೬. ಸೀಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೮. ಸೀಹೋತಿ ಪರಿಸ್ಸಯಸಹನತೋ ಪಟಿಪಕ್ಖಹನನತೋ ಚ ‘‘ಸೀಹೋ’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಮಿಗಾಧಿಪತಿ. ಚತ್ತಾರೋತಿ ಚ ಸಮಾನೇಪಿ ಸೀಹಜಾತಿಕಭಾವೇ ವಣ್ಣವಿಸೇಸಾದಿಸಿದ್ಧೇನ ವಿಸೇಸೇನ ಚತ್ತಾರೋ ಸೀಹಾ. ತೇ ಇದಾನಿ ನಾಮತೋ ವಣ್ಣತೋ ಆಹಾರತೋ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಸೀಹಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರತೋ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ತಿಣಸೀಹೋ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತಿಣಭಕ್ಖೋ ಸೀಹೋ ತಿಣಸೀಹೋ ಪುರಿಮಪದೇ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ ಯಥಾ ‘‘ಸಾಕಪತ್ಥಿವೋ’’ತಿ. ಕಾಳವಣ್ಣತಾಯ ಕಾಳಸೀಹೋ. ತಥಾ ಪಣ್ಡುಸೀಹೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಕಾಳಸೀಹೋ ಕಾಳಗಾವಿಸದಿಸೋ, ಪಣ್ಡುಸೀಹೋ ಪಣ್ಡುಪಲಾಸವಣ್ಣಗಾವಿಸದಿಸೋ’’ತಿ. ರತ್ತಕಮ್ಬಲಸ್ಸ ವಿಯ ಕೇಸರೋ ಕೇಸರಕಲಾಪೋ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಕೇಸರೀ. ಲಾಖಾರಸಪರಿಕಮ್ಮಕತೇಹಿ ವಿಯ ಪಾದಪರಿಯನ್ತೇಹೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಕಮ್ಮಾನುಭಾವಸಿದ್ಧಆಧಿಪಚ್ಚಮಹೇಸಕ್ಖತಾಹಿ ಸಬ್ಬಮಿಗಗಣಸ್ಸ ರಾಜಾ ಸುವಣ್ಣಗುಹತೋ ವಾತಿಆದಿ ‘‘ಸೀಹಸ್ಸ ವಿಹಾರೋ ಕಿರಿಯಾ ಏವಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ.

ಸಮಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾತಿ ಸಬ್ಬಭಾಗೇಹಿ ಸಮಮೇವ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ. ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾತಿ ಪುರತೋ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ. ಅಭಿಹರಿತ್ವಾತಿ ಅಭಿಮುಖಂ ಹರಿತ್ವಾ. ಸಙ್ಘಾತನ್ತಿ ವಿನಾಸಂ. ವೀಸತಿಯಟ್ಠಿಕಂ ಠಾನಂ ಉಸಭಂ.

ಸಮಸೀಹೋತಿ ಸಮಜಾತಿಕೋ ಸಮಭಾಗೋ ಚ ಸೀಹೋ. ಸಮಾನೋಸ್ಮೀತಿ ದೇಸನಾಮತ್ತಂ, ಸಮಪ್ಪಭಾವತಾಯಪಿ ನ ಭಾಯತಿ. ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಬಲವತಾಯಾತಿ ‘‘ಕೇ ಅಞ್ಞೇ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಉತ್ತರಿತರಾ, ಅಥ ಖೋ ಮಯಮೇವ ಮಹಾಬಲಾ’’ತಿ ಏವಂ ಬಲಾತಿಮಾನನಿಮಿತ್ತಾಯ ಅಹಙ್ಕಾರಹೇತುಭೂತಾಯ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಯಾ ಬಲಭಾವೇನ. ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಪಹೀನತ್ತಾತಿ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪಹೀನತ್ತಾ ನಿರಹಙ್ಕಾರತ್ತಾ ಅತ್ತಸಿನೇಹಸ್ಸ ಸುಟ್ಠು ಸಮುಗ್ಘಾಟಿತತ್ತಾ ನ ಭಾಯತಿ.

ತಥಾ ತಥಾತಿ ಸೀಹಸದಿಸತಾದಿನಾ ತೇನ ತೇನ ಪಕಾರೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಕಥೇಸೀತಿ ವತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸೀಹೋತಿ ಖೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ಕತಾಭಿನೀಹಾರಸ್ಸ ಲೋಕನಾಥಸ್ಸ ಬೋಧಿಯಾ ನಿಯತಭಾವಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಏಕನ್ತಭಾವೀಬುದ್ಧಭಾವೋತಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ತೀಸು ಪಾಸಾದೇಸು ನಿವಾಸಕಾಲೋ, ಮಗಧರಞ್ಞೋ ಪಟಿಞ್ಞಾದಾನಕಾಲೋ, ಪಾಯಾಸಸ್ಸ ಪರಿಭುತ್ತಕಾಲೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಧಿತೋ ಪುರಿಮಾವತ್ಥಾಪಿ ಸೀಹಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತಾ. ಭಾವಿನಿ, ಭೂತೋಪಚಾರೋಪಿ ಹಿ ಲೋಕವೋಹಾರೋ. ವಿಜ್ಜಾಭಾವಸಾಮಞ್ಞತೋ ಭೂತವಿಜ್ಜಾ ಇತರವಿಜ್ಜಾಪಿ ಏಕಜ್ಝಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಸಮ್ಮಸನತೋ ತಂ ಪುರೇತರಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಿಪಾಕಂ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ಆಹ ‘‘ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ವಿಸೋಧೇತ್ವಾ’’ತಿ. ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮತೋ ಪವತ್ತಞಾಣವಸೇನ ‘‘ಯಮಕಞಾಣಮನ್ಥನೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ತತ್ಥ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧಮೂಲೇ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸ. ಏಕಾದಸಮೇ ದಿವಸೇತಿ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹತೋ ಪರಂ ಏಕಾದಸಮೇ ದಿವಸೇ. ಅಚಲಪಲ್ಲಙ್ಕೇತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪವತ್ತನತ್ಥಂ ನಿಸಿನ್ನಪಲ್ಲಙ್ಕೇ. ತಮ್ಪಿ ಹಿ ಕೇನಚಿ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪವತ್ತನತ್ಥಂ ನಿಸಜ್ಜಾತಿ ಕತ್ವಾ ವಜಿರಾಸನಂ ವಿಯ ಅಚಲಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ವುಚ್ಚತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ಪದೇತಿ ‘‘ದ್ವೇಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನ್ತಾ’’ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಕೋಟ್ಠಾಸೇ. ಧಮ್ಮಘೋಸೋ…ಪೇ… ದಸಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಸಿ ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥ ಠಿತಾ ಸುಣನ್ತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನೇನ. ಸೋಳಸಹಾಕಾರೇಹೀತಿ ‘‘ದುಕ್ಖಪರಿಞ್ಞಾ, ಸಮುದಯಪ್ಪಹಾನಂ, ನಿರೋಧಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾ, ಮಗ್ಗಭಾವನಾ’’ತಿ ಏವಂ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಮಗ್ಗೇ ಚತ್ತಾರಿ ಚತ್ತಾರಿ ಕತ್ವಾ ಸೋಳಸಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ.

ವುತ್ತೋಯೇವ, ನ ಇಧ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಅಪರೇಹಿಪಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಭಗವಾ ತಥಾಗತೋತಿ ಆರಭಿತ್ವಾ ಉದಾನಟ್ಠಕಥಾದೀಸುಪಿ (ಉದಾ. ಅಟ್ಠ. ೧೮; ಇತಿವು. ೩೮) ತಥಾಗತಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಏವ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯದಿಪಿ ಭಗವಾ ನ ಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸಿನ್ನಮತ್ತೋವ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಜಾತೋ, ತಥಾಪಿ ತಾಯ ನಿಸಜ್ಜಾಯ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಪನುಜ್ಜ ಸಬ್ಬಪರಿಸ್ಸಯಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಜಾತೋ. ತಥಾ ಹಿ ತಂ ‘‘ಅಪರಾಜಿತಪಲ್ಲಙ್ಕ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಯಾವ ಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕಾ ವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಅಪರಿತುಸ್ಸನ್ತೋ ‘‘ಯಾವ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣಾ ವಾ’’ತಿ ಆಹ.

ಇತಿ ರೂಪನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಇತಿ-ಸದ್ದೋ ನಿದಸ್ಸನತ್ಥೋ. ತೇನ ರೂಪಂ ಸರೂಪತೋ ಪರಿಮಾಣತೋ ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಇದಂ ರುಪ’’ನ್ತಿಆದಿ. ‘‘ಇದಂ ರೂಪ’’ನ್ತಿ ಹಿ ಇಮಿನಾ ಭೂತುಪಾದಾಯಭೇದರೂಪಂ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸಿತಂ. ಏತ್ತಕಂ ರೂಪನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ತಂ ಪರಿಮಾಣತೋ ದಸ್ಸಿತಂ. ತಸ್ಸ ಚ ಪರಿಮಾಣಸ್ಸ ಏಕನ್ತಭಾವದಸ್ಸನೇನ ‘‘ನ ಇತೋ ಭಿಯ್ಯೋ ರೂಪಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಭಾವತೋತಿ ಸಲಕ್ಖಣತೋ. ಸರಸತೋತಿ ಸಕಿಚ್ಚತೋ. ಪರಿಯನ್ತತೋತಿ ಪರಿಮಾಣಪರಿಯನ್ತತೋ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋತಿ ಯತ್ತಕೇ ಠಾನೇ ತಸ್ಸ ಪವತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದನತೋ. ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದನತೋತಿ ಪರಿಯೋಸಾನಪ್ಪತ್ತಿತೋ. ತಂ ಸಬ್ಬಂ ದಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿ ಯಥಾವುತ್ತೇನ ವಿಭಾಗೇನ. ಅಯಂ ರೂಪಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ನಾಮಾತಿ ಅಯಂ ಆಹಾರಾದಿ ರೂಪಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ನಾಮ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏತ್ತಾವತಾ’’ತಿಆದಿ. ಅತ್ಥಙ್ಗಮೋತಿ ನಿರೋಧೋ. ‘‘ಆಹಾರಸಮುದಯಾ ಆಹಾರನಿರೋಧಾ’’ತಿ ಚ ಅಸಾಧಾರಣಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೇಸೇ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

ಪಣ್ಣಾಸಲಕ್ಖಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತನ್ತಿ ಪಣ್ಣಾಸಉದಯಬ್ಬಯಲಕ್ಖಣವಿಭೂಸಿತಂ ಸಮುದಯತ್ಥಙ್ಗಮಗಹಣತೋ. ಖೀಣಾಸವತ್ತಾತಿ ಅನವಸೇಸಂ ಸಾವಸೇಸಞ್ಚ ಆಸವಾನಂ ಪರಿಕ್ಖೀಣತ್ತಾ. ಅನಾಗಾಮೀನಮ್ಪಿ ಹಿ ಭಯಂ ಚಿತ್ತುತ್ರಾಸೋ ಚ ನ ಹೋತೀತಿ. ಞಾಣಸಂವೇಗೋ ಭಯತೂಪಟ್ಠಾನಞಾಣಂ. ಇತರೇಸಂ ಪನ ದೇವಾನನ್ತಿ ಅಖೀಣಾಸವೇ ದೇವೇ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಭೋತಿ ಧಮ್ಮಾಲಪನಮತ್ತನ್ತಿ ವಾಚಸಿಕಂ ತಥಾಲಪನಮತ್ತಂ.

ಚಕ್ಕನ್ತಿ ಸತ್ಥು ಆಣಾಚಕ್ಕಂ, ತಂ ಪನ ಧಮ್ಮತೋ ಆಗತನ್ತಿ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ. ತತ್ಥ ಅರಿಯಸಾವಕಾನಂ ಪಟಿವೇಧಧಮ್ಮತೋ ಆಗತನ್ತಿ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ. ಇತರೇಸಂ ದೇಸನಾಧಮ್ಮತೋ ಆಗತನ್ತಿ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ. ದುವಿಧೇಪಿ ಞಾಣಂ ಪಧಾನನ್ತಿ ಞಾಣಸೀಸೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಟಿವೇಧಞಾಣಮ್ಪಿ ದೇಸನಾಞಾಣಮ್ಪೀ’’ತಿ. ಇದಾನಿ ತಂ ಞಾಣದ್ವಯಂ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪಟಿವೇಧಞಾಣಂ ನಾಮಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಯಸ್ಮಾ ಚಸ್ಸ ಞಾಣಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧತ್ತಾ ಭಗವಾ ತಾನಿ ಸಟ್ಠಿ ನಯಸಹಸ್ಸಾನಿ ವೇನೇಯ್ಯಾನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಮಾ ತಾನಿ ಸಟ್ಠಿ ನಯಸಹಸ್ಸಾನಿ ತೇನ ಞಾಣೇನ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಸಿದ್ಧಾನೀತಿ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಟ್ಠಿಯಾ ಚ ನಯಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಿಪರಿವಟ್ಟನ್ತಿ ಇದಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಚ, ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯನ್ತಿ ಚ, ಪರಿಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಚ ಏವಂ ತಿಪರಿವಟ್ಟಂ, ತಂಯೇವ ದ್ವಾದಸಾಕಾರಂ. ತನ್ತಿ ದೇಸನಾಞಾಣಂ ಪವತ್ತೇತಿ ಏಸ ಭಗವಾ. ಅಪ್ಪಟಿಪುಗ್ಗಲೋತಿ ಪತಿನಿಧಿಭೂತಪುಗ್ಗಲರಹಿತೋ. ಏಕಸದಿಸಸ್ಸಾತಿ ನಿಬ್ಬಿಕಾರಸ್ಸ.

ಸೀಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.