೨. ರಹೋಗತವಗ್ಗೋ

೧. ರಹೋಗತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೫೯. ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ವೇದಯಿತನ್ತಿ ‘‘ಸುಖಂ ದುಕ್ಖಂ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ವೇದಯಿತಂ ದುಕ್ಖಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತೋಗಧಂ, ದುಕ್ಖನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಲಭತಿ ಪರಿಯಾಯೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ತಂ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ಯಾ ಏಸಾತಿಆದೀಸು ಯೋ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಅನಿಚ್ಚತಾಸಙ್ಖಾತೋ ಹುತ್ವಾ ಅಭಾವಾಕಾರೋ, ಯಾ ಖಯಸಭಾವತಾ ವಿನಸ್ಸನಸಭಾವತಾ ಜರಾಯ ಮರಣೇನ ಚಾತಿ ದ್ವಿಧಾ ವಿಪರಿಣಾಮನಸಭಾವತಾ, ಏತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಸಬ್ಬಂ ವೇದಯಿತಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಮಯಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ. ಸಾತಿ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಅನಿಚ್ಚತಾ. ವೇದನಾನಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚತಾ ಏವ ಸಙ್ಖಾರಸಭಾವತ್ತಾ. ತಾಸಂ ಅನಿಚ್ಚತಾ ಚ ನಾಮ ಮರಣಂ ಭಙ್ಗೋತಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಉತ್ತರಿ ದುಕ್ಖಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಸಬ್ಬಾ ವೇದನಾ ‘‘ದುಕ್ಖಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ, ಯಥಾ ‘‘ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಚ, ‘‘ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ದುಕ್ಖಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತಂ. ಇದಂ ಸುತ್ತಪದಂ. ಚತ್ತಾರೋ ಆರುಪ್ಪಾತಿ ಚತಸ್ಸೋ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಚ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಾರೇ.

ರಹೋಗತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಅಗಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೬೨. ಪುರತ್ಥಿಮಾತಿ ವಿಭತ್ತಿಲೋಪೇನ ನಿದ್ದೇಸೋ, ನಿಸ್ಸಕ್ಕೇ ವಾ ಏತಂ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ. ಪಠಮಜ್ಝಾನಾದಿವಸೇನಾತಿ ಪಠಮದುತಿಯಜ್ಝಾನವಸೇನ. ಅನುಸ್ಸತಿವಸೇನಾತಿ ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸಪಿ ಉಪಚಾರಜ್ಝಾನಗ್ಗಹಿತಸ್ಸ ಸವಿತಕ್ಕಚಾರಸ್ಸ ನಿರಾಮಿಸಸ್ಸ ಸುಖಸ್ಸ ಲಬ್ಭನತೋ. ತಸ್ಸಪಿ ವಾ ಪಠಮಜ್ಝಾನಾದೀತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಕಾಮಹೇತು ದುಕ್ಖಪ್ಪತ್ತಾನಂ ದುಕ್ಖವೇದನಾ ಕಾಮಾಮಿಸೇನ ಸಾಮಿಸಾ ವೇದನಾ. ಅನುತ್ತರವಿಮೋಕ್ಖಾ ನಾಮ ಅರಹತ್ತಫಲಂ. ‘‘ಕುದಾಸ್ಸು ನಾಮಾಹಂ ತದಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪಿಹಂ ಉಪಟ್ಠಾಪಯತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಅನಿಜ್ಝಮಾನೇ ಪಿಹಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪನ್ನದೋಮನಸ್ಸವೇದನಾ. ನೇಕ್ಖಮ್ಮನಿಸ್ಸಿತಾ ಉಪೇಕ್ಖಾವೇದನಾ ನಿರಾಮಿಸಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ನಾಮ. ಸವಿಸೇಸಂ ಪನ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖವೇದನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಅಗಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫-೮. ಪಠಮಆನನ್ದಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೨೬೩-೨೬೬. ಹೇಟ್ಠಾ ಕಥಿತನಯಾನೇವ, ವೇನೇಯ್ಯಜ್ಝಾಸಯತೋ ಪನ ತೇಸಂ ದೇಸನಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಏತೇಸು ಚತೂಸು ಸುತ್ತೇಸು. ಪುರಿಮಾನಿ ದ್ವೇ ‘‘ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಾಚಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಾ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಯಾವ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿ, ತಾವ ದೇಸನಾಯ ಪವತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಪರಿಪುಣ್ಣಪಸ್ಸದ್ಧಿಕಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಾನಿ. ತಾವ ಪರಿಪೂರಂ ಕತ್ವಾ ಅದೇಸಿತತ್ತಾ ‘‘ಪಚ್ಛಿಮಾನಿ ಉಪಡ್ಢಪಸ್ಸದ್ಧಿಕಾನಿ, ದೇಸನಾಯಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ಪಠಮಆನನ್ದಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯-೧೦. ಪಞ್ಚಕಙ್ಗಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೨೬೭-೨೬೮. ದಣ್ಡಮುಗ್ಗರಂ ಅಗ್ಗಸೋಣ್ಡಮುಗ್ಗರಂ. ಕಾಳಸುತ್ತಪಕ್ಖಿಪನಂ ಕಾಳಸುತ್ತನಾಳಿ. ವಾಸಿಆದೀನಿ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಞ್ಚಕಙ್ಗೋ. ವತ್ಥುವಿಜ್ಜಾಯ ವುತ್ತವಿಧಿನಾ ಕತ್ತಬ್ಬನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಠಪೇತೀತಿ ಥಪತಿ. ಪಣ್ಡಿತಉದಾಯಿತ್ಥೇರೋ, ನ ಲಾಳುದಾಯಿತ್ಥೇರೋ. ದ್ವೇಪಾನನ್ದಾತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಪದುದ್ಧಾರೋ ಕತೋ – ‘‘ದ್ವೇಪಿ ಮಯಾ ಆನನ್ದಾ’’ತಿ ಪನ ಪಾಳಿಯಂ. ಪಸಾದಕಾಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಾ ಕಾಯಿಕಾ, ಚೇತೋಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಾ ಚೇತಸಿಕಾ. ಆಧಿಪಚ್ಚಟ್ಠೇನ ಸುಖಮೇವ ಇನ್ದ್ರಿಯನ್ತಿ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಉಪವಿಚಾರವಸೇನಾತಿ ರೂಪಾದೀನಿ ಉಪೇಚ್ಚ ವಿಚರಣವಸೇನ. ಅತೀತೇ ಆರಮ್ಮಣೇ. ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇತಿ ಅದ್ಧಾಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ. ಏವಂ ಅಟ್ಠಾಧಿಕಂ ಸತಂ ಅಟ್ಠಸತಂ.

ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕೋ ಅನುಸನ್ಧೀತಿ ಪುಚ್ಛಾನುಸನ್ಧಿಆದೀಹಿ ವಿಸುಂ ತೇಹಿ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸೋ ಏಕೋ ಅನುಸನ್ಧಿ. ಏಕಾಪಿ ವೇದನಾ ಕಥಿತಾ ‘‘ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ’’ತಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ’’ತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಭಗವಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನುಪೇಕ್ಖಾವೇದನಂ ವತ್ವಾ – ‘‘ಅತ್ಥಾನನ್ದ, ಏತಸ್ಮಾ ಸುಖಾ ಅಞ್ಞಂ ಸುಖ’’ನ್ತಿಆದಿಂ ವದನ್ತೋ ಥಪತಿನೋ ವಾದಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭೇತಿ ನಾಮ. ತೇನ ಹಿ ಉಪೇಕ್ಖಾವೇದನಾ ‘‘ಸುಖ’’ನ್ತೇವ ವುತ್ತಾ ಸನ್ತಸಭಾವತ್ತಾ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರನ್ತಿ ಅತಿವಿಯ ಕನ್ತತರಂ ಮನೋರಮತರಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸುನ್ದರತರ’’ನ್ತಿ. ಪಣೀತತರನ್ತಿ ಪಧಾನಭಾವಂ ನೀತತಾಯ ಉಳಾರತರಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅತಪ್ಪಕತರ’’ನ್ತಿ. ಸುಖನ್ತಿ ವುತ್ತಾ ಪಟಿಪಕ್ಖಸ್ಸ ಸುಟ್ಠು ಖಾದನೇನ, ಸುಕರಂ ಓಕಾಸದಾನಮಸ್ಸಾತಿ ವಾ. ನಿರೋಧೋ ಸುಖಂ ನಾಮ ಸಬ್ಬಸೋ ಉದಯಬ್ಬಯಾಭಾವತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ನಿದ್ದುಕ್ಖಭಾವಸಙ್ಖಾತೇನ ಸುಖಟ್ಠೇನಾ’’ತಿ.

ಸುಖಸ್ಮಿಂಯೇವಾತಿ ಸುಖಮಿಚ್ಚೇವ ಪಞ್ಞಪೇತಿ. ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸೀಸಂ ಕತ್ವಾತಿ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿದೇಸನಾಯ ಸೀಸಂ ಉತ್ತಮಂ ಕತ್ವಾ. ದೇಸನಾಯ ಉದ್ದೇಸಾಧಿಮುತ್ತೇ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ವಿತ್ಥಾರಿತತ್ತಾ ‘‘ನೇಯ್ಯಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಸೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ದಸಮಂ ಅನನ್ತರಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ಪಞ್ಚಕಙ್ಗಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ರಹೋಗತವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.