೧. ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ

ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮದ್ವಾದಸಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೪. ಅಸಮ್ಮುಖಾ ಕತಂ ಹೋತೀತಿಆದಯೋ ತಿಕಾ ಕೇವಲಂ ದೇಸನಾಮತ್ತಮೇವ. ನ ಹಿ ತೀಹಿ ಏವ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮೋಧಾನೇಹಿ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ, ಏಕೇನಪಿ ಹೋತಿ ಏವ, ಅಯಮತ್ಥೋ ‘‘ತಿಣ್ಣಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿಪಾಳಿಯಾ (ಚೂಳವ. ೬) ಸಾಧೇತಬ್ಬೋ. ‘‘ಅಪ್ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಕತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಲಜ್ಜಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಕಣ್ಹಪಕ್ಖೇ ‘‘ಅದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ‘‘ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಇದಂ ದ್ವಯಂ ಪರತೋ ‘‘ತೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಸಙ್ಘೋ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕರೇಯ್ಯ. ಅಧಿಸೀಲೇ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಿರುಜ್ಝತಿ, ಅದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಂ ಆಪನ್ನೋ ಹಿ ‘‘ಅಧಿಸೀಲೇ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ. ಯುತ್ತಮೇತಂ, ಕತ್ತು ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಏತ್ಥ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬೋ. ಏತ್ಥಾಹ ಉಪತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ‘‘ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಹಿ ವಿಸೇಸೇನ ಭಣ್ಡನಕಾರಕತ್ತಂ ಅಙ್ಗ’ನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಪಾಳಿಯಾ ಆಗತನಿದಾನೇನ ಯುಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬತ್ತಿಕೇಸುಪಿ ಭಣ್ಡನಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಭಣ್ಡನಪಚ್ಚಯಾ ಆಪನ್ನಾಪತ್ತಿವಸೇನ ಇದಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ‘ಅಧಿಸೀಲೇ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ವಾ ಚೋದನಾಸಾರಣಾದಿಕಾಲೇ ಭಣ್ಡನಪಚ್ಚಯಾ ಆಪನ್ನಾಪತ್ತಿವಸೇನೇವ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ, ನ ಕೇವಲಂ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಪಚ್ಚಯಾ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಯಾ’ತಿ ಏತ್ತಕಮತ್ತಂ ವತ್ವಾ ಪರತೋ ‘ಅಧಿಸೀಲೇ ಪಾರಾಜಿಕಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ಅಜ್ಝಾಚಾರಾ’ತಿ ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಅಧಿಸೀಲೇ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ’ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಸನ್ಧಾಯಾ’’ತಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ಲಿಖಿತಂ. ಇದಂ ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ ಪುರಿಮವಚನೇನ ಸಮೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಪಾರಾಜಿಕಪದಂ ಅತ್ಥುದ್ಧಾರವಸೇನ ವುತ್ತಂ ಸಿಯಾ, ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ‘‘ಅದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿಯಾ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತತ್ಥ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿ ಅತ್ಥುದ್ಧಾರವಸೇನ ವುತ್ತಾ ಸಿಯಾ. ಯತೋ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ‘‘ಅಧಿಸೀಲೇ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ’ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಸನ್ಧಾಯಾ’’ತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ಲಿಖಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ಸಕಲೇನ ನಯೇನ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪನ್ನಭಣ್ಡನಹೇತು ನ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ ಪಯೋಜನಾಭಾವಾ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಪಚ್ಚಯಾ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಸಿದ್ಧೋ ಹೋತಿ. ನ, ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ‘‘ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೫) ವಚನತೋತಿ ಚೇ? ನ, ಏಕೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸಪಿ ದೇಸನಾಗಾಮಿನಿವೋಹಾರಸಮ್ಭವತೋ,

ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸನ್ತಜ್ಜನಂ ಕರೀಯತಿ, ತಂ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ನಿಸ್ಸಾಯ ತೇ ವತ್ಥಬ್ಬನ್ತಿ ನಿಸ್ಸಿಯತಿ ಭಜಾಪಿಯತಿ ನಿಯಸ್ಸೋ, ತಂ ನಿಯಸಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಯೇನ ತತೋ ಆವಾಸತೋ, ಗಾಮತೋ ಚ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತಿ ಕುಲದೂಸಕಂ, ತಂ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಅಕ್ಕುಟ್ಠಗಹಟ್ಠಸಮಈಪಮೇವ ಪಟಿಸಾರಿಯತಿ ಸೋ ಅಕ್ಕೋಸಕೋ ಪಚ್ಛಾ ಪೇಸಿಯತಿ, ತಂ ಪಟಿಸಾರಣೀಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಯೇನ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಭೂಮಿತೋ ಉಕ್ಖಿಪಿಯತಿ. ಛಡ್ಡೀಯತಿ ಸಾತಿಸಾರೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ, ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೧೧. ‘‘ನಿಸ್ಸಾಯ ತೇ ವತ್ಥಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಗರುನಿಸ್ಸಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ನ ಇತರನ್ತಿ.

೨೧. ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ‘‘ತೇಸು ವಿಬ್ಭನ್ತೇಸುಪಿ ಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತುಂ ಅನುಞ್ಞಾತಮ್ಪಿ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನ್ತಾನಂಯೇವಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಸಮ್ಮುಖಾ ವುತ್ತಮೇವ ಗಿಹಿಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ನಾಮ. ಪರಮ್ಮುಖಾ ವುತ್ತಂ ದೇಸನಂ ಗಚ್ಛತಿ.

೪೧. ಖಮಾಪೇನ್ತೇನ ‘‘ಖಮಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಮತ್ತಮೇವ, ನ ಉಕ್ಕುಟಿಕಾದಿಸಾಮೀಚಿನಾ ಪಯೋಜನನ್ತಿ. ಅನುದೂತನ್ತಿ ಸಹಾಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೦. ಅದಸ್ಸನೇಯೇವ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ನ ಅಞ್ಞಥಾ. ‘‘ತಜ್ಜನೀಯಾದಿಕರಣಕಾಲೇ ಆಪತ್ತಿಂ ರೋಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಅದಸ್ಸನೇ, ಅಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮೇ ವಾ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾದಿಅಙ್ಗೇಹಿ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಾದೀಸು ಅಯಂ ಪಕಿಣ್ಣಕವಿನಿಚ್ಛಯೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಕಿಂ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ, ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿಂ ಮೂಲಂ, ಕಿಂ ವತ್ಥು, ಕಿಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ, ಕಸ್ಮಾ ‘‘ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ? ಕಿಂ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸತಿ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿ. ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿಂ ಮೂಲನ್ತಿ ಸಙ್ಘೋ ಮೂಲಂ. ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಿಂ ವತ್ಥೂತಿ ಕಲಹಜಾತಾಪತ್ತಿವತ್ಥು. ಕಿಂ ಪರಿಯೋಸಾನನ್ತಿ ಭಾವನಾಪರಿಯೋಸಾನಂ. ಕಸ್ಮಾ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಸಙ್ಘೋ ಕಲಹಕಾರಕಪುಗ್ಗಲಂ ಕಲಹೇ ಚ ಭೇದೇ ಚ ಭಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಖನ್ತಿಯಾ ಜನೇತಿ, ಉಪಸಮೇ ಜನೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಥಂ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಕಥಂ ಅಕತಂ. ಕಿನ್ತಿ ಚ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಕಿನ್ತಿ ಚ ಅಕತಂ. ಕೇನ ಚ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಕೇನ ಚ ಅಕತಂ. ಕತ್ಥ ಚ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಕತ್ಥ ಚ ಅಕತಂ. ಕಾಯ ವೇಲಾಯ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಕಾಯ ವೇಲಾಯ ಅಕತಂ ಹೋತಿ? ಕಥಂ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಸಮಗ್ಗೇನ ಸಙ್ಘೇನ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮೇನ. ಕಥಂ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ವಗ್ಗೇನ ಸಙ್ಘೇನ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮೇನ. ಕಿನ್ತಿ ಚ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ. ಕಿನ್ತಿ ಚ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಕರಣವಿಪತ್ತಿಯಾ. ಕೇನ ಚ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಸಙ್ಘೇನ. ಕೇನ ಚ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಗಣೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ. ಕತ್ಥ ಚ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಙ್ಘೋ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತೇ. ಕತ್ಥ ಚ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಙ್ಘೋ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಸಮ್ಮುಖೀಭೂತೇ. ಕಾಯ ವೇಲಾಯ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಯದಾ ಕಲಹಜಾತಾಪತ್ತಿ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ. ಕಾಯ ವೇಲಾಯ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಯದಾ ಕಲಹಜಾತಾಪತ್ತಿ ನ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ. ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ ಹೋತಿ, ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಅಪತ್ತಕಲ್ಲಂ? ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ ಹೋತಿ, ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ಅಪತ್ತಕಲ್ಲಂ. ಕತಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಕತಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ಅಪತ್ತಕಲ್ಲಂ ಹೋತಿ? ಕಲಹಜಾತಾಪತ್ತಿ ನ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ, ಸೋ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಸಮ್ಮುಖೀಭೂತೋ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಘೋ ವಾ ವಗ್ಗೋ ಹೋತಿ, ಅಸಂವಾಸಿಕೋ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೋ ತಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ, ಅಚೋದಿತೋ ವಾ ಹೋತಿ ಅಸಾರಿತೋ ವಾ, ಆಪತ್ತಿಂ ವಾ ಅನಾರೋಪಿತೋ. ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಪತ್ತಕಲ್ಲಂ ಹೋತಿ, ಇತರೇಹಿ ಸತ್ತಹಾಕಾರೇಹಿ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಸೇಸಕಮ್ಮೇಸೂತಿ.

ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.