೮. ಅತ್ಥಿನುಖೋಪರಿಯಾಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೩. ಪರಿಯಾಯತಿ ಪರಿಗಚ್ಛತಿ ಫಲಂ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಪರಿಯಾಯೋ ಹೇತೂತಿ ಆಹ – ‘‘ಯಂ ಪರಿಯಾಯನ್ತಿ ಯಂ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ. ಪಚ್ಚಕ್ಖದಿಟ್ಠೇ ಅವಿಪರೀತೇ ಅತ್ಥೇ ಪವತ್ತಸದ್ಧಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖಸದ್ಧಾ ಯಥಾ ‘‘ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ, ಸ್ವಾಖಾತೋ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೮೮) ಚ. ಏವಂ ಕಿರಾತಿ ಇತಿ ಕಿರಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಸದ್ದಹನಾಕಾರೋ ಸದ್ಧಾಪತಿರೂಪಕೋ. ಏತನ್ತಿ ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಸದ್ಧಾಯಾ’’ತಿ ಏತಂ ವಚನಂ. ರುಚಾಪೇತ್ವಾತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಂ ಅತ್ತನೋ ಮತಿಯಾ ರೋಚೇತ್ವಾ. ಖಮಾಪೇತ್ವಾತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ, ಚಿತ್ತಂ ತಥಾ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಅತ್ಥೇತನ್ತಿ ಗಹಣಾಕಾರೋ’’ತಿ. ಪರಮ್ಪರಾಗತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸಾತಿ ಅನುಸ್ಸವನಂ. ಕಾರಣಂ ಚಿನ್ತೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಯುತ್ತಿಂ ಚಿನ್ತೇನ್ತಸ್ಸ. ಕಾರಣಂ ಉಪಟ್ಠಾತೀತಿ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪತಿಟ್ಠತಿ. ಅತ್ಥೇತನ್ತಿ ‘‘ಏತಂ ಕಾರಣಂ ಏವಮಯಮತ್ಥೋ ಯುಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಗಹಣಂ. ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕೋತಿ ಯುತ್ತಿಪರಿಕಪ್ಪನಾ. ಲದ್ಧೀತಿ ನಿಚ್ಛಯೇನ ಗಹಣಂ, ಸಾ ಚ ಖೋ ದಿಟ್ಠಿ ಅಯಾಥಾವಗ್ಗಹಣೇನ ಅಞ್ಞಾಣಮೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತನ್ತಿ ಲದ್ಧಿಂ. ಅತ್ಥೇಸಾತಿ ಏಸಾ ಲದ್ಧಿ ಮಮ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಅತ್ಥಿ ಯುತ್ತರೂಪಾ ಹುತ್ವಾ ಉಪಲಬ್ಭತಿ. ಏವಂ ಗಹಣಾಕಾರೋ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿ ನಾಮ, ಪಠಮುಪ್ಪನ್ನಲದ್ಧಿಸಙ್ಖಾತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ನಿಜ್ಝಾನಂ ಖಮನಾಕಾರೋ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿ ನಾಮ. ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನೀತಿ ಯಥಾವುತ್ತಾನಿ ಸದ್ಧಾದೀನಿ ಪಞ್ಚ ಕಾರಣಾನಿ. ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ. ಹೇಟ್ಠಿಮಮಗ್ಗವಜ್ಝಾನಂ ರಾಗಾದೀನಂ ಅಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹೋ’’ತಿ ಅಯಂ ಸೇಕ್ಖಾನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ, ಸಬ್ಬಸೋ ಅಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ಅಸೇಕ್ಖಾನನ್ತಿ ಆಹ – ‘‘ಸೇಕ್ಖಾಸೇಕ್ಖಾನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ಕಥಿತಾ’’ತಿ. ‘‘ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಸೇಕ್ಖಾನಂ, ‘‘ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಅಸೇಕ್ಖಾನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ಕಥಿತಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಅತ್ಥಿನುಖೋಪರಿಯಾಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.