೩. ಧಮ್ಮದಿನ್ನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೪೯. ಸತ್ತಸು ಜನೇಸೂತಿ ಸತ್ತಸು ಕಿತ್ತಿಯಮಾನೇಸು ಉಪಾಸಕಜನೇಸು. ಗಮ್ಭೀರಾತಿಆದೀಸು ಧಮ್ಮಗಮ್ಭೀರಾತಿ ಪಾಳಿಗತಿಯಾ ಗಮ್ಭೀರಾ, ತಥಾ ಚ ಸಲ್ಲಸುತ್ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಕಾಸಿತಮೇವ. ‘‘ಚೇತನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಮ್ಮಂ ವದಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಅ. ನಿ. ೬.೬೩; ಕಥಾ. ೫೩೯) ಆಗತಂ ಚೇತನಾಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ‘‘ಚೇತನಾಸಹಜಾತಂ ನಾನಾಕ್ಖಣಿಕ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಪಟ್ಠಾನೇ ಆಗತನಯೇನ, ಸುತ್ತೇಸು (ಅ. ನಿ. ೩.೧೦೧) ಚ ‘‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಆಗತನಯೇನ ಗಮ್ಭೀರಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಚೇವ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ಚ ಪಕಾಸನತೋ ಅಸಙ್ಖತಸಂಯುತ್ತಸ್ಸ ಲೋಕುತ್ತರತ್ಥದೀಪಕತಾ. ‘‘ಅತೀತಂಪಾಹಂ ರೂಪೇನ ಖಜ್ಜಿಂ, ಏತರಹಿ ಖಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಖಾದಕಭಾವಸ್ಸ, ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಖಾದಿತಬ್ಬತಾಯ ವಿಭಾವನೇನ ಖಜ್ಜನೀಯಪರಿಯಾಯೇ (ಸಂ. ನಿ. ೩.೭೯) ವಿಸೇಸತೋ ನಿಸ್ಸತ್ತನಿಜ್ಜೀವತಾ ದೀಪಿತಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸತ್ತಸುಞ್ಞತಾದೀಪಕಾ ಖಜ್ಜನಿಕಸುತ್ತನ್ತಾದಯೋ’’ತಿ. ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಯೇ ತೇಸು ಸುತ್ತೇಸು ವುತ್ತಪಟಿಪದಂ ಸಮ್ಮದೇವ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ತೇ ತೇಸು ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರನ್ತಿ ನಾಮ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ನ ಖೋ ನೇತ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ನ-ಕಾರೋ ‘‘ಅಞ್ಞಮಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಮ-ಕಾರೋ ವಿಯ ಬ್ಯಞ್ಜನಸನ್ಧಿಮತ್ತಮೇವ, ನಾಸ್ಸ ಕೋಚಿ ಅತ್ಥೋ.