೩. ಓವಾದವಗ್ಗೋ

೧. ಓವಾದಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೪೪. ಕಥಾನುಸಾರೇನಾತಿ ಯೋ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕತ್ಥಿಕೋ ಕಿಂಸೀಲೋ ಕಿಂಸಮಾಚಾರೋ ಕತರಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋತಿಆದಿ ಕಥಾನುಸಾರೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಗ್ಗಮಗ್ಗಗಮನೇಪೀತಿ ಅಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಮೋಕ್ಖಗಮನೇಪಿ. ‘‘ಲಕ್ಖಣಪ್ಪಟಿವೇಧಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ’’ತಿ ಅಟ್ಠಗರುಧಮ್ಮಾನುಸಾರೇನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

೧೪೫-೧೪೭. ನಿಸ್ಸೀಮನ್ತಿ ವಿಹಾರೇ ಬದ್ಧಸೀಮತೋ ಅಞ್ಞಂ ಅಬದ್ಧಸೀಮಂ, ಗಾಮಸೀಮಾದಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಸುಪಿನನ್ತೇನಪೀ’’ತಿ ನ ಸಬ್ಬೇಸನ್ತಿ ಇಧ ಬಾಹುಲ್ಲನಯೇನ ವುತ್ತಂ. ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಹಿ ಕೇಚಿ ವೀಸತಿವಸ್ಸಾಪಿ ಅತ್ಥಿ ಅತಿರೇಕವೀಸತಿವಸ್ಸಾಪೀತಿ ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ಮಜ್ಝಿಮಬೋಧಿಕಾಲೇ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ. ‘‘ಸೀಲವಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಚತುಬ್ಬಿಧತ್ತಾ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಸೀಲಮೇವ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಗಣ್ಠಾನುಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ‘‘ಸತಿಸಂವರಾದಯೋ ಇಧ ನಾಧಿಪ್ಪೇತಾ, ತೇನ ವಿಭಙ್ಗಪಾಠಂ ದಸ್ಸೇತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅತ್ಥತೋತಿ ಪಾಳಿಅತ್ಥತೋ. ಕಾರಣತೋತಿ ಕಾರಣೂಪಪತ್ತಿತೋ, ಅಟ್ಠಕಥಾತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಥ ವಾ ಕಾರಣತೋತಿ ಧಮ್ಮತೋ, ತೇನ ಅತ್ಥತೋ ಧಮ್ಮತೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಥ ವಾ ಅತ್ಥತೋತಿ ಫಲತೋ. ‘‘ಕಾರಣತೋತಿ ಹೇತುತೋ. ಧಮ್ಮಪದಮ್ಪಿ ಜಾತಕೇನ ಸಹಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇತುನ್ತಿ ‘‘ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪುಟ್ಠೇನ ‘‘ನ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕಥೇತುಂ. ‘‘ನ ಖೋ ಪನ ತಂ ಭಗವನ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಾಠೋ. ‘‘ನ ಖೋ ಪನೇತ’’ನ್ತಿ ಚ ಲಿಖನ್ತಿ, ತಂ ನ ಸುನ್ದರಂ. ‘‘ಕಾಸಾಯವತ್ಥವಸನಾಯಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಪಾರಾಜಿಕಾಯಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಮೇವ ವುತ್ತಂ. ಮೇಥುನೇನ ಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀದೂಸಕೋ ಹೋತಿ.

೧೪೮-೯. ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ನಾಮ ಪರಿವತ್ತಲಿಙ್ಗಾ, ಪಞ್ಚಸತಾ ಸಾಕಿಯಾನಿಯೋ ವಾ. ‘‘ಧಮ್ಮದೇಸನಾಪತ್ತಿಮೋಚನತ್ಥಂ ಪನಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಮಾತುಗಾಮಗ್ಗಹಣೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಭಿಕ್ಖುನೀಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸಿದ್ಧಂ. ಭಿಕ್ಖುನಿಗ್ಗಹಣೇನ ಪನ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಿರಿಯಂ ತರಣಸಿಕ್ಖಾಪದೇ (ಪಾಚಿ. ೧೮೭-೧೯೦) ಸಙ್ಗಹಿತೋ, ನ ಅಞ್ಞತ್ಥ. ‘‘ಓಸಾರೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಪಾಳಿಪಾಠೋ, ಪಾಳಿ ಓಸಾರೇತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಓಸಾರೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಪಾಳಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ವನ್ದಿತೇ ದೋಸಾಭಾವತೋ ಬಹೂಸು ಏಕಾಯ ವನ್ದಿತೇ ವಟ್ಟತೀತಿ ಚೇ? ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ನತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾಯೇವ ಕತ್ತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ನಿಸಿನ್ನಾಯಾತಿ ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ನಿಸಿನ್ನಾಯಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ನ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಗನ್ತುಕಾಮಾತಿ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಗನ್ತುಕಾಮಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಧ ನಾಧಿಪ್ಪೇತಾ, ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತುಕಾಮಾವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯತೋ ಪನಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀವಿಹಾರತೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀವಿಹಾರೇ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ‘‘ಓವಾದದಾಯಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ವಚನತೋ ಓವಾದದಾಯಕೇಹೇವ ಸಭಿಕ್ಖುಕೋ ಆವಾಸೋ ಹೋತಿ, ನ ಸಬ್ಬೇಹೀತಿ ಆಪನ್ನೋ, ತಥಾಪಿ ಅಸತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೇ ಓವಾದಸಂವಾಸಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಯಾಚನತ್ಥಾಯ ಅವಸ್ಸಂ ಗನ್ತಬ್ಬತ್ತಾ ಅಞ್ಞೇಹಿಪಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸಭಿಕ್ಖುಕೋಪಿ ಸಭಿಕ್ಖುಕೋ ಏವಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಾ ರಕ್ಖಿತಬ್ಬಾತಿ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದಾಪತ್ತಿ ರಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ. ಕಸ್ಮಾ? ಆಪದಾಸು ಹೀತಿಆದಿ. ‘‘ಅಯಂ ಉಪೋಸಥೋ ಚಾತುದ್ದಸಿಕೋತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಮ್ಪಿ ತೇರಸಿಯಂಯೇವ, ಏತರಹಿ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಚಾತುದ್ದಸಿಯಂಯೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕದಾ ಅಯ್ಯ ಉಪೋಸಥೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ. ‘‘ಜಾಯಾಯೋ ವಾ ಜಾರಿಯೋ ವಾ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವುತ್ತಂ ಕಿರ. ‘‘ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಚೇ, ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ಪಾಠೋ. ದ್ವೇ ತಿಸ್ಸೋತಿ ದ್ವೀಹಿ ತೀಹಿ. ಏಕತೋ ಆಗತಾನಂ ವಸೇನ ‘‘ತಾಹೀ’’ತಿ ಬಹುವಚನಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಏಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾ ಬಹೂ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾ ಬಹೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇಹಿ ಓವಾದತ್ಥಾಯ ಪೇಸಿತಾ’’ತಿ ವಚನಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೋ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಚ ಅಯ್ಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತೋ. ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಚ ಅಯ್ಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಚಾ’ತಿಆದಿ ನಾನಾಉಪಸ್ಸಯೇಹಿ ಪೇಸಿತಾಯ ವಚನ’’ನ್ತಿ ಚ ‘‘ಅಪರಿಪುಣ್ಣಸಙ್ಘಪುಗ್ಗಲನಾನಾವಾಸದುತಿಯವಚನವಸೇನ ಪಞ್ಚಕ್ಖತ್ತುಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನಂ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಚ ಲಿಖಿತಂ. ಯಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ನ ಪವತ್ತತಿ, ತತ್ಥಾಪಿ ಯಾಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಯೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ, ತೇನ ‘‘ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ ಸಮ್ಮತೋ’’ತಿಆದಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಅತ್ಥಿ ಚೇ ಸಮ್ಮತೋ, ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ. ‘‘ಸಯಮೇವ ಚೇ ಸಮ್ಮತೋ, ಅಹ’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಸಮ್ಮತೋ ವಾ ಓವಾದಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೋ ವಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸತಿ, ಅಞ್ಞೇನ ಆರೋಚಾಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏಕೇ, ‘‘ಅತ್ತನಾಪಿ ಆರೋಚೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚ ವದನ್ತಿ. ಕೇಸುಚಿ ಪೋತ್ಥಕೇಸು ‘‘ಅಯ್ಯಾನಂ ಪವಾರೇತೀ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ, ಏವಂ ಸತಿ ‘‘ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಪವಾರೇಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಪೋತ್ಥಕೇ ನತ್ಥಿ.

ಓವಾದಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಅತ್ಥಙ್ಗತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೫೩. ಮುನಾತೀತಿ ಜಾನಾತಿ. ಅನ್ತರಧಾಯತಿಪೀತಿ ಏತ್ಥ ತದುತ್ತಮಂ ಚೇ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಯಂ ವಿಚಿತ್ತಂ ವಾ, ತದತ್ಥಞ್ಚ. ತಗ್ಘ ಕಾರಣಂ. ಸಹ ಉಪ್ಪಾದಮನನ್ತರಾ ಕಿರಿಯಾ. ಯಮಾ ಚ ತೇ ಮನಸಾ ಕತತ್ರ ನೇತ್ವಾತಿ. ಯಥಾ ಪಾತೋ ಸಿಯಾ ಪಾತೋ ಭವಂ ಪಾತೋವ ಉದಕತೋ ಉಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಠಿತಂ, ತಥಾ ವಿರೋಚಮಾನಂ ಅಙ್ಗೀರಸಂ ಬುದ್ಧಂ ಪಸ್ಸ, ನ ಕೇವಲಂ ಪದುಮಂ ವಿಯ, ವಿರೋಚಮಾನಂ ತಪನ್ತಮಾದಿಚ್ಚಮಿವನ್ತಲಿಕ್ಖೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಥ ವಾ ಅಙ್ಗೀರಸಂ ಬುದ್ಧಂ ಪದುಮಂವ ವಿರೋಚಮಾನಂ ಸೂರಿಯಂವ ತಪನ್ತಂ ಪಸ್ಸ ಬುದ್ಧಂ. ಯಥಾ ಪಾತೋ ಸಿಯಾ ಫುಲ್ಲಮವೀತಗನ್ಧಂ ಕೋಕನುದಸಙ್ಖಾತಂ ಪದುಮಂ ಪಸ್ಸಸಿ, ತಥಾ ವಿರೋಚಮಾನಂ ಅಙ್ಗೀರಸಂ ಬುದ್ಧಂ ಪಸ್ಸ. ಉಭಯೇನೇವ ಹಿ ಭಗವತೋ ಕನ್ತಿ ದೀಪಿತಾತಿ ಕತ್ವಾ ದೀಪಿತಗುಣಸುಭಂ ಬುದ್ಧಂ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ತಂ ಕನ್ತಿಂ ಪೂಜೇಯ್ಯ. ಪೂಜನೇಯ್ಯತೋಪಿ ವೀತಿನಾಮೇಯ್ಯ ಇತಿ ಲಕ್ಖಯೇ. ‘‘ಏಕತೋ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯಾ’’ತಿ ಪಾಳಿ.

೧೫೬. ‘‘ಏಕತೋ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾನ’’ನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಪಾಠೋ. ‘‘ಅಭಬ್ಬೋ ತ್ವ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನತೋ ಅನುಕಮ್ಪಾವಸೇನ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದಿಂ ಸಙ್ಘಿಕಾ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತಿ. ಅಭಬ್ಬೋ ಹಿ ಥೇರೋ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ತಂ ಕಾತುಂ, ಗವೇಸಿತಬ್ಬಾವ ಏತ್ಥ ಯುತ್ತೀತಿ ಕೇಚಿ. ಥೇರೇನ ಸಿಕ್ಖಾಪದಪಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಕತನ್ತಿ ಮಮ ತಕ್ಕೋ.

ಅತ್ಥಙ್ಗತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೬೨. ‘‘ಏಕರತ್ತಮ್ಪಿ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೧೬೧) ವಚನತೋ ಯತ್ಥ ರತ್ತಿಯಂ ನ ವಸನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಓವದಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏಕೇ. ಯದಿ ಏವಂ ಸಙ್ಕೇತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಓವದಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಿದ್ಧಂ. ‘‘ತತೋ ಅದ್ಧಯೋಜನೇಯೇವ ಸಭಿಕ್ಖುಕೋ ಆವಾಸೋ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ ಚೇ ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಓವದಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಚ ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೋತುಕಾಮೋ, ‘‘ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ, ತಞ್ಚ ನ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಹೇಟ್ಠಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಪನ ‘‘ಏಕರತ್ತಮ್ಪೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಪಸ್ಸಯಂ ಹೋತಿ, ನ ಉಪಸ್ಸಯಸಙ್ಖೇಪೇನ ಕತಮತ್ತೇನಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಯತ್ಥ ವಾಸೂಪಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ, ಸೋ ಉಪಸ್ಸಯಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತತ್ಥ ನ ಗನ್ತ್ವಾ ಓವಾದೋ ದಾತಬ್ಬೋ. ಏಕಾವಾಸೇ ದಿವಾ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏಕೇ, ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಯುತ್ತತರಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಆಮಿಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೬೪. ‘‘ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸಙ್ಘೇನ ಅಸಮ್ಮತ’’ನ್ತಿ ಪಾಳಿವಚನತೋ, ‘‘ಸಮ್ಮತೇನ ವಾ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ಭಾರಂ ಕತ್ವಾ ಠಪಿತೋ’’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನತೋ ಚ ಅಟ್ಠಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಮ್ಮತೇನ ವಾ ವಿಪ್ಪವಸಿತುಕಾಮೇನ ‘‘ಯಾವಾಹಂ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಾವ ತೇ ಭಾರೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಠಪಿತೋ, ತಸ್ಸಾಭಾವತೋ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ತಥೇವ ಭಾರಂ ಕತ್ವಾ ಠಪಿತೋ ಅಟ್ಠಹಿ ಗರುಧಮ್ಮೇಹಿ ಓವದಿತುಂ ಲಭತಿ, ಪಗೇವ ಅಞ್ಞೇನ ಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಸಿದ್ಧಂ. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಅಸಮ್ಮತೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಓವದೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ಪಗೇವ ಭಾರಂ ಕತ್ವಾ ಅಟ್ಠಪಿತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಭಯಗಿರಿವಾಸೀನಮ್ಪಿ ಇದಮೇವ ಮತಂ, ಅನುಗಣ್ಠಿಪದೇ ಪನ ಇಮಂ ನಯಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ನತ್ಥಿ ಕೋಚೀ’’ತಿಆದಿನಾ ‘‘ಏತರಹಿ ಓವಾದಕೋ ಅಸಮ್ಮತೋ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ ನಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಯಂ ಪನ ಅನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ ‘ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸಙ್ಘೇನ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಅಸಮ್ಮತಂ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಗ್ಗಹಂ ಕರೋಥ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಓವದಥ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಕರೋಥ ಫಾಸುವಿಹಾರನ್ತಿ ಏವಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಠಪಿತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ, ತತೋ ಸೋ ಥೇರೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಓವದತಿ, ಏವರೂಪಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಅಸಮ್ಮತನ್ತಿ, ತತ್ರ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ ಪನ ‘‘ಅಸಮ್ಮತೋ ಗಾಮಂ ಓವಾದತ್ಥಾಯ ಆಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿವಚನಂ ದೇನ್ತೋ ಸಙ್ಘಾನುಮತಿಯಾ, ನ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಅನುಗಣ್ಠಿಪದಮತೇನ ಸಮೇತಿ, ಅನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತವಚನಂ ತೇನ ಸಮೇತಿ, ತಞ್ಚ ಪಾಳಿವಚನಂ, ನ ಹಿ ಓವಾದಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೋ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಕೋ ವಾ ‘‘ಪಾಸಾದಿಕೇನ ಸಮ್ಪಾದೇತೂ’’ತಿ ವಚನಮತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಹೋತೀತಿ ಚೇ, ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋಪಿ ತತ್ತಕೇನ ವಚನೇನ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಹೋತೀತಿ ಚೇ, ಯಂ ವುತ್ತಂ ಗಣ್ಠಾನುಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ‘‘ಅಸಮ್ಮತೋ ನಾಮ ಅಸಮ್ಮತಭಾವೇನ ‘ಬಹುಸ್ಸುತೋ ತ್ವಂ ಓವದಾಹೀ’ತಿ ಸಙ್ಘೇನ ಭಾರಂ ಕತ್ವಾ ಠಪಿತೋ’’ತಿ. ಏತ್ಥ ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನ ಕಿಂ ಪಯೋಜನಂ. ಅನುಗಣ್ಠಿಪದೇಯೇವ ‘‘ಅಭಯಗಿರಿವಾಸೀ ವದತೀತಿ ಸುತ್ವಾ ಸಮ್ಮತೇನ ವಾ ಆಣತ್ತೋ ಓವದಿತುಂ ಲಭತೀತಿ ಧಮ್ಮಸಿರಿತ್ಥೇರೋ ಪಚ್ಛಾ ಅನುಜಾನಾತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕಿಂ ಬಹುಕಾಯ. ‘‘ಪಾಸಾದಿಕೇನ ಸಮ್ಪಾದೇತೂ’’ತಿ ಏತ್ತಕಮತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ ಹೋತಿ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಭಾರಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಿಂ ಪಯೋಜನಂ, ತತ್ತಕಮ್ಪಿ ವತ್ತುಂ ಅಞ್ಞೋ ನ ಲಭತಿ, ತೇನ ಚ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಠಪೇತ್ವಾ ಬಾಲಂ ಗಿಲಾನಂ ಗಮಿಕಂ ಅವಸೇಸೇಹಿ ಓವಾದಂ ಗಹೇತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೪೧೪) ಅಯಂ ಪಾಳಿ ವಿರುಜ್ಝೇಯ್ಯ. ಕಥಂ? ತಸ್ಸ ಹಿ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಓವಾದೋ ನ ಪಚ್ಚಾಹರಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೪೧೫) ಚನತೋ ಸಮ್ಮತಾಸಮ್ಮತಭಾವೇನ ನತ್ಥಿ ಕೋಚೀತಿ ‘‘ಪಾಸಾದಿಕೇನ ಸಮ್ಪಾದೇತೂ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ, ವದನ್ತೋ ಚ ಇಧ ಪಠಮೇನ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ ಹೋತೀತಿ. ಹೋತು ಅಸಮ್ಮತತ್ತಾ, ಅಕತಭಾರತ್ತಾ ಚ. ಇಮಸ್ಸ ಚ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕತ್ತೇ ಇಮಸ್ಸ ಖೀಯನೇನ ದುಕ್ಕಟಂ ಸಿಯಾ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಅನಿಟ್ಠಂ, ತಸ್ಮಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಅಯಮೇತ್ಥ ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ ನಾಮಾ’’ತಿ ಅವುತ್ತತ್ತಾ ತಥಾ ಭಾರಂ ಕತ್ವಾ ಠಪಿತೋ ಓವದಿತುಂ ಲಭತಿಯೇವ, ನಾಞ್ಞೋತಿ ಆಚರಿಯೋ.

ಆಮಿಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಚೀವರದಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೬೯. ಸಾದಿಯಿಸ್ಸಸೀತಿ ಪುಚ್ಛಾ.

ಚೀವರದಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬. ಚೀವರಸಿಬ್ಬನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೭೬. ವಞ್ಚೇತ್ವಾತಿ ‘‘ತವ ಞಾತಿಕಾಯಾ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಏಕಿಸ್ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ’’ತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ವತ್ವಾ, ತೇ ಹಿ ‘‘ಏಕಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಸನ್ತಕಸಞ್ಞಿನೋ ಸಿಬ್ಬೇಸುಂ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ‘‘ಚೀವರಂ ನಾಮ ಛನ್ನಂ ಚೀವರಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಚೀವರ’’ನ್ತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ಪಾಳಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಚೀವರನ್ತಿ ಯಂ ನಿವಾಸೇತುಂ ವಾ ಪಾರುಪಿತುಂ ವಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಂ ಪಚ್ಛಿಮ’’ನ್ತಿ ಚ ಲಿಖಿತಂ, ಸೋ ಪಮಾದಲೇಖೋ.

ಚೀವರಸಿಬ್ಬನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೭. ಸಂವಿಧಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೮೧. ತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ದೂಸಯಿಂಸೂತಿ ವಿಪರಿಣಾಮೋ ಕಾತಬ್ಬೋ.

೧೮೨-೪. ಸಮ್ಪದನ್ತೀತಿ ಪದಸಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ವುತ್ತನಯೇನೇವಾತಿ ‘‘ಸಮ್ಪತನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಸಮ್ಪಾತೋ’’ತಿಆದಿನಾ. ಪದಗತೇ ಉಪಚಾರೋ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ಅಚ್ಚಾಸನ್ನತ್ತಾ ಮಿಸ್ಸಂ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ. ಕುಕ್ಕುಟವಸ್ಸಿತಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ. ‘‘ತಮ್ಪಿ ವೋಹಾರೇನಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ‘‘ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ತಥಾ ಸನ್ನಿವೇಸೋ ಹೋತೀತಿ ಕತ್ವಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ನ ಪಮಾದಲೇಖೋ’’ತಿ ಚ, ‘‘ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ವುತ್ತಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ, ತತೋ ಉದ್ಧಂ ಅದ್ಧಯೋಜನಲಕ್ಖಣಸಮ್ಪತ್ತಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿ ಕಿರಾಯಂ…ಪೇ… ನ ವದನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ದುದ್ದಸಞ್ಹೇತ್ಥ ಕಾರಣಂ. ಕತರಂ ಪನ ತನ್ತಿ? ‘‘ಗಚ್ಛಾಮಾತಿ ಸಂವಿದಹತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ‘‘ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ತಮಾನವಚನನ್ತಞ್ಚ, ಅಮಗ್ಗೇ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಾದಿಮ್ಹಿ ನ ಸಮ್ಭವತಿಯೇವ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅನ್ತರಘರಾದಿಮ್ಹಿ ಮಗ್ಗಸಙ್ಖೇಪಗಮನತೋ, ಉಚ್ಚಾಸಯನಾದಿಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನತ್ತಾ ಚ. ನ ತಿತ್ಥಿಯಸೇಯ್ಯಾಯ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾವಾಸತ್ತಾ. ದ್ವಾರೇತಿ ಸಮೀಪತ್ಥೇ ಭುಮ್ಮಂ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಪುನ ‘‘ರಥಿಕಾಯಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೇಸಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಏತ್ಥನ್ತರೇ ಸಂವಿದಹಿತೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ ಆಗತತ್ತಾ ನ ಸಮೇತಿ. ‘‘ಗಾಮನ್ತರೇ’’ತಿ ವಚನತೋ ಅಞ್ಞಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರೋಕ್ಕಮನೇ ಏವ ಆಪತ್ತಿ. ‘‘ಅದ್ಧಯೋಜನೇ’’ತಿ ವಚನತೋ ಅತಿಕ್ಕಮನೇಯೇವ ಯುತ್ತಂ.

೧೮೫. ರಟ್ಠಭೇದೇತಿ ವಿಲೋಪೇ. ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ ‘‘ತಯೋಪಿ ಸಙ್ಕೇತಾ ಕಾಲದಿವಸಮಗ್ಗವಸೇನ, ತತ್ಥ ಪಚ್ಛಿಮೇನೇವ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನಾ’’ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಚೇ, ಆಪತ್ತಿಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸಂವಿಧಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೮. ನಾವಾಭಿರುಹನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೮೯. ನದಿಯಾ ಕುತೋ ಗಾಮನ್ತರನ್ತಿ ಚೇ? ‘‘ಯಸ್ಸಾ ನದಿಯಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಗಾಮನ್ತರಗಣನಾಯಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಗಾಮತಿತ್ಥೇ ಆರುಳ್ಹೋ, ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಗಾಮಗಣನಾಯ. ‘‘ಮಾತುಗಾಮೋಪಿ ಇಧ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ತಕ್ಕೋ, ತೇನೇವ ‘‘ಉಭಯತ್ಥ ಏಕತೋ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ದುಕ್ಕಟಂ, ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಚ ನ ವುತ್ತಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಅಞ್ಞೇಸುಪಿ ಏವರೂಪೇಸು.

೧೯೧. ‘‘ಲೋಕಸ್ಸಾದಮಿತ್ತಸನ್ಥವವಸೇನ ಕೇಳಿಪುರೇಕ್ಖಾರಾ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ ಲೋಕವಜ್ಜನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ? ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ‘‘ಕೇಳಿಪುರೇಕ್ಖಾರಾ’’ತಿ ವಚನಂ ಯೇಭುಯ್ಯತಾಯ ವುತ್ತಂ. ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ ಚ ‘‘ತೀಣಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ತಿಸ್ಸೋ ವೇದನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಸಂವಿದಹನಕಾಲೇ ವಾ ಕೇಳಿಪುರೇಕ್ಖಾರೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಂವಿದಹತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಗಾಮನ್ತರೋಕ್ಕಮನೇ, ಅದ್ಧಯೋಜನಾತಿಕ್ಕಮೇ ವಾ. ಕುಸಲಚಿತ್ತೋ ವಾ ಹೋತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತೋ, ಚೇತಿಯಾದೀನಿ ವಾ ಪಸ್ಸನ್ತೋ, ಅಬ್ಯಾಕತಚಿತ್ತೋ ವಾ ಹೋತಿ ಕಿಲಮಥವಸೇನ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋತಿ ತಿಚಿತ್ತಾನಿ ಗಹಿತಾನೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ನಾವಾಭಿರುಹನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯. ಪರಿಪಾಚಿತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೯೨. ಚೇಟಕೇತಿ ದಾರಕೇ. ತರುಣಪೋತಕೇತಿ ಪೋರಾಣಾ. ‘‘ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಕ್ಖುಪಚ್ಛೇದಾಯ ಇದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಪಞ್ಚ ಭೋಜನೇಯೇವಾಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ.

೧೯೪-೭. ನಿಪ್ಫಾದಿತನ್ತಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ನ ಹೋತಿ, ಕಿನ್ತು ಪರಿಕಥಾದೀಹಿ, ತಸ್ಮಾ ಇಮಿನಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಅನಾಪತ್ತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಕಥಾನುಸಾರೇನ ತತ್ಥ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಇದಂ ಪರಿಪಾಚಿತಂ ನ ಹೋತಿ, ವಟ್ಟನ್ತೀ’’ತಿ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತತ್ತಾತಿ ಧಮ್ಮಸಿರಿತ್ಥೇರೋ, ಉಪತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘ಇತರಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಪೋರಾಣಗಣ್ಠಿಪದೇ ಪನ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ದೇವದತ್ತೋ ಪಕತಿಯಾ ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖುನಿಪರಿಪಾಚಿತಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇಮಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ನಿದಾನಂ ಕತ್ವಾ ಇದಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಪರಿಪಾಚಿತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ರಹೋನಿಸಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೯೮. ‘‘ಉಪನನ್ದಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಚಾ’’ತಿ ಪಾಠೋ.

ರಹೋನಿಸಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಮತ್ತೋ ವಣ್ಣನಾಕ್ಕಮೇನ ಓವಾದವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.