ಚೂಳವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೧. ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ

ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮದ್ವಾದಸಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೪. ಅಸಮ್ಮುಖಾ ಕತಂ ಹೋತೀತಿಆದಯೋ ತಿಕಾ ಕೇವಲಂ ದೇಸನಾಮತ್ತಮೇವ. ನ ಹಿ ತೀಹಿ ಏವ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮೋಧಾನೇಹಿ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ, ಏಕೇನಪಿ ಹೋತಿ ಏವ, ಅಯಮತ್ಥೋ ‘‘ತಿಣ್ಣಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿಪಾಳಿಯಾ (ಚೂಳವ. ೬) ಸಾಧೇತಬ್ಬೋ. ‘‘ಅಪ್ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಕತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಲಜ್ಜಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಕಣ್ಹಪಕ್ಖೇ ‘‘ಅದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ‘‘ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಇದಂ ದ್ವಯಂ ಪರತೋ ‘‘ತೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಸಙ್ಘೋ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕರೇಯ್ಯ. ಅಧಿಸೀಲೇ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಿರುಜ್ಝತಿ, ಅದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಂ ಆಪನ್ನೋ ಹಿ ‘‘ಅಧಿಸೀಲೇ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ. ಯುತ್ತಮೇತಂ, ಕತ್ತು ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಏತ್ಥ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬೋ. ಏತ್ಥಾಹ ಉಪತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ‘‘ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಹಿ ವಿಸೇಸೇನ ಭಣ್ಡನಕಾರಕತ್ತಂ ಅಙ್ಗ’ನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಪಾಳಿಯಾ ಆಗತನಿದಾನೇನ ಯುಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬತ್ತಿಕೇಸುಪಿ ಭಣ್ಡನಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಭಣ್ಡನಪಚ್ಚಯಾ ಆಪನ್ನಾಪತ್ತಿವಸೇನ ಇದಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ‘ಅಧಿಸೀಲೇ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ವಾ ಚೋದನಾಸಾರಣಾದಿಕಾಲೇ ಭಣ್ಡನಪಚ್ಚಯಾ ಆಪನ್ನಾಪತ್ತಿವಸೇನೇವ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ, ನ ಕೇವಲಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಪಚ್ಚಯಾ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಯಾ’ತಿ ಏತ್ತಕಮತ್ತಂ ವತ್ವಾ ಪರತೋ ‘ಅಧಿಸೀಲೇ ಪಾರಾಜಿಕಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ಅಜ್ಝಾಚಾರಾ’ತಿ ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಅಧಿಸೀಲೇ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ’ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಸನ್ಧಾಯಾ’’ತಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ಲಿಖಿತಂ. ಇದಂ ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ ಪುರಿಮವಚನೇನ ಸಮೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಪಾರಾಜಿಕಪದಂ ಅತ್ಥುದ್ಧಾರವಸೇನ ವುತ್ತಂ ಸಿಯಾ, ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ‘‘ಅದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿಯಾ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತತ್ಥ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿ ಅತ್ಥುದ್ಧಾರವಸೇನ ವುತ್ತಾ ಸಿಯಾ. ಯತೋ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ‘‘ಅಧಿಸೀಲೇ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ’ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಸನ್ಧಾಯಾ’’ತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ಲಿಖಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ಸಕಲೇನ ನಯೇನ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪನ್ನಭಣ್ಡನಹೇತು ನ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ ಪಯೋಜನಾಭಾವಾ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಪಚ್ಚಯಾ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಸಿದ್ಧೋ ಹೋತಿ. ನ, ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ‘‘ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೫) ವಚನತೋತಿ ಚೇ? ನ, ಏಕೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸಪಿ ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿವೋಹಾರಸಮ್ಭವತೋ,

ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸನ್ತಜ್ಜನಂ ಕರೀಯತಿ, ತಂ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ನಿಸ್ಸಾಯ ತೇ ವತ್ಥಬ್ಬನ್ತಿ ನಿಸ್ಸಿಯತಿ ಭಜಾಪಿಯತಿ ನಿಯಸ್ಸೋ, ತಂ ನಿಯಸಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಯೇನ ತತೋ ಆವಾಸತೋ, ಗಾಮತೋ ಚ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತಿ ಕುಲದೂಸಕಂ, ತಂ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಅಕ್ಕುಟ್ಠಗಹಟ್ಠಸಮಈಪಮೇವ ಪಟಿಸಾರಿಯತಿ ಸೋ ಅಕ್ಕೋಸಕೋ ಪಚ್ಛಾ ಪೇಸಿಯತಿ, ತಂ ಪಟಿಸಾರಣೀಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಯೇನ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಭೂಮಿತೋ ಉಕ್ಖಿಪಿಯತಿ. ಛಡ್ಡೀಯತಿ ಸಾತಿಸಾರೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ, ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೧೧. ‘‘ನಿಸ್ಸಾಯ ತೇ ವತ್ಥಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಗರುನಿಸ್ಸಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ನ ಇತರನ್ತಿ.

೨೧. ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ‘‘ತೇಸು ವಿಬ್ಭನ್ತೇಸುಪಿ ಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತುಂ ಅನುಞ್ಞಾತಮ್ಪಿ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನ್ತಾನಂಯೇವಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಸಮ್ಮುಖಾ ವುತ್ತಮೇವ ಗಿಹಿಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ನಾಮ. ಪರಮ್ಮುಖಾ ವುತ್ತಂ ದೇಸನಂ ಗಚ್ಛತಿ.

೪೧. ಖಮಾಪೇನ್ತೇನ ‘‘ಖಮಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಮತ್ತಮೇವ, ನ ಉಕ್ಕುಟಿಕಾದಿಸಾಮೀಚಿನಾ ಪಯೋಜನನ್ತಿ. ಅನುದೂತನ್ತಿ ಸಹಾಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೦. ಅದಸ್ಸನೇಯೇವ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ನ ಅಞ್ಞಥಾ. ‘‘ತಜ್ಜನೀಯಾದಿಕರಣಕಾಲೇ ಆಪತ್ತಿಂ ರೋಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಅದಸ್ಸನೇ, ಅಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮೇ ವಾ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾದಿಅಙ್ಗೇಹಿ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಾದೀಸು ಅಯಂ ಪಕಿಣ್ಣಕವಿನಿಚ್ಛಯೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಕಿಂ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ, ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿಂ ಮೂಲಂ, ಕಿಂ ವತ್ಥು, ಕಿಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ, ಕಸ್ಮಾ ‘‘ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ? ಕಿಂ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸತಿ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿ. ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿಂ ಮೂಲನ್ತಿ ಸಙ್ಘೋ ಮೂಲಂ. ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿಂ ವತ್ಥೂತಿ ಕಲಹಜಾತಾಪತ್ತಿವತ್ಥು. ಕಿಂ ಪರಿಯೋಸಾನನ್ತಿ ಭಾವನಾಪರಿಯೋಸಾನಂ. ಕಸ್ಮಾ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಸಙ್ಘೋ ಕಲಹಕಾರಕಪುಗ್ಗಲಂ ಕಲಹೇ ಚ ಭೇದೇ ಚ ಭಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಖನ್ತಿಯಾ ಜನೇತಿ, ಉಪಸಮೇ ಜನೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಥಂ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಕಥಂ ಅಕತಂ. ಕಿನ್ತಿ ಚ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಕಿನ್ತಿ ಚ ಅಕತಂ. ಕೇನ ಚ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಕೇನ ಚ ಅಕತಂ. ಕತ್ಥ ಚ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಕತ್ಥ ಚ ಅಕತಂ. ಕಾಯ ವೇಲಾಯ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಕಾಯ ವೇಲಾಯ ಅಕತಂ ಹೋತಿ? ಕಥಂ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಸಮಗ್ಗೇನ ಸಙ್ಘೇನ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮೇನ. ಕಥಂ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ವಗ್ಗೇನ ಸಙ್ಘೇನ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮೇನ. ಕಿನ್ತಿ ಚ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ. ಕಿನ್ತಿ ಚ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಕರಣವಿಪತ್ತಿಯಾ. ಕೇನ ಚ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಸಙ್ಘೇನ. ಕೇನ ಚ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಗಣೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ. ಕತ್ಥ ಚ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಙ್ಘೋ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತೇ. ಕತ್ಥ ಚ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಙ್ಘೋ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಸಮ್ಮುಖೀಭೂತೇ. ಕಾಯ ವೇಲಾಯ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಯದಾ ಕಲಹಜಾತಾಪತ್ತಿ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ. ಕಾಯ ವೇಲಾಯ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಯದಾ ಕಲಹಜಾತಾಪತ್ತಿ ನ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ. ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ ಹೋತಿ, ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಅಪತ್ತಕಲ್ಲಂ? ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ ಹೋತಿ, ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ಅಪತ್ತಕಲ್ಲಂ. ಕತಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಕತಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ಅಪತ್ತಕಲ್ಲಂ ಹೋತಿ? ಕಲಹಜಾತಾಪತ್ತಿ ನ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ, ಸೋ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಸಮ್ಮುಖೀಭೂತೋ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಘೋ ವಾ ವಗ್ಗೋ ಹೋತಿ, ಅಸಂವಾಸಿಕೋ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೋ ತಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ, ಅಚೋದಿತೋ ವಾ ಹೋತಿ ಅಸಾರಿತೋ ವಾ, ಆಪತ್ತಿಂ ವಾ ಅನಾರೋಪಿತೋ. ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಪತ್ತಕಲ್ಲಂ ಹೋತಿ, ಇತರೇಹಿ ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಸೇಸಕಮ್ಮೇಸೂತಿ.

ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ

ಪಾರಿವಾಸಿಕವತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೭೫. ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ‘‘ಮಾ ಮಂ ಗಾಮಪ್ಪವೇಸನಂ ಆಪುಚ್ಛಥಾತಿ ವುತ್ತೇ ಅನಾಪುಚ್ಛಾಪಿ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಸಙ್ಘೋ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಓಣೋಜನಂ ನಾಮ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ. ‘‘ತಂ ಪನ ಪಾರಿವಾಸಿಕೇನ ಪಾಪಿತಸ್ಸ ಅತ್ತನಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಸ್ಸೇವ ಪುನದಿವಸಾದಿಅತ್ಥಾಯ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾಯೇವ ಚೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ನ ಲಭತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

೭೬. ಪಕತಿಯಾವ ನಿಸ್ಸಯೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾನಂ ಆಲಯಸಬ್ಭಾವೇ ಯಾವ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸೋ, ತಾವ ಕಪ್ಪತಿ, ತಸ್ಸ ಆಲಯಸ್ಸ ಸಬ್ಭಾವೇ ನಿಸ್ಸಯೋ ನ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತೀತಿ ಚೇ? ನ ವಟ್ಟತಿ. ತತ್ಥ ಇದಾನಿ ಖಮಾಪೇಯ್ಯಾಮೀತಿಆದಿನಾ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಏಕನ್ತೇನ ವಿಸ್ಸಟ್ಠತ್ತಾ, ಇಧ ಪನ ಏಕನ್ತೇನೇವ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸಮಭಾವೋ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ ಏವಾತಿ ಏಕೇ. ಪಟಿಬಲಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕೇನ ಆಣತ್ತೋಪಿ ಗರುಧಮ್ಮೇಹಿ, ಅಞ್ಞೇಹಿ ವಾ ಓವದಿತುಂ ನ ಲಭತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ತತೋ ವಾ ಪಾಪಿಟ್ಠತರಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಆಪನ್ನಸಞ್ಚರಿತ್ತತೋ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿ ಪಾಪಿಟ್ಠತರಾತಿ ಅಯಮ್ಪಿ ನಯೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಚ್ಚಯನ್ತಿ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ. ಸೇನಾಸನಂ ನ ಲಭತಿ ಸೇಯ್ಯಪರಿಯನ್ತಭಾಗಿತಾಯ. ‘‘ಉದ್ದೇಸಾದೀನಿ ದಾತುಮ್ಪಿ ನ ಲಭತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ದ್ವೇ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ಉಭೋಹಿಪಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ ಅವಿಸೇಸೇನ ‘ಆಗನ್ತುಕೇನ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ಆಗನ್ತುಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಞ್ಞವಿಹಾರಗತೇನಾಪಿ ತತ್ಥ ಪುಬ್ಬೇ ಆರೋಚಿತಸ್ಸ ಪುನಾರೋಚನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ‘‘ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಸ್ಸ ಬಹಿ ಆರೋಚಿತಸ್ಸ ಯಥಾ ಪುನ ವಿಹಾರೇ ಆರೋಚನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಏವಂ ‘ಆಗನ್ತುಕಸೋಧನತ್ಥಂ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇ ಆರೋಚೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ವಚನಞ್ಹೇತ್ಥ ಸಾಧಕ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ.

೮೧. ಏಕಚ್ಛನ್ನೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿಯೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಏಕೇ. ಅವಿಸೇಸೇನಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಸ್ಸ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಸ್ಸಾತಿ ಇಮಂ ಭೇದಂ ಅಕತ್ವಾ. ‘‘ತದಹುಪಸಮ್ಪನ್ನೇಪಿ ಪಕತತ್ತೇ’’ತಿ ವಚನತೋ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇಹಿ ವಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಸಮವಸ್ಸಾತಿ ಏತೇನ ಅಪಚ್ಛಾ ಅಪುರಿಮಂ ನಿಪಜ್ಜನೇ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ವತ್ತಭೇದಾಪತ್ತಿಭಾವಂ ದೀಪೇತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ಪಾರಿವಾಸಿಕವತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹವತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೬. ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ನವಕತರನ್ತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಾದಿನವಕತರಂ. ಪಠಮಂ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಪರಿವಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನ ಪುನ ಏಕಸ್ಸಪಿ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಮಾದಿಯಿತುಂ, ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಞ್ಚ ವಟ್ಟತಿ. ಮಾನತ್ತೇ ಪನ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಊನೇ ಗಣೇ ಚರಣದೋಸತ್ತಾ ನ ಗಹೇತುನ್ತಿ ಏಕೇ. ಪಠಮಂ ಆದಿನ್ನವತ್ತಂ ಏಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಯಥಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಥಾ ಸಮಾದಿಯಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ.

ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ

ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೯೭. ‘‘ವೇದಯಾಮೀತಿ ಜಾನಾಮಿ, ಚಿತ್ತೇನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸುಖಂ ಅನುಭವಾಮಿ, ನ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಅಹಂ ದುಕ್ಖಿತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಯಸ್ಸ ಮಾಳಕೇ ನಾರೋಚಿತಂ, ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಯಸ್ಸ ಆರೋಚಿತಂ, ತಸ್ಸ ಪುನ ಆರೋಚನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಕೇವಲಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಮೇವ. ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಗತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆರೋಚನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ದಿಟ್ಠರೂಪಾನಂ ಸುತಸದ್ದಾನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ಅದಿಟ್ಠಅಸ್ಸುತಾನಮ್ಪಿ ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥಗತಾನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ‘‘ಇದಂ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪತೋ’ತಿಆದಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಪಾಳಿಯಂ ನತ್ಥಿ, ಅಥ ಖೋ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾನಂ ವಚನೇನ ತಥಾ ಏವ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾತಿ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಉಪಚಾರೇ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ, ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಾನಂ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಆಗತಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸಹವಾಸಾದಿಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚ ವುತ್ತಂ. ‘‘ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತೇನ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ, ಪಯೋಜನಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತಂ, ನ ಪನ ತಂ ಪಯೋಜನಂ ದಸ್ಸಿತಂ. ಚಿಣ್ಣಮಾನತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಬ್ಭೇತಬ್ಬೋತಿ ಚಿಣ್ಣಮಾನತ್ತಸ್ಸ ಚ ಅಬ್ಭಾನಾರಹಸ್ಸ ಚ ನಿನ್ನಾನಾಕಾರಣತ್ತಾ ಅಞ್ಞಥಾ ‘‘ಅಬ್ಭಾನಾರಹೋ ಅಬ್ಭೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ. ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಕತೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ಸಭಾಗಭಿಕ್ಖುಮ್ಹಿ ಸತಿ ತಸ್ಸ ಅನಾರೋಚಾಪೇತುಂ ನ ಲಭತಿ.

ಪರಿವಾಸಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೦೨. ‘‘ಅನನ್ತರಾಯಿಕಸ್ಸ ಪನ ಅನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞಾಯ ಛಾದಯತೋ ಅಚ್ಛನ್ನಾವಾ’’ತಿ ಪಾಠೋ. ಅವೇರಿಭಾವೇನ ಸಭಾಗೋ ಅವೇರಿಸಭಾಗೋ. ‘‘ಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪನ್ನಸ್ಸ ಪನ ಸನ್ತಿಕೇ ಆವಿ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪಸಙ್ಗತೋ ಇಧೇವ ಪಕಾಸಿತಂ. ಲಹುಕೇಸು ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನತ್ಥಿ. ತತ್ಥ ಞತ್ತಿಯಾ ಆವಿ ಕತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಕಾತುಂ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಲಹುಕಸಭಾಗಂ ಆವಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ. ಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಪನ ಞತ್ತಿಯಾ ಆರೋಚನಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕಿರ. ‘‘ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ತಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೭೧) ವುತ್ತತ್ತಾ ಲಹುಕಸ್ಸೇವಾಯಮನುಞ್ಞಾತಾ. ನ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ಸುದ್ಧಸ್ಸ ಏಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸ ಪಟಿಕರಣಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಲಹುಕೇಸುಪಿ ಸಭಾಗಂ ಆವಿ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವ ಹಿ ಞತ್ತಿಯಾ ಆವಿಕರಣಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ಇತರಥಾ ತಂ ನಿರತ್ಥಕಂ ಸಿಯಾ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಾರೋಚನಸ್ಸ ವಟ್ಟತಿ, ತತೋ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದೀಪನತ್ಥಮೇವ ಞತ್ತಿಯಾ ಆವಿಕರಣಮನುಞ್ಞಾತಂ, ತೇನೇವ ಇಧ ‘‘ಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆಪನ್ನಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಅಯಮತ್ಥೋ ‘‘ಏತ್ತಾವತಾ ತೇ ದ್ವೇ ನಿರಾಪತ್ತಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಸೇಸೇಹಿ ಸಭಾಗಾಪತ್ತಿಯೋ ದೇಸೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ನಿದಾನವಣ್ಣನಾ) ವಚನೇನ ಕಙ್ಖಾವಿತರಣಿಯಂ ಪಕಾಸಿತೋವ. ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಪನ ಞತ್ತಿಯಾ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತಸ್ಸಾ ಞತ್ತಿಯಾ ಅಯಮತ್ಥೋ ಯದಾ ಸುದ್ಧಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಆರೋಚನವಸೇನ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಪಟಿಕತೇ ‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಪತ್ತಿಕೇನ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಸೋತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಸುಣೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೮೬) ವುತ್ತಾಪತ್ತಿತೋ ಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತೀತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಗರುಕಂ ವಾ ಹೋತು ಲಹುಕಂ ವಾ, ಞತ್ತಿಯಾ ಆವಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಉಭೋಸು ನಯೇಸು ಯುತ್ತತರಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ನಾಮಞ್ಚೇವ ಆಪತ್ತಿ ಚಾತಿ ‘‘ತೇನ ತೇನ ವೀತಿಕ್ಕಮೇನಾಪನ್ನಾಪತ್ತಿ ಆಪತ್ತಿ. ನಾಮನ್ತಿ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ನಾಮ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆರೋಚನಂ ವತ್ತಭೇದದುಕ್ಕಟಪಅಹರಣಪ್ಪಯೋಜನನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಕಾರಣಮೇತನ್ತಿ ‘‘ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ವುಟ್ಠಾನತೋ.

ದಸಸತಂ ರತ್ತಿಸತನ್ತಿ ದಸಸತಂ ಆಪತ್ತಿಯೋ ರತ್ತಿಸತಂ ಛಾದೇತ್ವಾತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋ ನಾಮ ಸಭಾಗವತ್ಥುಕಾಯೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪನ್ನಸ್ಸ ಬಹುರತ್ತಿಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತಾಪತ್ತಿಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬೋ, ಇತರೋ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾನಂ ವಸೇನಾತಿ ಅಯಮೇತೇಸಂ ವಿಸೇಸೋತಿ.

ಪರಿವಾಸಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

‘‘ಗಾಮಸ್ಸಾತಿ ನ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ಕಿರ ಗಾಮೂಪಚಾರೇಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ಲಿಖಿತಂ. ವುತ್ತಞ್ಚ ‘‘ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಏತ್ಥ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾವ ಪಮಾಣಂ. ಯುತ್ತಂ ನ ದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಅನುಗಣ್ಠಿಪದೇ ಪನ ‘‘ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ, ಆಗನ್ತುಕಸ್ಸ…ಪೇ… ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ಹೋತಿಯೇವಾ’’ತಿ ವಚನೇ ಹೇಟ್ಠಾ ‘‘ಅನ್ತೋಅರುಣೇ ಏವ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಾಮೂಪಚಾರತೋ ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ವಚನತೋ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಗರುಕವಸೇನೇವ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಂ ಪಞ್ಞತ್ತತ್ತಾ ಚ ತದನುರೂಪವಸೇನೇವ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನತ್ತಚರಣವಿಧಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಯತ್ತಕಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಕುರುನ್ದಿಆದೀಸು ವುತ್ತವಚನೇನ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಪಿ ದೋಸೋ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಕೇವಲಂ ಲಕ್ಖಣಮತ್ತಮೇವ ವುತ್ತಂ, ತದುಭಯಮ್ಪಿ ತೇನ ತೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಯುಜ್ಜತಿ, ವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಪತ್ತೇ ಲಕ್ಖಣೇ ಏವ ಠಾತಬ್ಬತೋ ಕುರುನ್ದಿಆದೀಸು ವುತ್ತವಚನಂ ಪಚ್ಛಾ ವುತ್ತಂ. ಪಯೋಗೋ ಪನ ಪುರಿಮೋವ. ಯಥಾ ಚೇತ್ಥ, ತಥಾ ಸಚೇ ಕಾಚಿ ಭಿಕ್ಖುನೀ ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅನತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಪೇತಿ, ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ, ತಥಾಪಿ ಸಬ್ಬಟ್ಠಕಥಾಸು ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಪುರಿಮಮೇವ ಆಚಿಣ್ಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪರಿವಾಸವತ್ತಾದೀನನ್ತಿ ‘‘ಪರಿವಾಸನಿಸ್ಸಯಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಆದೀನಂ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಸ್ಸ ಉಪಚಾರಸೀಮಾವ ಗಹೇತಬ್ಬಾ, ನ ಗಾಮೋ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರೋ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀ’ತಿಆದಿ ಪವಾರಿತವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ನ ಹಿ ತತ್ಥ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ವಿಹಾರೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಚ ಲಿಖಿತಂ, ‘‘ತಮ್ಪಿ ತೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಯುಜ್ಜತಿ, ನ ಅತ್ಥತೋ’’ತಿ ಚ.

ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೦೮. ‘‘ವಿಸುಂ ಮಾನತ್ಥಂ ಚರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸನಂ ಅಕತ್ವಾ ವಿಸುಂ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯಾ’’ತಿ ಚ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಏಕೋವ, ಏಕವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಆಪನ್ನಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯದುಕ್ಕಟಮಿಸ್ಸಕಾ ನಾಮ. ಮಕ್ಖಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಛಾದೇತುಕಾಮತಾ.

೧೪೩. ಧಮ್ಮತಾತಿ ಧಮ್ಮತಾಯ, ತಥಾತಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ ‘‘ಅಲಜ್ಜಿತಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವಿಯ.

೧೪೮. ಪುರಿಮಂ ಉಪಾದಾಯ ದ್ವೇ ಮಾಸಾ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪರಿವಸಿತದಿವಸಾಪಿ ಗಣನೂಪಗಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

೧೮೪. ತಸ್ಮಿಂ ಭೂಮಿಯನ್ತಿ ತಸ್ಸಂ ಭೂಮಿಯಂ. ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜತಿ ಪರಿಮಾಣಮ್ಪೀತಿಆದಿ ಜಾತಿವಸೇನೇಕವಚನಂ.

ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಸಮಥಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ

ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೮೬-೧೮೭. ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ‘‘ಅಯ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಇಮೇ’’ತಿ ವಾ ಸಮ್ಮುಖಾನಿದ್ದೇಸನಿಯಮೋ ಅತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಸಮ್ಮುಖಾಕರಣೀಯಮೇವ, ನ ಕೇವಲಂ ತಜ್ಜನೀಯಾದಿಪಞ್ಚವಿಧಮೇವ. ಪಞ್ಚವಿಧಸ್ಸೇವ ಪನ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸನಂ ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೇ ತಾವ ತಸ್ಸೇವ ಪಾಳಿಆರುಳ್ಹತ್ತಾ, ಚತುವೀಸತಿಯಾ ಪಾರಾಜಿಕೇಸು ವಿಜ್ಜಮಾನೇಸು ಪಾರಾಜಿಕಕಣ್ಡೇ ಆಗತಾನಂಯೇವ ಚತುನ್ನಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸನಂ ವಿಯಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ‘‘ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖತಾ ಹತ್ಥಪಾಸೂಪಗಮನಮೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಕಾರಣಂ ಸಮ್ಮುಖಾಕರಣೀಯಸ್ಸಪಿ ಸಮ್ಮುಖಾನಿದ್ದೇಸನಿಯಮಾಭಾವತೋ. ಕಾಮಂ ಅಯಮತ್ಥೋ ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೇಯೇವ ‘‘ತೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಞ್ಚ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅಸಮ್ಮುಖಾಕತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೪) ವಚನೇನೇವ ಸಿದ್ಧೋ, ತತ್ಥ ಪನ ಆಪತ್ತಿ ನ ದಸ್ಸಿತಾ. ಇಧ ‘‘ಯೋ ಕರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ ತತ್ಥ ಭವಿತಬ್ಬಾಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಇದಂ ಆರದ್ಧನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಪತಿರೂಪಕೇನ ವೂಪಸನ್ತಮ್ಪಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನೇವ ವೂಪಸನ್ತಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘ಅಧಮ್ಮವಾದೀ ಪುಗ್ಗಲೋ’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ಲಿಖಿತಞ್ಚ. ಏವಂ ವೂಪಸನ್ತಂ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಪತಿರೂಪಕೇನ ವೂಪಸನ್ತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ನ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಚ ಅಞ್ಞೇನ ಕೇನಚೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇದಮಾರದ್ಧನ್ತಿ ಆಚರಿಯೋ.

ಸತಿವಿನಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೯೫. ದಬ್ಬಸ್ಸ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಇಮಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ದಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಸಮ್ಮುಖಾನಿದ್ದೇಸೋ ನತ್ಥಿ, ತಥಾಪಿ ‘‘ಪಠಮಂ ದಬ್ಬೋ ಯಾಚಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವಚನೇನ ಸಮ್ಮುಖಾಕರಣೀಯತಾ ತಸ್ಸ ಸಿದ್ಧಾ. ತಥಾ ಅಞ್ಞತ್ಥಾಪಿ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ಲೇಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸತಿವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬೋ ವಿನಯೋ ಸತಿವಿನಯೋ.

ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೯೬-೭. ‘‘ಯಸ್ಸ ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ ತಂತಂವೀತಿಕ್ಕಮತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ, ತಾದಿಸಸ್ಸೇವ ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯಂ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬವಿನಯೋ ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯೋ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ, ತಂ ಯುತ್ತಂ ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಗಗ್ಗಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯಂ ದೇತೀ’’ತಿ ವಚನತೋ. ‘‘ತೀಣಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧಮ್ಮಿಕಾನಿ ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯಸ್ಸ ದಾನಾನೀ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ವಿಭಙ್ಗೇ ‘‘ನ ಸರಾಮೀ’’ತಿ ವಚನಂ ವೀತಿಕ್ಕಮಕಾಲಂ ಸನ್ಧಾಯ ತಸ್ಸ ವಿಭಙ್ಗಸ್ಸ ಪವತ್ತತ್ತಾ. ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯದಾನಕಾಲೇ ಪನಸ್ಸ ಅಮೂಳ್ಹತಾ ವಿನಿಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ.

ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೦೦. ‘‘ಅಪ್ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ ಆರಭನ್ತಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ವುತ್ತಮೇವ. ಪಟಿಞ್ಞಾತೇನ ಕರಣಂ ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಂ.

ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಾಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೦೭. ‘‘ತೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಾಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಆರಭಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಾಳಿ ಗತಾ, ‘‘ಸಾ ಪೇಯ್ಯಾಲೇನ ಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗತಾತಿ ಞಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ತಥಾ ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇಪಿ.

ತಿಣವತ್ಥಾರಕಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೧೪. ‘‘ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಏಕಜ್ಝಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಛನ್ದದಾನಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ ಪವಾರಣಕ್ಖನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ‘‘ಭಿನ್ನಸ್ಸ ಹಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಮಗ್ಗಕರಣಕಾಲೇ, ತಿಣವತ್ಥಾರಕಸಮಥೇ, ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪವಾರಣಸಙ್ಗಹೇತಿ ಇಮೇಸು ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಛನ್ದಂ ದಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೨೪೧) ವುತ್ತತ್ತಾ ಇಧ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಾ ಛನ್ದಂ ದತ್ವಾ ಪರಿವೇಣಾದೀಸು ನಿಸಿನ್ನಾತಿ ಇದಂ ವಿರುಜ್ಝತಿ ವಿಯ ಖಾಯತೀತಿ ಚೇ? ನ ಖಾಯತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಞ್ಞೂನಂ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ವಿಸುಜ್ಝಿತುಕಾಮೇಹಿ ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಸನ್ನಿಪತಿತಬ್ಬಂ, ಅಸನ್ನಿಪತಿತಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಸುದ್ಧಿ ಛನ್ದದಾಯಕಸ್ಸ. ಕೇವಲಂ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವಿಸುಜ್ಝಿತುಕಾಮಾನಂ ಛನ್ದಂ ದಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಇತರಥಾ ಪಾಳಿಯಾ ಚ ವಿರುಜ್ಝತಿ. ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಯೇ ನ ತತ್ಥ ಹೋತೀ’’ತಿ ಹಿ ಅಯಂ ಪಾಳಿ ಸನ್ನಿಪಾತಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಛನ್ದಂ ದತ್ವಾ ಠಿತಾನಂ ಅತ್ಥಿತಂ ದೀಪೇತಿ. ನಿಸ್ಸೀಮಗತೇ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ಸಿಯಾತಿ ಚೇ? ನಿಸ್ಸೀಮಗತೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಇಧ ಕಿಂ, ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಸಾಮಗ್ಗೀಉಪೋಸಥೇ ಛನ್ದಂ ದತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ ಚೇ, ನಾನಾಸಂವಾಸಕಭೂಮಿಯಂಯೇವ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಸ್ಸ ಛನ್ದದಾಯಕಸ್ಸ ಪವಾರಣಸಙ್ಗಹೋಪಿ ನತ್ಥಿ. ಯೋ ಚ ತಿಣವತ್ಥಾರಕಕಮ್ಮೇ ನಾಗಚ್ಛತಿ, ಸೋ ತಾಹಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ ನ ಸುಜ್ಝತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯಸ್ಸ ಏತಂ ನ ರುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಸ ಪರಿವಾರೇ ವುತ್ತಪರಿಸತೋ ಕಮ್ಮವಿಪತ್ತಿಲಕ್ಖಣಂ ವಿರುಜ್ಝತಿ, ತತ್ಥ ಹಿ ಕೇವಲಂ ಛನ್ದಾರಹಾನಂ ಛನ್ದೋ ಅನಾಹಟೋ ಹೋತಿ ಸಚೇ, ಅಕತಂ ತಬ್ಬಿಪರೀತೇನ ಸಮ್ಪತ್ತಿದೀಪನತೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಥಾ ಪತ್ತಕಲ್ಲಲಕ್ಖಣಮ್ಪಿ ವಿರುಜ್ಝತಿ. ತೇಸು ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಾಯೇವ ಸಬ್ಬೇ, ನ ತತ್ಥ ಛನ್ದಾರಹೋ ಅತ್ಥೀತಿ ಚೇ? ನ, ಚತುವಗ್ಗಾದಿಕರಣವಿಭಾಜನೇ ಅವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ಛನ್ದಾರಹಸ್ಸ ಆಗತತ್ತಾ, ತಂ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತಂ. ಇದಞ್ಚ ಆವೇಣಿಕಲಕ್ಖಣಂ, ತೇನೇವ ಸತಿಪಿ ದಿಟ್ಠಾವಿಕಮ್ಮೇ ಇದಂ ಪಟಿಕುಟ್ಠಕತಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಚೇ? ನ, ನಾನತ್ತಸಭಾವತೋ. ಇಧ ಹಿ ಯೇ ಪನ ‘‘ನ ಮೇತಂ ಖಮತೀ’ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ದಿಟ್ಠಾವಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೨೧೪) ವಚನತೋ ನ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಾವಿಕಮ್ಮಂ ಕತಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಸತಿ ಪಟಿಕುಟ್ಠಕತಮೇವ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞಥಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಾ ತಾ ಞತ್ತಿಯೋ ನಿರತ್ಥಿಕಾ ಸಿಯುಂ, ನ ಚ ಪರಿವಾರಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಛನ್ದಾರಹಾಧಿಕಾರೇ ನಯೋ ದಿನ್ನೋ. ಪವಾರಣಕ್ಖನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಛನ್ದಂ ದಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೨೪೧) ವುತ್ತತ್ತಾ ವಿರುಜ್ಝತೀತಿ ಚೇ? ನ, ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಪಮಾಣಭಾವೇ ಸತಿ ‘‘ಇಧ ಛನ್ದಂ ದತ್ವಾ ಪರಿವೇಣಾದೀಸು ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿಆದಿ ವಚನೇ ಸುದ್ಧಿಕಾಮತೋ ಏವ ಗಹಿತೇ ಸಬ್ಬಂ ನ ವಿರುಜ್ಝತೀತಿ ಏಕೇ. ‘‘ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಾ ಛನ್ದಂ ದತ್ವಾ ಪರಿವೇಣಾದೀಸು ನಿಸಿನ್ನಾ, ತೇ ಆಪತ್ತೀಹಿ ನ ವುಟ್ಠಹನ್ತೀ’’ತಿ ಇದಂ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಕಸ್ಮಾ? ಹೇಟ್ಠಾ ‘‘ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಏಕಜ್ಝಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಛನ್ದದಾನಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಖೇಪವಚನತೋ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಛನ್ದಂ ದಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ, ಅನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಮ್ಪಿ ತಥೇವ ವುತ್ತತ್ತಾ ಚಾತಿ? ನ, ಏಕಜ್ಝಮೇವ ಕಮ್ಮೇ ಕರೀಯಮಾನೇ ಯೋ ಇಧ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ…ಪೇ… ಗಿಹಿಪಟಿಸಂಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಸಾಧಾರಣಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಪುನ ‘‘ಸುಣನ್ತು ಮೇ, ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಸಾಧಾರಣಞತ್ತಿಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ…ಪೇ… ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ ಏಕತೋಪಕ್ಖಿಕಾನಂ ಸನ್ಧಿಯಾ ಕತಾಯ ತದನನ್ತರೇ ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ಛನ್ದಂ ದತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತೀಹಿ ವುಟ್ಠಾನಂ ನತ್ಥಿ. ಅಪರೇಸಮ್ಪಿ ಏಕತೋಪಕ್ಖಿಕಾನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಠಿತತ್ತಾ ವಿಭೂತತ್ತಾ ಕರಣಸ್ಸ ಅಯಮತ್ಥೋವ ವುತ್ತೋ. ಸಾಧಾರಣವಸೇನ ದುತಿಯಾಯ ಞತ್ತಿಯಾ ಠಪಿತಾಯ ಯೇ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮವಾಚಾಸು ಅನಾರದ್ಧಾಸು, ಅಪರಿಯೋಸಿತಾಸು ವಾ ಛನ್ದಂ ದತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಸಮ್ಪಿ ನ ವುಟ್ಠಾತಿ ಏವ. ಯೇ ನ ತತ್ಥ ಹೋನ್ತೀತಿ ಪದಸ್ಸ ಚ ಯೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ನಯೇನ ತತ್ಥ ನ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರತ್ಥದೀಪನತ್ಥಞ್ಚ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಛನ್ದಂ ದತ್ವಾ ಪರಿವೇಣಾದೀಸು ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಇದಮೇವ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಯೇ ಪನ ತೇಹಿ ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾಪಿ ತತ್ಥ ಅನಾಗತಾ, ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಾ ಛನ್ದಂ ದತ್ವಾ ಪರಿವೇಣಾದೀಸು ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಏವಂ ಪುಬ್ಬೇನಾಪರಂ ಸನ್ಧೀಯತಿ. ‘‘ಪಾಳಿಯಾ ಚ ತತ್ಥ ದಿಟ್ಠಾವಿಕಮ್ಮೇನ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕುಪ್ಪತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಅಧಿಕರಣಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೨೦. ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೋ ವಿವಾದೋ. ವಿವಾದಸದ್ದೋಪಿ ಕಾರಣೂಪಚಾರೇನ ಕುಸಲಾದಿಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಸಮಥೇಹಿ ಚ ಅಧಿಕರಣೀಯತಾಯ ಅಧಿಕರಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಥ ವಾ ವಿವಾದಹೇತುಭೂತಸ್ಸ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಸ್ಸ ವೂಪಸಮೇನ ಸಮ್ಭವಸ್ಸ ಸದ್ದಸ್ಸಪಿ ವೂಪಸಮೋ ಹೋತೀತಿ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಸ್ಸಪಿ ಸಮಥೇಹಿ ಅಧಿಕರಣೀಯತಾ ಪರಿಯಾಯೋ ಸಮ್ಭವತಿ. ‘‘ಕುಸಲಚಿತ್ತಾ ವಿವದನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತವಿವಾದೇಪಿ ‘‘ವಿಪಚ್ಚತಾಯ ವೋಹಾರೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ನ ವುತ್ತವಚನಹೇತುವಸೇನಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೨೨೨. ‘‘ಆಪತ್ತಿಞ್ಹಿ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ಕುಸಲಚಿತ್ತೋ ವಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಕುಸಲಮ್ಪಿ ಸಿಯಾತಿ ಚೇ? ನ ತಂ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ಯೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಸೋ ತೀಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಅಞ್ಞತರಚಿತ್ತಸಮಙ್ಗೀ ಹುತ್ವಾ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಯಂ ಕುಸಲಚಿತ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಯೋ ‘‘ಪಞ್ಞತ್ತಿಮತ್ತಂ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣ’’ನ್ತಿ ವದೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಅಕುಸಲಾದಿಭಾವೋಪಿ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಸ್ಸ ನ ಯುಜ್ಜತೇವ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಾದೀನಂ ವಿಯಾತಿ ಚೇ? ನ, ‘‘ನತ್ಥಾಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಕುಸಲ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ವಿರೋಧಸಮ್ಭವತೋ. ಅನುಗಣ್ಠಿಪದೇ ಪನ ‘‘ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ನಾಮ ತಥಾಪವತ್ತಮಾನಅಕಉಸಲಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಅವಸಿಟ್ಠೇಸು ಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತಪಞ್ಞತ್ತೀಸು ‘ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಸಿಯಾ ಅಕುಸಲಂ ಸಿಯಾ ಅಬ್ಯಾಕತ’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ಪಞ್ಞತ್ತಿತಾವ ಪಟಿಸಿದ್ಧಾ ಕುಸಲತ್ತಿಕೇ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನತ್ತಾ. ಕುಸಲಪಟಿಸೇಧೇನೇವ ತೇನ ಸಮಾನಗತಿಕತ್ತಾ ಕಿರಿಯಾಬ್ಯಾಕತಾನಮ್ಪಿ ಪಟಿಸೇಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ಕಿರಿಯಾಬ್ಯಾಕತಾನಂ ವಿಯ ಅನುಗಮನತೋ ವಿಪಾಕಾಬ್ಯಾಕತಾನಮ್ಪಿ ಪಟಿಸೇಧೋ ಕತೋವ ಹೋತಿ, ತಥಾಪಿ ಅಬ್ಯಾಕತಸಾಮಞ್ಞತೋ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಪಾಕಕಿರಿಯಾಬ್ಯಾಕತಾನಮ್ಪಿ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ‘‘ಕುಸಲಚಿತ್ತಂ ಅಙ್ಗಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ವಿನಯೇ ಅಪಕತಞ್ಞುನೋ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ಅಪ್ಪಹರಿತಕರಣಾದಿಕೇ ಸತಿ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ನತ್ಥಿ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಕುಸಲ’’ನ್ತಿ ವತ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾ ಕುಸಲಚಿತ್ತಂ ಅಙ್ಗಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯದಿ ಏವಂ ಕಸ್ಮಾ ‘‘ತಿಚಿತ್ತಂ ತಿವೇದನ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಚೇ? ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನಯಿದ’’ನ್ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧನ್ತಿ ಏಕೇ. ಆಪತ್ತಿಸಮುಟ್ಠಾಪಕಚಿತ್ತಂ ಅಙ್ಗಪ್ಪಹೋನಕಚಿತ್ತಂ ನಾಮ. ‘‘ಏಕನ್ತತೋತಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ಇತರಥಾ ವಿರುಜ್ಝತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ‘ಯಸ್ಸಾ ಸಚಿತ್ತಕಪಕ್ಖೇ ಚಿತ್ತಂ ಅಕುಸಲಮೇವ ಹೋತೀ’ತಿ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತತ್ತಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ತೇನ ಕಿಂ? ವಿಪಾಕೋ ನತ್ಥಿ, ಕಸ್ಮಾ? ಏಕನ್ತಾಕುಸಲತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ಕಥಾವ ತತ್ಥ ನತ್ಥಿ. ಯತ್ಥ ಪನ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯಂ ಪನ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಪನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ…ಪೇ… ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಭಿಕ್ಖುಮ್ಹಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಗತಚಿತ್ತೇನ ನಿಪನ್ನೇ, ನಿದ್ದಾಯನ್ತೇ ವಾ ಮಾತುಗಾಮೋ ಚೇ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಜ್ಜಮಾನಮ್ಪಿ ಕುಸಲಚಿತ್ತಂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅಙ್ಗಂ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸೇಯ್ಯಾಕಾರೇನ ವತ್ತಮಾನರೂಪಮೇವ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ನಾಮ. ಭವಙ್ಗಚಿತ್ತೇ ವಿಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಖಣೇ ಉಟ್ಠಾತಬ್ಬೇ ಜಾತೇ ಅನುಟ್ಠಾನತೋ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋವ ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ, ನ ವಿಪಾಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ. ಸಚೇ ಪನ ವದೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಏವಂವಾದಿನೋ ಅಚಿತ್ತಕಾನಂ ಕುಸಲಚಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಏಳಕಲೋಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಮನಸಿಕಾರೇನ ತಿಯೋಜನಂ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ, ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಪದಸೋ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇನ್ತಸ್ಸ ಚ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾಪತ್ತಿಯಾ ಕುಸಲಚಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ. ಆಪಜ್ಜತಿಯೇವಾತಿ ಚೇ? ನಾಪಜ್ಜತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ‘‘ನತ್ಥಿ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಕುಸಲ’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ.

ಚಲಿತೋ ಕಾಯೋ, ಪವತ್ತಾ ವಾಚಾ, ಅಞ್ಞತರಮೇವ ಅಙ್ಗನ್ತಿ ಅಞ್ಞತರಮೇವ ಆಪತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕೇವಲಂ ಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಅಕುಸಲಾದಿಭಾವಾಸಮ್ಭವತೋ ಆಪತ್ತಿತಾ ನ ಯುಜ್ಜತಿ. ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ತೀಸು ಅಞ್ಞತರಸಮಙ್ಗೀ ಹುತ್ವಾ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಯಂ ಕುಸಲಚಿತ್ತೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಪಥವೀಖಣನಾದೀಸು ಕುಸಲಚಿತ್ತಕ್ಖಣೇ ವೀತಿಕ್ಕಮವಸೇನ ಪವತ್ತರೂಪಸಮ್ಭವತೋ ಕುಸಲಚಿತ್ತೋ ವಾ ಅಬ್ಯಾಕತಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ತಥಾ ಅಬ್ಯಾಕತಚಿತ್ತೋ ವಾ ಅಬ್ಯಾಕತರೂಪಸಙ್ಖಾತಂ ಅಬ್ಯಾಕತಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀಸು ಅಕುಸಲಚಿತ್ತೋ ವಾ ಅಕುಸಲಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ರೂಪಂ ಪನೇತ್ಥ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಂ. ಸುಪಿನಪಸ್ಸನಕಾಲಾದೀಸು ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸಹಸೇಯ್ಯಾದಿವಸೇನ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತೋ ಅಬ್ಯಾಕತಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಅಕುಸಲನ್ತಿ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೋ. ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ಪನ ‘‘ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಲ್ಯಾಣಪುಥುಜ್ಜನೋ ಸೇಕ್ಖೋ ಅರಹಾತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಪುಗ್ಗಲೇ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತೇಸು ಅರಹತೋ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಅಬ್ಯಾಕತಮೇವ, ತಥಾ ಸೇಕ್ಖಾನಂ, ತಥಾ ಕಲ್ಯಾಣಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ವೀತಿಕ್ಕಮಕಾಲೇ ಅಬ್ಯಾಕತಮೇವ. ಇತರಸ್ಸ ಅಕುಸಲಮ್ಪಿ ಹೋತಿ ಅಬ್ಯಾಕತಮ್ಪಿ. ಯಸ್ಮಾ ಚಸ್ಸ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ವೀತಿಕ್ಕಮಕಾಲೇ ಅಕುಸಲಮೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘ನತ್ಥಿ ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಕುಸಲ’ನ್ತಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅಬ್ಯಾಕತಂ ನಾಮ ತಸ್ಸ ವಿಪಾಕಾಭಾವಮತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಏವಂನಾಮಕಂ ಜಾತ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ, ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

೨೨೪. ವಿವಾದೋ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣನ್ತಿ ಯೋ ಕೋಚಿ ವಿವಾದೋ, ಸೋ ಸಬ್ಬೋ ಕಿಂ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಏಕಪುಚ್ಛಾ. ‘‘ವಿವಾದೋ ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಮೇವ ವಿವಾದೋ ಚ ಅಧಿಕರಣಞ್ಚಾತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ತದುಭಯಂ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಮೇವಾತಿ ಪುಚ್ಛತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತಂ. ಕೇಸುಚಿ ಪೋತ್ಥಕೇಸು ಅಯಂ ಪುಚ್ಛಾ ನತ್ಥಿ. ಯದಿ ಏವಂ ಇಮಾಯ ನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ವಿವಾದೋ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ, ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ವಿವಾದೋ, ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ವಿವಾದೋ ಚೇವ ಅಧಿಕರಣಞ್ಚಾತಿ ಪಞ್ಚಪಞ್ಹಾಹಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ. ಕೇಸುಚಿ ಪೋತ್ಥಕೇಸು ತಿಸ್ಸೋ, ಕೇಸುಚಿ ಚತಸ್ಸೋ, ಪಞ್ಚ ನತ್ಥಿ. ತತ್ಥ ದ್ವೇ ವಿಭತ್ತಾ. ಇತರಾಸು ಅಧಿಕರಣಂ ವಿವಾದೋತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಧಿಕರಣಂ, ವಿವಾದಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ವಿವಾದೋ ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ಯೋ ಕೋಚಿ ವಿವಾದೋ, ಸೋ ಸಬ್ಬೋ ಅಧಿಕರಣಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ.

೨೨೮. ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಸ್ಮಿನ್ತಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಭಾವೇ.

೨೩೦. ‘‘ಅನ್ತರೇನಾತಿ ಕಾರಣೇನಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

೨೩೩. ಉಬ್ಬಾಹಿಕಾಯ ಖಿಯ್ಯನಕೇ ಪಾಚಿತ್ತಿ ನ ವುತ್ತಾ ತತ್ಥ ಛನ್ದದಾನಸ್ಸ ನತ್ಥಿತಾಯ.

೨೩೬. ತಸ್ಸ ಖೋ ಏತನ್ತಿ ಏಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ ‘‘ಏತದಗ್ಗ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ವಿಯ.

೨೩೮. ‘‘ಕಾ ಚ ತಸ್ಸ ಪಾಪಿಯಸಿಕಾ’’ತಿ ಕಿರ ಪಾಠೋ.

೨೪೨. ‘‘ಕಿಚ್ಚಮೇವ ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣ’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಾದೀನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ, ತಂ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಾದೀನಿ ವಿಯ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮೇತಬ್ಬಂ ನ ಹೋತಿ, ಕಿನ್ತು ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೇನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸಮಥಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಖುದ್ದಕವತ್ಥುಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ

ಖುದ್ದಕವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೪೪. ಪುಥುಪಾಣಿನಾ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮಂ ಪುಥುಪಾಣಿಕಂ.

೨೪೫. ‘‘ಕಣ್ಣತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಮುತ್ತೋಲಮ್ಬಕಾದೀನಂ ಕುಣ್ಡಲಾದೀನ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಕಾಯೂರ’’ನ್ತಿ ಪಾಳಿಪಾಠೋ. ‘‘ಕೇಯೂರಾದೀನೀ’’ತಿ ಆಚರಿಯೇನುದ್ಧಟಂ.

೨೪೮. ‘‘ಸಾಧುಗೀತಂ ನಾಮ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಟ್ಠಾನೇ ಗೀತ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ದನ್ತಗೀತಂ ಗಾಯಿತುಕಾಮಾನಂ ವಾಕ್ಕಕರಣೀಯಂ. ದನ್ತಗೀತಸ್ಸ ವಿಭಾವನತ್ಥಂ ‘‘ಯಂ ಗಾಯಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

೨೪೯. ಚತುರಸ್ಸವತ್ತಂ ನಾಮ ಚತುಪ್ಪಾದಗಾಥಾವತ್ತಂ. ‘‘ತರಙ್ಗವತ್ತಾದೀನಿ ಉಚ್ಚಾರಣವಿಧಾನಾನಿ ನಟ್ಠಪಯೋಗಾನೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಬಾಹಿರಲೋಮಿನ್ತಿ ಭಾವನಪುಂಸಕಂ, ಯಥಾ ತಸ್ಸ ಉಣ್ಣಪಾವಾರಸ್ಸ ಬಹಿದ್ಧಾ ಲೋಮಾನಿ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತಥಾ ಧಾರೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೨೫೧. ವಿರೂಪಕ್ಖೇಹೀತಿಆದಿ ಸಹಯೋಗಕರಣವಚನಂ. ಸರಬೂತಿ ಗೇಹಗೋಳಿಕಾ. ಸಾ ಕಿರ ಸೇತಾ ಸವಿಸಾ ಹೋತಿ. ಸೋಹನ್ತಿ ಯಸ್ಸ ಮೇ ಏತೇಹಿ ಮೇತ್ತಂ, ಸೋಹಂ ನಮೋ ಕರೋಮಿ ಭಗವತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಞ್ಞಮ್ಹಿ…ಪೇ… ಛೇತಬ್ಬಮ್ಹೀತಿ ರಾಗಾನುಸಯೇ.

೨೫೨. ಉಟ್ಟಿತ್ವಾತಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ. ಓತರತೂತಿ ಇದ್ಧಿಯಾ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತು. ಅನುಪರಿಯಾಯೀತಿ ಅನುಪರಿಬ್ಭಮಿ.

೨೫೩. ನ ಅಚ್ಛುಪಿಯನ್ತೀತಿ ನ ಲಗ್ಗನ್ತಿ. ರೂಪಕಾಕಿಣ್ಣಾನೀತಿ ಇತ್ಥಿರೂಪಾದೀಹಿ ವೋಕಿಣ್ಣಾನಿ.

೨೫೪. ಆಲಿನ್ದಕಮಿಡ್ಢಿಕಾದೀನನ್ತಿ ಪಮುಖಮಿಡ್ಢಿಕಾದೀನಂ. ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ತತಿಯವಾರೇ ತತ್ಥೇವ ಮಿಡ್ಢಿಯಾ ಪತಿಟ್ಠಾತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಪರಿಭಣ್ಡಂ ನಾಮ ಗೇಹಸ್ಸ ಬಹಿ ಕುಟ್ಟಪಾದಸ್ಸ ಥಿರಭಾವತ್ಥಂ ಕತಾ ತನುಕಮಿಡ್ಢಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ. ಏತ್ಥ ‘‘ಪರಿವಟ್ಟಿತ್ವಾ ಪತ್ತೋ ಭಿಜ್ಜತೀತಿ ಅಧಿಕರಣಭೇದಾಸಙ್ಕಾಯ ಅಭಾವೇ ಠಾನೇ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಪತ್ತಮಾಳಕೋ ವಟ್ಟಿತ್ವಾ ಪತ್ತಾನಂ ಅಪತನತ್ಥಂ ವಟ್ಟಂ ವಾ ಚತುರಸ್ಸಂ ವಾ ಇಟ್ಠಕಾದೀಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಾಳಕಚ್ಛನ್ನೇನ ಕತೋ. ‘‘ಪತ್ತಮಣ್ಡಲಿಕಾ ಪತ್ತಪಚ್ಛಿಕಾ ತಾಲಪತ್ತಾದೀಹಿ ಕತಾ’’ತಿ ಚ ಲಿಖಿತಂ. ಮಿಡ್ಢನ್ತೇ ಆಧಾರಕೇ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಪತ್ತಸನ್ಧಾರಣತ್ಥಂ ವುತ್ತತ್ತಾ. ಮಞ್ಚೇ ಆಧಾರಕೇಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ ನಿಸೀದನಪಚ್ಚಯಾ ವಾರಿತತ್ತಾ. ಆಸನ್ನಭೂಮಿಕತ್ತಾ ಓಲಮ್ಬೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೨೫೫. ‘‘ಅಂಸಕೂಟೇ ಲಗ್ಗೇತ್ವಾತಿ ವಚನತೋ ಅಗ್ಗಹತ್ಥೇ ಲಗ್ಗೇತ್ವಾ ಅಙ್ಕೇ ಠಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ, ನ ಸುನ್ದರಂ, ‘‘ನ ಕೇವಲಂ ಯಸ್ಸ ಪತ್ತೋ’’ತಿಆದಿ ಯದಿ ಹತ್ಥೇನ ಗಹಿತಪತ್ತೇ ಭೇದಸಞ್ಞಾ, ಪಗೇವ ಅಞ್ಞೇನ ಸರೀರಾವಯವೇನಾತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ಪಚುರವೋಹಾರವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಘಟಿಕಪಾಲಮಯಂ ಘಟಿಕಟಾಹಂ. ಛವಸೀಸಸ್ಸ ಪತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಸಿಲಾಪುತ್ತಕಸ್ಸ ಸರೀರಂ, ಖೀರಸ್ಸ ಧಾರಾತಿಆದಿವೋಹಾರವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ಆಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಪಿಸಾಚಿಲ್ಲಿಕಾತಿ ಪಿಸಾಚದಾರಕಾ’’ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ. ದಿನ್ನಕಮೇವ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ. ಚಬ್ಬೇತ್ವಾತಿ ಖಾದಿತ್ವಾ. ಅಟ್ಠಿಕಾನಿ ಚ ಕಣ್ಟಕಾನಿ ಚ ಅಟ್ಠಿಕಕಣ್ಟಕಾನಿ. ‘‘ಏತೇಸು ಸಬ್ಬೇಸು ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಜಾನಾತು ವಾ, ಮಾ ವಾ, ಆಪತ್ತಿಯೇವಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

೨೫೬. ವಿಪ್ಫಾಳೇತ್ವಾತಿ ಫಾಳೇತ್ವಾ. ಕಿಣ್ಣೇನ ಪೂರೇತುನ್ತಿ ಸುರಾಕಿಣ್ಣೇನ ಪೂರೇತುಂ. ಬಿದಲಕಂ ನಾಮ ದಿಗುಣಕರಣಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸಸ್ಸ ಅಧಿವಚನಂ. ಕಸ್ಸ ದಿಗುಣಕರಣಂ? ಯೇನ ಕಿಲಞ್ಜಾದಿನಾ ಮಹನ್ತಂ ಕಥಿನಮತ್ಥತಂ, ತಸ್ಸ. ತಞ್ಹಿ ದಣ್ಡಕಥಿನಪ್ಪಮಾಣೇನ ಪರಿಯನ್ತೇ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ದಿಗುಣಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಅಞ್ಞಥಾ ಖುದ್ದಕಚೀವರಸ್ಸ ಅನುವಾತಪರಿಭಣ್ಡಾದಿವಿಧಾನಕರಣೇ ಹತ್ಥಸ್ಸ ಓಕಾಸೋ ನ ಹೋತಿ. ಸಲಾಕಾಯ ಸತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಚೀವರಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಞತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತಾಸಿಬ್ಬಿತಂ ಸುಖಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ದಣ್ಡಕಥಿನೇ ಕತೇ ನ ಬಹೂಹಿ ಸಹಾಯೇಹಿ ಪಯೋಜನಂ. ‘‘ಅಸಂಕುಟಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಸಮಂ ಹೋತಿ. ಕೋಣಾಪಿ ಸಮಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ, ‘‘ಹಲಿದ್ದಿಸುತ್ತೇನ ಸಞ್ಞಾಕರಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಹಲಿದ್ದಿಸುತ್ತೇನ ಚೀವರಂ ಸಿಬ್ಬೇತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಿದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಹಿ ಕೇಚಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಿನೋ. ಪಟಿಗ್ಗಹೋ ನಾಮ ಅಙ್ಗುಲಿಕೋಸೋ.

೨೫೭-೮. ಪಾತೀತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಸಣ್ಠಾನಂ. ಪಟಿಗ್ಗಹತ್ಥವಿಕನ್ತಿ ಅಙ್ಗುಲಿಕೋಸತ್ಥವಿಕಂ. ಸೂಚಿಸತ್ಥಕಾನಂ ಪುಬ್ಬೇ ಆವೇಸನತ್ಥವಿಕಾಯ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭೇಸಜ್ಜತ್ಥವಿಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಸೂಚಿಸತ್ಥಕಾದೀನಿಪಿ ಠಪೇತಬ್ಬಾನೀತಿ ನಿದಾನಂ ಸೂಚೇತಿ. ಸಚೇಪಿ ಉಪನನ್ದೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಲಜ್ಜೀ, ತಥಾಪಿ ಸನ್ತಕಮೇತಂ ಅಮೂಲಚ್ಛೇದಕತಭಿಕ್ಖುನೋ ಲಜ್ಜಿನೋಪಿ ಸಮಾನಸ್ಸ ಕಪ್ಪತೀತಿ ಯುಜ್ಜತಿ. ನ ಸಮ್ಮತೀತಿ ನ ಪಹೋತಿ.

೨೬೦-೧. ಬಹಿ ಕುಟ್ಟಸ್ಸ ಸಮನ್ತತೋ ನೀಚವತ್ಥುಕಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಂ ‘‘ಮಣ್ಡಲಿಕ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಜನ್ತಾಘರಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿನಾ ಛನ್ನಸ್ಸ ನಗ್ಗಿಯಂ ಯಸ್ಸ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಸ್ಸೇವ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಏಸ ನಯೋ ಉದಕವತ್ಥಪಟಿಚ್ಛಾದೀಸುಪಿ.

೨೬೨-೩. ಪಣಿಯಾ ನಾಮ ಪಣಿಯಕಾರಕಾ. ಆಕಡ್ಢನಯನ್ತಂ ಆಕಡ್ಢಿಯಮಾನಂ ಕೂಪಸ್ಸ ಉಪರಿಭಾಗೇ ಪರಿಬ್ಭಮತಿ. ಅರಹಟಘಟಿಯನ್ತಂ ಸಕಟಚಕ್ಕಸಣ್ಠಾನಯನ್ತಂ. ತಸ್ಸ ಅರೇ ಅರೇ ಘಟಿಕಾನಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಏಕೇನ, ದ್ವೀಹಿ ವಾ ಪರಿಬ್ಭಮಿಯಮಾನಸ್ಸ ಉದಕನಿಬ್ಬಾಹನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಆವಿದ್ಧಪಕ್ಖಪಾಸಂ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಮಣ್ಡಲಾಕಾರೇನ ಪಕ್ಖಪಾಸಾ ಬಜ್ಝನ್ತಿ ಆವಿದ್ಧವತ್ಥತಾ ವಿಯ ಆವಿದ್ಧಪಕ್ಖಪಾಸಕಾ. ಪುಬ್ಬೇ ಪತ್ತಸಙ್ಗೋಪನತ್ಥಂ, ಇದಾನಿ ಠಪೇತಬ್ಬಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಆಧಾರಕೋ ಅನುಞ್ಞಾತೋ.

೨೭೩. ಪರಗಲಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಇಮಸ್ಸ ಪಯೋಗಾಭಾವಾ ವಟ್ಟತಿ. ಕಮ್ಮಸತೇನಾತಿ ಮಹತಾ ಉಸ್ಸಾಹೇನ.

೨೭೭-೮. ಲೋಹಭಣ್ಡಂ ನಾಮ ಕಂಸತೋ ಸೇಸಲೋಹಭಣ್ಡಂ. ಮುದ್ದಿಕಕಾಯಬನ್ಧನಂ ನಾಮ ಚತುರಸ್ಸಂ ಅಕತ್ವಾ ಸಜ್ಜಿತಂ. ಪಾಮಙ್ಗದಸಾ ಚತುರಸ್ಸಾ. ಮುದಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನೇನಾತಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಮುದಿಙ್ಗಸಿಬ್ಬನಾಕಾರೇನ ವರಕಸೀಸಾಕಾರೇನ. ಪವನನ್ತೋತಿ ಪಾಸನ್ತೋ. ‘‘ದಸಾಮೂಲ’’ನ್ತಿ ಚ ಲಿಖಿತಂ. ಅಕಾಯಬನ್ಧನೇನ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ವಾ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ವಾ ಗಾಮಪ್ಪವೇಸನೇ ಆಪತ್ತಿ. ‘‘ಸರಿತಟ್ಠಾನತೋ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪವಿಸಿತಬ್ಬಂ, ನಿವತ್ತಿತಬ್ಬಂ ವಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

೨೭೯. ಸತ್ತಙ್ಗುಲಂ ವಾ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಂ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಸುಗತಙ್ಗುಲೇನಾ’’ತಿ ಅವುತ್ತತ್ತಾ ಪಕತಿಅಙ್ಗುಲೇನ ಸಾರುಪ್ಪತ್ಥಾಯ ವಡ್ಢೇತ್ವಾಪಿ ಕರೋನ್ತಿ ಚೇ, ನ ದೋಸೋ.

೨೮೦. ತಾಲವಣ್ಟಾಕಾರೇನ ಸೀಹಳಿತ್ಥೀನಂ ವಿಯ.

ಖುದ್ದಕವತ್ಥುಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬. ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ

ವಿಹಾರಾನುಜಾನನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೯೪. ನಿಲೀಯನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತ್ಥಾತಿ ವಿಹಾರಾದಯೋ ಲೇಣಾನಿ ನಾಮ. ಆಗತ-ವಚನೇನ ತಸ್ಸಾಗತಸಙ್ಘೋವ ಸಾಮೀ, ನ ಅನಾಗತೋತಿ ಕೇಚಿ, ತಂ ನ ಯುಜ್ಜತಿ ಸಮಾನಲಾಭಕತಿಕಾಯ ಸಿದ್ಧತ್ತಾ.

೨೯೬-೭. ದೀಪಿನಙ್ಗುಟ್ಠೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ದೀಪಿನಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಚಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಥಮ್ಭಕವಾತಪಾನಂ ನಾಮ ತಿರಿಯಂ ದಾರೂನಿ ಅದತ್ವಾ ಉಜುಕಂ ಠಿತೇಹೇವ ದಾರೂಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ. ಭಿಸೀನಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಬಿಮ್ಬೋಹನೇ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೂಲಪೂರಿತಂ ಭಿಸಿಂ ಅಪಸ್ಸಯಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ ಉಣ್ಣಾದೀನಂಯೇವ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ. ನಿಸೀದನನಿಪಜ್ಜನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅಪಸ್ಸಯಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಚೇ? ಅಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕೇಚಿ. ಯದಿ ಏವಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಞ್ಚಞ್ಚ ಅಪಸ್ಸಯಿತುಂ ನ ವಟ್ಟೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ. ಅಪಿಚ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಬಿಮ್ಬೋಹನಂ ನಿಪಜ್ಜಿತುಮ್ಪಿ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ತಸ್ಮಾ ಭಿಸಿಪಿ ವಟ್ಟತಿ ಅಪಸ್ಸಯಿತುಂ. ಆಚರಿಯಾ ಚ ಅನುಜಾನನ್ತಿ, ವಳಞ್ಜೇನ್ತಿ ಚಾತಿ ಏಕೇ. ಸಿಮ್ಬಲಿತೂಲಸುತ್ತೇನ ಸಿಬ್ಬಿತಂ ಚೀವರಂ ವಟ್ಟತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಕಪ್ಪಾಸಸ್ಸ ಅನುಲೋಮತೋ. ‘‘ಅಕ್ಕಫಲಸುತ್ತಮಯಮ್ಪಿ ಅಕ್ಕವಾಕಮಯಮೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ತೇ ಏವ ವದನ್ತಿ.

೨೯೮. ಅನಿಬನ್ಧನೀಯೋ ಅಲಗ್ಗೋ. ಪಟಿಬಾಹೇತ್ವಾತಿ ಮಟ್ಠಂ ಕತ್ವಾ. ‘‘ಸೇತವಣ್ಣಾದೀನಂ ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ಇಕ್ಕಾಸಾದಯೋ ಬನ್ಧನತ್ಥಂ ವುತ್ತಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

೩೦೦. ಪಕುಟ್ಟಂ ಸಮನ್ತತೋ ಆವಿದ್ಧಪಮುಖಂ.

೩೦೩. ಸುಧಾಲೇಪೋತಿ ಸುಧಾಮತ್ತಿಕಾಲೇಪೋ.

೩೦೫. ಆಸತ್ತಿ ತಣ್ಹಾ. ಸನ್ತಿಂ ಅದರಂ.

೩೦೭. ಕೇತುನ್ತಿ ಕಯೇನ ಗಹೇತುಂ.

೩೦೮. ಚಿತಾತಿ ಇಟ್ಠಕಾಯೋ ಕಬಳೇನ ನಿದ್ಧಮನವಸೇನ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೧೦. ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ವೀಸತಿವಸ್ಸಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ‘‘ಆರಾಧಯಿಂಸು ಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೨೫) ವುತ್ತತ್ತಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಾವತ್ಥಿಗಮನೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ವತ್ಥುಂ ಇಧ ಆಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ಯುತ್ತಂ ವಿಯ, ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ವುದ್ಧನ್ತಿ ವುದ್ಧತರಂ.

೩೧೩. ಸನ್ಥರೇತಿ ತಿಣಸನ್ಥರಾದಯೋ.

ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೧೮. ‘‘ಸೇಯ್ಯಗ್ಗೇನಾತಿ ಮಞ್ಚಟ್ಠಾನಪರಿಚ್ಛೇದೇನ. ವಿಹಾರಗ್ಗೇನಾತಿ ಓವರಕಗ್ಗೇನಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಥಾವರಾತಿ ನಿಯತಾ. ಪಚ್ಚಯೇನೇವ ಹಿ ತನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸೇನಾಸನೇ ಮಹಾಥೇರಾ ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅಗನ್ತ್ವಾ ವಸನ್ತಾಯೇವ ನಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಘಟ್ಟನಕಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನ ತತ್ಥ ಮನುಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ‘‘ವಿತಕ್ಕಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನ ಗಮನವತ್ತೇನೇವ ಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪಾಠೋ. ಮುದ್ದವೇದಿಕಾ ನಾಮ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಹಮ್ಮಿಯವೇದಿಕಾ. ಪಟಿಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಅಪಸಕ್ಕಿತ್ವಾ. ಸಮಾನಲಾಭಕತಿಕಾ ಮೂಲಾವಾಸೇ ಸತಿ ಸಿಯಾ, ಮೂಲಾವಾಸವಿನಾಸೇನ ಕತಿಕಾಪಿ ವಿನಸ್ಸತಿ. ಸಮಾನಲಾಭ-ವಚನಂ ಸತಿ ದ್ವೀಸು, ಬಹೂಸು ವಾ ಯುಜ್ಜತಿ, ತೇನೇವ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅವಸಿಟ್ಠೇತಿ ನೋ ಮತಿ. ತಾವಕಾಲಿಕಂ ಕಾಲೇನ ಮೂಲಚ್ಛೇದನವಸೇನ ವಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಸಿಯಾ ನಾವಾಯಂ ಸಙ್ಗಮೋತಿ ಆಚರಿಯೋ. ಪುಗ್ಗಲವಸೇನೇವ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಪಲೋಕನಕಾಲೇ ಸಙ್ಘೋ ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ವತ್ಥಂ ದೇತಿ, ರುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪುಗ್ಗಲಮೇವ ಪರಾಮಸಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ, ನ ಸಙ್ಘವಸೇನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ನ ಸಙ್ಘೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಏತ್ತಕಂ ದೇತೀತಿ. ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀ’ತಿ ವಚನತೋ ಸಙ್ಘವಸೇನ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ನ ಹಿ ತಥಾ ವುತ್ತೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ‘‘ಸಮ್ಮತಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪಕತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಗಾಹಿತೇಪಿ ಗಾಹೋ ರುಹತಿ ಅಗ್ಗಹಿತುಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ವಿಯಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಕಮ್ಮವಾಚಾಯಪಿ ಸಮ್ಮುತಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ಅಟ್ಠಪಿ ಸೋಳಸಪಿ ಜನೇತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಂ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ, ಉದಾಹು ಏಕತೋತಿ? ಏಕತೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ನ ಹಿ ತೇ ತಥಾ ಸಮ್ಮತಾ ಸಙ್ಘೇನ ಕಮ್ಮಕತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ತೇನೇವ ಸತ್ತಸತಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಏಕತೋ ಅಟ್ಠ ಜನಾ ಸಮ್ಮತಾತಿ. ತೇಸಂ ಸಮ್ಮುತಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯಪೀತಿ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮವಾಚಾಯಪಿ. ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಸ್ಸ ವತ್ಥೂಹಿ ಸಾ ಏವ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಲಬ್ಭಮಾನಾ ಲಬ್ಭತಿ, ತಸ್ಸಾ ಚ ವತ್ಥೂಹಿ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಮೇವ ಲಬ್ಭಮಾನಂ ಲಬ್ಭತಿ, ನ ಅಞ್ಞನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇಮಂ ನಯಂ ಮಿಚ್ಛಾ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ‘‘ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ, ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮಞ್ಚ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಏವಞ್ಚ ಸತಿ ಕಮ್ಮಸಙ್ಕರದೋಸೋ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಮಗ್ಗೋ ಪೋಕ್ಖರಣೀತಿ ಏತ್ಥ ಮಗ್ಗೋ ನಾಮ ಮಗ್ಗೇ ಕತದೀಘಸಾಲಾ, ಪೋಕ್ಖರಣೀತಿ ನಹಾಯಿತುಂ ಕತಪೋಕ್ಖರಣೀ. ಏತಾನಿ ಹಿ ಅಸೇನಾಸನಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಭತ್ತಸಾಲಾ ನ ಆಗತಾ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸೇನಾಸನನ್ತಿ ಚೇ? ಸಾಪಿ ಏತ್ಥೇವ ಪವಿಟ್ಠಾ ವಾಸತ್ಥಾಯ ಅಕತತ್ತಾ. ಭೋಜನಸಾಲಾ ಪನ ಉಭಯತ್ಥ ನಾಗತಾ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನಾಗತಾ, ಉಪರಿ ‘‘ಭೋಜನಸಾಲಾ ಪನ ಸೇನಾಸನಮೇವಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೩೧೮) ವುತ್ತತ್ತಾ ಸೇನಾಸನಂ. ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿ ಚ ಏತ್ಥ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನೇತಿ ಏಕೇ. ರುಕ್ಖಮೂಲವೇಳುಗುಮ್ಬಾ ಛನ್ನಾ ಕವಾಟಬದ್ಧಾವ ಸೇನಾಸನಂ. ‘‘ಅಲಾಭಕೇಸು ಆವಾಸೇಸೂತಿ ಅಲಾಭಕೇಸು ಸೇನಾಸನೇಸೂ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ, ತಂ ಯುತ್ತಂ. ನ ಹಿ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಸೇನಾಸನಂ ಹೋತಿ. ತಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಞ್ಞತ್ತಿಂ ಅಗಚ್ಛನ್ತೇ ಬಲಕ್ಕಾರೇನಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಅಯಮ್ಪೀತಿ ಪಚ್ಚಯೋಪಿ.

ಉಪನಿಬನ್ಧಿತ್ವಾತಿ ತಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ರುಕ್ಖಮೂಲಾದೀಸು ವಸಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ವತ್ತಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪರಿಯತ್ತಿಪಟಿಪತ್ತಿಪಟಿವೇಧವಸೇನ ತಿವಿಧಮ್ಪಿ. ‘‘ದಸಕಥಾವತ್ಥುಕಂ ದಸಅಸುಭಂ ದಸಅನುಸ್ಸತಿ’’ನ್ತಿ ಪಾಠೋ. ‘‘ಪಠಮಭಾಗಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾತಿ ಇದಂ ಚೇ ಪಠಮಗಾಹಿತವತ್ಥುತೋ ಮಹಗ್ಘಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಛಿನ್ನವಸ್ಸಾನಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ನಾಮ ಪುಬ್ಬೇ ಗಹಿತವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಾನಂ ಪಚ್ಛಾ ಛಿನ್ನವಸ್ಸಾನಂ. ಭತಿನಿವಿಟ್ಠನ್ತಿ ಭತಿಂ ಕತ್ವಾ ವಿಯ ನಿವಿಟ್ಠಂ ಪರಿಯಿಟ್ಠಂ. ‘‘ಸಙ್ಘಿಕಂ ಪನ…ಪೇ… ವಿಬ್ಭನ್ತೋಪಿ ಲಭತೇವಾ’’ತಿ ಇದಂ ತತ್ರುಪ್ಪಾದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಇಮಿನಾ ಅಪಲೋಕನಮೇವ ಪಮಾಣಂ, ನ ಗಾಹಾಪನನ್ತಿ ಕೇಚಿ. ವಿನಯಧರಾ ಪನ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗತಾನಂ ಏಕೇಕಸ್ಸ ತಿಚೀವರಂ ಸಙ್ಘೋ ದಸ್ಸತೀ’ತಿಆದಿನಾ ಅಪಲೋಕಿತೇಪಿ ಅಭಾಜಿತಂ ವಿಬ್ಭನ್ತಕೋ ನ ಲಭತಿ. ‘ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಗಾಹಿತ’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ, ‘ಅಭಾಜಿತೇ ವಿಬ್ಭಮತೀ’ತಿ ಏವಂ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತತ್ತಾ ಚಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಪಚ್ಚಯವಸೇನಾತಿ ಗಹಪತಿಕಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ಪಚ್ಚಯವಸೇನ ಗಾಹಿತ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಏಕಮೇವ ವತ್ಥಂ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಏಕಮೇಕಂ ವತ್ಥಂ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ದುತಿಯೋ ಥೇರಾಸನೇತಿ ಅನುಭಾಗೋ. ಪಠಮಭಾಗೋ ಅಞ್ಞಥಾ ಥೇರೇನ ಗಹಿತೋತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ.

ಉಪನನ್ದವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೨೦. ತಿವಸ್ಸನ್ತರೇನಾತಿ ತಿಣ್ಣಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಅನ್ತೋ ಠಿತೇನ. ಹತ್ಥಿಮ್ಹಿ ನಖೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಹತ್ಥಿನಖೋ. ಪಾಸಾದಸ್ಸ ನಖೋ ನಾಮ ಹೇಟ್ಠಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ಗಿಹಿವಿಕಟನೀಹಾರೇನಾತಿ ಗಿಹೀಹಿ ಕತನೀಹಾರೇನೇವ. ‘‘ತೇಹಿ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಾನೇವ ನಿಸೀದಿತುಂ ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಯಂ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೇನ ಅತ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಯವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೨೧. ‘‘ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ಗಣೇನ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೇನ ವಾ’’ತಿ ವಚನಂ ‘‘ಯಂ ಅಗರುಭಣ್ಡಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಯಂ ವೇಭಙ್ಗಿಯಂ ಸಙ್ಘಿಕಂ, ತಂ ಗಣೋ ಚೇ ತಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ವಸತಿ ಪುಗ್ಗಲೋಪಿ ವಾ, ಗಣೇನ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೇನ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಂ ಸಙ್ಘೇನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಸದಿಸಮೇವ ಹೋತೀ’’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತವಚನಂ ಸಾಧೇತಿ, ಅಞ್ಞಥಾ ಏತ್ಥ ಗಣಪುಗ್ಗಲಗ್ಗಹಣಂ ನಿರತ್ಥಕಂ. ಅರಞ್ಜರೋ ಉದಕಚಾಟಿ, ಅಲಞ್ಜಲೋ, ಬಹುಉದಕಗಣ್ಹನಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ವಟ್ಟಚಾಟಿ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಥೋಕಂ ದೀಘಮುಖೋ ಮಜ್ಝೇ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತೋ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಮಂಸದಿಬ್ಬಧಮ್ಮಬುದ್ಧಸಮನ್ತಚಕ್ಖುವಸೇನ ಪಞ್ಚ.

ಗರುಭಣ್ಡೇನ ಚ ಗರುಭಣ್ಡನ್ತಿ ಸಂಹಾರಿಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಪತ್ತಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುನ್ತಿ ಅಟ್ಟಕಚ್ಛನ್ನೇನ ಕತೇ ಮಞ್ಚೇ. ವಟ್ಟಲೋಹಂ ನಾಮ ಪೀತವಣ್ಣಂ. ಪಾರಿಹಾರಿಯಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಆಗನ್ತುಕಸ್ಸ ಅದತ್ವಾ ಪರಿಚಾರಿಕಹತ್ಥತೋ ಅತ್ತನೋ ನಾಮಂ ಲಿಖಾಪೇತ್ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಥಾಸುಖಂ ಪರಿಹರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಗಿಹಿವಿಕಟನೀಹಾರೇನೇವಾತಿ ಯಾವ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಾವ ಗಹೇತ್ವಾ ದೇತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಸಿಖರಂ ನಾಮ ಯೇನ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತಾ ಛಿನ್ದನ್ತಿ. ಪತ್ತಬನ್ಧಕೋ ನಾಮ ಪತ್ತಸ್ಸ ಗಣ್ಠಿಆದಿಕಾರಕೋ. ‘‘ಪಟಿಮಾನಂ ಸುವಣ್ಣಾದಿಪತ್ತಕಾರಕೋ’’ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಅಡ್ಢಬಾಹೂತಿ ಕಪ್ಪರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಅಂಸಕೂಟ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ ಇಮಂ ಪಾಳಿಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ. ದಣ್ಡಮುಗ್ಗರೋ ನಾಮ ಯೇನ ರಜಿತಚೀವರಂ ಪೋಥೇನ್ತಿ. ‘ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಗತಿಕ’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ, ‘‘ತಮ್ಪಿ ಗರುಭಣ್ಡಮೇವಾತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಚ ಅಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಪಾವಾರಾದಿಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ಸಬ್ಬಂ ಗರುಭಣ್ಡಮೇವಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಏತೇನೇವ ಸುತ್ತೇನ ಅಞ್ಞಥಾ ಅತ್ಥಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಪಾವಾರಾದಿಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ನ ಗರುಭಣ್ಡಂ, ಭಾಜನೀಯಮೇವ, ಸೇನಾಸನತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನಪಚ್ಚತ್ಥರಣಮೇವ ಗರುಭಣ್ಡ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಗಣ್ಠಿಕಾತಿ ಚೀವರಗಣ್ಠಿಕಾ. ಭಞ್ಚಕೋ ನಾಮ ಸರಕೋ.

ನವಕಮ್ಮದಾನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೨೩-೪. ಅಗ್ಗಳಬನ್ಧಸೂಚಿದ್ವಾರಕರಣಮತ್ತೇನಪಿ. ‘‘ಕಪೋತಭಣ್ಡಿಕಾ ನಾಮ ವಳಭಿಯಾ ಉಪರಿ ಠಪೇತಬ್ಬವಲಯಂ ವಾ ತಿಣಚ್ಛದನಗೇಹಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿವಂಸಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಠಪೇತಬ್ಬಂ ವಾ ಉಭಯಮಸ್ಸ ಗತಾ ದಾರೂ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಕಾರನ್ತರಾತಿ ತದಾ ಪುನ ಪವಿಸಟ್ಠಂ ಪುಬ್ಬಪಯೋಜಿತಾನಾನಂ ವಚನಪಾತಸೇನಾಸನವಾಸೋ. ನ ಪನ ಪತಿಸಟ್ಠತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ವಿನಟ್ಠವಾಸೋ ನ ಚ ಪಟಿಸೇಧಕೋ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ದ್ವಾರವಾತಪಾನಾದೀನಿ ಅಪಹರಿತ್ವಾ ದಾತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತೋ ‘‘ಪಟಿದಾತಬ್ಬಾನಿಯೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಗೋಪಾನಸಿಆದಯೋ ದೇನ್ತಸ್ಸ ವಿಹಾರೋ ಪಲುಜ್ಜತೀತಿ ‘‘ಮೂಲಂ ವಾ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಏಕೇ. ‘‘ನೇವಾಸಿಕಾ ಪಕತಿಯಾ ಅನತ್ಥತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಠಪೇನ್ತಿ ಚೇ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ದ್ವಾರವಾತಪಾನಾದಯೋ ಅಪರಿಕಮ್ಮಕತಾಪಿ ಅಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ನ ಅಪಸ್ಸಯಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ಸಙ್ಘಭತ್ತಾದಿಅನುಜಾನನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೨೫. ಯಾ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಟ್ಠಾನಭೂತಾಯ ಭೋಜನಸಾಲಾಯ ಪಕತಿಠಿತಿಕಾ. ದಿನ್ನಂ ಪನಾತಿ ಯಥಾ ಸೋ ದಾಯಕೋ ದೇತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಙ್ಘತೋ ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಏಕವಳಞ್ಜನ್ತಿ ಏಕದ್ವಾರೇನ ವಳಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ತಿಚೀವರಪರಿವಾರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಉದಕಮತ್ತಲಾಭೀ ವಿಯ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ವತ್ಥಾದಿಮನೇಕಪ್ಪಕಾರಂ ಲಭತಿ ಚೇ, ತಸ್ಸೇವ ತ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಉದ್ದೇಸಪತ್ತೇ ದೇಥಾ’ತಿ ವತ್ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಭಾವೇನ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ನ ಹೋತಿಯೇವ ತಸ್ಸೇವ ಹತ್ಥೇ ಗತತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ತೇಹಿ ವುತ್ತಕ್ಕಮೇನ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಟಿಪಾಟಿಪತ್ತಂ ವಾ ಠಿತಿಕಾಯ ಠಿತಪತ್ತಂ ವಾ. ‘‘ಕೂಟಟ್ಠಿತಿಕಾ ನಾಮ ಅಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾನಮ್ಪಿ ಗಾಹಿತತ್ತಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ, ‘‘ಪಣೀತಭತ್ತಟ್ಠಿತಿಕಞ್ಚ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಗಾಹಿತೇಪಿ ಏವಮೇವ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚ ಲಿಖಿತಂ. ತಞ್ಚೇ ಥೇಯ್ಯಾಯ ಹರನ್ತಿ ಪತ್ತಹಾರಕಾ, ಆಣಾಪಕಸ್ಸ ಗೀವಾ ಹೋತಿ. ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮ್ಪಿ ಠಿತಿಕಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ತಂದಿವಸಮೇವ ಚೇ ಭಿಕ್ಖಾ ಲಬ್ಭತಿ, ಅಪರದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನ ಲಬ್ಭತಿ ಕಿರಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಪಚ್ಛಾ ‘‘ಸಬ್ಬೋ ಸಙ್ಘೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತೂ’’ತಿ ಅವುತ್ತೇಪಿ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಏತ್ತಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘತೋ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ದೇಥಾ’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘ಏತ್ತಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’ತಿ ದಿನ್ನಂ ಸಙ್ಘಿಕನಿಮನ್ತನಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ನಿಮನ್ತನಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಪಟಿಪಾಟಿಯಾತಿ ಯಥಾಲದ್ಧಪಟಿಪಾಟಿಯಾ. ವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾತಿ ಪದಂ ಅವತ್ವಾ. ಆಲೋಪಸಙ್ಖೇಪೇನಾತಿ ಅಯಂ ನಯೋ ನಿಮನ್ತನಾಯಮೇವ, ಉದ್ದೇಸಭತ್ತೇ ಪನ ಏಕಸ್ಸ ಪಹೋನಕಪ್ಪಮಾಣೇ ಏವ ಠಿತಿಕಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ‘‘ಏಕವಾರನ್ತಿ ಯಾವ ತಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ವಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ, ಸಬ್ಬೇವ ಲಭನ್ತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ಸಲಾಕಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ನ ಹಿ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಸಙ್ಘಲಾಭೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಾದೀಸು ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಠಿತಸ್ಸಪಿ ಚೇ ಉಪಾಸಕಾ ದೇನ್ತಿ, ಗಹೇತುಂ ಲಭನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋಪಿ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಗಹಣಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ತಥಾ ಇಧ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ನ ಪಾಪುಣನ್ತೀತಿ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾಪಿ. ವಾರಗಾಮನ್ತಿ ದೂರತ್ತಾ ವಾರೇನ ನಿಗ್ಗಹೇನ ಗನ್ತಬ್ಬಗಾಮೇ. ಫಾತಿಕಮ್ಮಮೇವಾತಿ ಅತಿರೇಕಲಾಭಾ ಚ ಭವನ್ತಿ. ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತಸ್ಸಾತಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಬಹಿಸೀಮಂ ಗತಾ, ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತಸ್ಸ ಪಾಪೇತಬ್ಬಂ. ಸಭಾಗತ್ತಾ ಹಿ ಏಕೇನ ಲದ್ಧಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಅಸತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಾಪೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ. ‘‘ಲದ್ಧಾ ವಾ ಅಲದ್ಧಾ ವಾ’’ತಿ ವಚನಸಿಲಿಟ್ಠವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ವಿಹಾರೇ ಅಪಾಪಿತಂ ಪನ…ಪೇ… ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ವಿಹಾರೇ ಉದ್ದಿಸಿಯತಿ. ತೇನ ಪನ ದಿನ್ನಸಲಾಕೇನ. ತಸ್ಸಾತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತಸ್ಸ. ಸಲಾಕಾ ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ಯುತ್ತಂ ವಿಯ. ಸಬ್ಬಪೋತ್ಥಕೇಸು ‘‘ಗಾಹೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಪಾಠೋ, ತಸ್ಮಾ ತೇನಾತಿ ಸಲಾಕಗ್ಗಾಹಾಪಕೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಚೋರಿಕಾಯ ಗಹಿತತ್ತಾ ನ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ ವಚನತೋ ‘‘ಕುಟಿಸೋಧನಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚ ದೀಪವಾಸಿನೋ ವದನ್ತಿ ಕಿರ. ಏಕಂ ಮಹಾಥೇರಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾಥೇರೋ ವಿಹಾರತೋ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಇತರೇ ಕದಾಚಿ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಭಾಗಾ ಚೇ, ಅತ್ತನೋ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಇತರೇಸಂ ದಿಯ್ಯತಿ. ವಿಹಾರೇ ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತಸಲಾಕಭತ್ತನ್ತಿ ಮಹಾಥೇರೋ ಏಕಕೋವ ವಿಹಾರೇ ಓಹೀನೋ, ‘‘ಅವಸ್ಸಂ ಸಬ್ಬಸಲಾಕಾ ಅತ್ತನೋ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಠಿತೋ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಗನ್ತುಕಭಿಕ್ಖೂನಮ್ಪಿ ಅದಸ್ಸನತೋ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಅಕತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ.

ಪಕ್ಖಿಕಭತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

ಉಪೋಸಥದಿವಸೇ ಆಪತ್ತಿದೇಸನಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲಾನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಲೇಖಂ ಕತ್ವಾ ನಿಬದ್ಧಾಪಿತಂ. ‘‘ಆಗನ್ತುಕಭತ್ತಮ್ಪಿ ಗಮಿಕಭತ್ತಮ್ಪೀ’’ತಿ ಆಗನ್ತುಕೋವ ಹುತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅನಾಥಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೋಪಿ ತೇನ ದಿನ್ನಂ ಭುಞ್ಜತಿ ಚೇ, ತಸ್ಸಪಿ ಪಾಪೇತಬ್ಬಮೇವ. ಗುಳಪಿಣ್ಡಂ ತಾಲಪಕ್ಕಮತ್ತಂ.

ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೭. ಸಙ್ಘಭೇದಕಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ

ಛಸಕ್ಯಪಬ್ಬಜ್ಜಾಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೩೦. ‘‘ಅನುಪಿಯಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ಏಕವಚನೇನ ದಿಸ್ಸತಿ, ಸತ್ತಮಿಯಂ ಪನ ‘‘ಅನುಪಿಯಾಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕಾಳುದಾಯಿಪ್ಪಭುತಯೋ ದಸ ದೂತಾ’’ತಿ ಪಾಠೋ. ‘‘ನ ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದಾ ನ ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದಂ ವಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

೩೩೨. ಪುಬ್ಬೇ ಪುಬ್ಬಕಾಲೇ. ‘‘ರಞ್ಞೋ ಸತೋ’’ತಿ ಚ ‘‘ರಞ್ಞೋವಸತೋ’’ತಿ ಚ ಪಾಠೋ.

೩೩೩. ನ ಲಾಭತಣ್ಹಾ ಇಧ ಕಾಮತಣ್ಹಾ, ಝಾನಸ್ಸ ನೇಸಾ ಪರಿಹಾನಿ ಹೇತು. ಬುದ್ಧತ್ತಸೀಲಂ ಪನ ಪತ್ಥಯನ್ತೋ ಝಾನಾಪಿ ನಟ್ಠೋತಿ. ನನು ಪತ್ತಭಾವನಾ. ಮನೋಮಯನ್ತಿ ಝಾನಮನೋಮಯಂ.

೩೩೪. ಸತ್ಥಾರೋತಿ ಗಣಸತ್ಥಾರೋ.

೩೩೯. ಪೋತ್ಥನಿಕನ್ತಿ ಛುರಿಕಂ.

೩೪೦. ಮನುಸ್ಸೇತಿ ಪುರಿಸೇ.

೩೪೧. ಏಕರತ್ತಾಧಿಕಾರೇನ ರಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಾ ಈದಿಸಾತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ರಕ್ಖಸ್ಸೇತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಮಯ್ಹಂ ಪನ ರಕ್ಖಣೇ ಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಪರೂಪಕ್ಕಮೇನ ತಥಾಗತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯಾತಿ ಇದಂ ಆಣತ್ತಿಯಾ ಆಗತತ್ತಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ.

೩೪೨. ಮಾ ಆಸದೋತಿ ಮಾ ವಧಕಚಿತ್ತೇನ ಉಪಗಚ್ಛ. ಇತೋತಿ ಇಮಮ್ಹಾ ಜೀವಿತಮ್ಹಾ. ‘‘ಯತೋತಿ ಯಸ್ಮಾ, ಯತೋತಿ ವಾ ಗತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಪಟಿಕುಟಿತೋತಿ ಅಪಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ಸಙ್ಕುಚಿತೋ ಹುತ್ವಾ ವಾ ಪಟಿಸಕ್ಕತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

೩೪೩. ತಿಕಭೋಜನನ್ತಿ ತೀಹಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಭೋಜನಂ. ‘‘ತಿಕಭೋಜನೀಯ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಪರಿಕಪ್ಪತೋ ಹಿ ತಿಣ್ಣಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಅನುಜಾನಾಮಿ, ತತೋ ಉದ್ಧಂ ಗಣಭೋಜನಮೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಇದಮೇವ ವುತ್ತಂ. ಇಧ ಅಪುಬ್ಬಂ ನತ್ಥಿ. ‘‘ಅಕತವಿಞ್ಞತ್ತಿಲದ್ಧಂ ತಿಣ್ಣಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಾನಂ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತಂ ಗಣಭೋಜನಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿವಸೇನ ಪನ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ತಯೋ ಅತ್ಥವಸೇ ಪಟಿಚ್ಚಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಮಾ ಪಾಪಿಚ್ಛಾಪಕ್ಖಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ಪೇಸಲಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯಾತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಕುಲಾನುದ್ದಯತಾಯ ಚಾತಿ ಕುಲಾನಂ ಪಸಾದರಕ್ಖಣತ್ಥಂ. ವಜ್ಜನ್ತಿ ವಜ್ಜಮೇವ. ‘‘ವಜ್ಜಮಿಮಂ ಫುಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ವಜ್ಜನೀಯಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಫುಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಮನೋ ನ ಫುಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಮ್ಪಿ ಸಿಯಾ. ಚಕ್ಕಭೇದನ್ತಿ ಸಾಸನಭೇದಂ. ಆಯುಕಪ್ಪನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಅವೀಚಿಮ್ಹಿ ಆಯುಪರಿಮಾಣಂ ನತ್ಥಿ, ಯೇನ ಪನ ಕಮ್ಮೇನ ಯತ್ತಕಂ ಅನುಭವಿತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಸ ಆಯುಕಪ್ಪನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೩೪೫. ‘‘ಅಞ್ಞತರಂ ಆಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸೀದೀ’’ತಿ ವಚನತೋ ವಿಸಭಾಗಟ್ಠಾನಂ ಗತಸ್ಸ ಪೇಸಲಸ್ಸಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತೇಸಂ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಿದ್ಧಂ. ಆಗಿಲಾಯತೀತಿ ರುಜ್ಜತಿ. ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನುಸಾಸನಿಯಾತಿ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಾಚಾರಂ ಆದಿಸ್ಸ ಆದಿಸ್ಸ ದೇಸನಾ, ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನುಸಾಸನೀ. ಇದ್ಧಿ ಏವ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ, ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಸಂಯುತ್ತಾಯ ಅನುಸಾಸನಿಯಾ ಓವದತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನನು ತಂ ಆವುಸೋತಿ ಏತ್ಥ ತಂ ವಚನಂ ನನು ಮಯಾ ವುತ್ತೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೪೬-೯. ಸುವಿಕ್ಖಾಲಿತನ್ತಿ ಸುಧೋತಂ. ಸಂಖಾದಿತ್ವಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಖಾದಿತ್ವಾ. ‘‘ಮಹಿಂ ವಿಕುಬ್ಬತೋತಿ ಮಹಾವಿಸಾಲೋ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ತಸ್ಸ ಭಿಸಂ ಘಸಮಾನಸ್ಸ. ತತ್ಥ ನದೀಸು ಜಗ್ಗತೋತಿ ಪಾಲೇನ್ತಸ್ಸ. ‘‘ಕಿಂ? ಹತ್ಥಿಯೂಥಂ ಗನ್ತು’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಅಸಂಪಾತೋ’ತಿ ಪಾಠೋ, ಅಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಅಪಾಯಬಹುತ್ತಾ ಪುನ ದಸ್ಸಿತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಏವಂಸತೇತಿ ಏವಂ ಅಸ್ಸ ತೇ ಆಸವಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

೩೫೦. ‘‘ವೋಸಾನಂ ಪರಿನಿಟ್ಠಾನಂ ವಾ’’ತಿ ಚ ಲಿಖಿತಂ. ಜಾತೂತಿ ದಳ್ಹತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ. ಮಾ ಉದಪಜ್ಜಥಾತಿ ಮಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ‘‘ಸೋ ಪಮಾದಮನುಯುಞ್ಜನ್ತೋ’’ತಿ ಪಾಠೋ. ಅನಾದರಂ ಕುಸಲೇಸು. ಉದಧಿ ಮಹಾತಿ ಕಿತ್ತಕೋ ಮಹಾ? ಭೇಸ್ಮಾ ಯಾವ ಭಯಾನಕೋ, ತಾವ ಮಹಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೫೧. ನ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ, ಭಿಕ್ಖುನೀ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದತೀತಿ ಏತ್ಥ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಂ ನ ಭಿನ್ದತಿ, ಭಿಕ್ಖುನೀ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದತೀತಿ ಕೇಚಿ, ನೇತಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಕೇವಲಂ ‘‘ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋವ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇತಿ, ಉಭತೋಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇತಿ ಚಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೭೯) ಮಾತಿಕಾವಚನಮ್ಪಿ ಸಾಧೇತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಅಧಮ್ಮದಿಟ್ಠಿಭೇದೇ ಧಮ್ಮದಿಟ್ಠಿ ಸಿಯಾ. ‘‘ಸೀಲಸತಿಭೇದೇಸುಪಿ ಸಮಾನೋ ಧಮ್ಮಂ ಕಾತುನ್ತಿ ಸಙ್ಘಭೇದೇ ವೇಮತಿಕೋಪಿ ತಾದಿಸೋ ವಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ವಿನಿಧಾಯಾತಿ ಅತ್ತನೋ ವಞ್ಚನಾಧಿಪ್ಪಾಯತಂ ಛಾದೇತ್ವಾ.

ಸಙ್ಘಭೇದಕಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೮. ವತ್ತಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ

ಆಗನ್ತುಕವತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೫೭. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಅಞ್ಞವಿಹಾರತೋ ಆಗತೋಪಿ ಆಗನ್ತುಕೋವ. ತತ್ಥ ಕೇಚಿ ಏವಂ ವದನ್ತಿ ‘‘ಆವಾಸಿಕೋ ಕತ್ಥಚಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಚೇ ಆಗತೋ, ‘ತೇನಾಪಿ ಆಗನ್ತುಕಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ದೂರಾಗಮನಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ನ ಗಾಮೇ, ತಸ್ಮಾ ನ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ತೇ ವತ್ತಬ್ಬಾ ‘‘ಆಗನ್ತುಕಭತ್ತಂ ನಾಮ ಗಹಟ್ಠೇಹಿ ಠಪಿತಂ. ಯಸ್ಮಿಂ ನಿಬದ್ಧಂ, ತತೋ ಅಞ್ಞಗಾಮತೋತಿ ಆಪನ್ನಂ. ತಥಾ ವಿಹಾರಾಧಿಕಾರತ್ತಾ ಅಞ್ಞವಿಹಾರತೋ ಆಗತೋಪಿ ಆಗನ್ತುಕೋ ವಾ’’ತಿ ಆಚರಿಯಾನಂ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ. ಪಾನೀಯಂ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ, ಪರಿಭೋಜನೀಯಂ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಘಟಸರಾವಾದಿಗತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಠಮಂ, ದುತಿಯಂ ಕೂಪತಳಾಕಾದಿಗತನ್ತಿ ಆಚರಿಯೋ. ದುತಿಯವಾರೇ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನತ್ತಾ ವಿಸುಂ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ಏತಂ ‘‘ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಭಿಕ್ಖೋ ವಾ ಗಾಮೋ’’ತಿ. ಬಹೂಸು ಪೋತ್ಥಕೇಸು ದುವಿಧಾಪಿ ಯುಜ್ಜತಿ.

ಅನುಮೋದನವತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೬೨-೪. ಪಞ್ಚಮೇ ಅನುಮೋದನತ್ಥಾಯ ನಿಸಿನ್ನೇ. ‘‘ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿವಿಸನಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಯತ್ಥ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಪುತ್ತದಾರಾ ಆವಸಿತ್ವಾ ದೇನ್ತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಖನ್ಧಕೇ ಆಗನ್ತುಕಾವಾಸಿಕಗಮಿಕಾನುಮೋದನಭತ್ತಗ್ಗಪಿಣ್ಡಚಾರಿಕಾರಞ್ಞಕಸೇನಾಸನಜನ್ತಾಘರವಚ್ಚಕುಟಿಉಪಜ್ಝಾಚರಿಯಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕನ್ತೇವಾಸಿಕವತ್ತಾನಿ ಚುದ್ದಸ ಮಹಾವತ್ತಾನಿ ನಾಮ. ಅಗ್ಗಹಿತಗ್ಗಹಣೇನ ಗಣಿಯಮಾನಾನಿ ಅಸೀತಿ ಖನ್ಧಕವತ್ತಾನಿ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ.

ವತ್ತಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಟ್ಠಪನಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ

ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಯಾಚನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೮೩-೪. ‘‘ನನ್ದಿಮುಖೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಆಯತಕೇನೇವಾತಿ ಆದಿಮ್ಹಿ ಏವ. ಯನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ. ಸವನ್ತಿಯೋ ಮಹಾನದಿಯೋ. ‘‘ಮಹನ್ತಭೂತಾನ’’ನ್ತಿ ಪಾಠೋ. ಪತ್ತಾತಿ ಪತ್ವಾ. ‘‘ಸಮೂಲಿಕಾಯ ಠಪೇತಿ ಅಕತಾಯಾ’’ತಿ ಠಪನಕಸ್ಸ ಸಞ್ಞಾಮೂಲವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ತಂ ವತ್ಥುಂ ಅವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾವ ಪರಿಸಾ ವುಟ್ಠಾತಿ.

ಅತ್ತಾದಾನಅಙ್ಗಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೯೮-೯. ‘‘ಅತ್ತಾದಾನನ್ತಿ ಸಯಂ ಪರೇಹಿ ಚೋದಿತೋ ಅತ್ತಾನಂ ಸೋಧೇತುಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಪರೇಸಂ ವಿಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಾಸನಂ ಸೋಧೇತುಂ ಅತ್ತನಾ ಆದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ವಸ್ಸಾರತ್ತೋತಿ ವಸ್ಸಕಾಲೋ. ಸಪ್ಪಟಿಮಾಸೋತಿ ಆಕಡ್ಢನಯುತ್ತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೪೦೧. ಉಪದಹಾತಬ್ಬೋತಿ ಉಪ್ಪಾದೇತಬ್ಬೋ, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಮುಖೇನ ಧಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಟ್ಠಪನಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ಭಿಕ್ಖುನಿಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ

ಮಹಾಪಜಾಪತಿಗೋತಮೀವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೪೦೨-೩. ಸೂನೇಹೀತಿ ಸುತೇಹಿ. ‘‘ಸೇತಟ್ಟಿಕಾ ನಾಮ ರೋಗಜಾತೀ’’ತಿ ಪಾಳಿ. ‘‘ಸೇತಟ್ಠಿಕಾ’’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾ. ‘‘ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪತ್ತಖೀಣಾಸವಗ್ಗಹಣೇನ ಝಾನಾನಿಪಿ ಗಹಿತಾನೇವ ಹೋನ್ತಿ. ನ ಹಿ ನಿಜ್ಝಾನಿಕಾನಂ ಸಬ್ಬಪ್ಪಕಾರಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಇಜ್ಝತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ಭಿಕ್ಖುನೀಉಪಸಮ್ಪದಾನುಜಾನನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೪೦೪. ಯದಗ್ಗೇನ ಯಂ ದಿವಸಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ. ತದೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಏವ ದಿವಸೇ. ‘‘ಅನುಞತ್ತಿಯಾ’’ತಿ ಪಾಠೋ. ‘‘ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ’’ತಿ ನ ಸುನ್ದರಂ.

೪೦೫. ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಿ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ವರಂ ಯಾಚತೀತಿ ಚೇ? ಪರೂಪವಾದವಿವಜ್ಜನತ್ಥಂ. ದುಬ್ಬುದ್ಧಿನೋ ಹಿ ಕೇಚಿ ವದೇಯ್ಯುಂ ‘‘ಮಹಾಪಜಾಪತಿಯಾ ಪಠಮಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತತ್ತಾ ಉಭತೋಸಙ್ಘಸ್ಸ ಯಥಾವುಡ್ಢಅಭಿವಾದನಂ ನ ಜಾತಂ. ಗೋತಮೀ ಚೇ ವರಂ ಯಾಚೇಯ್ಯ, ಭಗವಾ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

೪೦೮. ವಿಮಾನೇತ್ವಾತಿ ಅಪರಜ್ಝಿತ್ವಾ.

೪೧೦-೩. ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಾಯೋಪೀತಿ ಕಮ್ಮಾರಹಾಪಿ. ಆಪತ್ತಿಗಾಮಿನಿಯೋಪೀತಿ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನಾಯೋಪಿ. ದ್ವೇ ತಿಸ್ಸೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋತಿ ದ್ವೀಹಿ ತೀಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ. ‘‘ಮನೋಸಿಲಿಕಾಯಾ’’ತಿ ಪಾಠೋ.