೨. ರಥೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩೯. ಸುಸಂವುತಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞುನೋ ಸತಸ್ಸ ಸಮ್ಪಜಾನಸ್ಸ ವಿಹರತೋ ಕಿಲೇಸನಿಮಿತ್ತಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನವಸರನ್ತಿ ಸುಖಸೋಮನಸ್ಸಬಹುಲತಾ ವುತ್ತಾ. ಯವತಿ ತೇನ ಫಲಂ ಮಿಸ್ಸಿತಂ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ಯೋನಿ, ಏಕನ್ತಿಕಂ ಕಾರಣಂ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ. ಪರಿಪುಣ್ಣನ್ತಿ ಅವಿಕಲಂ. ಅನವಸೇಸಂ ಆಸವೇ ಖೇಪೇತೀತಿ ಆಸವಕ್ಖಯೋ, ಅಗ್ಗಮಗ್ಗೋ. ಯಂ ಯನ್ತಿ ದನ್ಧಂ ಮಜ್ಝಂ ಜವೋತಿ ಜವಾದೀಸು ಯಂ ಯಂ ಗಮನಂ. ರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯಾತಿ ಕಿಲೇಸಚೋರೇಹಿ ರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ. ವೇಗನಿಗ್ಗಹಣತ್ಥಾಯಾತಿ ಕಿಲೇಸಹೇತುಕಸ್ಸ ಇನ್ದ್ರಿಯವೇಗಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಾಯ. ನಿಬ್ಬಿಸೇವನತ್ಥಾಯಾತಿ ವಿಸೇವನಸ್ಸ ವಿಪ್ಫನ್ದಿತಸ್ಸ ನಿರೋಧನಾಯ. ಕಿಲೇಸೂಪಸಮತ್ಥಾಯಾತಿ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಉಪರೂಪರಿ ಸಮನತ್ಥಾಯ ವೂಪಸಮನತ್ಥಾಯ.

ಸಮಣರತಿ ನಾಮ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಫಲಸುಖಾನಿ. ದನ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಿನ್ಧವಾನಂ ಸಾರಥಿನೋ ಪಯೋಗೇನ ಸಿಯಾ ಕಾಚಿ ವಿಸೇವನಮತ್ತಾತಿ ತದಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ನಿಬ್ಬಿಸೇವನೇ ಕತ್ವಾ ಪೇಸೇನ್ತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಞಾಣಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅಸಙ್ಗಮನಂ ಪವತ್ತತಿ ಪಗೇವ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಾಯ ಕತತ್ತಾ, ಕಿಲೇಸನಿಗ್ಗಹಸ್ಸ ಸುಖೇನೇವ ಸಿದ್ಧತ್ತಾ. ದಾಯಕಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯೋ ವಸೋ ಉಳಾರೋ ಲಾಮಕೋ. ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪಮಾಣಂ ವಸೋ ಅಪ್ಪಕಂ ಬಹುಕಞ್ಚ.

ಮಹಾಮಣ್ಡಪಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಲೋಹಪಾಸಾದಸ್ಸ ಪುರತೋ ಏವ ಮಹಾಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸನ್ನಿಪಾತಕಾಲೇ ತೇಸಂ ಪಹೋನಕವಸೇನ ಮಹಾಮಣ್ಡಪಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬಟ್ಠಾನಂ. ಗಹಣಮಾನನ್ತಿ ಪರಿವಿಸಗಹಣಭಾಜನಂ.

ಪಕತಿಯಾ ಭತ್ತಕಾರಕಿಚ್ಚೇ ಅಧಿಗತೋ ಉಪಟ್ಠಾಕುಪಾಸಕೋ. ಮುದುಸಮಖರಸಞ್ಞಿತೇಹಿ, ದಹನಪಚನಭಜ್ಜನಸಞ್ಞಿತೇಹಿ ವಾ ತೀಹಿ ಪಾಕೇಹಿ.

ಪರಿಸೋಧೇತ್ವಾತಿ ರಞ್ಞೋ ಅನುಚ್ಛವಿಕಭಾವಂ ಪರಿಸೋಧೇತ್ವಾ. ಭೂಮಿಯಂ ಛಡ್ಡೇಸಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅದತ್ವಾ ಮಯಾ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಮುಖೇನ ಗಣ್ಹಿ ತಸ್ಸ ನಿದ್ದೋಸಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ. ಮತ್ತಂ ಜಾನಾಪೇತುಂ ಪಮಜ್ಜಿ. ‘‘ತ್ವಂ ಕುತೋ ಆಗತೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನೇ ಪಮಾದಂ ಆಪಜ್ಜಿ. ಅನುಭಾಗೋತಿ ಅವಸಿಟ್ಠಭಾಗೋ. ಇದಮತ್ಥಿಯನ್ತಿ ಇದಂ ಪಯೋಜನಂ. ಇತರನ್ತಿ ಪಾಳಿಯಂ ಅನಾಗತಮ್ಪಿ ಆಹಾರೇ ಪಮಾಣಜಾನನಂ.

ಸಯನಂ ಸೇಯ್ಯಾ, ಕಾಮಭೋಗೀನಂ ಸೇಯ್ಯಾ ಕಾಮಭೋಗಿಸೇಯ್ಯಾ. ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇನ ಸಯಾನೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥೇನ ಕಾತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಕರಣತೋ. ತೇಜುಸ್ಸದತ್ತಾತಿ ಇದಂ ಅನುತ್ರಾಸಸ್ಸೇವ ಸೀಹಸ್ಸ ಸಯನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ದ್ವೇ ಪುರಿಮಪಾದೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ, ಪಚ್ಛಿಮಪಾದೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಹಿ ಇದಂ ಪಾದಾನಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಭಾವಕರಣದಸ್ಸನಂ.

ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸೇಯ್ಯಾತಿ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಿಕಂ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ ವದತಿ. ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಹಿ ತಥಾಗತಾ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾವ ಸಯನ್ತಿ. ಸಾ ಚ ನೇಸಂ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನತೋ ವುಟ್ಠಾಯ, ಕಿಲೇಸಪರಿನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಚ ಕತತ್ತಾತಿ ವದನ್ತಿ. ಇಧ ಸೀಹಸೇಯ್ಯಾ ಆಗತಾ ಪಾದಂ ಅಚ್ಚಾಧಾಯ ಪುಬ್ಬೇನಾಪರಂ ಅಜಹಿತಸಂಲಕ್ಖಣಾ ಸೇಯ್ಯಾತಿ ಕತ್ವಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಯಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಏವನ್ತಿ ‘‘ದಕ್ಖಿಣೇನ ಪಸ್ಸೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಾಕಾರೇನ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ.

ಕಥಂ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಹೋತಿ? ಭವಙ್ಗಚಿತ್ತೇನ ಹಿ ನಿದ್ದೂಪಗಮನನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಪ್ಪಹಾನೇನಾತಿ ತದಧಿಮುತ್ತತಾಯ ತದಪ್ಪಹಾನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತಥಾ ತೇಸು ನಿದ್ದೋಕ್ಕಮನಸ್ಸ ಆದಿಪರಿಯೋಸಾನೇಸು ಅಜಹಿತಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ – ‘‘ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತೋಪಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಏತಂ ಪನಾತಿ ‘‘ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತೋಪಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತನಯಂ ವದತಿ. ಞಾಣಧಾತುಕನ್ತಿ ನ ರೋಚಯಿಂಸೂತಿ ನಿದ್ದೋಕ್ಕಮನೇಪಿ ಜಾಗರಣೇ ಪವತ್ತಞಾಣಸಭಾವಮೇವಾತಿ ನ ರೋಚಯಿಂಸು ಪೋರಾಣಾ. ನಿರನ್ತರಂ ಭವಙ್ಗಚಿತ್ತೇಸು ವತ್ತಮಾನೇಸು ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಾಸಮ್ಭವೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪುರಿಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ನಯೇ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಸ್ಸ ಅಸಂವರೋ, ನ ಭವಙ್ಗಸ್ಸ. ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ, ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞುತಾ, ಜಾಗರಿಯಾನುಯೋಗೋತಿ ಇಮೇಹಿ ತಿವಙ್ಗಿಕಾ, ನಿಮಿತ್ತಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಪರಿವಜ್ಜನಾದಿ ಸಬ್ಬಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಕ್ಖಿಕಮೇವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ತಾನೇವಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಕ್ಖಣೇ ಪವತ್ತಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾದೀನಿ. ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ದೇಸನಾ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಕಥೇತಬ್ಬಾ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ‘‘ಯೋನಿ ಚಸ್ಸ ಆರದ್ಧಾ ಹೋತಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯಾ’’ತಿ ಸಙ್ಖೇಪೇನ ಕಥಿತಾ.

ರಥೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.