೬. ಸಪ್ಪಞ್ಞವಗ್ಗೋ

೨. ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೪೮. ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾತಿ ಯೇಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾದೀಹಿ ಭಾವಿಯಮಾನೇಹಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ತಾನೇವ. ಧಮ್ಮಸಮಾನತಾಯ ಚೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಅಞ್ಞಾನೇವ ಹಿ ಅತ್ಥತೋ ತಂ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಸಾಧಕಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾದೀನಿ. ತನ್ತಿ ಪವೇಣೀ ಕಥಿತಾತಿ ಯಂ ಕಞ್ಚಿ ವಿನೇಯ್ಯಪುಗ್ಗಲಂ ಅನಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ತನ್ತಿವಸೇನ ಠಿತಿ ಕಥಿತಾ.

೩. ಧಮ್ಮದಿನ್ನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೪೯. ಸತ್ತಸು ಜನೇಸೂತಿ ಸತ್ತಸು ಕಿತ್ತಿಯಮಾನೇಸು ಉಪಾಸಕಜನೇಸು. ಗಮ್ಭೀರಾತಿಆದೀಸು ಧಮ್ಮಗಮ್ಭೀರಾತಿ ಪಾಳಿಗತಿಯಾ ಗಮ್ಭೀರಾ, ತಥಾ ಚ ಸಲ್ಲಸುತ್ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಕಾಸಿತಮೇವ. ‘‘ಚೇತನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಮ್ಮಂ ವದಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಅ. ನಿ. ೬.೬೩; ಕಥಾ. ೫೩೯) ಆಗತಂ ಚೇತನಾಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ‘‘ಚೇತನಾಸಹಜಾತಂ ನಾನಾಕ್ಖಣಿಕ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಪಟ್ಠಾನೇ ಆಗತನಯೇನ, ಸುತ್ತೇಸು (ಅ. ನಿ. ೩.೧೦೧) ಚ ‘‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಆಗತನಯೇನ ಗಮ್ಭೀರಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಚೇವ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ಚ ಪಕಾಸನತೋ ಅಸಙ್ಖತಸಂಯುತ್ತಸ್ಸ ಲೋಕುತ್ತರತ್ಥದೀಪಕತಾ. ‘‘ಅತೀತಂಪಾಹಂ ರೂಪೇನ ಖಜ್ಜಿಂ, ಏತರಹಿ ಖಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಖಾದಕಭಾವಸ್ಸ, ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಖಾದಿತಬ್ಬತಾಯ ವಿಭಾವನೇನ ಖಜ್ಜನೀಯಪರಿಯಾಯೇ (ಸಂ. ನಿ. ೩.೭೯) ವಿಸೇಸತೋ ನಿಸ್ಸತ್ತನಿಜ್ಜೀವತಾ ದೀಪಿತಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸತ್ತಸುಞ್ಞತಾದೀಪಕಾ ಖಜ್ಜನಿಕಸುತ್ತನ್ತಾದಯೋ’’ತಿ. ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಯೇ ತೇಸು ಸುತ್ತೇಸು ವುತ್ತಪಟಿಪದಂ ಸಮ್ಮದೇವ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ತೇ ತೇಸು ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರನ್ತಿ ನಾಮ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ನ ಖೋ ನೇತ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ನ-ಕಾರೋ ‘‘ಅಞ್ಞಮಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಮ-ಕಾರೋ ವಿಯ ಬ್ಯಞ್ಜನಸನ್ಧಿಮತ್ತಮೇವ, ನಾಸ್ಸ ಕೋಚಿ ಅತ್ಥೋ.

೪. ಗಿಲಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೫೦. ನ ಖೋ ಪನೇತನ್ತಿ ನ ಖೋ ಏತಂ, ನೋತಿ ಚ ಅಮ್ಹೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಖೋ ಅಮ್ಹೇಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಅಸ್ಸಸನ್ತೀತಿ ಅಸ್ಸಾಸನೀಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅಸ್ಸಾಸಕರೇಹೀ’’ತಿ. ಮರಿಸ್ಸತೀತಿ ಮಾರಿಸೋ, ಏಕನ್ತಭಾವಿಮರಣೋ, ಸೋ ಪನ ಮರಣಾಧೀನವುತ್ತಿಕೋತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮರಣಪಟಿಬದ್ಧೋ’’ತಿ. ಅಧಿಮುಚ್ಚೇಹೀತಿ ಅಧಿಮುತ್ತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇಹಿ. ತಂ ಪನ ತಥಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಣಿಧಾನಂ ಠಪನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಠಪೇಹೀ’’ತಿ. ಆಗಮನೀಯಗುಣೇಸೂತಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗಗುಣೇಸು. ಪಮಾಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ ಅನನ್ತಾಪರಿಮಾಣತ್ತಾ. ನಾನಾಕರಣಂ ನತ್ಥಿ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ನಿನ್ನಾನತ್ತಾ.

೯. ಪಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೫೫. ಪಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಾಯಾತಿ ಮಗ್ಗಫಲಪಞ್ಞಾಯ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸತ್ತ ಸೇಕ್ಖಾ’’ತಿಆದಿ.

ಸಪ್ಪಞ್ಞವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.