೧೩. ಗಹಪತಿವಗ್ಗೋ

೧-೩. ವೇಸಾಲೀಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೨೪-೧೨೬. ದ್ವೀಸೂತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗಹಪತಿವಗ್ಗೇ ಪಠಮದುತಿಯೇಸು ತತಿಯೇ ಚ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ ಪಾಠಜಾತಂ ಅಪುಬ್ಬಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪-೫. ಭಾರದ್ವಾಜಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೨೭-೧೨೮. ಕಾಮಂ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಯುತ್ತಕಾಲೇ ಪಿಣ್ಡಂ ಉಲಮಾನಾ ಚರನ್ತಿಯೇವ, ಅಯಂ ಪನ ಓದರಿತೋ, ತೇನೇವ ಕಾರಣೇನ ಪಬ್ಬಜಿತೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಿಣ್ಡಂ ಉಲಮಾನೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಘಂಸನ್ತೋವಾತಿ ಭೂಮಿಯಂ ಘಂಸನ್ತೋ ಏವ ಪತ್ತಂ ಠಪೇತಿ. ಪರಿಕ್ಖೀಣನ್ತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಪರಿಕ್ಖೀಣಂ. ನಾಳಿಕೋ …ಪೇ… ಜಾತಂ, ಅತಿರೇಕಪತ್ತಟ್ಠಪನಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ ಅಞ್ಞಂ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ‘‘ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನನ್ತಿ ಚಕ್ಖಾದಿಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಭಾವನ’’ನ್ತಿ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ, ತಥಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಭಿನಿವೇಸಂ ಕತ್ವಾ ಉಪರಿವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢಿತ್ವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಪರೇ ಪನ ‘‘ಸದ್ಧಾಪಞ್ಚಮಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ವಸೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾಭಿನಿವೇಸಂ ಕತ್ವಾ ತೇನ ಸುಖೇನ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಹಾನಾನಂ ಸಮ್ಪಾದನವಸೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವೇತ್ವಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ.

ಉಪಸಙ್ಕಮತೀತಿ ಏತ್ಥ ಯಥಾ ಸೋ ರಾಜಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ, ತಂ ಆಗಮನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಥೇರೋ ಕಿರಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ಮಹಾಪಾನಂ ನಾಮ ಅಞ್ಞಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಕತ್ವಾ ಪಾನಪಸುತೋ ಹುತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ತದನುರೂಪಪರಿಜನಸ್ಸ ಸುರಾಪಿವನಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಮಹಾಪಾನಂ ನಾಮ ಪಿವಿತ್ವಾ’’ತಿ. ಸಾಲಿಥುಸೇಹೀತಿ ರತ್ತಸಾಲಿಥುಸೇಹಿ. ಡಯ್ಹಮಾನಂ ವಿಯ ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕದಂಸನಜಾತಾಹಿ ದುಕ್ಖವೇದನಾಹಿ. ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ವಿಜ್ಝಿಂಸು ವಲ್ಲಭತಾಯ. ಇತ್ಥಿಲೋಲೋ ಹಿ ಸೋ ರಾಜಾ.

ಪವೇಣಿನ್ತಿ ತೇಸಂ ಸಮಾದಾನಪವೇಣಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪಬನ್ಧಂ. ಪಟಿಪಾದೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಿ. ಗರುಕಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ ಗರುಕಾತಬ್ಬಆರಮ್ಮಣಂ, ಅವೀತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ರಞ್ಞೋ. ಚಿತ್ತಂ ಅನೋತರನ್ತನ್ತಿ ಪಸಾದವೀಥಿಂ ಅನೋತರನ್ತಂ ಅನುಪಗಚ್ಛನ್ತಂ. ವಿಹೇಠೇತುನ್ತಿ ವಿಬಾಧಿತುಂ.

ಲೋಭಸ್ಸ ಅಪರಾಪರುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಬಹುವಚನವಸೇನ ‘‘ಲೋಭಧಮ್ಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿಪಿ ಅತ್ಥೋ ಯೇವ, ಯಸ್ಮಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಲೋಭಧಮ್ಮೋ ಅತ್ತನೋ ಹೇತುಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಗ್ಗಹಾಪೇನ್ತೋ ಜಾನಾಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ಸಹತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ. ಇಮಮೇವ ಕಾಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸಮೂಹತ್ಥೇ ಏವ ಕಾಯ-ಸದ್ದೋ ಗಬ್ಭಾಸಯಾದಿಟ್ಠಾನೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜನಧಮ್ಮಸಮೂಹವಿಸಯತ್ತಾ, ಇತರೇ ಪನ ಕಾಯೂಪಲಕ್ಖಿತತಾಯ ‘‘ಕಾಯೋ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಉತ್ತಾನಮೇವ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ.

ಭಾರದ್ವಾಜಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬. ಘೋಸಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೯. ರೂಪಾ ಚ ಮನಾಪಾತಿ ನೀಲಾದಿಭೇದಾ ರೂಪಧಮ್ಮಾ ಚ ಮನಸಾ ಮನುಞ್ಞಾ ಪಿಯರೂಪಾ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಇದಞ್ಚ ಸುಖವೇದನೀಯಸ್ಸ ಫಸ್ಸಸ್ಸ ಸಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ. ಏವಂ ‘‘ರೂಪಾ ಚ ಮನಾಪಾ ಉಪೇಕ್ಖಾವೇದನಿಯಾ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಯಥಾರಹಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ…ಪೇ… ಫಸ್ಸನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಉಪನಿಸ್ಸಯಕೋಟಿಯಾ ಹಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಫಸ್ಸೋ ಸುಖವೇದನೀಯೋ, ನ ಸಹಜಾತಕೋಟಿಯಾ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಏಕಂ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಜವನವಸೇನ ಸುಖವೇದನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ಸೇಸಪದೇಸೂತಿ ‘‘ಸಂವಿಜ್ಜತಿ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಸೋತಧಾತೂ’’ತಿ ಆಗತೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು.

ತೇವೀಸತಿ ಧಾತುಯೋ ಕಥಿತಾ ಛನ್ನಂ ದ್ವಾರಾನಂ ವಸೇನ ವಿಭಜ್ಜಗಹಣೇನ. ವತ್ಥುನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಹದಯವತ್ಥುನಿಸ್ಸಿತಂ. ಪಞ್ಚದ್ವಾರೇ ವೀಸತಿ, ಮನೋದ್ವಾರೇ ತಿಸ್ಸೋ ಏವಂ ತೇವೀಸತಿ.

ಘೋಸಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೭-೮. ಹಾಲಿದ್ದಿಕಾನಿಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೩೦-೧೩೧. ತಂ ಇತ್ಥೇತನ್ತಿ ಚಕ್ಖುನಾ ಯಂ ರೂಪಂ ದಿಟ್ಠಂ, ತಂ ಇತ್ಥನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಂ ಸುಖವೇದನಿಯನ್ತಿ ತಂ ಸುಖವೇದನಾಯ ಉಪನಿಸ್ಸಯಕೋಟಿಯಾ ಪಚ್ಚಯಭೂತಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚೇವ, ಯೋ ಚ ಯಥಾರಹಂ ಉಪನಿಸ್ಸಯಕೋಟಿಯಾ ವಾ, ಅನನ್ತರೋ ಚೇ ಅನನ್ತರಕೋಟಿಯಾ ವಾ, ಸಹಜಾತೋ ಚೇ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಕೋಟಿಯಾ ವಾ, ಸುಖವೇದನಾಯ ಪಚ್ಚಯೋ ಫಸ್ಸೋ. ತಂ ಸುಖವೇದನಿಯಞ್ಚ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸುಖವೇದನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಬ್ಬೇಸು ಸೇಸೇಸು ಸತ್ತಸು ವಾರೇಸು. ಮನೋಧಾತುಯೇವ ವಾ ಸಮಾನಾತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮನಯೇನ. ಸುತ್ತನ್ತನಯೇನ ಪನ ಸುಞ್ಞತಟ್ಠೇನ ನಿಸ್ಸತ್ತನಿಜ್ಜೀವಟ್ಠೇನ ಚ ಮನೋಧಾತುಸಮಞ್ಞಂ ಲಭತೇವ. ಅಟ್ಠಮಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ.

ಹಾಲಿದ್ದಿಕಾನಿಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯. ಲೋಹಿಚ್ಚಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩೨. ತೇಪಿ ಮಾಣವಕಾತ್ವೇವ ವುತ್ತಾ, ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಮಾರಾ ಏವ. ಸೇಲೇಯ್ಯಕಾನೀತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಿಲಿಸ್ಸನಲಙ್ಘನಕೀಳನಾನಿ.

ಉಪಟ್ಠಾನವಸೇನ ಇಭಂ ಹರನ್ತೀತಿ ಇಬ್ಭಾ, ಹತ್ಥಿಗೋಪಕಾ. ತೇ ಪನ ನಿಹೀನಕುಟುಮ್ಬಸ್ಸ ಭೋಗ್ಗಂ ಉಪಾದಾಯ ಗಹಪತಿಭಾವಂ ಉಪಾದಾಯ ‘‘ಗಹಪತಿಕಾ’’ತಿಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಗಹಪತಿಕಾ’’ತಿ. ಕಣ್ಹಾತಿ ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಕಾ. ರಟ್ಠಂ ಭರನ್ತೀತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ರಟ್ಠೇ ವಸನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ರಟ್ಠಸ್ಸ ಬಲಿಂ ಭರಣೇನ, ಅತ್ತನೋ ವಾ ಕುಟುಮ್ಬಸ್ಸ ಭರಣೇನ ಭರತಾ. ಪರಿಯಾಯನ್ತಾತಿ ಪರಿತೋ ಸಂಚರನ್ತಾ ಕೀಳನ್ತಿ.

ಸೀಲಜೇಟ್ಠಕಾತಿ ಸೀಲಪ್ಪಧಾನಾ. ಯೇ ಪುರಾಣಂ ಸರನ್ತಿ, ತೇ ಸೀಲುತ್ತಮಾ ಅಹೇಸುಂ. ದ್ವಾರಾನಿ ಚಕ್ಖಾದಿದ್ವಾರಾನಿ.

ಅಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಪೇತಾ ವಿರಹಿತಾ ಹುತ್ವಾ. ವಿಸಮಾನೀತಿ ವಿಗತಸಮಾನಿ ದುಚ್ಚರಿತಸಭಾವಾನಿ. ನಾನಾವಿಧದಣ್ಡಾ ನಾನಾವಿಧದಣ್ಡನಿಪಾತಾ.

ಅನಾಹಾರಕಾತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಭುಞ್ಜನಕಾ. ಪಙ್ಕೋ ವಿಯ ಪಙ್ಕೋ, ಮಲಂ. ದನ್ತಪಙ್ಕೋ ಪುರಿಮಪದಲೋಪೇನ ಪಙ್ಕೋತಿ ವುತ್ತೋತಿ ‘‘ಪಙ್ಕೋ ನಾಮ ದನ್ತಮಲ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಜೇಹಿ ಕಾತಬ್ಬಕಾನಂ ಅಕೋಪೇತ್ವಾ ಕರಣಂ ಸಮಾದಾನವಸೇನ ವತಂ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಕೋಹಞ್ಞಂ ನಾಮ ಅತ್ತನಿ ವಿಜ್ಜಮಾನದೋಸಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಸನ್ತಗುಣಪಕಾಸನಾತಿ ಆಹ – ‘‘ಪಟಿಚ್ಛನ್ನ…ಪೇ… ಕೋಹಞ್ಞಞ್ಚೇವಾ’’ತಿ. ಪರಿಕ್ಖಾರಭಣ್ಡಕವಣ್ಣಾತಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಭಣ್ಡಾ ಕಪ್ಪಕಾತಿ. ತೇ ಚ ಖೋ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿಕತ್ಥಾಯ ಆಮಿಸಕಿಞ್ಜಕ್ಖಸ್ಸ ಅತ್ತನಿಬನ್ಧನತ್ಥಾಯ ಅಮೋಚನತ್ಥಾಯ ಕತಾ.

ಅಖಿಲನ್ತಿ ಚೇತೋಖಿಲರಹಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರವಸೇನ. ತೇನಾಹ ‘‘ಮುದು ಅಥದ್ಧ’’ನ್ತಿ.

ಅಧಿಮುತ್ತೋತಿ ಅಭಿರತಿವಸೇನ ಯುತ್ತಪಯುತ್ತೋ. ಪರಿತ್ತಚಿತ್ತೋತಿ ಪರಿತೋ ಖಣ್ಡಿತಚಿತ್ತೋ. ಅಪ್ಪಮಾಣಚಿತ್ತೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಕೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತುಂ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಚಿತ್ತೋ.

ಲೋಹಿಚ್ಚಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ವೇರಹಚ್ಚಾನಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩೩. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಧಮ್ಮಸವನಾಯ ಚೋದೇನ್ತೋ ಮಾಣವಕೋ ‘‘ಯಗ್ಘೇ’’ತಿ ಅವೋಚ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯಗ್ಘೇತಿ ಚೋದನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ’’ತಿ.

ವೇರಹಚ್ಚಾನಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಗಹಪತಿವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.