸ್ಸಭಯೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಜಮ್ಬುದೀಪಂ ನೇತುಂ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ದೇವಾನಮಿನ್ದಸ್ಸ ಆಣತ್ತಿಯಾ ವಿಸುಕಮ್ಮೇನ ನಿಮ್ಮಿತಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಲಿಖಿತತ್ತಾ ತಂನಾಮಕಾಯಂ ವಿನಯಟ್ಠಕಥಾಯಂ, ‘‘ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಾದಿಸೂ’’ತಿಪಿ ಲಿಖನ್ತಿ.

೫೯೫. ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಧಾನಸ್ಸ ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣಂ ಕತಮನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಚೀವರ’’ನ್ತಿಆದಿ. ‘‘ನಿದಾನೇ ಉಪ್ಪತ್ತಿತೋ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ. ‘‘ಚೀವರಂ ಪರಿಪುಣ್ಣ’’ನ್ತಿ ನಿದಾನೇ ‘‘ತಿಚೀವರಂ ಸಮ್ಪುಣ್ಣಂ ವಿಜ್ಜತಿ, ಇದಮತಿರೇಕಚೀವರಂ ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಗವತೋ ಆರೋಚಿತವತ್ಥುಮ್ಹಿ. ಉಪ್ಪತ್ತಿತೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಾಧಿಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ, ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ ತಿಚೀವರಂ, ಅತ್ಥೋ ಚ ಹೋತಿ ಪರಿಸ್ಸಾವನೇಹಿಪಿ ಥವಿಕಾಹಿಪಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಕ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೫೭) ಏತ್ಥ ಪಾಳಿಯಂ ಏವಂ ವಿಪ್ಪವಾಸಸುಖತ್ಥಂ ನಾಮೇನಾಧಿಟ್ಠಿತತಿಚೀವರಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳನಾಮೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಾಧನೇನ ತದೇಕಸಾಧನತ್ತಾ ಏವ ಏಕಮ್ಪಿ ಚೀವರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ವುತ್ತಮೇವ ಹೋತಿ. ತೇನೇವಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಏವಞ್ಚ ಸತಿ ಯೋ ತಿಚೀವರೇ ಏಕೇನ ಚೀವರೇನ ವಿಪ್ಪವಸಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ತಿಚೀವರಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ವಿಪ್ಪವಾಸಸುಖತ್ಥಂ ವಿಕಪ್ಪನಾಯ ಓಕಾಸೋ ದಿನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯).

೫೯೬-೮. ಏತ್ತಾವತಾ ಕಪ್ಪಿಯಚೀವರಞ್ಚ ತತ್ಥ ಕತ್ತಬ್ಬಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಚೀವರಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಕುಸವಾಕಾದೀ’’ತಿಆದಿ. ಕುಸನ್ತಿ ದಬ್ಬತಿಣಂ. ವಾಕನ್ತಿ ರುಕ್ಖಾದೀನಂ ವಾಕಂ. ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಫಲಕಂ ಗಹಿತಂ, ಚೀರ-ಸದ್ದೋ ಚೀವರಪರಿಯಾಯೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕುಸಾದಯೋ ಗನ್ಥೇತ್ವಾ ಕತೇ ಚೀವರೇಯೇವ ವತ್ತತಿ. ಕೇಸಜಂ ಕಮ್ಬಲನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಕೇಸೇಹಿ ವೀತಕಮ್ಬಲಞ್ಚ. ವಾಲಜಂ ಕಮ್ಬಲನ್ತಿ ಅಸ್ಸವಾಲಚಮರವಾಲೇಹಿ ವೀತಕಮ್ಬಲಞ್ಚ. ಉಲೂಕಪಕ್ಖನ್ತಿ ಕೋಸಿಯಸಕುಣಪತ್ತಂ. ಇಧ ಪನ ತಂ ಗನ್ಥೇತ್ವಾ ಕತಚೀವರಮೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಅಜಿನಕ್ಖಿಪೇತಿ ಅಜಿನದೀಪಿಚಮ್ಮೇ. ‘‘ಧಾರಯತೋ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯ’’ನ್ತಿ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಕದಲಿದುಸ್ಸೇತಿ ಕದಲಿವಾಕಮಯವತ್ಥೇ. ಏರಕದುಸ್ಸೇತಿ ಏರಕಮಯವತ್ಥೇ. ಅಕ್ಕದುಸ್ಸೇತಿ ಅಕ್ಕದಣ್ಡೇ ವಾ ತೇಸಂ ಸುತ್ತಾನಿ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಕತವತ್ಥೇ. ಪೋತ್ಥಕೇತಿ ಮಕಚಿವಾಕಮಯವತ್ಥೇ. ತಿರೀಟೇ ವಾತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ರುಕ್ಖತಚೇ. ವೇಠನೇತಿ ಸೀಸವೇಠನೇ. ಕಞ್ಚುಕೇತಿ ಕವಚೇ.

ಸಬ್ಬನೀಲಕೇತಿ ಕೇವಲನೀಲಕೇ. ಏಸ ನಯೋ ಮಞ್ಜೇಟ್ಠಾದೀಸು. ಮಹಾನಾಮರತ್ತೇತಿ ತನುಪದುಮದಲವಣ್ಣರತ್ತೇ. ಮಹಾರಙ್ಗರತ್ತೇತಿ ಸತಪದಿವಣ್ಣರತ್ತೇ.

೫೯೯. ಅಚ್ಛಿನ್ನದಸಕೇತಿ ಅಚ್ಛಿನ್ನಾ ದಸಾ ಯಸ್ಸ, ತಸ್ಮಿಂ ಚೀವರೇ. ಏಸ ನಯೋ ದೀಘದಸೇಪಿ. ಫಲದಸೇತಿ ಫಲಸದಿಸಗನ್ಥಿತಾ ದಸಾ ಯಸ್ಸ, ತಸ್ಮಿಂ. ಪುಪ್ಫದಸೇತಿ ಕಣ್ಣಿಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ವಿಕಾಸೇತ್ವಾ ಕತಾ ದಸಾ ಯಸ್ಸ, ತಸ್ಮಿಂ ಚೀವರೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಸ್ಸಾತಿ ನಗ್ಗಂ ಕತ್ವಾ ಚೋರೇಹಿ ವಿಲುತ್ತಚೀವರಸ್ಸ. ಏತ್ಥಾತಿ ಕುಸವಾಕಾದೀಸು, ಸಬ್ಬನೀಲಾದೀಸು ಚ. ಕಿಞ್ಚೀತಿ ಏಕಮ್ಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ನತ್ಥಿ ಅನನುಲೋಮಿಕಂ ನತ್ಥಿ. ‘‘ನಗ್ಗೇನ ಏತೇಸು ಅಕಪ್ಪಿಯಚೀವರೇಸು ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಲದ್ಧಂ, ತೇನ ಹಿರಿಕೋಪಿನಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಕಪ್ಪಿಯಚೀವರೇ ಲದ್ಧೇ ತಂ ಅಧಿವಾಸೇತ್ವಾ ಇದಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಚೀವರಂ ಪರಿಚ್ಚಜಿತಬ್ಬಂ. ಸಬ್ಬನೀಲಕಾದಿವತ್ಥೇಸು ಲದ್ಧೇಸು ಕಪ್ಪಿಯರಜನೇನ ರಜಿತ್ವಾ, ತಂ ವಣ್ಣಂ ನಾಸೇತ್ವಾ ವಾ ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥಾನಿ ಉಭಯಪಸ್ಸೇಸು ಅಲ್ಲಿಯಾಪೇತ್ವಾ, ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ವಾ ನಿವಾಸೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ.

೬೦೦. ‘‘ಅನ್ತೋದಸಾಹ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠೇತೀ’’ತಿಆದೀಹಿ ಸಬ್ಬಪದೇಹಿಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತೀತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದೇತಿ. ಇಧ ದಾನಂ ದುವಿಧಂ ಸಮ್ಮುಖಾದಾನಂ, ಪರಮ್ಮುಖಾದಾನನ್ತಿ. ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ತುಯ್ಹಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ದಾನಂ ಸಮ್ಮುಖಾದಾನಂ ನಾಮ. ಪರಮ್ಮುಖಾ ‘‘ಇದಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ದಿನ್ನಂ ಪರಮ್ಮುಖಾದಾನಂ. ‘‘ಇದಂ ತ್ವಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವಾ ವುತ್ತೇ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ ಸಚೇ ವದತಿ, ದಾನಗಹಣದ್ವಯಮ್ಪಿ ಸುದ್ಧಂ. ‘‘ಇದಂ ತವ ಸನ್ತಕಂ ಕರೋಹಿ, ತವ ಸನ್ತಕಂ ಹೋತು, ತವ ಸನ್ತಕಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ದಾಯಕೇನ ವುತ್ತೇ ಗಣ್ಹನ್ತೋಪಿ ‘‘ಮಮ ಸನ್ತಕಂ ಕರೋಮಿ, ಮಮ ಸನ್ತಕಂ ಹೋತು, ಮಮ ಸನ್ತಕಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ವದತಿ ಚೇ, ದಾನಂ, ಗಹಣಞ್ಚ ಅಸುದ್ಧಂ ಹೋತಿ. ‘‘ತವ ಸನ್ತಕಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಸಾಧು ಭನ್ತೇ ಮಯ್ಹಂ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಗಹಣಂ ಸುದ್ಧಂ. ‘‘ಇದಂ ತುಯ್ಹಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಹಂ ನ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಪುನ ‘‘ದಿನ್ನಂ ಮಯಾ, ತುಯ್ಹಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಇತರೋಪಿ ಪುನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ತಂ ಚೀವರಂ ಕಸ್ಸಚಿ ಅಸನ್ತಕತ್ತಾ ದಸಾಹಾತಿಕ್ಕಮೇನಾಪಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಪಚ್ಛಾ ತೇಸು ದ್ವೀಸು ಯೋ ಇಚ್ಛತಿ, ತೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯ ಅತ್ಥತೋ ಸಮಾನಂ) ವುತ್ತಂ.

ಅಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರೇ ಅಧಿಟ್ಠಾನೇ ವೇಮತಿಕೇನ ಅತ್ತನೋ ವಿಮತಿಂ ಪಠಮಂ ಆವಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ಅನಧಿಟ್ಠಿತಂ, ಏವಂ ಕತೇ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ನಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಮುಸಾವಾದದೋಸೋ ನಾಪಜ್ಜತಿ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ನ ಹಿ ಏವಂ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಮುಸಾವಾದೋ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯). ‘‘ಕೇಚಿ ‘ತಥಾ ವೇಮತಿಕಚೀವರಂ ಅಞ್ಞೇನ ವಿಸ್ಸಾಸೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುನ ದಾತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನ ಸುನ್ದರ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯ ಥೋಕಂ ವಿಸದಿಸಂ) ತತ್ಥೇವ ವುತ್ತಂ.

ವಿನಸ್ಸತೀತಿ ಚೋರಾದೀಹಿ ವಿನಸ್ಸತಿ. ‘‘ನಸ್ಸತಿ, ಡಯ್ಹತಿ, ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಾನಿಪಿ ವಿನಾಸಪ್ಪಕಾರತ್ತಾ ‘‘ವಿನಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾವ ಸಙ್ಗಯ್ಹನ್ತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ನಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಚೋರಾದೀಹಿ ಹಟಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ‘‘ವಿನಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಉನ್ದೂರಖಾಯಿತಾದಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ‘‘ಡಯ್ಹತೀ’’ತಿ ಅಗ್ಗಿನಾ ದಡ್ಢಂ ಸನ್ಧಾಯ. ವಿಸ್ಸಾಸೇತಿ ಏತ್ಥ ಸನ್ದಿಟ್ಠೋ ಚ ಸಮ್ಭತ್ತೋ ಚ ಆಲಪಿತೋ ಚ ಜೀವತಿ ಚ ಗಹಿತೇ ಚತ್ತಮನೋ ಹೋತೀತಿ ಪಞ್ಚಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಅತ್ತನಿ ವಿಸ್ಸಾಸೇನ ಅಞ್ಞೇನ ಗಹಿತೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಕಾಸಿತಾತಿ ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಅನ್ತೋದಸಾಹಂ ಅಧಿಟ್ಠೇತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾರಾ. ೪೬೯) ನಯೇನ ವುತ್ತಾ.

೬೦೧. ಇದಂ ಪನ ಸಮುಟ್ಠಾನಂ ನಾಮೇನ ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ ನಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಂ ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಕಾಯವಾಚತೋ ಚ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ. ಅತಿರೇಕಚೀವರಭಾವಸ್ಸ ಜಾನನಚಿತ್ತೇನ ಪಣ್ಣತ್ತಿಜಾನನಚಿತ್ತೇ ಅಸತಿಪಿ ಆಪತ್ತಿಸಮ್ಭವತೋ ಅಚಿತ್ತಂ. ಅನಧಿಟ್ಠಾನತೋ, ಅವಿಕಪ್ಪನತೋ ಚ ಅಕ್ರಿಯಂ. ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಮನುಯುಞ್ಜನ್ತೋ ವಾ ಚೇತಿಯಾದಿಂ ವನ್ದನ್ತೋ ವಾ ಏಕಾದಸಮಂ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಕುಸಲಚಿತ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಕಲಹಾದಿಪಸುತೋ ವಾ ವೀತಿಕ್ಕಮಂ ಜಾನನ್ತೋ ವಾ ಉಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಖೀಣಾಸವೋ ಪನ ಅಸತಿಯಾ ವಾ ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ವಾ ತಥಾ ಕರೋನ್ತೋ ಅಬ್ಯಾಕತಚಿತ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ತಿಚಿತ್ತಂ. ವುತ್ತನಯೇನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾದಿಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಸೋಮನಸ್ಸಚಿತ್ತಸಮಙ್ಗಿನೋ ಸುಖವೇದನಾ, ಉಪೇಕ್ಖಾಚಿತ್ತಸಮಙ್ಗಿನೋ ಉಪೇಕ್ಖಾವೇದನಾ, ಕಲಹಾದಿಪಸುತಸ್ಸ ದೋಮನಸ್ಸಚಿತ್ತಸಮಙ್ಗಿನೋ ದುಕ್ಖವೇದನಾ ಹೋತೀತಿ ತಿವೇದನಂ. ಏಸ ನಯೋ ಉಪರಿಪಿ ಏವರೂಪೇ ಠಾನೇ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ.

ಪಠಮಕಥಿನಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೬೦೨. ಗಾಮಾದೀಸು ಪದೇಸೇಸು ತಿಪಞ್ಚಸೂತಿ ತಿಚೀವರಾನಿ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಿಪ್ಪವಾಸೇನ ದೋಸಂ, ಉಪ್ಪಜ್ಜನಟ್ಠಾನಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಗಾಮೋ ಏಕೂಪಚಾರೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾರಾ. ೪೭೭) ನಯೇನ ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತಗಾಮನಿವೇಸನಉದೋಸಿತಅಟ್ಟಮಾಳಪಾಸಾದಹಮ್ಮಿಯನಾವಾಸತ್ಥಖೇತ್ತಧಞ್ಞಕರ- ಣಆರಾಮವಿಹಾರರುಕ್ಖಮೂಲಅಜ್ಝೋಕಾಸಸಙ್ಖಾತೇಸು ಪನ್ನರಸಸು ಚೀವರನಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠಾನೇಸೂತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏತ್ಥ ಗಾಮೋ ನಾಮ ಏಕಕುಟಿಕಾದಿಗಾಮೋ.

ನಿವೇಸನಂ ನಾಮ ಗಾಮತೋ ಬಹಿ ಚತುಸಾಲಾದಿಕೋ ಗೇಹೋ. ತೇನಾಹ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ‘‘ಗಾಮನಿವೇಸನಾನಂ ವಿಸೇಸಂ ವದನ್ತಾ ‘ಪುನ ಏಕಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ನಿವೇಸಿತಾ ಬಹುಗೇಹಾ ನಿವೇಸನಂ ನಾಮ ಹೋನ್ತೀ’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇದಂ ನಿವೇಸನಾದಿ ಸಬ್ಬಂ ‘ಗಾಮತೋ ಬಹೀ’ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಇದಞ್ಚ ತತ್ಥೇವ ವುತ್ತಂ ‘‘ನಿವೇಸನಾದಿಕಂ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಚೇ ಹೋತಿ, ಗಾಮೇ ವುತ್ತಪರಿಹಾರಸ್ಸೇವ ಲಬ್ಭನತೋ ಅನ್ತೋಗಾಮತೋ ಬಹೀ’ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಉದೋಸಿತೋತಿ ಯಾನಾದೀನಂ ಭಣ್ಡಾನಂ ಸಾಲಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೮೨-೪೮೭) ವುತ್ತಸರೂಪಂ ಉದೋಸಿತಂ ನಾಮ. ‘‘ಅಟ್ಟೋತಿ ಪಟಿರಾಜಾದಿಪಟಿಬಾಹನತ್ಥಂ ಇಟ್ಠಕಾಹಿ ಕತೋ ಬಹಲಭಿತ್ತಿಕೋ ಚತುಪಞ್ಚಭೂಮಿಕೋ ಪತಿಸ್ಸಯವಿಸೇಸೋ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೮೨-೪೮೭) ವುತ್ತಸರೂಪೋ ಅಟ್ಟೋ ನಾಮ. ‘‘ಮಾಳೋತಿ ಏಕಕೂಟಸಙ್ಗಹಿತೋ ಚತುರಸ್ಸಪಾಸಾದೋ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೪೮೨-೪೮೭) ವುತ್ತೋ ಏಕಕಣ್ಣಿಕಸಙ್ಗಹಿತೋ ಚತುರಸ್ಸಗೇಹೋ ಮಾಳೋ ನಾಮ. ಪಾಸಾದೋತಿ ದೀಘಪಾಸಾದೋ. ಹಮ್ಮಿಯನ್ತಿ ಮುಣ್ಡಚ್ಛದನಪಾಸಾದೋ. ನಾವಾತಿ ಯಾನಪ್ಪತ್ತಿ. ಸತ್ಥನ್ತಿ ಜಙ್ಘಸತ್ಥಸಕಟಸತ್ಥವಸೇನ ದುವಿಧೋ ಜನಸಮೂಹೋ, ಸೋ ಚ ನಿವಿಟ್ಠಾನಿವಿಟ್ಠವಸೇನ ಪಚ್ಚೇಕಂ ದುವಿಧೋ. ತತ್ಥ ನಿವಿಟ್ಠೇ ವತಿಆದಿಪರಿಕ್ಖೇಪೋಪಿ ಹೋತೇವ.

ಖೇತ್ತನ್ತಿ ಯವಖೇತ್ತಾದಿಖೇತ್ತಂ. ಧಞ್ಞಕರಣಂ ಖಲಂ. ಆರಾಮೋ ಪುಪ್ಫಾರಾಮೋ, ಫಲಾರಾಮೋ ಚ. ವಿಹಾರೋತಿ ಏಕಮ್ಪಿ ಸೇನಾಸನಂ ವುಚ್ಚತಿ. ‘‘ರುಕ್ಖೋ ನಾಮ ಯಂ ಮಜ್ಝನ್ತಿಕೇ ಕಾಲೇ ಸಮನ್ತಾ ಛಾಯಾ ಫರತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೯೪) ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣಪರಿಚ್ಛನ್ನೋ ರುಕ್ಖೋ. ಅಜ್ಝೋಕಾಸೋ ನಾಮ ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರೋ, ಸೋ ವಿಞ್ಚಾಟವಿಆದಿಅಗಾಮಕಾರಞ್ಞೇ ಚ ಮಚ್ಛಬನ್ಧಾನಂ ಅಗಮನಪಥೇ ಸಮುದ್ದದೀಪೇ ಚ ಲಬ್ಭತಿ. ಮಚ್ಛಬನ್ಧಾನಂ ಅಗಮನಪಥೋ ನಾಮ ಉದಕಪಿಟ್ಠಿಯಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುನ ತದಹೇವ ಗೇಹಂ ಆಗನ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತಾಯ ದೂರೋ ಸಮುದ್ದಪ್ಪದೇಸೋ ವುಚ್ಚತಿ.

ಅಯಂ ಗಾಮಾದಿಕೋ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಏಕೂಪಚಾರೋ, ನಾನೂಪಚಾರೋತಿ ದುವಿಧೋ. ತತ್ಥ ಅಜ್ಝೋಕಾಸಂ ವಿನಾ ಗಾಮಾದಿಕೋ ತಂತಂರಾಜಾದಿಸಾಮಿಕಕುಲಾನಂ ಏಕತ್ಥನಾನತ್ಥವಸೇನ ಏಕಕುಲಸನ್ತಕೋ ಚೇ ಹೋತಿ, ಏಕೂಪಚಾರೋ. ನಾನಾಕುಲಸನ್ತಕೋ ಚೇ, ನಾನೂಪಚಾರೋ ಹೋತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ‘‘ಗಾಮೋ ಏಕೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಏಕಕುಲಸ್ಸ ಗಾಮೋ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿ (ಪಾರಾ. ೪೭೮). ಅಟ್ಠಕಥಾಯಮ್ಪಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏಕಕುಲಸ್ಸ ಗಾಮೋತಿ ಏಕಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ವಾ ಭೋಜಕಸ್ಸ ವಾ ಗಾಮೋ’’ತಿ ಚ ‘‘ನಾನಾಕುಲಸ್ಸ ಗಾಮೋತಿ ನಾನಾರಾಜೂನಂ ವಾ ಭೋಜಕಾನಂ ವಾ ಗಾಮೋ ವೇಸಾಲೀಕುಸಿನಾರಾದಿಸದಿಸೋ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೭೯) ಚ.

ಏಕಕುಲೇನ ಕಾರಾಪಿತೋ ವಿಹಾರೋ ಏಕೂಪಚಾರೋ, ನಾನಾಕುಲೇಹಿ ಕಾರಾಪಿತೋ ನಾನೂಪಚಾರೋ ಹೋತಿ. ಯಥಾಹ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ‘‘ವಿಹಾರೇ ಏಕಕುಲನಾನಾಕುಲವೋಹಾರೋ ಕಾರಾಪಕಾನಂ ವಸೇನ ವುತ್ತೋ’’ತಿ. ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಪನ ಉಪಚಾರಭೇದೋ ಅಬ್ಭನ್ತರವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಅಜ್ಝೋಕಾಸೋ ಏಕೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಅಗಾಮಕೇ ಅರಞ್ಞೇ ಸಮನ್ತಾ ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರಾ ಏಕೂಪಚಾರೋ. ತತೋ ಪರಂ ನಾನೂಪಚಾರೋ’’ತಿ. ಇಧ ಏಕಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಅಟ್ಠವೀಸತಿರತನಂ ಹೋತಿ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಏಕಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಅಟ್ಠವೀಸತಿಹತ್ಥ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೮೯). ಏವಂ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ವುತ್ತಸರೂಪಪ್ಪಭೇದಾನಿ ಪನ್ನರಸ ಠಾನಾನಿ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಗಾಮಾದೀಸು ಪದೇಸೇಸು ತಿಪಞ್ಚಸೂ’’ತಿ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಪಾಳಿಅಟ್ಠಕಥಾವಣ್ಣನತೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

‘‘ತಿಚೀವರೇನ ವಿಪ್ಪವಾಸೇಯ್ಯಾತಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ವಾ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇನ ವಾ ಅನ್ತರವಾಸಕೇನ ವಾ. ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೭೬, ೪೭೮) ವಚನತೋ ಏತ್ಥ ತಿಚೀವರನ್ತಿ ತಿಣ್ಣಂ ಚೀವರಾನಮಞ್ಞತರಮೇವ ಚೀವರಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಏಕರತ್ತನ್ತಿ ವಿಪ್ಪವಾಸಕಿರಿಯಾಯ ಅಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ. ಅಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಕಿಂ ಪನ ದಿರತ್ತಾದಿಕನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಸಙ್ಘಸಮ್ಮುತಿಯಾ ವಿನಾತಿ ತಿಚೀವರಂ ಪರಿಹರಿತುಂ ಅಸಮತ್ಥೇನ ಗಿಲಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಙ್ಘಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ‘‘ಅಹಂ ಭನ್ತೇ ಗಿಲಾನೋ, ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ ತಿಚೀವರಂ ಆದಾಯ ಪಕ್ಕಮಿತುಂ, ಸೋಹಂ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘಂ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸಮ್ಮುತಿಂ ಯಾಚಾಮೀ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಯಾಚಿತೇನ ಸಙ್ಘೇನ ತಸ್ಸ ಞತ್ತಿದುತಿಯಾಯ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ದಿನ್ನಂ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸಮ್ಮುತಿಂ ವಿನಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಥಾ ಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕಸ್ಸ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಸ್ಮಿಂ ಗೇಲಞ್ಞೇ ಅವೂಪಸನ್ತೇ ವಾ ವೂಪಸನ್ತೇಪಿ ಚೀವರನಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗಮನಕಾಲೇ ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಅಞ್ಞೇಪಿ ರೋಗೇ ಅವೂಪಸನ್ತೇ ತಾಯಯೇವ ಸಮ್ಮುತಿಯಾ ನ ದೋಸೋ.

೬೦೩. ಭಿಕ್ಖುನೋತಿ ಅಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ. ತೇನ ಚೀವರೇನ. ವಿಪ್ಪವತ್ಥುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ವಿನಾ ವಸಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ‘‘ಏಕಕುಲಸ್ಸ ಗಾಮೋ ಹೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಚ, ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ವತ್ಥಬ್ಬಂ. ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಘರೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಘರೇ ವತ್ಥಬ್ಬಂ, ಹತ್ಥಪಾಸಾ ವಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ. ನಾನಾಕುಲಸ್ಸ ಗಾಮೋ ಹೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಚ, ಯಸ್ಮಿಂ ಘರೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಘರೇ ವತ್ಥಬ್ಬಂ ಸಭಾಯೇ ವಾ ದ್ವಾರಮೂಲೇ ವಾ, ಹತ್ಥಪಾಸಾ ವಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಪಾರಾ. ೪೭೮) ನಯೇನ ಪಾಳಿಯಾ ವುತ್ತಟ್ಠಾನತೋ ಬಹಿ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಾಠೇ ‘‘ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ’’ತಿ ಇದಂ ಪಾಕಾರೇನ ವಾ ವತಿಯಾ ವಾ ಪರಿಖಾಯ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಹತ್ಥಪಾಸಾ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಹತ್ಥಪಾಸಾ ನಾಮ ಅಡ್ಢತಿಯರತನಂ ಹೋತಿ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ತಂ ಘರಂ ಸಮನ್ತತೋ ಹತ್ಥಪಾಸಾ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬಂ, ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯರತನಪ್ಪಮಾಣಾ ಪದೇಸಾ ಉದ್ಧಂ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೭೭-೪೭೮).

ವಿಪ್ಪವಸನ್ತಸ್ಸ ಕೋ ದೋಸೋತಿ ಆಹ ‘‘ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅರುಣುಗ್ಗಮೇ’’ತಿ. ಅನುಞ್ಞಾತಟ್ಠಾನತೋ ಹಿ ಬಹಿ ಚೀವರೇನ ವಿನಾ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ತಂ ಚೀವರಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ, ತಂಹೇತುಕಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಪತ್ತಿಪಿ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನೇವ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞುನಾ’’ತಿ.

೬೦೪. ನ್ಹಾಯನ್ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಚೀವರಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸತೋ ದೂರೇ ನಹಾಯನ್ತಸ್ಸೇವ, ಅನಾದರೇ ಸಾಮಿವಚನಂ.

೬೦೬. ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ ವಿಲುತ್ತಂ ಚೀವರಂ ಯಸ್ಸ ಸೋ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೋ, ಭಿಕ್ಖು, ತಸ್ಸ ಠಾನಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಟ್ಠಾನಂ, ತಸ್ಮಿಂ.

೬೦೭. ನಿವಾಸೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅನ್ತರವಾಸಕ’’ನ್ತಿ ಚ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಇತರಾನೀ’’ತಿ ಚ ಸೇಸೋ. ಇದಞ್ಚ ಗನ್ತಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ, ಆಸನ್ನೇ ಮಗ್ಗೇ ಚ ಮನುಸ್ಸಸಮ್ಬಾಧೇ ಅಸತಿ ಕತ್ತಬ್ಬದಸ್ಸನಂ. ಇತರತ್ಥ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ, ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಚ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಂಸೇ ಕತ್ವಾವ ಗನ್ತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ. ವಿಹಾರೇ ಸಭಾಗೇಸು ಅಲಬ್ಭಮಾನೇಸು ಆಸನಸಾಲಮ್ಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಭಾಗಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಕತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೯೫ ಅತ್ಥತೋ ಸಮಾನಂ) ವುತ್ತಂ. ‘‘ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಇದಂ ಮೇ ಭನ್ತೇ ಚೀವರಂ ರತ್ತಿವಿಪ್ಪವುತ್ಥಂ ಅಞ್ಞತ್ರ ಭಿಕ್ಖುಸಮ್ಮುತಿಯಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ, ಇಮಾಹಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ಸಙ್ಘೇ ವಾ ‘‘ಇದಂ ಮೇ ಭನ್ತೇ ಚೀವರಂ…ಪೇ… ಅಹಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ತಿಣ್ಣಂ, ದ್ವಿನ್ನಂ ವಾ ಸನ್ತಿಕೇ ವಾ ‘‘ಇದಂ ಮೇ ಆವುಸೋ…ಪೇ… ಇಮಾಹಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ಏಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ವಾ ವತ್ವಾ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ವಿಞ್ಞುನಾತಿ ಏವಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥುನಿಸ್ಸಜ್ಜನಾದಿನಾನಪ್ಪಕಾರವಿಧಿಜಾನನಕೇನ ಞಾಣವತಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೦೮. ತಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಚೀವರಂ.

೬೦೯. ‘‘ಅದೇನ್ತಸ್ಸ ಚ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಆಪತ್ತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾ, ನಿಸ್ಸಟ್ಠಚೀವರಂ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಇಮಂ ವಿಧಿಂ ಜಾನನತಾಯ ಬ್ಯತ್ತೇನ ಯಥಾವಿಧಿಂ ಕಾತುಂ ಸಮತ್ಥತಾಯ ಪಟಿಬಲೇನ ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ೨೩೯) ಆಗತನಯೇನ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಚೀವರಂ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಸಚೇ ಸಙ್ಘೋ ಹೋತಿ, ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಇದಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ, ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ, ಸಚೇ ತಯೋ ಹೋನ್ತಿ, ‘‘ಸುಣನ್ತು ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ, ಇದಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ, ಯದಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದದೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ, ಸಚೇ ಏಕಕೋ ಹೋತಿ, ‘‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ದಾತಬ್ಬಂ, ನಿಸ್ಸಟ್ಠಚೀವರಂ ‘‘ಅತ್ತನೋಯೇವ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ಸುದ್ಧಸಞ್ಞಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಅದೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ತಸ್ಸ ಸನ್ತಕಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಲೇಸೇನ ವಿಲುಮ್ಪನ್ತಸ್ಸ ಪನ ಭಣ್ಡಗ್ಘವಸೇನ ದುಕ್ಕಟಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ತಸ್ಸ ಸನ್ತಕಭಾವಂ ಪನ ಞತ್ವಾ ಲೇಸೇನ ಅಚ್ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಭಣ್ಡಂ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೬೯). ಪರಿಯಾಪುತನ್ತಿ ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಚೀವರಂ ನ ದಾತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನ ದದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೭೦) ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೧೦-೧. ಥೇರೇ ದಹರೇ ಚಾತಿ ಏತೇಸು ಉಭೋಸುಪಿ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇಸೂತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಥೇರೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನಿಸ್ಸಿತಭಾವಮಾಹ, ‘‘ದಹರೇ ಚಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನಿಸ್ಸಿತಭಾವಂ. ಓಹೀನೇತಿ ಓಸಕ್ಕಿತೇ. ಸಚೇ ಸೋ ಥೇರೋ ನಿಸ್ಸಯಾಚರಿಯೋ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನಾಹ ‘‘ಗರು’’ನ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ದಹರೇ. ವತ್ಥನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಠಿತಚೀವರಂ. ನ ಪಸ್ಸಮ್ಭತೀತಿ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಂ ಅಕತ್ವಾ ಗಮನೇ ಸಉಸ್ಸಾಹತ್ತಾ ನಿಸ್ಸಯಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿ ನ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇನೇವ ‘‘ಮುಹುತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ.

೬೧೪. ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರೇ ಅನ್ತೋಯೇವಾರುಣೇತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ದಹರಭಿಕ್ಖುನೋ ದೂರಭಾವಞ್ಚ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ಚೀವರಸ್ಸ ಅನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯತ್ಥಂ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಠಿತಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಪುರಾರುಣಾ ಪಚ್ಚುದ್ಧರೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತೀತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದೇತಿ. ವಿನಸ್ಸತೀತಿ ಚೋರಾದೀಹಿ ನಸ್ಸತಿ.

ದುತಿಯಕಥಿನಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೬೧೬. ಅಕಾಲಚೀವರನ್ತಿ ‘‘ಅಕಾಲಚೀವರಂ ನಾಮ ಅನತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಏಕಾದಸಮಾಸೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಸತ್ತಮಾಸೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ಕಾಲೇಪಿ ಆದಿಸ್ಸ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೦೦) ವಚನತೋ ಅನತ್ಥತಕಥಿನೇ ವಿಹಾರೇ ‘‘ಚೀವರಮಾಸೋ’’ತಿ ಯೋ ಪುಬ್ಬಕತ್ತಿಕಕಾಳಪಕ್ಖಪಾಟಿಪದತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಅಪರಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮೀ, ತಾವ ಮಾಸೋ ವುಚ್ಚತಿ, ತತೋ ಪರೇಸು ಏಕಾದಸಸು ಮಾಸೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಅತ್ಥತಕಥಿನೇ ವಿಹಾರೇ ಯೋ ಚೀವರಮಾಸೋ, ಹೇಮನ್ತಾ ಚ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸಾತಿ ಪಞ್ಚಮಾಸತೋ ಬಹಿ ಸತ್ತಸು ಮಾಸೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಅತ್ಥತಕಥಿನೇ ಪಞ್ಚ ಮಾಸಾ ಯಥಾಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಕಾಲೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ‘‘ಇದಂ ಅಕಾಲಚೀವರಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಚ ‘‘ಇದಂ ತುಯ್ಹಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ದಿನ್ನಞ್ಚೇತಿ ಇದಂ ಅಕಾಲಚೀವರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಉಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಸೇಸೋ, ‘‘ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಸಙ್ಘತೋ ವಾ ಗಣತೋ ವಾ ಞಾತಿತೋ ವಾ ಮಿತ್ತತೋ ವಾ ಪಂಸುಕೂಲತೋ ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಧನೇನಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೦೦) ವಚನತೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ‘‘ಇದಂ ಸುತ್ತನ್ತಿಕಗಣಸ್ಸ ದೇಮ, ಇದಂ ಆಭಿಧಮ್ಮಿಕಗಣಸ್ಸ ದೇಮಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಗಣಸ್ಸ ವಾ ದಿನ್ನತೋ ಅತ್ತನೋ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ವಾ ಞಾತಿಆದಿತೋ ವಾ ಸುಸಾನಾದಿಪಂಸುಕೂಲಖೇತ್ತತೋ ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇನ ಸುತ್ತಕಪ್ಪಾಸಾದಿಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುತೋ ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಚೀವರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಮಾಸಪರಮಂ ನಿಕ್ಖಿಪೇತಿ ಮಾಸೋ ಪರಮಂ ಪಮಾಣಂ ಏತಸ್ಸ ನಿಕ್ಖಿಪನಸ್ಸಾತಿ ಮಾಸಪರಮಂ, ನಿಕ್ಖಿಪನನ್ತಿ ಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಮಾಸಪರಮಂ ನಿಕ್ಖಿಪನಂ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಆಕಙ್ಖಮಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ, ನೋ ಚಸ್ಸ ಪಾರಿಪೂರೀ, ಮಾಸಪರಮಂ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ತಂ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ ಊನಸ್ಸ ಪಾರಿಪೂರಿಯಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೦೦) ವಚನತೋ ಏವಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಚೀವರಂ ಇಚ್ಛನ್ತೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಚೇ ಪಹೋತಿ, ದಸಾಹಮನತಿಕ್ಕಾಮೇತ್ವಾ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನಪ್ಪಹೋತಿ, ಊನಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಣತ್ಥಂ ಮಾಸಪರಮಂ ಠಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕದಾ ಏವಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸತಿ ಪಚ್ಚಾಸಾಯಾ’’ತಿ, ‘‘ಪಚ್ಚಾಸಾ ಹೋತಿ ಸಙ್ಘತೋ ವಾ ಗಣತೋ ವಾ ಞಾತಿತೋ ವಾ ಮಿತ್ತತೋ ವಾ ಪಂಸುಕೂಲತೋ ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಧನೇನಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೦೦) ವುತ್ತಸಙ್ಘಾದಿತೋ ಅತ್ತನೋ ವಸ್ಸಗ್ಗಾದಿತೋ ಲಭೇಯ್ಯ, ತೇನ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಊನೇ ಪರಿಪುಣ್ಣೇ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಚ್ಚಾಸಾಯ ಸತಿ ಏವಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತೋ ಉದ್ಧಂಠಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಮಾಸತೋ ಅತಿರೇಕಕಾಲಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಯದಿ ಏವಂ ‘‘ತದಹುಪ್ಪನ್ನೇ ಮೂಲಚೀವರೇ ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ದಸಾಹಾ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ…ಪೇ… ವೀಸೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಮೂಲಚೀವರೇ ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ದಸಾಹಾ ಕಾರೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೦೦) ಕಸ್ಮಾ ಆಹಾತಿ? ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಸ್ಸ ದಸದಿವಸೇ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಠಪೇತುಂ ಅಯುತ್ತತ್ತಾ, ಮೂಲಚೀವರಸ್ಸ ತಗ್ಗತಿಕತ್ತಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಮೂಲಚೀವರಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನದಿವಸತೋ ಯಾವ ವೀಸತಿಮೋ ದಿವಸೋ, ತಾವ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಂ ಮೂಲಚೀವರಂ ಅತ್ತನೋ ಗತಿಕಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೦೦).

ತತಿಯಕಥಿನಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೬೧೮-೯. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಯೋ ಧೋವಾಪೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಭಿಕ್ಖುನೀ ನಾಮ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೦೦) ವಚನತೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಾಯ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಾಯ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯಾತಿ ಅಟ್ಠವಾಚಿಕಾಯ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ನಾಮ. ಭುತ್ತನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುತ್ತಂ ರಜಿತಂ ಆದಿನ್ನಕಪ್ಪಂ, ‘‘ಪರಿಭೋಗಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಸೀಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಯನಮತ್ತೇನಾಪಿ ಪುರಾಣಭೂತಂ ಚೀವರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ರಜಿತ್ವಾ ಕಪ್ಪಂ ಕತ್ವಾ ಏಕವಾರಮ್ಪಿ ನಿವತ್ಥಂ ವಾ ಪಾರುತಂ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಪರಿಭೋಗಸೀಸೇನ ಅಂಸೇ ವಾ ಮತ್ಥಕೇ ವಾ ಕತ್ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಉಸ್ಸೀಸಕಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ನಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಏತಮ್ಪಿ ಪುರಾಣಚೀವರಮೇವಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೦೩-೫೦೫). ವತ್ಥನ್ತಿ ಕಾರಿಯೇ ಕಾರಣೋಪಚಾರವಸೇನ ಚೀವರಮೇವ ಆಹ.

ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯಾತಿ ‘‘ಅಞ್ಞಾತಿಕಾ ನಾಮ ಮಾತಿತೋ ವಾ ಪಿತಿತೋ ವಾ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತಾಮಹಯುಗಾ ಅಸಮ್ಬದ್ಧಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಅತ್ತನೋ ವಾ ತಸ್ಸಾ ವಾ ಮಾತು ವಾ ಪಿತು ವಾ ಪರಮ್ಪರಾಯ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಯುಗಾ, ಏತ್ಥನ್ತರೇ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಞಾತಕೇನ ಅಸಮ್ಬದ್ಧಭಾವೇನ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಥಾ ಚಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಪಿತಾಮಹೋಯೇವ ಪಿತಾಮಹಯುಗಂ. ತತೋ ಉದ್ಧಂ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪುಬ್ಬಪುರಿಸಾ ಪಿತಾಮಹಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಗಹಿತಾ. ಏವಂ ಯಾವ ಸತ್ತಮೋ ಪುರಿಸೋ, ತಾವ ಯಾ ಅಸಮ್ಬದ್ಧಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೦೩-೫೦೫). ಆಕೋಟಾಪೇತೀತಿ ಪಹರಾಪೇತಿ.

ತತೋ ಧೋವಾಪನಾದಿತೋ. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾಪತ್ತೀತಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾಪತ್ತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ ನಾಮೇನ ವಿಸಿಟ್ಠಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಪತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಞ್ಚ ತಿಣ್ಣಂ ಪಯೋಗಾನಂ ಅನ್ತೇ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ದಸ್ಸನಂ. ತಸ್ಸ ನಿಯೋಗೇನ ಧೋವನಾದಿಂ ಕರೋನ್ತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ತದತ್ಥಂ ಸಬ್ಬಪುಬ್ಬಪಯೋಗಗಣನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಕ್ಕಟಂ ಹೋತೀತಿ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಯಾವ ನಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಉಕ್ಖಿಪತಿ, ತಾವ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೦೩-೫೦೫). ಪಠಮೇನಾತಿ ತೀಣಿಪಿ ಕಾರಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಯಂ ಪಠಮಂ ಕಾರಾಪೇತಿ, ತೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದೀಪಿತನ್ತಿ ‘‘ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಅಞ್ಞಾತಿಕಸಞ್ಞೀ ಪುರಾಣಚೀವರಂ ಧೋವಾಪೇತಿ ರಜಾಪೇತಿ ಆಕೋಟಾಪೇತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಆಪತ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ದುಕ್ಕಟಾನ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಪಾರಾ. ೫೦೬) ದೇಸಿತಂ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ದ್ವೇ ಕಾರಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಠಮೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾಪತ್ತಿ, ದುತಿಯೇನ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಸಙ್ಗಯ್ಹತಿ.

೬೨೦. ‘‘ಧೋವನತ್ಥಾಯ ದೇತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಭುತ್ತಂ ವತ್ಥ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಕಾರತೋ ಲಬ್ಭತಿ.

೬೨೧. ಸಾಮಣೇರನಿದ್ದೇಸೇಪೀತಿ ‘‘ಸಾಮಣೇರಾ’’ತಿ ನಿದ್ದೇಸೋ ನಾಮ ಯಸ್ಸ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ, ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುತ್ತಂ ವತ್ಥಂ ಧೋವನತ್ಥಾಯ ದೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ, ಅತ್ತನೋ ಪರಿಭುತ್ತಂ ಚೀವರಂ ಧೋವನತ್ಥಾಯ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ದೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಿ-ಸದ್ದೋ ಸಮುಚ್ಚಯತ್ಥೋ. ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಾತಿ ಪುಬ್ಬಕಿರಿಯಾಯ ‘‘ಧೋವತೀ’’ತಿ ಅಪರಕಿರಿಯಾ ಸಾಮತ್ಥಿಯಾ ಲಬ್ಭತಿ.

೬೨೨. ದಹರಾನಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂನನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ನವಕತರಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ. ನಿಯ್ಯಾದಿತೇ ದಿನ್ನೇ. ಏಸ ನಯೋತಿ ‘‘ಏಕೇನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಅವಸಿಟ್ಠೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ವಾ ಏಕೇನ ವಾ ಸಬ್ಬಪಯೋಗೇಸು ದುಕ್ಕಟಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ನಯೋ.

೬೨೩. ಚೀವರೇತಿ ಪರಿಭುತ್ತಚೀವರೇ.

೬೨೪. ‘‘ಧೋವನಪ್ಪಚ್ಚಯಾಯೇವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಇತರದ್ವಯಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಅನಾಣತ್ತಿಯಾ ಕತತ್ತಾ ತತೋ ಅನಾಪತ್ತಿಭಾವಮಾಹ.

೬೨೬. ಞಾತಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ’’ತಿಆದೀಸು (ಮ. ನಿ. ೧.೨೨-೨೩, ೪೨೨; ಅ. ನಿ. ೬.೫೮; ೮.೯; ಮಹಾನಿ. ೨೦೬; ಧ. ಸ. ೧೩೫೫; ವಿಭ. ೫೧೮) ವಿಯ ಗಾಥಾಬನ್ಧವಸೇನ ಯ-ಕಾರಲೋಪೋ, ಞಾತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಞಾತಿಕಾ ಅಞ್ಞಾತಿಸಞ್ಞಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ. ಪಚ್ಚತ್ಥರಣನ್ತಿ ಮಞ್ಚಪೀಠೇ ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಚೀವರಞ್ಚ.

೬೨೭. ‘‘ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವಸೇನಾ’’ತಿ ಇದಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇಪಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಚೇ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸಮ್ಭವಾ ವುತ್ತಂ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಪನ ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೦೬). ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ಪಠಮಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಚೇ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ಕೇವಲಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾತಿ ನ ವುಚ್ಚತೀತಿ ತಾ ಭಗವತಿ ಧರಮಾನೇ ಪಠಮಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಸಾಕಿಯಾನಿಯೋ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ನಾಮ ಪಞ್ಚಸತಾ ಸಾಕಿಯಾನಿಯೋ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೦೬). ಭಿಕ್ಖುನೋ ಲಿಙ್ಗೇ ಪರಿವತ್ತೇ ತಸ್ಸೇವ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಸೋಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬೋಯೇವ.

೬೨೮. ಅವುತ್ತಾ ಧೋವತೀತಿ ‘‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಧೋವಾ’’ತಿ ಅವುತ್ತಾ ಚೀವರಂ ಕಿಲಿಟ್ಠಂ ದಿಸ್ವಾ ಅವತ್ವಾ ಠಪಿತಟ್ಠಾನತೋ ಚೀವರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾ ಸಯಮೇವ ವತ್ವಾ ಯಾಚನಾದಿನಯೇನ ವಾ ಅನಾಣತ್ತಿಯಾ ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೀವರಧೋವನಾದಿಂ ಕರೇಯ್ಯ ಚೇ. ಅಪರಿಭುತ್ತಂ ವಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಅಪರಿಭುತ್ತಂ ಚೀವರಂ. ಅಞ್ಞಂ ವಾತಿ ಉಪಾಹನತ್ಥವಿಕಪತ್ತತ್ಥವಿಕಪೋತ್ಥಕತ್ಥವಿಕಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ.

ಪುರಾಣಚೀವರಧೋವಾಪನಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೬೨೯. ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಉಪಾದಾಯ ಕಿಞ್ಚಿ ಚೀವರಂ ಗಣ್ಹತೋತಿ ಯೋಜನಾ, ಏತ್ಥ ‘‘ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಹತ್ಥತೋ’’ತಿ ಚ ‘‘ಞಾತಿಕಾಯ ಅಞ್ಞಾತಿಕಸಞ್ಞಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ಚ ‘‘ಏಕತೋಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಹತ್ಥತೋ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ಚ ವಕ್ಖಮಾನವಚನಸಾಮತ್ಥಿಯಾ ಲಬ್ಭಮಾನತೋ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಹತ್ಥತೋ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗರತನವಿದತ್ಥಿಪ್ಪಮಾಣವತ್ಥತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚೀವರಂ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞೇನ ವುತ್ತೇಪಿ ‘‘ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಪಕರಣತೋ ಚ ‘‘ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ವಕ್ಖಮಾನತೋ ಚ ಲಬ್ಭತಿ. ಠಪೇತ್ವಾ ಪಾರಿವತ್ತಕನ್ತಿ ‘‘ಪಾರಿವತ್ತಕಂ ಪರಿತ್ತೇನ ವಾ ವಿಪುಲಂ, ವಿಪುಲೇನ ವಾ ಪರಿತ್ತ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೧೪) ವಚನತೋ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ‘‘ಅನ್ತಮಸೋ ಹರೀತಕಖಣ್ಡೇನಾಪೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೧೪) ವುತ್ತತ್ತಾ ಚ ಹೇಟ್ಠಿಮನ್ತತೋ ಹರೀತಕಖಣ್ಡಮ್ಪಿ ದತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ ತಿಚೀವರಞ್ಚ ಪಾರಿವತ್ತಕಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪರಿವತ್ತನಂ ಪರಿವತ್ತಂ, ತಂ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಪಾರಿವತ್ತಕಂ, ಕಯವಿಕ್ಕಯೇನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಚೀವರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೩೦. ಗಹಣತ್ಥಾಯ ಪಯೋಗೇತಿ ಗಣ್ಹಿತುಂ ಹತ್ಥಪಸಾರಣಾದಿಪ್ಪಯೋಗೇ. ಪರಿಯಾಪುತನ್ತಿ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೧೨) ದೇಸಿತಂ.

೬೩೧. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಹತ್ಥೇತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನಿತೋ ಅಞ್ಞೇ ಸಬ್ಬೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಗಹಿತಾ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸಚೇ ಪನ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಸಾಮಣೇರಸಾಮಣೇರಿಉಪಾಸಕಉಪಾಸಿಕಾನಂ ಹತ್ಥೇ ಪೇಸಿತಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೧೨).

೬೩೨. ಏಕತೋತಿ ಏತ್ಥ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘತೋತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಪನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೧೩).

೬೩೩. ‘‘ಪಾರಿವತ್ತಕಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಭೋಗಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ದೋಸೋ ನ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

೬೩೪. ಅಞ್ಞಂ ಪರಿಕ್ಖಾರನ್ತಿ ಥವಿಕಕಾಯಬನ್ಧನಾದಿ ಅವಿಕಪ್ಪಿಯಂ ವಾ ಅವಿಕಪ್ಪನುಪಗಂ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಮೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಂ ಪನ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಂ ಪಚ್ಛಿಮಚೀವರಪ್ಪಮಾಣಂ ಪನ ಪಟಪರಿಸ್ಸಾವನಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೧೪). ಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನಂ ಕಿರಿಯಾ, ಪಾರಿವತ್ತಕಸ್ಸ ಅದಾನಂ ಅಕಿರಿಯಾತಿ ಕಿರಿಯಾಯ ಚ ಅಕಿರಿಯಾಯ ಚ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬತೋ ಕ್ರಿಯಾಕ್ರಿಯಂ.

ಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಹಣಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೬೩೫. ‘‘ಅಞ್ಞಾತಕಂ ಅಪ್ಪವಾರಿತ’’ನ್ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ. ‘‘ಗಹಪತಿಂ ವಾ ಗಹಪತಾನಿಂ ವಾ’’ತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಭಗವತಾ ‘‘ಅಞ್ಞಾತಕಂ ಗಹಪತಿಂ ವಾ ಗಹಪತಾನಿಂ ವಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೧೬, ೫೧೮). ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತಾಮಹಯುಗಾ ಸಮ್ಬದ್ಧಞ್ಞಾತಿಕತಾಯ ಅಭಾವತೋ ಅಞ್ಞಾತಕಂ. ‘‘ಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಗೇಹೇ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಪವಾರೇಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅಪ್ಪವಾರಿತಂ. ‘‘ಗಹಪತಿ ನಾಮ ಯೋ ಕೋಚಿ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೧೯) ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತಂ ಗಹಪತಿಂ ವಾ. ‘‘ಗಹಪತಾನೀ ನಾಮ ಯಾ ಕಾಚಿ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೧೯) ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತಂ ಘರಣಿಂ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಹೋತಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾಪತ್ತೀತಿ ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಟಿಲಾಭೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೧೯) ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತೇಸು ಸಬ್ಬೇಸು ಪುಬ್ಬಪಯೋಗೇಸು ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾತಿ ‘‘ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ, ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೋ ವಾ ಹೋತಿ ಭಿಕ್ಖು ನಟ್ಠಚೀವರೋ ವಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೧೮) ಮಾತಿಕಾಯ, ‘‘ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಚೀವರಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ ಹೋತಿ ರಾಜೂಹಿ ವಾ ಚೋರೇಹಿ ವಾ ಧುತ್ತೇಹಿ ವಾ ಯೇಹಿ ಕೇಹಿಚಿ ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ ಹೋತಿ. ನಟ್ಠಚೀವರೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಚೀವರಂ ಅಗ್ಗಿನಾ ವಾ ದಡ್ಢಂ ಹೋತಿ, ಉದಕೇನ ವಾ ವೂಳ್ಹಂ ಹೋತಿ, ಉನ್ದೂರೇಹಿ ವಾ ಉಪಚಿಕಾಹಿ ವಾ ಖಾಯಿತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೧೯) ಪದಭಾಜನೇ ಚ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಸರೂಪಕಾಲತೋ ಅಞ್ಞತ್ರಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೩೬. ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಅಞ್ಞಾತಕೇ ಅಞ್ಞಾತಕಸಞ್ಞೀ, ವೇಮತಿಕೋ, ಞಾತಕಸಞ್ಞೀ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೨೦) ಪಾಚಿತ್ತಿಯತ್ತಯಂ ಭಗವತಾ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಞಾತಕೇ ಅಞ್ಞಾತಿಸಞ್ಞಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಞಾತಕೇ. ವೇಮತಿಕಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಞಾತಕೋ ನು ಖೋ, ಅಞ್ಞಾತಕೋ’’ತಿ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ. ದ್ವಿಕದುಕ್ಕಟಂ ತಥೇವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ತಥೇವಾ’’ತಿ ‘‘ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಆಕಡ್ಢತಿ, ‘‘ಞಾತಕೇ ಅಞ್ಞಾತಕಸಞ್ಞೀ, ವೇಮತಿಕೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೨೦) ದೇಸಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೩೭-೮. ಸಮಯೇ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥ ‘‘ಚೀವರಂ ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತ’’ನ್ತಿ ಆನೇತ್ವಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ, ಯಥಾಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಕಾಲದ್ವಯತೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತಂ ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಞಾತಕೇ ವಾ ಪವಾರಿತೇತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಅತ್ತನೋ’’ತಿ ಅಜ್ಝಾಹಾರೋ, ‘‘ಸಮಯೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ, ಅತ್ತನೋ ಞಾತಕಪವಾರಿತೇ ಅಸಮಯೇಪಿ ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅತ್ತನೋ’’ತಿ ಸೇಸೋ, ಅತ್ತನೋ ಞಾತಕೇ, ಪವಾರಿತೇ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ, ಅಞ್ಞಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅತ್ತನೋ ಞಾತಕೇ ವಾ ಪವಾರಿತೇ ವಾ ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಇತರಂ ಪಕ್ಖಂ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ತಸ್ಸ ಞಾತಕೇ ವಾ ಪವಾರಿತೇ ವಾ’’ತಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಸ್ಸ, ‘‘ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ವಾತಿ ಪುರಿಮವಿಕಪ್ಪಾಪೇಕ್ಖಂ. ಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ಞಾತಕೇ ವಾ ಪವಾರಿತೇ ವಾ ತಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಅತ್ತನೋ ವಾ ಧನೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ಅನಾಪತ್ತಿಅಙ್ಗಂ ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದಿನೋತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸಙ್ಗಯ್ಹತಿ, ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ಸುತ್ತಕಪ್ಪಾಸಾದಿಕಂ ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಂ ದತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿತುಕಾಮತಾಯ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ಯಾಚನ್ತಸ್ಸ ಚ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೬೩೯. ಅಪ್ಪವಾರಿತಮಞ್ಞಾತಿನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಗಹಪತಿಂ ವಾ ಗಹಪತಾನಿಂ ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಸಾಮತ್ಥಿಯಾ ಲಬ್ಭತಿ. ತತುತ್ತರಿನ್ತಿ ತತೋ ಸನ್ತರುತ್ತರಪರಮತೋ ಉತ್ತರಿನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ‘‘ಸನ್ತರುತ್ತರಪರಮಂ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ತತೋ ಚೀವರಂ ಸಾದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೨೩) ವುತ್ತತ್ತಾ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೇನ ಸಾದಿತಬ್ಬಅನ್ತರವಾಸಕಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಮತ್ತೇನ ಅಧಿಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

‘‘ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೨೩) ವಚನತೋ ‘‘ಸಾದಿಯನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತನ್ತಿ? ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಚೀವರವಿಞ್ಞಾಪನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ ಮೋಘಪುರಿಸಾ ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಥಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೨೨) ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಗರಹಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಪಞ್ಞತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಸಾದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ತೇನೇವ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯಾತಿ ತತುತ್ತರಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೨೪) ಚ ಆಪತ್ತಿಭೇದಸನ್ದಸ್ಸನಟ್ಠಾನೇ ‘‘ಅಞ್ಞಾತಕೇ ಅಞ್ಞಾತಕಸಞ್ಞೀ ತತುತ್ತರಿ ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನತೋ (ಪಾರಾ. ೫೨೫) ಚ ವುತ್ತಂ. ಯದಿ ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಯೇವ ‘‘ಸಾದಿತಬ್ಬಂ, ಸಾದಿಯೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚ ಉಭಯತ್ಥ ‘‘ವಿಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬಂ, ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚ ಕಸ್ಮಾ ನ ವುತ್ತನ್ತಿ? ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಅವಿಞ್ಞಾಪಿತೇಪಿ ಅಭಿಹರಿತ್ವಾ ದಿಯ್ಯಮಾನಮ್ಪಿ ಅಧಿವಾಸೇನ್ತೇನ ಏವಮೇವ ಸಾದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ನ ವುತ್ತಂ. ಇಮಸ್ಸೇವ ಚ ಅಧಿಕವಿಞ್ಞಾಪನನಿಸೇಧನತ್ಥಂ ವದನ್ತೇನಾಪಿ ‘‘ತಞ್ಚೇ ಅಞ್ಞಾತಕೋ ಗಹಪತಿ ವಾ ಗಹಪತಾನೀ ವಾ ಬಹೂಹಿ ಚೀವರೇಹಿ ಅಭಿಹಟ್ಠುಂ ಪವಾರೇಯ್ಯ, ಸನ್ತರುತ್ತರಪರಮಂ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ತತೋ ಚೀವರಂ ಸಾದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಸಾದಿತಬ್ಬನಿಯಮಪ್ಪಧಾನಂ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೇನ ಅತ್ತನಾ ವಾ ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತೇನಪಿ ಅವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತೇಪಿ ದಿಯ್ಯಮಾನಂ ಸಾದಿಯನ್ತೇನಾಪಿ ಸನ್ತರುತ್ತರಪರಮತಂ ನಾತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಸನ್ಧಾಯ ಭಾಸಿತತ್ಥೋತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ತಕಂ ಞಾಪೇತುಂ ‘‘ಸಾದಿಯನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಚರಿಯಾಭಿಸನ್ಧಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೬೪೦. ಇದಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಪನೇ ಚ ಅಧಿವಾಸನೇ ಚ ಉಭಯತ್ಥೇವ ನಿಯಮಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಚೇ ತೀಣಿ ನಟ್ಠಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ದ್ವೇ ಸಾದಿತಬ್ಬಾನಿ. ದ್ವೇ ನಟ್ಠಾನಿ, ಏಕಂ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ. ಏಕಂ ನಟ್ಠಂ, ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಾದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೨೪) ಪದಭಾಜನೇ ವುತ್ತವಿನಿಚ್ಛಯಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಯಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಯಸ್ಸ ತೀಣಿಪಿ ನಟ್ಠಾನಿ, ದ್ವೇ ವಾ ನಟ್ಠಾನಿ, ಏಕಂ ವಾ ನಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ‘‘ತೇನ ದ್ವೇ ಸಾದಿತಬ್ಬಾನಿ, ಏಕಂ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ, ನ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ಸಾದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಯಸ್ಸ ತೀಣಿಪಿ ಚೀವರಾನಿ ನಟ್ಠಾನಿ, ಬಹು ಚ ದಿಯ್ಯತಿ, ತೇನ ದ್ವೇಯೇವ ಚೀವರಾನಿ ಸಾದಿತಬ್ಬಾನಿ. ದ್ವೇ ಚೀವರಾನಿ ನಟ್ಠಾನಿ, ಏಕಂ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ. ಏಕಞ್ಚೇ ನಟ್ಠಂ, ನ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ, ಅವಸಿಟ್ಠಂ ಪಚ್ಛಾ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಲದ್ಧನೀಹಾರೇನ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸೇಸಂ ಸಭಾಗಟ್ಠಾನತೋ ಪರಿಯೇಸಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪನ ಪಞ್ಚಸುಪಿ ನಟ್ಠೇಸು ದ್ವೇ ಸಾದಿತಬ್ಬಾನಿ, ಚತೂಸು ನಟ್ಠೇಸು ಏಕಂ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ, ತೀಸು ನಟ್ಠೇಸು ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಸಾದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೨೨-೫೨೪) ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ.

೬೪೧-೨. ಸೇಸಕಂ ಆಹರನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಞಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಏವಮುಪರಿಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಚೀವರಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅತಿರೇಕಂ ವತ್ಥಂ ಪಚ್ಚಾಹರಿತ್ವಾ ‘‘ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬಹುಮ್ಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತಿರೇಕಮ್ಪಿ ತುಮ್ಹೇಯೇವ ಗಣ್ಹಥಾತಿ ದಿನ್ನಂ ಗಣ್ಹತೋಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ನ ಅಚ್ಛಿನ್ನಕಾರಣಾ ದಿನ್ನೇತಿ ಯೋಜನಾ, ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಭಾವಂ ಅನುದ್ದಿಸ್ಸ ಬಹೂನಂ ಚೀವರಾನಂ ಗಹಣನಿಮಿತ್ತೇನಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಮೇವ ‘‘ನ ನಟ್ಠಕಾರಣಾ ದೇನ್ತೀ’’ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ದಸ್ಸಿತಮೇವ. ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ತತುತ್ತರಿಚೀವರವಿಞ್ಞಾಪನವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಇಮಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಪಞ್ಞತ್ತತ್ತಾ ಅನಾಪತ್ತಿವಾರೇ ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ ನ ಗಹಿತಂ.

ತತುತ್ತರಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೬೪೩. ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಯತಾಹೇತೂತಿ ಸುನ್ದರಸ್ಸ ಮಹಗ್ಘಸ್ಸ ಕಾಮತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಚೀವರೇ ವಿಕಪ್ಪನಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ, ‘‘ಕೀದಿಸೇನ ತೇ ಭನ್ತೇ ಚೀವರೇನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅಪ್ಪವಾರಿತೋ ‘‘ಆಯತಂ ವಾ ಹೋತು ವಿತ್ಥತಂ ವಾ ಅಪ್ಪಿತಂ ವಾ ಸಣ್ಹಂ ವಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೨೯) ಪದಭಾಜನೇ ವುತ್ತವಿಸಿಟ್ಠಕಪ್ಪಂ ಅಧಿಕವಿಧಾನಂ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಸ ಲಾಭಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಭವೇತಿ ತಥಾ ಅಪ್ಪವಾರಿತೇನ ಹುತ್ವಾ ಕತೇನ ಅಧಿಕವಿಧಾನೇನ ನಿಪ್ಫನ್ನಚೀವರಸ್ಸ ಲಾಭಪ್ಪಯೋಗೇನ ದುಕ್ಕಟನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಾ ಹೋನ್ತಿ.

೬೪೪. ಮಹಗ್ಘಂ …ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ವೀಸತಿಅಗ್ಘನಕಂ ಚೀವರಂ ದಾತುಕಾಮಮ್ಹಿ ಉಪಾಸಕೇ, ‘‘ಅಲಂ ಮಯ್ಹಂ ಏತೇನ, ದಸಗ್ಘನಕಂ ವಾ ಅಪ್ಪಗ್ಘನಕಂ ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ವದತಿ.

೬೪೫. ‘‘ಞಾತಕೇ ಅಞ್ಞಾತಿಸಞ್ಞಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ.

ಪಠಮೋಪಕ್ಖಟಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೬೪೬. ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಏಕೇನ ಉಪಾಸಕೇನ ಪೀಳಾ ಲದ್ಧಾ, ಇಧ ದ್ವೀಹೀತಿ ಏತ್ತಕಂ ನಾನಾಕರಣಂ. ಸೇಸಂ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಸದಿಸಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ದುತಿಯೋ…ಪೇ… ವಿನಿಚ್ಛಯೋ’’ತಿ. ಉಪಕ್ಖಟಪದೇನ ಲಕ್ಖಿತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉಪಕ್ಖಟಂ, ದುತಿಯಞ್ಚ ತಂ ಉಪಕ್ಖಟಞ್ಚಾತಿ ದುತಿಯೋಪಕ್ಖಟಂ, ತಸ್ಮಿಂ ದುತಿಯೋಪಕ್ಖಟೇ. ಅಸ್ಸಾತಿ ದುತಿಯೋಪಕ್ಖಟಸ್ಸ.

ದುತಿಯೋಪಕ್ಖಟಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೬೪೭. ರಞ್ಞಾ ವಾತಿ ರಾಜತೋ ವಾ. ರಾಜತೋ ಭೋಗ್ಗಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ‘‘ರಾಜಭೋಗ್ಗೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ, ರಾಜತೋ ಭತ್ತವೇತ್ತನಲಾಭಿತೋ ಯತೋ ಕುತೋಚಿ ದಾಯಕಾ ಆಭತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನ ಚ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಭಾವತೋ’’ತಿ ಅಜ್ಝಾಹರಿತಬ್ಬಂ. ಇಧ ಉತ್ತರಿಕರಣೀಯಂ ‘‘ತಿಕ್ಖತ್ತು’’ನ್ತಿಆದಿಗಾಥಾಯ (ವಿ. ವಿ. ೬೭೧) ವಕ್ಖತಿ.

೬೪೮. ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನವಸೇನ ಅಧಿಗತರಜತಾದಿ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನಾಪಿ ನ ಸಾದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ರಜತಂ ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಧವಲಸಭಾವತಾಯ ರಾಜತೀತಿ ರಜತಂ, ಸಜ್ಝು. ಜಾತಂ ರೂಪಂ ವಣ್ಣಾಯತನಮೇತಸ್ಸಾತಿ ಜಾತರೂಪಂ, ಸುವಣ್ಣಂ. ಕಿಞ್ಚೀತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ. ಅತ್ತನೋ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ ಪರಸ್ಸ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ ದಿಯ್ಯಮಾನಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಗಣ್ಹಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

೬೪೯. ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ರೂಪಿಯಗಹಣಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಗಹಣೇ ಆಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಮಾಹ ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ, ಗಣಸ್ಸ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ಚೇತಿಯಸ್ಸ, ನವಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ. ನಿದ್ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ರಜತಂ, ಜಾತರೂಪಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯದುಕ್ಕಟವತ್ಥುಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹತೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಕ್ಕಟಂ ಹೋತೀತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

೬೫೦-೧. ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ಸರೂಪತೋ ವಿಭಾವೇತುಮಾಹ ‘‘ನೇತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ನೇತ್ವಾತಿ ಆನೇತ್ವಾ. ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಭಣ್ಡನ್ತಿ ‘‘ರಜತಂ ಜಾತರೂಪಂ ವಾ’’ತಿ ಯಥಾವುತ್ತಮೇವ ಅಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ. ಇತ್ಥನ್ತಿ ವಕ್ಖಮಾನಪ್ಪಕಾರೇನ. ನ ಚ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏತ್ಥ ಚ-ಕಾರೇನ ವಟ್ಟತಿ ಚಾತಿ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಕತನ್ತಿ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ –

‘‘ಸಚೇ ಪನ ‘ನಯಿದಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ‘ವಡ್ಢಕೀನಂ ವಾ ಕಮ್ಮಕರಾನಂ ವಾ ಹತ್ಥೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕೇವಲಂ ತುಮ್ಹೇ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಂ ಜಾನಾಥಾ’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಸಂ ಹತ್ಥೇ ದತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಅಥಾಪಿ ‘ಮಮ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಹತ್ಥೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಮಯ್ಹಮೇವ ವಾ ಹತ್ಥೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕೇವಲಂ ತುಮ್ಹೇ ಯಂ ಯಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಂ, ತದತ್ಥಾಯ ಪೇಸೇಯ್ಯಾಥಾ’ತಿ ವದತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೩೮-೫೩೯).

೬೫೨. ವಿಹಾರಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ನವಕಮ್ಮಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೩೮-೫೩೯) ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತತ್ತಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಗಾಥಾಬನ್ಧವಸೇನ ನ ವುತ್ತಂ.

೬೫೪. ರಜತಂ ಜಾತರೂಪಂ ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾತಿ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ಸೇಸೋ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸಚೇ ಪನ ಕೋಚಿ ಬಹುಮ್ಪಿ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ ಆನೇತ್ವಾ ‘ಇದಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಮ್ಮಿ, ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’ತಿ ವದತಿ, ತಂ ಚೇ ಸಙ್ಘೋ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇಪಿ ಪರಿಭೋಗೇಪಿ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೩೮-೫೩೯). ಏವಂ ಆಭತಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಘೇ ಯೋ ಕೋಚಿ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ನಯಿದಂ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ ಸಚೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ‘‘ಅಯಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಲಾಭನ್ತರಾಯಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಸ್ಸೇವ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಯೋ ಹಿ ತಂ ಚೋದೇತಿ, ಸ್ವೇವ ಸಾಪತ್ತಿಕೋ ಹೋತಿ, ತೇನ ಪನ ಏಕೇನ ಬಹೂ ಅನಾಪತ್ತಿಕಾ ಕತಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೩೮-೫೩೯). ಇಧ ಸ್ವೇವ ಸಾಪತ್ತಿಕೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿಕೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತಂ. ಇಮಿಸ್ಸಾ ಗಾಥಾಯ ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ಅಲಿಖಿತ್ವಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನೋ’’ತಿ ಚ ಲಿಖನ್ತಿ, ತಂ ನ ಸುನ್ದರಂ. ಇದಾನಿ ದಸ್ಸಿತಅಟ್ಠಕಥಾಪಾಠೇ ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೩೮-೫೩೯) ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪಾಠೋ ಸುನ್ದರೋ.

೬೫೫. ತಳಾಕಸ್ಸಾತಿ ವಾಪಿಯಾ. ಸಸ್ಸುಪ್ಪತ್ತಿನಿದಾನತೋ ತಳಾಕಂ ಖೇತ್ತಂ, ತತೋ ತಸ್ಸ ಗಹಣಂ ವಾ ಪರಿಭೋಗೋ ವಾ ನ ಚ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತಳಾಕಸ್ಸ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಚ-ಕಾರೇನ ಖೇತ್ತವತ್ಥು ಸಙ್ಗಹಿತಂ. ನ ಚ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏತ್ಥ ಚಕಾರೇನ ವಟ್ಟತಿ ಚಾತಿ ದಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿ.

೬೫೬. ತಂ ಕತಮನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ’’ತಿಆದಿ. ಸಬ್ಬಮ್ಪೀತಿ ತಳಾಕಪೋಕ್ಖರಣಿಖೇತ್ತಾದಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ.

೬೫೮-೯. ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಭಾಗಸ್ಮಿನ್ತಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಕತಸ್ಸ ಕಮ್ಮೇಹಿ ಏತ್ತಕೋ ಭಾಗೋ ದೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ಏವಂ ಪುಬ್ಬೇ ಅನಿಯಮಿತಆಯೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ. ಅಕತಪುಬ್ಬಂ ನವಸಸ್ಸಂ ನಾಮ. ಏತ್ತಕಂ ಭಾಗಂ ದೇಥಾತಿ ಏತ್ತಕಂ ಕಹಾಪಣಭಾಗಂ ದೇಥ. ಉಟ್ಠಾಪೇತೀತಿ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ.

‘‘ಕಸಥ ವಪಥಾ’’ತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ವಾಚಂ ವತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ವಪಥಾತಿ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಚ-ಸದ್ದೋ ಇಧ ಅವುತ್ತಂ ತಂಕತ್ತುಯೋಗಕಾಲೇ ವುಚ್ಚಮಾನಂ ಅಕಪ್ಪಿಯವಚನನ್ತರಂ ಸಮುಚ್ಚಿನೋತಿ. ಉಪ್ಪಾದಿತಞ್ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಚ-ಸದ್ದೋ ಕಹಾಪಣಂ ಸಮುಚ್ಚಿನೋತಿ. ಸಬ್ಬನ್ತಿ ತಥಾ ಉಪ್ಪಾದಿತಕಹಾಪಣಞ್ಚ ಏವಂ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ಉಪ್ಪಾದಿತಞ್ಚಾತಿ ಸಬ್ಬಂ.

೬೬೦. ಕಸಥಾದಿಕಂ ವಚನಂ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಏತ್ತಿಕಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಏತ್ತಕೋ ನಾಮ ಭಾಗೋ’’ತಿ ಭೂಮಿಂ ಯೋ ಚ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ, ತಸ್ಸೇವೇತಮಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ವಕ್ಖಮಾನೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಚ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಯೋ ಪನಾ’’ತಿ ವಕ್ಖಮಾನಪುಗ್ಗಲನ್ತರಾಪೇಕ್ಖೋ.

೬೬೧-೨. ಭೂಮಿಯಾ ಸಯಮೇವ ಪಮಾಣಸ್ಸ ಜಾನನತ್ಥಂ ತೂತಿ ಯೋಜನಾ, ‘‘ಏತ್ತಕೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸಸ್ಸಂ ಕತಂ, ಏತ್ತಕಂ ನಾಮ ಭಾಗಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಕಸಕೇಹಿ ವುತ್ತೇ ತೇಸಂ ವಚನಂ ಅಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಖೇತ್ತಭೂಮಿಯಾ ಪಮಾಣಂ ಞಾತುಕಾಮತಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತು-ಸದ್ದೋ ಇಮಮೇವ ವಿಸೇಸಂ ಜೋತೇತಿ. ಯೋ ಪನ ಮಿನಾತಿ, ತಸ್ಸೇವೇತಮಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ವಕ್ಖಮಾನೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ರಜ್ಜುಯಾಪಿ ಚ ದಣ್ಡೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಾದೇನಾಪಿ ಮಿನಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ರಕ್ಖತೀ’’ತಿಆದಿಕಿರಿಯಾಪದೇಹಿಪಿ ಏವಮೇವ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ.

ಖಲೇ ಠತ್ವಾ ರಕ್ಖತೀತಿ ಧಞ್ಞಕರಣೇ ಠತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇ ಗಣ್ಹಿತುಂ ಅದತ್ವಾ ಪಾಲೇತಿ. ಕಥಂ ರಕ್ಖಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಕಥಂ ರಕ್ಖಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ? ತಂ ಪನ ವೀಹಿಂ ‘‘ಇದಂ ವಾ ಏತ್ತಕಂ ವಾ ಮಾ ಗಣ್ಹ, ಇದಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಇತೋ ಅಪನೇಹಿ, ಇಧ ಪುಞ್ಜಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವಾ ಏವಮಾದಿನಾ ಪಯೋಗೇನ ಚೇ ರಕ್ಖತಿ, ತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ. ಸಚೇ ‘‘ಮಯಿ ಠಿತೇ ರಕ್ಖಿತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ರಕ್ಖತಿ, ಗಣ್ಹನ್ತೇ ವಾ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಭಣತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ರೂಪಿಯಪಟಿಗ್ಗಹಣಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ದ್ವಾರಂ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ರಕ್ಖನ್ತೇನ ವಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಹಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತಂ ‘‘ಥೇನೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೇ ಸತಿ ಏತಂ ಭೋ ಪವತ್ತಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಿಂ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ವದನ್ತೀ’’ತಿ. ನೀಹರಾಪೇತೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಸಚೇ ಪರಿಯಾಯೇನ ವದತಿ, ವಟ್ಟತೀತಿ ವದನ್ತಿ. ತಸ್ಸೇವೇತಮಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ಇದಂ ಖೇತ್ತಮಿನನಾದಿಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಲದ್ಧಬ್ಬತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅಭಿನವುಪ್ಪಾದಿತಸ್ಸ ಅಭಾವಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದ್ವೀಸು ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ.

೬೬೩. ‘‘ಏತ್ತಕೇಹಿ ವೀಹೀಹಿ ಇದಂ ಆಹರಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ಸಚೇ ಆಹರನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥ ‘‘ತಸ್ಸೇವೇತಮಕಪ್ಪಿಯ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಧಞ್ಞಸ್ಸ ವಿಚಾರಿತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ತಸ್ಸೇವ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ. ಕಸ್ಮಾ? ಧಞ್ಞಸ್ಸ ವಿಚಾರಿತತ್ತಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೩೮-೫೩೯).

೬೬೪. ಹಿರಞ್ಞೇನಾತಿ ಕಹಾಪಣೇನ. ‘‘ತಮಕಪ್ಪಿಯ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಕಹಾಪಣಾನಂ ವಿಚಾರಿತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ. ಕಸ್ಮಾ? ಕಹಾಪಣಾನಂ ವಿಚಾರಿತತ್ತಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೩೮-೫೩೯).

೬೬೫. ಪೇಸಕಾರಕದಾಸಂ ವಾತಿ ಪೇಸಕಾರಕಸಙ್ಖಾತಂ ದಾಸಂ ವಾ, ಪೇಸಕಾರೋ ತನ್ತವಾಯೋ. ಆರಾಮಿಕಾನಂ ನಾಮೇನ ದೇನ್ತೇತಿ ‘‘ಆರಾಮಿಕಂ ದಮ್ಮಿ, ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ದೇನ್ತೇ.

೬೬೬. ಖೀರಂ ದಧಿ ತಕ್ಕಂ ಸಪ್ಪಿ ನವನೀತನ್ತಿ ಪಞ್ಚಗೋರಸಾ.

೬೬೭. ಅಜಿಕಾದೀಸೂತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಮಹಿಸಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

೬೬೯. ಪಟಿಸಿದ್ಧೇಪೀತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೇಪಿ. ಮೂಲಂ ದತ್ವಾತಿ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಮೂಲಂ ದತ್ವಾ. ಕುಕ್ಕುಟಾದಯೋ ಪನ ‘‘ಸುಖೇನ ವಸನ್ತೂ’’ತಿ ಅರಞ್ಞೇಯೇವ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬಂ. ಯಥಾಹ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಕುಕ್ಕುಟಸೂಕರೇ ‘ಸುಖಂ ಜೀವನ್ತೂ’ತಿ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೩೮-೫೩೯). ಸೂಕರಮಯೂರಾದೀಸುಪಿ ಲದ್ಧೇಸು ತೇಸಂ ಅನುರೂಪೇಯೇವ ವಿಸಯೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬಾ.

೬೭೧. ‘‘ತಿಕ್ಖತ್ತು’’ನ್ತಿಆದಿಗಾಥಾಯ ಕೋ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ? ‘‘ರಞ್ಞಾ ವಾ ರಾಜಭೋಗ್ಗೇನಾ’’ತಿಆದಿಗಾಥಾಯ ಸಙ್ಗಹಿತನಯೇನ ರಾಜರಾಜಾಮಚ್ಚಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಾದೀಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅತ್ತನಾ ವಾ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನೇನ ಚೀವರಂ ಚೇತಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಚೀವರೇನ ಅಚ್ಛಾದೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನಸಙ್ಖಾತಂ ಚೀವರಮೂಲಂ ದತ್ವಾ ಪಹಿತದೂತೇನ ವಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಖೋ ಭನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನಂ ಆಭತಂ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತು ಆಯಸ್ಮಾ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಯದಿ ವುಚ್ಚೇಯ್ಯ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ‘‘ನ ಖೋ ಮಯಂ ಆವುಸೋ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮ, ಚೀವರಞ್ಚ ಖೋ ಮಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮ ಕಾಲೇನ ಕಪ್ಪಿಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಸಚೇ ತೇನ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ ಕೋಚಿ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಚೀವರತ್ಥಿಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ‘‘ಏಸೋ ಖೋ ಆವುಸೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ’’ತಿ ಆರಾಮಿಕೇ ವಾ ಉಪಾಸಕೇ ವಾ ದಸ್ಸಿತೇ ಯದಿ ಸೋ ತಸ್ಸ ಅತ್ತನಾ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚೀವರೇನ ಅತ್ಥೇ ಸತಿ ಇಮಿನಾ ಚೀವರಂ ಚೇತಾಪೇತ್ವಾ ಅಚ್ಛಾದೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಯಂ ಖೋ ಭನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಂ ನಿದ್ದಿಸಿ, ಸಞ್ಞತ್ತೋ ಸೋ ಮಯಾ, ಉಪಸಙ್ಕಮತು ಆಯಸ್ಮಾ ಕಾಲೇನ, ಚೀವರೇನ ತಂ ಅಚ್ಛಾದೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಯದಿ ವದೇಯ್ಯ, ತೇನ ಚೀವರತ್ಥಿಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಭಗವತಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹಾತಿ ಅಯಮಿಮಿಸ್ಸಾ ಗಾಥಾಯ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.