೬. ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೧೫. ಪರಿಕ್ಖಾರಾನನ್ತಿ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಏಕಸಾಟಕನ್ತಿ ಭಾವನಪುಂಸಕಂ, ‘‘ಅಞ್ಞಾತಕೋ ಮೋಘಪುರಿಸಾ’’ತಿ ವಚನೇನ ಪವಾರಿತೋಪಿ ಅದಾತುಕಾಮೋ ಅಞ್ಞಾತಕೋ ಅಪ್ಪವಾರಿತಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞಥಾ ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಪವಾರಿತಾನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ವಿರುಜ್ಝತಿ.

೫೧೭. ನೇವ ತಾವ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬಂ, ನ ಭಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅನಚ್ಛಿನ್ನಾನಂ ಚೀವರಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಾನಂ ಅತ್ಥಿತಾಯ, ತತ್ಥ ಪಚ್ಚಾಸಾಸಬ್ಭಾವತೋ ಚ. ಪಚ್ಚಾಸಾ ಕಿತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ರಕ್ಖತೀತಿ? ಯಾವ ಗಾಮನ್ತರಾ, ಯಾವ ಅದ್ಧಯೋಜನಾತಿ ಏಕೇ. ಯಾವ ದಸ್ಸನಸವನೂಪಚಾರಾತಿ ಏಕೇ. ಯಾವ ಅಞ್ಞೇ ನ ಪಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಏಕೇ. ಯಾವ ಪಚ್ಚಾಸಾ ಛಿಜ್ಜತೀತಿ ಏಕೇ. ಯಾವ ಸಾಖಾಪಲಾಸಪರಿಯೇಸನಭಞ್ಜನಸಜ್ಜನಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದಾತಿ ಏಕೇ. ಇದಂ ಸಬ್ಬಂ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ಯುಜ್ಜತಿ. ಕಥಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಚೇ? ‘‘ಸಚೇ ಪನ ಏತೇಸಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾನಂ ಗಿಹಿವತ್ಥಾದೀನಂ ಭಿಸಿಛವಿಪರಿಯನ್ತಾನಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ತೇನ ತಿಣೇನ ವಾ ಪಣ್ಣೇನ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಆಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನತೋ.

ನ ತಾವ ಥೇರಾನಂ ದಾತಬ್ಬಾನೀತಿ ನ ತಾವ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ದಾತಬ್ಬಾನಿ, ಯದಾ ಥೇರಾ ‘‘ದೇಥಾವುಸೋ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತದಾ ದಾತಬ್ಬಾನಿ. ‘‘ಏವಂ ಸತಿ ದಹರಾಪಿ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಭಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ನ ಅಞ್ಞಥಾ. ‘ಯೇಹಿ ಕೇಹಿಚಿ ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ ಹೋತೀ’ತಿ ಹಿ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಆಚರಿಯೋ ಪನ ಏವಂ ವದತಿ ‘‘ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾಪಿ ದಾತುಂ ಲಭನ್ತೀ’’ತಿ. ತಥಾ ಹಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಪರಿಭೋಗಜಿಣ್ಣಂ ವಾ’ತಿ ಏತ್ಥ ಚ ‘ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಾನಂ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾದೀನಂ ಅತ್ತನಾ ತಿಣಪಣ್ಣೇಹಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ದಿನ್ನಚೀವರಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತೀ’ತಿ ವತ್ತುಂ ಯುಜ್ಜತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಥಾಪಿ ಸಿಯಾ ಆಚರಿಯಾದೀಹಿ ‘‘ಆಹರಾವುಸೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇಯೇವ, ನಾವುತ್ತೇತಿ, ನ, ‘‘ಕೇಹಿಚಿ ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ವುತ್ತಲೇಸತೋ ದುತಿಯಲೇಸಸ್ಸ ಅವಿಸೇಸಭಾವಪ್ಪಸಙ್ಗತೋತಿ. ಅಥ ಕಿಮತ್ಥಂ ‘‘ನ ತಾವ ಥೇರಾನಂ ದಾತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಚೇ? ಯಾವ ಥೇರಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಸಾಖಾಪಲಾಸಾನಿ ಭಞ್ಜತಿ, ತಾವ ನ ದಾತಬ್ಬಾನಿ, ತತೋ ತಾನಿ ಥೇರುದ್ದಿಸ್ಸಕಾನಿ ಸಾಖಾಪಲಾಸಾನಿ ಸಯಂ ಪರಿದಹಿತ್ವಾ ವಿನಾಪಿ ಥೇರಾಣತ್ತಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ದಾತಬ್ಬಾನಿ, ಭೂತಗಾಮಪಾತಬ್ಯತಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ನ ಹೋತಿ ಸತ್ಥುನಾಪಿ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ. ‘‘ತಿಣೇನ ವಾ ಪಣ್ಣೇನ ವಾ’’ತಿ ಹಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಕಪ್ಪಿಯಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ಚೇ? ನ, ‘‘ತದಲಾಭೇ ನ ತ್ವೇವ…ಪೇ… ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಚನವಿರೋಧತೋ. ಏತ್ಥಾಹ – ದುಕ್ಕಟಭಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯವತ್ಥು ಚೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ತದಲಾಭೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯವತ್ಥು ಸಙ್ಘಿಕಂ, ತದಲಾಭೇ ಪಾರಾಜಿಕವತ್ಥುಪಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾತಿ? ನ, ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ ಲೋಕವಜ್ಜತ್ತಾ. ಅಪಿಚ ನ ಸಬ್ಬಂ ಭೂತಗಾಮಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯವತ್ಥುಮೇವ, ತತೋ ದುಕ್ಕಟಾದಿವತ್ಥುಪಿ ಅತ್ಥಿ, ಅನಾಪತ್ತಿವತ್ಥುಪಿ ಕಾಲೋದಿಸಕಂ, ತಸ್ಮಾ ಇದಂ ತದಾ ಅನಾಪತ್ತಿವತ್ಥುಕನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ಭಿಕ್ಖು ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೋ ನಟ್ಠಚೀವರೋ ಹೋತೀತಿ? ಏತ್ತಾವತಾ ನಗ್ಗೋ ಹೋತೀತಿ ಏಕೇ. ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಪಚ್ಛಿಮಭಾವೇನ, ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಪಚ್ಛಿಮಮಾದಿಂ ಕತ್ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತೀತಿ ಏಕೇ. ನಿವಾಸನಪಾರುಪನುಪಗಾಭಾವೇನಾತಿ ಏಕೇ. ತಿಚೀವರಾಭಾವೇನಾತಿ ಏಕೇ. ಸನ್ತರುತ್ತರಪರಮಾಭಾವೇನಾತಿ ಏಕೇ. ಅಯಂ ಏಕೇವಾದೋ ಯುತ್ತೋ ‘‘ಸನ್ತರುತ್ತರಪರಮಂ ತತೋ ಚೀವರಂ ಸಾದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಹಿ ವಚನತೋ, ತಸ್ಮಾ ಸನ್ತರುತ್ತರೇ ಸತಿ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಪಚ್ಛಿಮಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಲಾಭೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ. ಯದಿ ಏವಂ ‘‘ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯ’’ನ್ತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಚೇ? ತನ್ನ, ತದತ್ಥಸಿದ್ಧಿತೋ ನಾನತ್ಥತ್ತಾ ಧಾತೂನಂ. ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಯಥಾ ಹಿ ‘‘ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿವಿಞ್ಞಾಪೇಸೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೩೬) ವುತ್ತೇ ಪವತ್ತೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಥಾ ಇಧಾಪಿ ‘‘ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಪವತ್ತೇಯ್ಯ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತೇನ ನಿವತ್ಥೋತಿ ತಂನಿವತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅಲಾಭೇನ ತಮೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜತೋ ಜಿರತಿ, ನ ಲೇಸೇನ. ಅತ್ತನಾತಿ ಸಯಮೇವ ವತ್ತುಂ ಯುಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಯುತ್ತಪರಿಭೋಗೇನ ಅಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಯುತ್ತಪರಿಭೋಗವಸೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜತೋ ಜಿಣ್ಣಂ ಪರಿಭೋಗಜಿಣ್ಣಂ ನಾಮ. ತಸ್ಸ ಸಭಾಗಾನಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಕಾಲೇ ದಾನಮ್ಪಿ ಯುತ್ತಪರಿಭೋಗೇ ಏವ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಇಮೇ ಕಿರ ದ್ವೇ ಲೇಸಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯೋ, ವಾಚೇನ್ತಾನಂ ಆಚರಿಯಾನಂ ಮತನ್ತಿ ಧಮ್ಮಸಿರಿತ್ಥೇರೋ ಆಹಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

೫೨೧. ನಿಸೀದಿತುಂ ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ವಾ ನ ಲಭತೀತಿ ಯಥಾಸುಖಂ ನ ಲಭತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಞಾತಕಾನಂ ಪವಾರಿತಾನ’’ನ್ತಿ ಅನುವತ್ತತಿ ಏವ. ಅತ್ಥಾಯ ಕಸ್ಸ? ತಸ್ಸೇವ ಅಞ್ಞಸ್ಸ. ಯಥಾ ಅಞ್ಞಾತಕೇ ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ತಥಾ ಅಪ್ಪವಾರಿತೇಪೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಞಾತಕಾನಂ ಪವಾರಿತಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಞ್ಞಥಾ ‘‘ಞಾತಕೇ ಞಾತಕಸಞ್ಞೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಿದ್ಧತ್ತಾ ನ ನಿಚ್ಚಂ ಸೇಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಅಞ್ಞಾತಕಗ್ಗಹಣೇನ ಅಪ್ಪವಾರಿತಗ್ಗಹಣಂ ಹೋತಿ, ಅಪ್ಪವಾರಿತಗ್ಗಹಣೇನ ಅಞ್ಞಾತಕಗ್ಗಹಣಂ, ಅಞ್ಞಾತಕಾ ಹಿ ಅಪ್ಪವಾರಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಥಾ ಞಾತಕಗ್ಗಹಣೇನ ಪವಾರಿತಗ್ಗಹಣಂ ಹೋತಿ, ಕತ್ಥಚಿ ನ ಹೋತಿ. ನ ಪವಾರಿತಗ್ಗಹಣೇನ ಞಾತಕಗ್ಗಹಣಂ ಹೋತೀತಿ ಇಮಸ್ಸ ಅತ್ಥವಿಸೇಸಸ್ಸ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಞಾತಕಾನಂ ಪವಾರಿತಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಥಾ ಹಿ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅಪ್ಪವಾರಿತಾಯ ಚ ಚೀವರಂ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಾರಿವತ್ತಕಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ. ಞಾತಿಕಾಯ ಪನ ಪವಾರಿತಾಯ ಚ ವಿಸ್ಸಾಸಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ತಥಾ ಪುರಾಣಚೀವರಂ ಞಾತಿಕಾಯ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಪವಾರಿತಾಯ ಪನ ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ಞಾತಕಾನಞ್ಚ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಪುರಾಣಚೀವರಂ ನಾಮ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ನ ಪವಾರಿತಾನಂ. ತಿಕಚ್ಛೇದೋ ಚ ಮಾತಿಕಾಪದೇನೇವ ಹೋತಿ, ನ ಅಞ್ಞೇನ. ತತ್ಥಾಪಿ ಏಕೇನೇವ, ನ ದುತಿಯಾದೀಹೀತಿ ಅಯಂ ವಿನಯೇ ಧಮ್ಮತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.