೬. ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ

ವಿಹಾರಾನುಜಾನನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೯೪. ನಿಲೀಯನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತ್ಥಾತಿ ವಿಹಾರಾದಯೋ ಲೇಣಾನಿ ನಾಮ. ಆಗತ-ವಚನೇನ ತಸ್ಸಾಗತಸಙ್ಘೋವ ಸಾಮೀ, ನ ಅನಾಗತೋತಿ ಕೇಚಿ, ತಂ ನ ಯುಜ್ಜತಿ ಸಮಾನಲಾಭಕತಿಕಾಯ ಸಿದ್ಧತ್ತಾ.

೨೯೬-೭. ದೀಪಿನಙ್ಗುಟ್ಠೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ದೀಪಿನಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಚಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಥಮ್ಭಕವಾತಪಾನಂ ನಾಮ ತಿರಿಯಂ ದಾರೂನಿ ಅದತ್ವಾ ಉಜುಕಂ ಠಿತೇಹೇವ ದಾರೂಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ. ಭಿಸೀನಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಬಿಮ್ಬೋಹನೇ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೂಲಪೂರಿತಂ ಭಿಸಿಂ ಅಪಸ್ಸಯಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ ಉಣ್ಣಾದೀನಂಯೇವ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ. ನಿಸೀದನನಿಪಜ್ಜನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅಪಸ್ಸಯಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಚೇ? ಅಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕೇಚಿ. ಯದಿ ಏವಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಞ್ಚಞ್ಚ ಅಪಸ್ಸಯಿತುಂ ನ ವಟ್ಟೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ. ಅಪಿಚ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಬಿಮ್ಬೋಹನಂ ನಿಪಜ್ಜಿತುಮ್ಪಿ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ತಸ್ಮಾ ಭಿಸಿಪಿ ವಟ್ಟತಿ ಅಪಸ್ಸಯಿತುಂ. ಆಚರಿಯಾ ಚ ಅನುಜಾನನ್ತಿ, ವಳಞ್ಜೇನ್ತಿ ಚಾತಿ ಏಕೇ. ಸಿಮ್ಬಲಿತೂಲಸುತ್ತೇನ ಸಿಬ್ಬಿತಂ ಚೀವರಂ ವಟ್ಟತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಕಪ್ಪಾಸಸ್ಸ ಅನುಲೋಮತೋ. ‘‘ಅಕ್ಕಫಲಸುತ್ತಮಯಮ್ಪಿ ಅಕ್ಕವಾಕಮಯಮೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ತೇ ಏವ ವದನ್ತಿ.

೨೯೮. ಅನಿಬನ್ಧನೀಯೋ ಅಲಗ್ಗೋ. ಪಟಿಬಾಹೇತ್ವಾತಿ ಮಟ್ಠಂ ಕತ್ವಾ. ‘‘ಸೇತವಣ್ಣಾದೀನಂ ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ಇಕ್ಕಾಸಾದಯೋ ಬನ್ಧನತ್ಥಂ ವುತ್ತಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

೩೦೦. ಪಕುಟ್ಟಂ ಸಮನ್ತತೋ ಆವಿದ್ಧಪಮುಖಂ.

೩೦೩. ಸುಧಾಲೇಪೋತಿ ಸುಧಾಮತ್ತಿಕಾಲೇಪೋ.

೩೦೫. ಆಸತ್ತಿ ತಣ್ಹಾ. ಸನ್ತಿಂ ಅದರಂ.

೩೦೭. ಕೇತುನ್ತಿ ಕಯೇನ ಗಹೇತುಂ.

೩೦೮. ಚಿತಾತಿ ಇಟ್ಠಕಾಯೋ ಕಬಳೇನ ನಿದ್ಧಮನವಸೇನ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೧೦. ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ವೀಸತಿವಸ್ಸಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ‘‘ಆರಾಧಯಿಂಸು ಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೨೫) ವುತ್ತತ್ತಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಾವತ್ಥಿಗಮನೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ವತ್ಥುಂ ಇಧ ಆಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ಯುತ್ತಂ ವಿಯ, ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ವುದ್ಧನ್ತಿ ವುದ್ಧತರಂ.

೩೧೩. ಸನ್ಥರೇತಿ ತಿಣಸನ್ಥರಾದಯೋ.

ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೧೮. ‘‘ಸೇಯ್ಯಗ್ಗೇನಾತಿ ಮಞ್ಚಟ್ಠಾನಪರಿಚ್ಛೇದೇನ. ವಿಹಾರಗ್ಗೇನಾತಿ ಓವರಕಗ್ಗೇನಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಥಾವರಾತಿ ನಿಯತಾ. ಪಚ್ಚಯೇನೇವ ಹಿ ತನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸೇನಾಸನೇ ಮಹಾಥೇರಾ ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅಗನ್ತ್ವಾ ವಸನ್ತಾಯೇವ ನಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಘಟ್ಟನಕಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನ ತತ್ಥ ಮನುಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ‘‘ವಿತಕ್ಕಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನ ಗಮನವತ್ತೇನೇವ ಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪಾಠೋ. ಮುದ್ದವೇದಿಕಾ ನಾಮ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಹಮ್ಮಿಯವೇದಿಕಾ. ಪಟಿಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಅಪಸಕ್ಕಿತ್ವಾ. ಸಮಾನಲಾಭಕತಿಕಾ ಮೂಲಾವಾಸೇ ಸತಿ ಸಿಯಾ, ಮೂಲಾವಾಸವಿನಾಸೇನ ಕತಿಕಾಪಿ ವಿನಸ್ಸತಿ. ಸಮಾನಲಾಭ-ವಚನಂ ಸತಿ ದ್ವೀಸು, ಬಹೂಸು ವಾ ಯುಜ್ಜತಿ, ತೇನೇವ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅವಸಿಟ್ಠೇತಿ ನೋ ಮತಿ. ತಾವಕಾಲಿಕಂ ಕಾಲೇನ ಮೂಲಚ್ಛೇದನವಸೇನ ವಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಸಿಯಾ ನಾವಾಯಂ ಸಙ್ಗಮೋತಿ ಆಚರಿಯೋ. ಪುಗ್ಗಲವಸೇನೇವ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಪಲೋಕನಕಾಲೇ ಸಙ್ಘೋ ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ವತ್ಥಂ ದೇತಿ, ರುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪುಗ್ಗಲಮೇವ ಪರಾಮಸಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ, ನ ಸಙ್ಘವಸೇನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ನ ಸಙ್ಘೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಏತ್ತಕಂ ದೇತೀತಿ. ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀ’ತಿ ವಚನತೋ ಸಙ್ಘವಸೇನ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ನ ಹಿ ತಥಾ ವುತ್ತೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ‘‘ಸಮ್ಮತಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪಕತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಗಾಹಿತೇಪಿ ಗಾಹೋ ರುಹತಿ ಅಗ್ಗಹಿತುಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ವಿಯಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಕಮ್ಮವಾಚಾಯಪಿ ಸಮ್ಮುತಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ಅಟ್ಠಪಿ ಸೋಳಸಪಿ ಜನೇತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಂ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ, ಉದಾಹು ಏಕತೋತಿ? ಏಕತೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ನ ಹಿ ತೇ ತಥಾ ಸಮ್ಮತಾ ಸಙ್ಘೇನ ಕಮ್ಮಕತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ತೇನೇವ ಸತ್ತಸತಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಏಕತೋ ಅಟ್ಠ ಜನಾ ಸಮ್ಮತಾತಿ. ತೇಸಂ ಸಮ್ಮುತಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯಪೀತಿ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮವಾಚಾಯಪಿ. ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಸ್ಸ ವತ್ಥೂಹಿ ಸಾ ಏವ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಲಬ್ಭಮಾನಾ ಲಬ್ಭತಿ, ತಸ್ಸಾ ಚ ವತ್ಥೂಹಿ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಮೇವ ಲಬ್ಭಮಾನಂ ಲಬ್ಭತಿ, ನ ಅಞ್ಞನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇಮಂ ನಯಂ ಮಿಚ್ಛಾ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ‘‘ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ, ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮಞ್ಚ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಏವಞ್ಚ ಸತಿ ಕಮ್ಮಸಙ್ಕರದೋಸೋ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಮಗ್ಗೋ ಪೋಕ್ಖರಣೀತಿ ಏತ್ಥ ಮಗ್ಗೋ ನಾಮ ಮಗ್ಗೇ ಕತದೀಘಸಾಲಾ, ಪೋಕ್ಖರಣೀತಿ ನಹಾಯಿತುಂ ಕತಪೋಕ್ಖರಣೀ. ಏತಾನಿ ಹಿ ಅಸೇನಾಸನಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಭತ್ತಸಾಲಾ ನ ಆಗತಾ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸೇನಾಸನನ್ತಿ ಚೇ? ಸಾಪಿ ಏತ್ಥೇವ ಪವಿಟ್ಠಾ ವಾಸತ್ಥಾಯ ಅಕತತ್ತಾ. ಭೋಜನಸಾಲಾ ಪನ ಉಭಯತ್ಥ ನಾಗತಾ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನಾಗತಾ, ಉಪರಿ ‘‘ಭೋಜನಸಾಲಾ ಪನ ಸೇನಾಸನಮೇವಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೩೧೮) ವುತ್ತತ್ತಾ ಸೇನಾಸನಂ. ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿ ಚ ಏತ್ಥ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನೇತಿ ಏಕೇ. ರುಕ್ಖಮೂಲವೇಳುಗುಮ್ಬಾ ಛನ್ನಾ ಕವಾಟಬದ್ಧಾವ ಸೇನಾಸನಂ. ‘‘ಅಲಾಭಕೇಸು ಆವಾಸೇಸೂತಿ ಅಲಾಭಕೇಸು ಸೇನಾಸನೇಸೂ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ, ತಂ ಯುತ್ತಂ. ನ ಹಿ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಸೇನಾಸನಂ ಹೋತಿ. ತಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಞ್ಞತ್ತಿಂ ಅಗಚ್ಛನ್ತೇ ಬಲಕ್ಕಾರೇನಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಅಯಮ್ಪೀತಿ ಪಚ್ಚಯೋಪಿ.

ಉಪನಿಬನ್ಧಿತ್ವಾತಿ ತಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ರುಕ್ಖಮೂಲಾದೀಸು ವಸಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ವತ್ತಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪರಿಯತ್ತಿಪಟಿಪತ್ತಿಪಟಿವೇಧವಸೇನ ತಿವಿಧಮ್ಪಿ. ‘‘ದಸಕಥಾವತ್ಥುಕಂ ದಸಅಸುಭಂ ದಸಅನುಸ್ಸತಿ’’ನ್ತಿ ಪಾಠೋ. ‘‘ಪಠಮಭಾಗಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾತಿ ಇದಂ ಚೇ ಪಠಮಗಾಹಿತವತ್ಥುತೋ ಮಹಗ್ಘಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಛಿನ್ನವಸ್ಸಾನಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ನಾಮ ಪುಬ್ಬೇ ಗಹಿತವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಾನಂ ಪಚ್ಛಾ ಛಿನ್ನವಸ್ಸಾನಂ. ಭತಿನಿವಿಟ್ಠನ್ತಿ ಭತಿಂ ಕತ್ವಾ ವಿಯ ನಿವಿಟ್ಠಂ ಪರಿಯಿಟ್ಠಂ. ‘‘ಸಙ್ಘಿಕಂ ಪನ…ಪೇ… ವಿಬ್ಭನ್ತೋಪಿ ಲಭತೇವಾ’’ತಿ ಇದಂ ತತ್ರುಪ್ಪಾದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಇಮಿನಾ ಅಪಲೋಕನಮೇವ ಪಮಾಣಂ, ನ ಗಾಹಾಪನನ್ತಿ ಕೇಚಿ. ವಿನಯಧರಾ ಪನ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗತಾನಂ ಏಕೇಕಸ್ಸ ತಿಚೀವರಂ ಸಙ್ಘೋ ದಸ್ಸತೀ’ತಿಆದಿನಾ ಅಪಲೋಕಿತೇಪಿ ಅಭಾಜಿತಂ ವಿಬ್ಭನ್ತಕೋ ನ ಲಭತಿ. ‘ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಗಾಹಿತ’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ, ‘ಅಭಾಜಿತೇ ವಿಬ್ಭಮತೀ’ತಿ ಏವಂ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತತ್ತಾ ಚಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಪಚ್ಚಯವಸೇನಾತಿ ಗಹಪತಿಕಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ಪಚ್ಚಯವಸೇನ ಗಾಹಿತ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಏಕಮೇವ ವತ್ಥಂ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಏಕಮೇಕಂ ವತ್ಥಂ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ದುತಿಯೋ ಥೇರಾಸನೇತಿ ಅನುಭಾಗೋ. ಪಠಮಭಾಗೋ ಅಞ್ಞಥಾ ಥೇರೇನ ಗಹಿತೋತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ.

ಉಪನನ್ದವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೨೦. ತಿವಸ್ಸನ್ತರೇನಾತಿ ತಿಣ್ಣಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಅನ್ತೋ ಠಿತೇನ. ಹತ್ಥಿಮ್ಹಿ ನಖೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಹತ್ಥಿನಖೋ. ಪಾಸಾದಸ್ಸ ನಖೋ ನಾಮ ಹೇಟ್ಠಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ಗಿಹಿವಿಕಟನೀಹಾರೇನಾತಿ ಗಿಹೀಹಿ ಕತನೀಹಾರೇನೇವ. ‘‘ತೇಹಿ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಾನೇವ ನಿಸೀದಿತುಂ ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಯಂ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೇನ ಅತ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಯವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೨೧. ‘‘ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ಗಣೇನ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೇನ ವಾ’’ತಿ ವಚನಂ ‘‘ಯಂ ಅಗರುಭಣ್ಡಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಯಂ ವೇಭಙ್ಗಿಯಂ ಸಙ್ಘಿಕಂ, ತಂ ಗಣೋ ಚೇ ತಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ವಸತಿ ಪುಗ್ಗಲೋಪಿ ವಾ, ಗಣೇನ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೇನ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಂ ಸಙ್ಘೇನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಸದಿಸಮೇವ ಹೋತೀ’’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತವಚನಂ ಸಾಧೇತಿ, ಅಞ್ಞಥಾ ಏತ್ಥ ಗಣಪುಗ್ಗಲಗ್ಗಹಣಂ ನಿರತ್ಥಕಂ. ಅರಞ್ಜರೋ ಉದಕಚಾಟಿ, ಅಲಞ್ಜಲೋ, ಬಹುಉದಕಗಣ್ಹನಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ವಟ್ಟಚಾಟಿ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಥೋಕಂ ದೀಘಮುಖೋ ಮಜ್ಝೇ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತೋ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಮಂಸದಿಬ್ಬಧಮ್ಮಬುದ್ಧಸಮನ್ತಚಕ್ಖುವಸೇನ ಪಞ್ಚ.

ಗರುಭಣ್ಡೇನ ಚ ಗರುಭಣ್ಡನ್ತಿ ಸಂಹಾರಿಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಪತ್ತಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುನ್ತಿ ಅಟ್ಟಕಚ್ಛನ್ನೇನ ಕತೇ ಮಞ್ಚೇ. ವಟ್ಟಲೋಹಂ ನಾಮ ಪೀತವಣ್ಣಂ. ಪಾರಿಹಾರಿಯಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಆಗನ್ತುಕಸ್ಸ ಅದತ್ವಾ ಪರಿಚಾರಿಕಹತ್ಥತೋ ಅತ್ತನೋ ನಾಮಂ ಲಿಖಾಪೇತ್ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಥಾಸುಖಂ ಪರಿಹರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಗಿಹಿವಿಕಟನೀಹಾರೇನೇವಾತಿ ಯಾವ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಾವ ಗಹೇತ್ವಾ ದೇತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಸಿಖರಂ ನಾಮ ಯೇನ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತಾ ಛಿನ್ದನ್ತಿ. ಪತ್ತಬನ್ಧಕೋ ನಾಮ ಪತ್ತಸ್ಸ ಗಣ್ಠಿಆದಿಕಾರಕೋ. ‘‘ಪಟಿಮಾನಂ ಸುವಣ್ಣಾದಿಪತ್ತಕಾರಕೋ’’ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಅಡ್ಢಬಾಹೂತಿ ಕಪ್ಪರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಅಂಸಕೂಟ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ ಇಮಂ ಪಾಳಿಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ. ದಣ್ಡಮುಗ್ಗರೋ ನಾಮ ಯೇನ ರಜಿತಚೀವರಂ ಪೋಥೇನ್ತಿ. ‘ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಗತಿಕ’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ, ‘‘ತಮ್ಪಿ ಗರುಭಣ್ಡಮೇವಾತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಚ ಅಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಪಾವಾರಾದಿಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ಸಬ್ಬಂ ಗರುಭಣ್ಡಮೇವಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಏತೇನೇವ ಸುತ್ತೇನ ಅಞ್ಞಥಾ ಅತ್ಥಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಪಾವಾರಾದಿಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ನ ಗರುಭಣ್ಡಂ, ಭಾಜನೀಯಮೇವ, ಸೇನಾಸನತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನಪಚ್ಚತ್ಥರಣಮೇವ ಗರುಭಣ್ಡ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಗಣ್ಠಿಕಾತಿ ಚೀವರಗಣ್ಠಿಕಾ. ಭಞ್ಚಕೋ ನಾಮ ಸರಕೋ.

ನವಕಮ್ಮದಾನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೨೩-೪. ಅಗ್ಗಳಬನ್ಧಸೂಚಿದ್ವಾರಕರಣಮತ್ತೇನಪಿ. ‘‘ಕಪೋತಭಣ್ಡಿಕಾ ನಾಮ ವಳಭಿಯಾ ಉಪರಿ ಠಪೇತಬ್ಬವಲಯಂ ವಾ ತಿಣಚ್ಛದನಗೇಹಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿವಂಸಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಠಪೇತಬ್ಬಂ ವಾ ಉಭಯಮಸ್ಸ ಗತಾ ದಾರೂ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಕಾರನ್ತರಾತಿ ತದಾ ಪುನ ಪವಿಸಟ್ಠಂ ಪುಬ್ಬಪಯೋಜಿತಾನಾನಂ ವಚನಪಾತಸೇನಾಸನವಾಸೋ. ನ ಪನ ಪತಿಸಟ್ಠತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ವಿನಟ್ಠವಾಸೋ ನ ಚ ಪಟಿಸೇಧಕೋ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ದ್ವಾರವಾತಪಾನಾದೀನಿ ಅಪಹರಿತ್ವಾ ದಾತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತೋ ‘‘ಪಟಿದಾತಬ್ಬಾನಿಯೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಗೋಪಾನಸಿಆದಯೋ ದೇನ್ತಸ್ಸ ವಿಹಾರೋ ಪಲುಜ್ಜತೀತಿ ‘‘ಮೂಲಂ ವಾ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಏಕೇ. ‘‘ನೇವಾಸಿಕಾ ಪಕತಿಯಾ ಅನತ್ಥತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಠಪೇನ್ತಿ ಚೇ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ದ್ವಾರವಾತಪಾನಾದಯೋ ಅಪರಿಕಮ್ಮಕತಾಪಿ ಅಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ನ ಅಪಸ್ಸಯಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ಸಙ್ಘಭತ್ತಾದಿಅನುಜಾನನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೨೫. ಯಾ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಟ್ಠಾನಭೂತಾಯ ಭೋಜನಸಾಲಾಯ ಪಕತಿಠಿತಿಕಾ. ದಿನ್ನಂ ಪನಾತಿ ಯಥಾ ಸೋ ದಾಯಕೋ ದೇತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಙ್ಘತೋ ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಏಕವಳಞ್ಜನ್ತಿ ಏಕದ್ವಾರೇನ ವಳಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ತಿಚೀವರಪರಿವಾರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಉದಕಮತ್ತಲಾಭೀ ವಿಯ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ವತ್ಥಾದಿಮನೇಕಪ್ಪಕಾರಂ ಲಭತಿ ಚೇ, ತಸ್ಸೇವ ತ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಉದ್ದೇಸಪತ್ತೇ ದೇಥಾ’ತಿ ವತ್ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಭಾವೇನ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ನ ಹೋತಿಯೇವ ತಸ್ಸೇವ ಹತ್ಥೇ ಗತತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ತೇಹಿ ವುತ್ತಕ್ಕಮೇನ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಟಿಪಾಟಿಪತ್ತಂ ವಾ ಠಿತಿಕಾಯ ಠಿತಪತ್ತಂ ವಾ. ‘‘ಕೂಟಟ್ಠಿತಿಕಾ ನಾಮ ಅಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾನಮ್ಪಿ ಗಾಹಿತತ್ತಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ, ‘‘ಪಣೀತಭತ್ತಟ್ಠಿತಿಕಞ್ಚ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಗಾಹಿತೇಪಿ ಏವಮೇವ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚ ಲಿಖಿತಂ. ತಞ್ಚೇ ಥೇಯ್ಯಾಯ ಹರನ್ತಿ ಪತ್ತಹಾರಕಾ, ಆಣಾಪಕಸ್ಸ ಗೀವಾ ಹೋತಿ. ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮ್ಪಿ ಠಿತಿಕಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ತಂದಿವಸಮೇವ ಚೇ ಭಿಕ್ಖಾ ಲಬ್ಭತಿ, ಅಪರದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನ ಲಬ್ಭತಿ ಕಿರಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಪಚ್ಛಾ ‘‘ಸಬ್ಬೋ ಸಙ್ಘೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತೂ’’ತಿ ಅವುತ್ತೇಪಿ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಏತ್ತಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘತೋ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ದೇಥಾ’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘ಏತ್ತಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’ತಿ ದಿನ್ನಂ ಸಙ್ಘಿಕನಿಮನ್ತನಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ನಿಮನ್ತನಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಪಟಿಪಾಟಿಯಾತಿ ಯಥಾಲದ್ಧಪಟಿಪಾಟಿಯಾ. ವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾತಿ ಪದಂ ಅವತ್ವಾ. ಆಲೋಪಸಙ್ಖೇಪೇನಾತಿ ಅಯಂ ನಯೋ ನಿಮನ್ತನಾಯಮೇವ, ಉದ್ದೇಸಭತ್ತೇ ಪನ ಏಕಸ್ಸ ಪಹೋನಕಪ್ಪಮಾಣೇ ಏವ ಠಿತಿಕಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ‘‘ಏಕವಾರನ್ತಿ ಯಾವ ತಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ವಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ, ಸಬ್ಬೇವ ಲಭನ್ತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ಸಲಾಕಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ನ ಹಿ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಸಙ್ಘಲಾಭೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಾದೀಸು ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಠಿತಸ್ಸಪಿ ಚೇ ಉಪಾಸಕಾ ದೇನ್ತಿ, ಗಹೇತುಂ ಲಭನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋಪಿ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಗಹಣಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ತಥಾ ಇಧ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ನ ಪಾಪುಣನ್ತೀತಿ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾಪಿ. ವಾರಗಾಮನ್ತಿ ದೂರತ್ತಾ ವಾರೇನ ನಿಗ್ಗಹೇನ ಗನ್ತಬ್ಬಗಾಮೇ. ಫಾತಿಕಮ್ಮಮೇವಾತಿ ಅತಿರೇಕಲಾಭಾ ಚ ಭವನ್ತಿ. ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತಸ್ಸಾತಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಬಹಿಸೀಮಂ ಗತಾ, ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತಸ್ಸ ಪಾಪೇತಬ್ಬಂ. ಸಭಾಗತ್ತಾ ಹಿ ಏಕೇನ ಲದ್ಧಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಅಸತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಾಪೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ. ‘‘ಲದ್ಧಾ ವಾ ಅಲದ್ಧಾ ವಾ’’ತಿ ವಚನಸಿಲಿಟ್ಠವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ವಿಹಾರೇ ಅಪಾಪಿತಂ ಪನ…ಪೇ… ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ವಿಹಾರೇ ಉದ್ದಿಸಿಯತಿ. ತೇನ ಪನ ದಿನ್ನಸಲಾಕೇನ. ತಸ್ಸಾತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತಸ್ಸ. ಸಲಾಕಾ ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ಯುತ್ತಂ ವಿಯ. ಸಬ್ಬಪೋತ್ಥಕೇಸು ‘‘ಗಾಹೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಪಾಠೋ, ತಸ್ಮಾ ತೇನಾತಿ ಸಲಾಕಗ್ಗಾಹಾಪಕೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಚೋರಿಕಾಯ ಗಹಿತತ್ತಾ ನ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ ವಚನತೋ ‘‘ಕುಟಿಸೋಧನಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚ ದೀಪವಾಸಿನೋ ವದನ್ತಿ ಕಿರ. ಏಕಂ ಮಹಾಥೇರಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾಥೇರೋ ವಿಹಾರತೋ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಇತರೇ ಕದಾಚಿ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಭಾಗಾ ಚೇ, ಅತ್ತನೋ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಇತರೇಸಂ ದಿಯ್ಯತಿ. ವಿಹಾರೇ ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತಸಲಾಕಭತ್ತನ್ತಿ ಮಹಾಥೇರೋ ಏಕಕೋವ ವಿಹಾರೇ ಓಹೀನೋ, ‘‘ಅವಸ್ಸಂ ಸಬ್ಬಸಲಾಕಾ ಅತ್ತನೋ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಠಿತೋ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಗನ್ತುಕಭಿಕ್ಖೂನಮ್ಪಿ ಅದಸ್ಸನತೋ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಅಕತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ.

ಪಕ್ಖಿಕಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಉಪೋಸಥದಿವಸೇ ಆಪತ್ತಿದೇಸನಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲಾನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಲೇಖಂ ಕತ್ವಾ ನಿಬದ್ಧಾಪಿತಂ. ‘‘ಆಗನ್ತುಕಭತ್ತಮ್ಪಿ ಗಮಿಕಭತ್ತಮ್ಪೀ’’ತಿ ಆಗನ್ತುಕೋವ ಹುತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅನಾಥಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೋಪಿ ತೇನ ದಿನ್ನಂ ಭುಞ್ಜತಿ ಚೇ, ತಸ್ಸಪಿ ಪಾಪೇತಬ್ಬಮೇವ. ಗುಳಪಿಣ್ಡಂ ತಾಲಪಕ್ಕಮತ್ತಂ.

ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.