೮. ಖಜ್ಜನೀಯವಗ್ಗೋ

೧-೩. ಅಸ್ಸಾದಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೭೩-೭೫. ಚತುಸಚ್ಚಮೇವ ಕಥಿತಂ ಅಸ್ಸಾದಾದೀನಞ್ಚೇವ ಸಮುದಯಾದೀನಞ್ಚ ವಸೇನ ದೇಸನಾಯ ಪವತ್ತತ್ತಾ. ಯಸ್ಮಾ ಅಸ್ಸಾದೋ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ, ಆದೀನವೋ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ, ನಿಸ್ಸರಣಂ ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ ನಿರೋಧಸಚ್ಚಞ್ಚಾತಿ ವುತ್ತೋವಾಯಮತ್ಥೋ; ದುತಿಯೇ ಸಮುದಯಸ್ಸಾದೋ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ, ಆದೀನವೋ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ, ಅತ್ಥಙ್ಗಮೋ ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂ, ನಿಸ್ಸರಣಂ ಮಗ್ಗಸಚ್ಚನ್ತಿ ವುತ್ತೋವಾಯಮತ್ಥೋ; ತತಿಯಂ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸೇವ ವಸೇನ ವುತ್ತಂ.

ಅಸ್ಸಾದಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಅರಹನ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೬. ಯತ್ತಕಾ ಸತ್ತಾವಾಸಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸತ್ತನಿಕಾಯೇ ಆವಸನಟ್ಠೇನ ಸತ್ತಾ ಏವ ಸತ್ತಾವಾಸಾ. ತೇನ ಯತ್ತಕಾ ಸತ್ತಾವಾಸಾ, ತೇಹಿ ಸಬ್ಬೇಹಿಪಿ ಏತೇ ಅಗ್ಗಾ ಏತೇ ಸೇಟ್ಠಾ, ಯೇ ಇಮೇ ಅರಹನ್ತಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪುರಿಮನಯೇನೇವಾತಿ ಪುರಿಮಸ್ಮಿಂ ಸತ್ತಟ್ಠಾನಕೋಸಲ್ಲಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯೇನ.

ತದತ್ಥಪರಿದೀಪನಾಹೀತಿ ‘‘ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ಪರಿಞ್ಞಾಯ. ತಣ್ಹಾ ತೇಸಂ ನ ವಿಜ್ಜತಿ. ಅಸ್ಮಿಮಾನೋ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನೋ’’ತಿಆದಿನಾ ತಸ್ಸ ಯಥಾನಿದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥದೀಪನಾಹಿ ಚೇವ ‘‘ಅನೇಜಂ ತೇ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಚಿತ್ತಂ ತೇಸಂ ಅನಾವಿಲ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ವಿಸೇಸತ್ಥಪರಿದೀಪನಾಹಿ ಚ. ಝಾನಮಗ್ಗಫಲಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ಅತಿಸಯಿತಸುಖಂ ಏತೇಸಮತ್ಥೀತಿ ಸುಖಿನೋತಿ ಆಹ ‘‘ಝಾನ…ಪೇ… ಸುಖಿತಾ’’ತಿ. ತಣ್ಹಾ ತೇಸಂ ನ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ಏತ್ಥ ತೇಸಂ ಅಪಾಯದುಕ್ಖಜನಿಕಾ ತಣ್ಹಾ ನ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ವಟ್ಟಮೂಲಿಕಾಯ ತಣ್ಹಾಯ ಅಭಾವಾ ‘‘ನನ್ದೀ ತೇಸಂ ನ ವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವುಚ್ಚತೀತಿ. ಇಮಸ್ಸಪೀತಿ ಪಿ-ಸದ್ದೇನ ದುಕ್ಖಸ್ಸಾಭಾವೇನಪೀತಿ ದುಕ್ಖಾಭಾವೋ ವಿಯ ವಟ್ಟಮೂಲಿಕತಣ್ಹಾಭಾವೋ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೀಯತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತೇನ ಹಿ ತೇ ಅನುಪಾದಿಸೇಸನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚನ್ತಸುಖಿತಾ ಏವಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ. ‘‘ಸೇಯ್ಯೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ನವವಿಧೋ. ಞಾಣೇನಾತಿ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಞ್ಞಾಣೇನ.

ಅರಹತ್ತಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ. ಅಲಿತ್ತಾತಿ ಅಮಕ್ಖಿತಾ. ಬ್ರಹ್ಮಭೂತಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಭಾವಂ ಪತ್ತಾ, ಬ್ರಹ್ಮತೋ ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಞಾಣತೋ ಭೂತಾ ಅರಿಯಾಯ ಜಾತಿಯಾ ಜಾತಾ. ಸತ್ತ ಸದ್ಧಮ್ಮಾ ಗೋಚರೋ ಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಸತ್ತಸದ್ಧಮ್ಮಗೋಚರಾ.

ನಿರಾಸಙ್ಕಚಾರೋ ನಾಮ ಗಹಿತೋ ಕುತೋಚಿಪಿ ತೇಸಂ ಆಸಙ್ಕಾಯ ಅಭಾವತೋ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಆದೀಹಿ ದಸಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮ್ಮಾವಿಮುತ್ತಿ-ಸಮ್ಮಾಞಾಣಪರಿಯೋಸಾನೇಹಿ. ‘‘ಆಗುಂ ನ ಕರೋತೀ’’ತಿಆದೀಹಿ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ. ತಣ್ಹಾ ತೇಸಂ ನ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ಇದಮ್ಪಿ ತಣ್ಹಾಪಹಾನಸ್ಸ ಬಹೂಪಕಾರತಾದಸ್ಸನಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ದಾಸಕಾರಿಕಾ ತಣ್ಹಾಪಿ ತೇಸಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ.

ನ ವಿಕಮ್ಪನ್ತಿ ‘‘ಸೇಯ್ಯೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ.

ಉದ್ಧಂ ತಿರಿಯಂ ಅಪಾಚೀನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಉದ್ಧಂ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ರೂಪಮುಖೇನ ಅತ್ತಭಾವಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪವತ್ತೋ ಪಠಮನಯೋ. ಕಾಲತ್ತಯವಸೇನ ಧಮ್ಮಪ್ಪವತ್ತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪವತ್ತೋ ದುತಿಯನಯೋ. ಠಾನವಸೇನ ಸಕಲಲೋಕಧಾತುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪವತ್ತೋ ತತಿಯನಯೋ. ಬುದ್ಧಾತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಬುದ್ಧವನ್ತೋ.

ಸೀಹನಾದಸಮೋಧಾನನ್ತಿ ಸೀಹನಾದಾನಂ ಸಂಕಲನಂ. ಲೋಕೇ ಅತ್ತನೋ ಉತ್ತರಿತರಸ್ಸಾಭಾವಾ ಅನುತ್ತರಾ. ಉತ್ತರೋ ತಾವ ತಿಟ್ಠತು ಪುರಿಸೋ, ಸದಿಸೋಪಿ ತಾವ ನತ್ಥೀತಿ ಅಸದಿಸಾ. ಸಕಲಮ್ಪಿ ಭವಂ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ಭವಪಿಟ್ಠೇ ಠತ್ವಾ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖೇನ ಸುಖಿತತ್ತಾದಿವಸೇನ ಏಕವೀಸತಿಯಾಕಾರೇಹಿ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತಿ.

ಅರಹನ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ದುತಿಯಅರಹನ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೭. ಸುದ್ಧಿಕಮೇವಾತಿ ಸುದ್ಧಸಂಖಿತ್ತಬನ್ಧಮೇವ ಕತ್ವಾ.

ದುತಿಯಅರಹನ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬. ಸೀಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೮. ಸೀಹೋತಿ ಪರಿಸ್ಸಯಸಹನತೋ ಪಟಿಪಕ್ಖಹನನತೋ ಚ ‘‘ಸೀಹೋ’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಮಿಗಾಧಿಪತಿ. ಚತ್ತಾರೋತಿ ಚ ಸಮಾನೇಪಿ ಸೀಹಜಾತಿಕಭಾವೇ ವಣ್ಣವಿಸೇಸಾದಿಸಿದ್ಧೇನ ವಿಸೇಸೇನ ಚತ್ತಾರೋ ಸೀಹಾ. ತೇ ಇದಾನಿ ನಾಮತೋ ವಣ್ಣತೋ ಆಹಾರತೋ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಸೀಹಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರತೋ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ತಿಣಸೀಹೋ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತಿಣಭಕ್ಖೋ ಸೀಹೋ ತಿಣಸೀಹೋ ಪುರಿಮಪದೇ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ ಯಥಾ ‘‘ಸಾಕಪತ್ಥಿವೋ’’ತಿ. ಕಾಳವಣ್ಣತಾಯ ಕಾಳಸೀಹೋ. ತಥಾ ಪಣ್ಡುಸೀಹೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಕಾಳಸೀಹೋ ಕಾಳಗಾವಿಸದಿಸೋ, ಪಣ್ಡುಸೀಹೋ ಪಣ್ಡುಪಲಾಸವಣ್ಣಗಾವಿಸದಿಸೋ’’ತಿ. ರತ್ತಕಮ್ಬಲಸ್ಸ ವಿಯ ಕೇಸರೋ ಕೇಸರಕಲಾಪೋ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಕೇಸರೀ. ಲಾಖಾರಸಪರಿಕಮ್ಮಕತೇಹಿ ವಿಯ ಪಾದಪರಿಯನ್ತೇಹೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಕಮ್ಮಾನುಭಾವಸಿದ್ಧಆಧಿಪಚ್ಚಮಹೇಸಕ್ಖತಾಹಿ ಸಬ್ಬಮಿಗಗಣಸ್ಸ ರಾಜಾ ಸುವಣ್ಣಗುಹತೋ ವಾತಿಆದಿ ‘‘ಸೀಹಸ್ಸ ವಿಹಾರೋ ಕಿರಿಯಾ ಏವಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ.

ಸಮಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾತಿ ಸಬ್ಬಭಾಗೇಹಿ ಸಮಮೇವ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ. ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾತಿ ಪುರತೋ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ. ಅಭಿಹರಿತ್ವಾತಿ ಅಭಿಮುಖಂ ಹರಿತ್ವಾ. ಸಙ್ಘಾತನ್ತಿ ವಿನಾಸಂ. ವೀಸತಿಯಟ್ಠಿಕಂ ಠಾನಂ ಉಸಭಂ.

ಸಮಸೀಹೋತಿ ಸಮಜಾತಿಕೋ ಸಮಭಾಗೋ ಚ ಸೀಹೋ. ಸಮಾನೋಸ್ಮೀತಿ ದೇಸನಾಮತ್ತಂ, ಸಮಪ್ಪಭಾವತಾಯಪಿ ನ ಭಾಯತಿ. ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಬಲವತಾಯಾತಿ ‘‘ಕೇ ಅಞ್ಞೇ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಉತ್ತರಿತರಾ, ಅಥ ಖೋ ಮಯಮೇವ ಮಹಾಬಲಾ’’ತಿ ಏವಂ ಬಲಾತಿಮಾನನಿಮಿತ್ತಾಯ ಅಹಙ್ಕಾರಹೇತುಭೂತಾಯ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಯಾ ಬಲಭಾವೇನ. ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಪಹೀನತ್ತಾತಿ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪಹೀನತ್ತಾ ನಿರಹಙ್ಕಾರತ್ತಾ ಅತ್ತಸಿನೇಹಸ್ಸ ಸುಟ್ಠು ಸಮುಗ್ಘಾಟಿತತ್ತಾ ನ ಭಾಯತಿ.

ತಥಾ ತಥಾತಿ ಸೀಹಸದಿಸತಾದಿನಾ ತೇನ ತೇನ ಪಕಾರೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಕಥೇಸೀತಿ ವತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸೀಹೋತಿ ಖೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ಕತಾಭಿನೀಹಾರಸ್ಸ ಲೋಕನಾಥಸ್ಸ ಬೋಧಿಯಾ ನಿಯತಭಾವಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಏಕನ್ತಭಾವೀಬುದ್ಧಭಾವೋತಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ತೀಸು ಪಾಸಾದೇಸು ನಿವಾಸಕಾಲೋ, ಮಗಧರಞ್ಞೋ ಪಟಿಞ್ಞಾದಾನಕಾಲೋ, ಪಾಯಾಸಸ್ಸ ಪರಿಭುತ್ತಕಾಲೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಧಿತೋ ಪುರಿಮಾವತ್ಥಾಪಿ ಸೀಹಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತಾ. ಭಾವಿನಿ, ಭೂತೋಪಚಾರೋಪಿ ಹಿ ಲೋಕವೋಹಾರೋ. ವಿಜ್ಜಾಭಾವಸಾಮಞ್ಞತೋ ಭೂತವಿಜ್ಜಾ ಇತರವಿಜ್ಜಾಪಿ ಏಕಜ್ಝಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಸಮ್ಮಸನತೋ ತಂ ಪುರೇತರಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಿಪಾಕಂ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ಆಹ ‘‘ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ವಿಸೋಧೇತ್ವಾ’’ತಿ. ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮತೋ ಪವತ್ತಞಾಣವಸೇನ ‘‘ಯಮಕಞಾಣಮನ್ಥನೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ತತ್ಥ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧಮೂಲೇ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸ. ಏಕಾದಸಮೇ ದಿವಸೇತಿ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹತೋ ಪರಂ ಏಕಾದಸಮೇ ದಿವಸೇ. ಅಚಲಪಲ್ಲಙ್ಕೇತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪವತ್ತನತ್ಥಂ ನಿಸಿನ್ನಪಲ್ಲಙ್ಕೇ. ತಮ್ಪಿ ಹಿ ಕೇನಚಿ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪವತ್ತನತ್ಥಂ ನಿಸಜ್ಜಾತಿ ಕತ್ವಾ ವಜಿರಾಸನಂ ವಿಯ ಅಚಲಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ವುಚ್ಚತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ಪದೇತಿ ‘‘ದ್ವೇಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನ್ತಾ’’ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಕೋಟ್ಠಾಸೇ. ಧಮ್ಮಘೋಸೋ…ಪೇ… ದಸಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಸಿ ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥ ಠಿತಾ ಸುಣನ್ತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನೇನ. ಸೋಳಸಹಾಕಾರೇಹೀತಿ ‘‘ದುಕ್ಖಪರಿಞ್ಞಾ, ಸಮುದಯಪ್ಪಹಾನಂ, ನಿರೋಧಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾ, ಮಗ್ಗಭಾವನಾ’’ತಿ ಏವಂ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಮಗ್ಗೇ ಚತ್ತಾರಿ ಚತ್ತಾರಿ ಕತ್ವಾ ಸೋಳಸಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ.

ವುತ್ತೋಯೇವ, ನ ಇಧ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಅಪರೇಹಿಪಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಭಗವಾ ತಥಾಗತೋತಿ ಆರಭಿತ್ವಾ ಉದಾನಟ್ಠಕಥಾದೀಸುಪಿ (ಉದಾ. ಅಟ್ಠ. ೧೮; ಇತಿವು. ೩೮) ತಥಾಗತಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ ಏವ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯದಿಪಿ ಭಗವಾ ನ ಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸಿನ್ನಮತ್ತೋವ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಜಾತೋ, ತಥಾಪಿ ತಾಯ ನಿಸಜ್ಜಾಯ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಪನುಜ್ಜ ಸಬ್ಬಪರಿಸ್ಸಯಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಜಾತೋ. ತಥಾ ಹಿ ತಂ ‘‘ಅಪರಾಜಿತಪಲ್ಲಙ್ಕ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಯಾವ ಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕಾ ವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಅಪರಿತುಸ್ಸನ್ತೋ ‘‘ಯಾವ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣಾ ವಾ’’ತಿ ಆಹ.

ಇತಿ ರೂಪನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಇತಿ-ಸದ್ದೋ ನಿದಸ್ಸನತ್ಥೋ. ತೇನ ರೂಪಂ ಸರೂಪತೋ ಪರಿಮಾಣತೋ ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಇದಂ ರುಪ’’ನ್ತಿಆದಿ. ‘‘ಇದಂ ರೂಪ’’ನ್ತಿ ಹಿ ಇಮಿನಾ ಭೂತುಪಾದಾಯಭೇದರೂಪಂ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸಿತಂ. ಏತ್ತಕಂ ರೂಪನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ತಂ ಪರಿಮಾಣತೋ ದಸ್ಸಿತಂ. ತಸ್ಸ ಚ ಪರಿಮಾಣಸ್ಸ ಏಕನ್ತಭಾವದಸ್ಸನೇನ ‘‘ನ ಇತೋ ಭಿಯ್ಯೋ ರೂಪಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಭಾವತೋತಿ ಸಲಕ್ಖಣತೋ. ಸರಸತೋತಿ ಸಕಿಚ್ಚತೋ. ಪರಿಯನ್ತತೋತಿ ಪರಿಮಾಣಪರಿಯನ್ತತೋ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋತಿ ಯತ್ತಕೇ ಠಾನೇ ತಸ್ಸ ಪವತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದನತೋ. ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದನತೋತಿ ಪರಿಯೋಸಾನಪ್ಪತ್ತಿತೋ. ತಂ ಸಬ್ಬಂ ದಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿ ಯಥಾವುತ್ತೇನ ವಿಭಾಗೇನ. ಅಯಂ ರೂಪಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ನಾಮಾತಿ ಅಯಂ ಆಹಾರಾದಿ ರೂಪಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ನಾಮ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏತ್ತಾವತಾ’’ತಿಆದಿ. ಅತ್ಥಙ್ಗಮೋತಿ ನಿರೋಧೋ. ‘‘ಆಹಾರಸಮುದಯಾ ಆಹಾರನಿರೋಧಾ’’ತಿ ಚ ಅಸಾಧಾರಣಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೇಸೇ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

ಪಣ್ಣಾಸಲಕ್ಖಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತನ್ತಿ ಪಣ್ಣಾಸಉದಯಬ್ಬಯಲಕ್ಖಣವಿಭೂಸಿತಂ ಸಮುದಯತ್ಥಙ್ಗಮಗಹಣತೋ. ಖೀಣಾಸವತ್ತಾತಿ ಅನವಸೇಸಂ ಸಾವಸೇಸಞ್ಚ ಆಸವಾನಂ ಪರಿಕ್ಖೀಣತ್ತಾ. ಅನಾಗಾಮೀನಮ್ಪಿ ಹಿ ಭಯಂ ಚಿತ್ತುತ್ರಾಸೋ ಚ ನ ಹೋತೀತಿ. ಞಾಣಸಂವೇಗೋ ಭಯತೂಪಟ್ಠಾನಞಾಣಂ. ಇತರೇಸಂ ಪನ ದೇವಾನನ್ತಿ ಅಖೀಣಾಸವೇ ದೇವೇ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಭೋತಿ ಧಮ್ಮಾಲಪನಮತ್ತನ್ತಿ ವಾಚಸಿಕಂ ತಥಾಲಪನಮತ್ತಂ.

ಚಕ್ಕನ್ತಿ ಸತ್ಥು ಆಣಾಚಕ್ಕಂ, ತಂ ಪನ ಧಮ್ಮತೋ ಆಗತನ್ತಿ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ. ತತ್ಥ ಅರಿಯಸಾವಕಾನಂ ಪಟಿವೇಧಧಮ್ಮತೋ ಆಗತನ್ತಿ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ. ಇತರೇಸಂ ದೇಸನಾಧಮ್ಮತೋ ಆಗತನ್ತಿ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ. ದುವಿಧೇಪಿ ಞಾಣಂ ಪಧಾನನ್ತಿ ಞಾಣಸೀಸೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಟಿವೇಧಞಾಣಮ್ಪಿ ದೇಸನಾಞಾಣಮ್ಪೀ’’ತಿ. ಇದಾನಿ ತಂ ಞಾಣದ್ವಯಂ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪಟಿವೇಧಞಾಣಂ ನಾಮಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಯಸ್ಮಾ ಚಸ್ಸ ಞಾಣಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧತ್ತಾ ಭಗವಾ ತಾನಿ ಸಟ್ಠಿ ನಯಸಹಸ್ಸಾನಿ ವೇನೇಯ್ಯಾನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಮಾ ತಾನಿ ಸಟ್ಠಿ ನಯಸಹಸ್ಸಾನಿ ತೇನ ಞಾಣೇನ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಸಿದ್ಧಾನೀತಿ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಟ್ಠಿಯಾ ಚ ನಯಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಿಪರಿವಟ್ಟನ್ತಿ ಇದಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಚ, ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯನ್ತಿ ಚ, ಪರಿಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಚ ಏವಂ ತಿಪರಿವಟ್ಟಂ, ತಂಯೇವ ದ್ವಾದಸಾಕಾರಂ. ತನ್ತಿ ದೇಸನಾಞಾಣಂ ಪವತ್ತೇತಿ ಏಸ ಭಗವಾ. ಅಪ್ಪಟಿಪುಗ್ಗಲೋತಿ ಪತಿನಿಧಿಭೂತಪುಗ್ಗಲರಹಿತೋ. ಏಕಸದಿಸಸ್ಸಾತಿ ನಿಬ್ಬಿಕಾರಸ್ಸ.

ಸೀಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೭. ಖಜ್ಜನೀಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೯. ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನಾತಿ ಏತರಹಿ ರೂಪವೇದನಾದಯೋ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ‘‘ಪುಬ್ಬೇಪಾಹಂ ಏವಂವೇದನೋ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ ಅತೀತಾನಂ ರೂಪವೇದನಾದೀನಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇಹಿ ವಿಸೇಸಾಭಾವದಸ್ಸನಾ ವಿಪಸ್ಸನಾ, ತಸ್ಸಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ವಸೇನ. ಯ್ವಾಯಂ ‘‘ನ ಇದಂ ಅಭಿಞ್ಞಾವಸೇನಾ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಕತೋ, ತಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಭಿಞ್ಞಾವಸೇನ ಹೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಖನ್ಧಪಟಿಬದ್ಧಾ ನಾಮ ಗೋತ್ತವಣ್ಣಹಾರಾದಯೋ. ಏವಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋತಿ ಯಥಾವುತ್ತವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ. ಸಭಾವಧಮ್ಮಾನಂ ಏವ ಅನುಸ್ಸರಣಸ್ಸ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಸುಞ್ಞತಾಪಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಯಸ್ಮಾ ತೇ ಏವ ರೂಪಾದಯೋ ನೇವ ಅತ್ತಾ, ನ ಅತ್ತನಿಯಾ ಅಸಾರಾ ಅನಿಸ್ಸರಾ, ತಸ್ಮಾ ತತೋ ಸುಞ್ಞಾ, ತೇಸಂ ಭಾವೋ ಸುಞ್ಞತಾ, ತಸ್ಸಾ ಲಕ್ಖಣಂ ರುಪ್ಪನಾದಿಕಂ ದಸ್ಸೇತುಂ.

ಕಿಞ್ಚಾತಿ ಹೇತುಅತ್ಥಜೋತಕೇ ಕಾರಣೇ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಕಿಞ್ಚಾತಿ ಕಾರಣಪುಚ್ಛಾ, ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ರೂಪಂ ವದೇಥಾ’’ತಿ. ಏತನ್ತಿ ಏತಂ ಭೂತುಪಾದಾಯಭೇದಂ ಧಮ್ಮಜಾತಂ. ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ರೂಪಂ ನಾಮಾತಿ ಕಿಂ ಕಾರಣಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ರೂಪನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾರಣುದ್ದೇಸೋತಿ ಕಾರಣಸ್ಸ ಉದ್ದಿಸನಂ. ರುಪ್ಪತೀತಿ ಏತ್ಥ ರೂಪಂ ನಾಮ ಸೀತಾದಿವಿರೋಧಿಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿಪಾತೇನ ವಿಸದಿಸುಪ್ಪತ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸೀತೇನಪೀ’’ತಿಆದಿ. ಪಬ್ಬತಪಾದೇತಿ ಚಕ್ಕವಾಳಪಬ್ಬತಪಾದೇ, ಸೋ ಪನ ತತ್ಥ ಅಚ್ಚುಗ್ಗತೋ ಪಾಕಾರೋ ವಿಯ ಠಿತೋ. ತಥಾ ಹಿ ತತ್ಥ ಸತ್ತಾ ಓಲಮ್ಬನ್ತಾ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಹತ್ಥಪಾಸಾಗತಾತಿ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಆಗತಾ ಉಪಾಗತಾ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಹತ್ಥಪಾಸಾಗತೇ ಸತ್ತೇ. ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಮುಚ್ಛಾಪತ್ತಿಯಾ ಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ, ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಉಚ್ಛೇದವಸೇನ ವಾ ಪರಿಚ್ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ. ಅಚ್ಚನ್ತಖಾರೇ ಉದಕೇತಿ ಆತಪಸನ್ತಾಪಾಭಾವೇನ ಅತಿಸೀತಭಾವಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ಅಚ್ಚನ್ತಖಾರತಾ ವುತ್ತಾ ಸಿಯಾ. ನ ಹಿ ತಂ ಕಪ್ಪಸಣ್ಠಾನಉದಕಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಕರಮಹಾಮೇಘವುಟ್ಠಂ ಪಥವೀಸನ್ಧಾರಕಂ ಕಪ್ಪವಿನಾಸಉದಕಂ ವಿಯ ಖಾರಂ ಭವಿತುಂ ಅರಹತಿ, ತಥಾ ಸತಿ ಪಥವೀಪಿ ವಿಲೀಯೇಯ್ಯಾತಿ. ಮಹಿಂಸಕರಟ್ಠಂ ನಾಮ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಏಕಂ ರಟ್ಠಂ.

ಅವೀಚಿಮಹಾನಿರಯೇತಿ ಸಉಸ್ಸದಂ ಅವೀಚಿನಿರಯಂ ವುತ್ತಂ. ಗಙ್ಗಾಪಿಟ್ಠೇತಿ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ.

ಸರನ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಸರೀಸಪಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ವದತಿ. ಏತನ್ತಿ ರುಪ್ಪನಂ. ಯಥಾ ಕಠಿನತಾ ಪಥವಿಯಾ ಪಚ್ಚತ್ತಲಕ್ಖಣಂ, ಏವಂ ರುಪ್ಪನಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಪಚ್ಚತ್ತಲಕ್ಖಣಂ, ಸಭಾವಭೂತಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪುರಿಮಸದಿಸನ್ತಿ ಪುರಿಮೇ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇ ವುತ್ತೇನ ಸದಿಸಂ. ತಂ ‘‘ಕಿನ್ತಿ ಕಾರಣಪುಚ್ಛಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸುಖಂ ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಂ. ಸುಖಾದೀನಂ ವೇದನಾನಂ. ಪಚ್ಚಯತೋತಿ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯತೋ. ಅಯಮತ್ಥೋತಿ ‘‘ಸುಖಾರಮ್ಮಣಂ ಸುಖನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ. ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ ಹೇಸ ನಿದ್ದೇಸೋ. ವೇದಯತೀತಿ ಅನುಭವತಿ. ವೇದಯಿತಲಕ್ಖಣಾತಿ ಅನುಭವನಲಕ್ಖಣಾ.

ನೀಲಪುಪ್ಫೇತಿ ನೀಲವಣ್ಣಪುಪ್ಫೇ. ವತ್ಥೇ ವಾತಿ ನೀಲವತ್ಥೇ. ವಾ-ಸದ್ದೇನ ವಣ್ಣಧಾತುಆದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಪ್ಪನಂ ವಾ ಝಾನಂ ವಾಪೇನ್ತೋ. ಉಪ್ಪಜ್ಜನಸಞ್ಞಾಪೀತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನೀಲಂ ರೂಪಾಯತನಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಸಞ್ಞಾಪಿ, ಯಾ ಪಕಿಣ್ಣಕಸಞ್ಞಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ರೂಪತ್ತಾಯಾತಿ ರೂಪಭಾವಾಯ. ಯಾಗುಮೇವಾತಿ ಯಾಗುಭಾವಿನಮೇವ ವತ್ಥುಂ. ಯಾಗುತ್ತಾಯ ಯಾಗುಭಾವಾಯ. ಪಚತಿ ನಾಮ ಪುಗ್ಗಲೋ. ಏವನ್ತಿ ಯಥಾ ಯಾಗುಆದಿವತ್ಥುಂ ಪುರಿಸೋ ಯಾಗುಆದಿಅತ್ಥಾಯ ಪಚತಿ ನಿಪ್ಫಾದೇತಿ, ಅಯಂ ಏವಂ ರುಪ್ಪನಾದಿಸಭಾವೇ ಧಮ್ಮಸಮೂಹೇ ಯಥಾಸಕಂ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿಯಮಾನೇ ಚೇತನಾಪಧಾನೋ ಧಮ್ಮಸಮೂಹೋ ಪವತ್ತನತ್ಥಂ ವಿಸೇಸಪಚ್ಚಯೋ ಹುತ್ವಾ ತೇ ಅಭಿಸಙ್ಖರೋತಿ ನಿರೋಪೇತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಪಚ್ಚಯೇಹೀ’’ತಿಆದಿ. ರೂಪಮೇವಾತಿ ರೂಪಸಭಾವಮೇವ, ನ ಅಞ್ಞಂ ಸಭಾವಂ. ಅಭಿಸಙ್ಖರೋತೀತಿ ಇತರೇಹಿ ಪಚ್ಚಯಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಧಿಕಂ ಸುಟ್ಠು ಪಚ್ಚಯತಂ ಕರೋತಿ. ‘‘ಉಪಗಚ್ಛತಿ ಯಾಪೇತಿ ಆಯೂಹತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಾನಿ. ಅಭಿಸಙ್ಖರಣಮೇವ ಹಿ ಆಯೂಹನಾದೀನಿ. ನಿಬ್ಬತ್ತೇತೀತಿ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ರುಪ್ಪನಾದಿಭಾವೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚೇತಯಿತಲಕ್ಖಣಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾರಸ್ಸಾತಿ ಇದಂ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಧಮ್ಮಾನಂ ಚೇತನಾಪಧಾನತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ತಥಾ ಹಿ ಭಗವಾ ಸುತ್ತನ್ತಭಾಜನೀಯೇ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಂ ವಿಭಜನ್ತೇನ ಚೇತನಾವ ವಿಭತ್ತಾ.

ವಾತಿಙ್ಗಣಂ ಬ್ರಹತಿಫಲಂ. ಚತುರಸ್ಸವಲ್ಲೀತಿ ತಿವುತಾಲತಾ. ಅಖಾರಿಕನ್ತಿ ಖಾರರಸರಹಿತಂ, ತಂ ಪನ ಪಣ್ಣಫಲಾದಿ. ಯತ್ಥ ಲೋಣರಸೋ ಅಧಿಕೋ, ತಂ ಲೋಣಿಕನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಲೋಣಯಾಗೂ’’ತಿಆದಿ. ಅಮ್ಬಿಲಾದಿಭೇದಂ ರಸಂ.

ಆಕಾರಸಣ್ಠಾನಗಹಣವಸೇನಾತಿ ನೀಲಪೀತಾದಿಆಕಾರಗಹಣವಸೇನ ಚೇವ ವಟ್ಟಚತುರಸ್ಸಾದಿಸಣ್ಠಾನಗಹಣವಸೇನ ಚ. ವಿನಾಪಿ ಆಕಾರಸಣ್ಠಾನಾತಿ ಆಕಾರಸಣ್ಠಾನೇಹಿ ವಿನಾ, ತೇ ಠಪೇತ್ವಾಪಿ. ಪಚ್ಚತ್ತಭೇದಗಹಣವಸೇನಾತಿ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಪಭೇದಗಹಣವಸೇನ. ಅಸಮ್ಮೋಹತೋತಿ ಯಾಥಾವತೋ. ವಿಸೇಸೋ ವಿಸೇಸತ್ಥದೀಪನತೋ, ಅವಿಸೇಸೋ ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಅವಿಸೇಸದೀಪನತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ವಿಸೇಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ಜಾನನಞ್ಹಿ ಅವಿಸಿಟ್ಠಂ, ತಂ ಸಮಾಸಪದತೋ ಉಪಸಗ್ಗಾ ವಿಸೇಸೇನ್ತಿ. ತಥಾ ಹಿ ಸಞ್ಜಾನನಪದಂ ಪಚ್ಚಭಿಞ್ಞಾಣನಿಮಿತ್ತಂ ಆಕಾರಗಹಣಮತ್ತಂ ಬೋಧೇತಿ, ವಿಜಾನನಪದಂ ತತೋ ವಿಸಿಟ್ಠವಿಸಯಗಹಣಂ. ಪಜಾನನಪದಂ ಪನ ತತೋಪಿ ವಿಸಿಟ್ಠತರಂ ಪಕಾರತೋ ಅವಬೋಧಂ ಬೋಧೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ತಸ್ಸಾಪೀ’’ತಿಆದಿ. ಆರಮ್ಮಣಸಞ್ಜಾನನಮತ್ತಮೇವಾತಿ ನೀಲಾದಿಭೇದಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಸಲ್ಲಕ್ಖಣಮತ್ತಮೇವ. ಅವಧಾರಣೇನ ಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧತ್ತಂ ನಿವತ್ತೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತೇಹಿ ವಿಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಪಗುಣಭಾವೇ ಸತಿ ಞಾಣವಿಪ್ಪಯುತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನಪಿ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅನಿಚ್ಚಾದಿವಸೇನ ಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧಞ್ಚ ಪಾಪೇತೀ’’ತಿ. ಪಟಿವೇಧನ್ತಿ ಚ ಉಪಲದ್ಧಿಮೇವ ವದತಿ, ನ ಪಟಿವಿಜ್ಝನಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಉಸ್ಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಉಸ್ಸಕ್ಕಿತ್ವಾತಿ ಉಸ್ಸಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಮಗ್ಗಪಾತುಭಾವಮ್ಪಿ ಪಾಪೇತಿ ಅಸಮ್ಮೋಹಸಭಾವತ್ತಾ. ಯಥಾ ಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧಕಾಲೇ ಸಞ್ಜಾನನಲಕ್ಖಣವಸೇನ ಸಞ್ಞಾಣಅನುರೂಪವಸೇನೇವ ಪವತ್ತಂ, ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣವಿಜಾನನವಸೇನ ವಾಯಂ ಅನುರೂಪವಸೇನೇವ ಪವತ್ತತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಇದಾನಿ ತಮತ್ಥಂ ಹೇರಞ್ಞಿಕಾದಿಉಪಮಾಯ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ಯಥಾ ಹೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಹಿರಞ್ಞಂ ವುಚ್ಚತಿ ಕಹಾಪಣಂ, ಹಿರಞ್ಞಜಾನನೇ ನಿಯುತ್ತೋ ಹೇರಞ್ಞಿಕೋ. ಲೋಕವೋಹಾರೇ ಅಜಾತಾ ಅಸಞ್ಜಾತಾ ಬುದ್ಧಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಅಜಾತಬುದ್ಧಿ, ಬಾಲದಾರಕೋ. ವೋಹಾರಕುಸಲೋ ಗಾಮವಾಸೀ ಪುರಿಸೋ ಗಾಮಿಕಪುರಿಸೋ. ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗಾರಹತ್ತಾ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗಂ. ತಮ್ಬಕಂಸಮಯತ್ತಾ ಕೂಟೋ. ಮಹಾಸಾರತ್ತಾ ಛೇಕೋ. ಅಡ್ಢಸಾರತ್ತಾ ಕರಟೋ. ನಿಹೀನಸಾರತ್ತಾ ಸಣ್ಹೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಯಥಾ ಹೇರಞ್ಞಿಕೋ ಕಹಾಪಣಂ ಚಿತ್ತಾದಿಭಾವತೋ ಉದ್ಧಂ ಕೂಟಾದಿಭಾವಂ ರೂಪದಸ್ಸನಾದಿವಸೇನ ಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನತೋಪಿ ಜಾನನ್ತೋ ಅನೇಕಾಕಾರತೋ ಜಾನಾತಿ, ಏವಂ ಪಞ್ಞಾ ಆರಮ್ಮಣಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರತೋ ಜಾನಾತಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ, ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಪವತ್ತಮಾನವಿಞ್ಞಾಣಮ್ಪಿ ಯಥಾವಿಸಯಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಜಾನಾತಿ.

ಏವಂ ಸ್ವಾಯಂ ನೇಸಂ ಜಾನನೇ ವಿಸೇಸೋ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಅವಿಸಯೋ, ಬುದ್ಧಾನಂ ಏವ ವಿಸಯೋತಿ ಇದಂ ವಿಸೇಸಂ ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹೇನ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ತೇನಾಹಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ, ತಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಅತ್ತಸುಞ್ಞಾನಂ ಸಭಾವಧಮ್ಮಾನಂ ಧಮ್ಮಮತ್ತತಾಯ ಕಥಿತತ್ತಾ ‘‘ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಹೇಟ್ಠಿಮಮಗ್ಗಾ ಚ ಯದಿ ಅಧಿಗತಾ, ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಅನಧಿಗತತ್ತಾ ‘‘ಏಕದೇಸಮತ್ತೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇದಂ ಪಬ್ಬಮಾರದ್ಧಂ, ಇತರಾನಿ ದ್ವೇ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ತಸ್ಸ ಪರಿಹಾರಭಾವೇನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಯಸ್ಮಾ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿದೇಸನಾಯ ತೀಸು ಲಕ್ಖಣೇಸು ಇದಮೇವ ಪಧಾನಭಾವೇನ ದಸ್ಸಿತಂ, ಇದಂ ಅಪ್ಪಧಾನಭಾವೇನಾತಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ತೀಣಿ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಮ್ಪೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಪಚಿನಾತೀತಿ ಅಪಚಯಗಾಮಿಧಮ್ಮೇ ನಿವತ್ತೇತಿ ಏಕಂಸತೋ ಅಪಚಯಗಾಮಿಪಟಿಪದಾಯ ಪರಿಪೂರಣತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ನೋ ಆಚಿನಾತೀ’’ತಿಆದಿ. ವಟ್ಟಂ ವಿನಾಸೇತೀತಿ ವಿಧಮತಿ ಅದಸ್ಸನಂ ಗಮೇತಿ. ನೇವ ಚಿನಾತೀತಿ ನ ವಡ್ಢೇತಿ. ತದೇವಾತಿ ತಂ ವಟ್ಟಂ ಏವ. ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತೀತಿ ಛಡ್ಡೇತಿ. ವಿಕಿರತೀತಿ ವಿದ್ಧಂಸೇತಿ. ವಿಧೂಪೇತೀತಿ ವಟ್ಟತ್ತಯಸಙ್ಖಾತಂ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಂ ವಿಗತಧೂಮಂ ವಿಗತಸನ್ತಾಪಂ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ನಿಬ್ಬಾಪೇತೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿಆದಿ ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇ ಠಿತಸ್ಸ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಫಲಾಧಿಗಮಾಯ ದೇಸನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನಾಹ ‘‘ವಟ್ಟಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಠಿತಂ ಮಹಾಖೀಣಾಸವಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಅನಾಗತಭಾವದಸ್ಸನಂಯೇವ, ಸಬ್ಬಾ ಚಾಯಂ ಹೇಟ್ಠಿಮಾ ದೇಸನಾ ಸುದ್ಧವಿಪಸ್ಸನಾಕಥಾ, ಸಹಪಠಮಮಗ್ಗಾ ವಾ ಸಹವಿಜ್ಜೂಪಮಧಮ್ಮಾ ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಕಥಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಏತ್ತಕೇನ ಠಾನೇನಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ನಮಸ್ಸನ್ತಿಯೇವ ಮಹತಾ ಗಾರವಬಹುಮಾನೇನ. ತೇನಾಹ ‘‘ನಮೋ ತೇ ಪುರಿಸಾಜಞ್ಞಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ನಿದಸ್ಸನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ನೀತತ್ಥೇರಂ ವಿಯಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ಥೇರೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಖುರಗ್ಗೇಯೇವಾತಿ ಕೇಸೋರೋಪನತ್ಥಂ ಖುರಧಾರಾಯ ಅಗ್ಗೇ ಸೀಸೇ ಠಪಿತೇ ತಚಪಞ್ಚಕಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಮುಖೇನ ಭಾವನಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ. ಬ್ರಹ್ಮವಿಮಾನಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ನಿವಾಸಭೂತಾ ವಿಮಾನಾ.

ಖಜ್ಜನೀಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೮. ಪಿಣ್ಡೋಲ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೦. ಅಪಕರೀಯತಿ ಏತೇನಾತಿ ಅಪಕರಣಂ, ಪದಂ. ಅಪಕರಣಂ ಪಕರಣಂ ಕಾರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥತೋ ಏಕಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿದೇವ ಕಾರಣೇ’’ತಿ. ನೀಹರಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಸಮೀಪಚಾರಭಾವತೋ ಅಪನೇತ್ವಾ. ತಥಾಕರಣಞ್ಚ ಏವಮೇತೇ ಏತ್ತಕಮ್ಪಿ ಅಪ್ಪಟಿರೂಪಂ ಅಕತ್ವಾ ಆಯತಿಂ ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ. ಲದ್ಧಬಲಾತಿ ಲದ್ಧಞಾಣಬಲಾ.

ಏಕದ್ವೀಹಿಕಾಯಾತಿ ಏಕೇಕಸ್ಸ ಚೇವ ದ್ವಿನ್ನಂ ದ್ವಿನ್ನಞ್ಚ ಈಹಿಕಾ ಗತಿ ಉಪಸಙ್ಕಮನಾ ಏಕದ್ವೀಹಿಕಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏಕೇಕೋ ಚೇವ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಚ ಹುತ್ವಾ’’ತಿ. ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ಸಮುದಿತಾನಂ ನಾಮ ಕಿರಿಯಾ ತಾದಿಸೀಪಿ ಸಿಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕೇಳಿಮ್ಪಿ ಕರೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ. ಪರಿಕಪ್ಪನವಸೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪೇಸಲಾ ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಏವಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ.

ಯುಗನ್ಧರಪಬ್ಬತಾದೀನಂ ಅನ್ತರೇ ಸೀದನ್ತರಂ ಸಮುದ್ದಂ ನಾಮ. ತತ್ಥ ಕಿರ ವಾತೋ ನ ವಾಯತಿ, ಪತಿತಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ಸೀದನ್ತರನದಿಯಂ ವಿಲೀಯನ್ತಾ ಸೀದನ್ತೇವ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತಾ ಯುಗನ್ಧರಾದಯೋಪಿ ಸೀದಪಬ್ಬತಾ ನಾಮ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸೀದನ್ತರೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಂ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ವಿಯಾ’’ತಿ. ಆಹಾರಹೇತೂತಿ ಆಮಿಸಹೇತು ಸಪ್ಪಿತೇಲಾದಿನಿಮಿತ್ತಂ, ತೇಸಂ ಪಣಾಮನಾ.

ಪಚ್ಛಿಮನ್ತಿ ನಿಹೀನಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಲಾಮಕ’’ನ್ತಿ, ಲಾಮಕನ್ತೋ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತೋ –

‘‘ಮಿಗಾನಂ ಕೋಟ್ಠುಕೋ ಅನ್ತೋ, ಪಕ್ಖೀನಂ ಪನ ವಾಯಸೋ;

ಏರಣ್ಡೋ ಅನ್ತೋ ರುಕ್ಖಾನಂ, ತಯೋ ಅನ್ತಾ ಸಮಾಗತಾ’’ತಿ. –

ಆದೀಸು (ಜಾ. ೧.೩.೧೩೫) ವಿಯ. ಉಲತೀತಿ ಅಭಿಚರತಿ. ಅಭಿಸಪನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಅಭಿಸಾಪೋ. ಅಭಿಸಾಪವತ್ಥು ಪಿಣ್ಡೋಲ್ಯಂ. ಅತ್ಥೋ ಫಲಂ ವಸೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥವಸಂ, ಕಾರಣಂ, ತಮ್ಪಿ ತೇಸು ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ನಿಯುತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥವಸಿಕಾ.

ಅನ್ತೋ ಹದಯಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ ಸೋಕವತ್ಥೂಹಿ.

ಅಭಿಜ್ಝಾಯಿತಾತಿ ಅಭಿಜ್ಝಾಯನಸೀಲೋ. ಅಭಿಣ್ಹಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಚೇವ ಬಹುಲಭಾವೇನ ಚ ಬಹುಲರಾಗೋ. ಪೂತಿಭಾವೇನಾತಿ ಕುಥಿತಭಾವೇನ. ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಹಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಚಿತ್ತಂ ಅಪಗನ್ಧಂ ಕರೋತಿ, ನ ಸುಚಿಮನುಞ್ಞಭಾವಂ. ಭತ್ತನಿಕ್ಖಿತ್ತಕಾಕೋ ವಿಯಾತಿ ಇದಂ ಭತ್ತಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಅಸರಣೇನ ಕಾಕಸ್ಸ ನಟ್ಠಸತಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ, ನ ಭತ್ತನಿಕ್ಖಿತ್ತತಾಯ. ಅಸಣ್ಠಿತೋತಿ ಅಸಣ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ. ಕಟ್ಠತ್ಥನ್ತಿ ಕಟ್ಠೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ.

ಪಾಪವಿತಕ್ಕೇಹಿ ಕತೋ, ತಸ್ಮಾ ತೇ ಅನವಸೇಸತೋ ಪಹಾತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ. ದ್ವಿನ್ನಂ ವುತ್ತತ್ತಾ ಏಕೋ ಪುಬ್ಬಭಾಗೋ, ಇತರೋ ಮಿಸ್ಸಕೋತಿ ವತ್ತುಂ ಯುತ್ತನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ‘‘ಏತ್ಥ ಚಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಏವಂ ತಂ ಭಾವೇನ್ತಸ್ಸ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ಏವಾತಿ ಏಕೇಕಮಿಸ್ಸಕತಾವಸೇನ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಪೋರಾಣಾ. ಉಪರಿ ತಿಪರಿವಟ್ಟದೇಸನಾಯ ಅನಿಮಿತ್ತಸಮಾಧಿಯೇವ ದೀಪಿತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯಾವಞ್ಚಿದ’’ನ್ತಿ. ನಿದ್ದೋಸೋತಿ ವೀತರಾಗಾದಿನಾ ನಿದ್ದೋಸೋ.

ಪಿಣ್ಡೋಲ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯. ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೧. ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣರೂಪಚಿತ್ತಾತಿ ರಾಗಾದೀಹಿ ಪರಿಯಾದಿಯಿತ್ವಾ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಗಹಿತಚಿತ್ತಾ.

ಭಗವತೋ ಚಾರೋ ವಿದಿತೋ ಪರಿಚಯವಸೇನ. ಸತ್ಥಾ ಪರಿಭೋಗಂ ಕರೋತಿ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ‘‘ಏವಂ ಹಿಸ್ಸ ದುಗ್ಗತಿಮೋಕ್ಖೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಅಞ್ಞತ್ರಾತಿ ವಿನಾ.

ನಾಗೇನಾತಿ ಬುದ್ಧನಾಗೇನ ಅಙ್ಕುಸರಹಿತೇನ. ತತೋ ಏವ ಉಜುಭೂತೇನ ಚಿತ್ತೇನ. ಈಸಾದನ್ತಸ್ಸ ನಙ್ಗಲಸದಿಸದನ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಿನೋ ಏವಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಮೇತಿ. ತತ್ಥ ಕಾರಣಮಾಹ ‘‘ಯದೇಕೋ ರಮತೀ ವನೇ’’ತಿ. ಏತೇನ ಕಾಯವಿವೇಕೇನ ರತಿಸಾಮಞ್ಞಂ ವದತಿ.

ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯಾತಿ ಪಕತಿಯಾ ಸಯಮೇವ.

ಆಸವಾನಂ ಖಯೋತಿ ಇಧ ಅರಹತ್ತಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ, ತಂ ಪನ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಾನನ್ತರಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಮಗ್ಗಾನನ್ತರಂ ಅರಹತ್ತಫಲ’’ನ್ತಿ. ವಿಚಯೋ ದೇಸನಾಪಞ್ಞಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ, ಸಾ ಚ ಅನೇಕಧಾ ಪವತ್ತಾ ಏವಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ವಿಚಯಸೋ’’ತಿ, ಅನೇಕಕ್ಖತ್ತುಂ ಪವತ್ತಮಾನಾಪಿ ವಿಚಯೋ ಏವಾತಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ವಿಚಯೇನಾ’’ತಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ. ಸಾಸನಧಮ್ಮೋತಿ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧಾದಿಪರಿದೀಪನೋ ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮೋ. ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ’’ತಿಆದಿನಾ, ಏವಂ ಕೋಟ್ಠಾಸತೋ ಪರಿಚ್ಛಿಜ್ಜ ದೇಸಿತೇ ಮಯಾ ಧಮ್ಮೇ ಕತಮಸ್ಸ ಜಾನನಸ್ಸ ಅನ್ತರಾ ಆಸವಾನಂ ಖಯೋ ಹೋತೀತಿ ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಕಙ್ಖಾ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ದಿಟ್ಠಿ ಏವ ಸಮನುಪಸ್ಸನಾ ದಿಟ್ಠಿಸಮನುಪಸ್ಸನಾ. ದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಖಾರೋತಿ ದಿಟ್ಠಿಪಚ್ಚಯೋ ಸಙ್ಖಾರೋ. ತತೋ ಏವ ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ತತೋಜೋ ಸೋ ಸಙ್ಖಾರೋ’’ತಿ. ತತೋ ತಣ್ಹಾತೋ ಸೋ ಸಙ್ಖಾರೋ ಜಾತೋತಿ ಚತೂಸು ಏಸ ದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಖಾರೋ ದಿಟ್ಠೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಸಙ್ಖಾರೋ ಜಾಯತಿ. ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಫಸ್ಸೋತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಸಮ್ಫಸ್ಸೋ. ಏವಮೇತ್ಥ ಭಗವಾ ಸಳಾಯತನನಾಮರೂಪವಿಞ್ಞಾಣಾನಿ ಸಙ್ಖಾರಪಕ್ಖಿಕಾನೇವ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಏತ್ತಕೇ ಠಾನೇತಿ ‘‘ಇಧ ಭಿಕ್ಖವೇ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ’’ತಿಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಯಾವ ‘‘ನ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏತ್ತಕೇ ಠಾನೇ. ಗಹಿತಗಹಿತದಿಟ್ಠಿನ್ತಿ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಯಾ ‘‘ಸೋ ಅತ್ತಾ, ಸೋ ಲೋಕೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಪವತ್ತಂ ಸಸ್ಸತದಿಟ್ಠಿಂ, ನೋ ಚಸ್ಸಂ, ನೋ ಚ ಮೇ ಸಿಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಪವತ್ತಂ ಉಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿನ್ತಿ ತಥಾ ತಥಾ ಗಹಿತದಿಟ್ಠಿಂ. ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋಪಿ ಸಙ್ಖಾರೋ ಅನಿಚ್ಚೋ’’ತಿಆದಿದೇಸನಾಯ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇನ್ತೋ ಆಗತೋ. ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವಾಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನದಿಟ್ಠಿವಿವೇಚನತೋ ಇಮಿಸ್ಸಾ ದೇಸನಾಯ ಪುಗ್ಗಲಜ್ಝಾಸಯೇನ ಪವತ್ತಿತತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ತೇವೀಸತಿಯಾ ಠಾನೇಸು ಅರಹತ್ತಪಾಪನೇನ ದೇಸನಾವಿಲಾಸೋ. ತತೋಜೋ ಸೋ ಸಙ್ಖಾರೋತಿ ತತೋ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯ ಪಚ್ಚಯಭೂತತಣ್ಹಾತೋ ಜಾತೋ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಸಙ್ಖಾರೋ. ಯದಿ ಸಹಜಾತಾದಿಪಚ್ಚಯವಸೇನ ತತೋ ತಣ್ಹಾತೋ ಜಾತೋತಿ ತತೋಜೋ ಸಙ್ಖಾರೋತಿ ವುಚ್ಚೇಯ್ಯ, ಇದಮಯುತ್ತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ತಣ್ಹಾಸಮ್ಪಯುತ್ತ…ಪೇ… ಜಾಯತೀ’’ತಿ ಚೋದೇತಿ. ಇತರೋ ಉಪನಿಸ್ಸಯಕೋಟಿ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಯಸ್ಸ ಹೀ’’ತಿಆದಿನಾ ತಮತ್ಥಂ ವಿವರತಿ. ನ ಹಿ ತಣ್ಹಾಯ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಸಮ್ಭವತಿ. ಯದಿ ಅಸತಿ ಸಹಜಾತಕೋಟಿಯಾ ಉಪನಿಸ್ಸಯಕೋಟಿಯಾ ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯ ಸಮ್ಭವೋ ಏವ. ದಿಟ್ಠಿಯಾಪೀತಿ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಚತೂಸು ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ವೀಸತಿ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಯೋ ಸಸ್ಸತದಿಟ್ಠಿಂ ಉಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಞ್ಚ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಅನಿಚ್ಚತಾಮುಖೇನ ವಿಪಸ್ಸನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ದೇಸನಾ ನಿಟ್ಠಾಪಿತಾತಿ ಆಹ ‘‘ತೇವೀಸತಿಯಾ ಠಾನೇಸೂ’’ತಿಆದಿ.

ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ಪುಣ್ಣಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೨. ದಿಸ್ಸತಿ ಅಪದಿಸ್ಸತೀತಿ ದೇಸೋ, ಕಾರಣಂ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಞಾಪಕಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಯಞ್ಹಿ ಸೋ ಜಾನಿತುಕಾಮೋ ರುಪ್ಪನಾದಿಸಭಾವಂ, ಪಠಮಂ ಪನ ಸರೂಪಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪುನ ತಸ್ಸ ವಿಸೇಸೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋತಿ ಪಠಮಂ ‘‘ಇಮೇ ನು ಖೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಪುಚ್ಛಂ ಕರೋತಿ, ಇಧಾಪಿ ಚ ಸೋ ವಿಸೇಸೋ ಏವ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅನ್ತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಜಾನನ್ತೋ ವಿಯ ಪುಚ್ಛತಿ ತೇಸಂ ಹೇತುನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ತಣ್ಹಾಛನ್ದಮೂಲಕಾ ಪಭವತ್ತಾ. ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾತಿ ಏತ್ಥ ವಿಸೇಸತೋ ತಣ್ಹುಪಾದಾನಸ್ಸ ಗಹಣಂ ಇತರಸ್ಸ ತಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಗಹಿತಂ ತದವಿನಾಭಾವತೋತಿ ಛನ್ದರಾಗೋ ಏವ ಉದ್ಧಟೋ. ಇದನ್ತಿ ತಪ್ಪಞ್ಹಪಟಿಕ್ಖಿಪನಂ. ಯದಿಪಿ ಖನ್ಧಾ ಉಪಾದಾನೇಹಿ ಅಸಹಜಾತಾಪಿ ಹೋನ್ತಿ ಉಪಾದಾನಸ್ಸ ಅನಾರಮ್ಮಣಭೂತಾಪಿ, ಉಪಾದಾನಂ ಪನ ತೇಹಿ ಸಹಜಾತಮೇವ, ತದಾರಮ್ಮಣಞ್ಚ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ಹಿ ಅಸಹಜಾತಂ ಅನಾರಮ್ಮಣಞ್ಚ ಉಪಾದಾನಂ ಅತ್ಥೀತಿ. ಇದಾನಿ ತಮತ್ಥಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತಣ್ಹಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ. ಆರಮ್ಮಣತೋತಿ ಆರಮ್ಮಣಕರಣತೋ. ‘‘ಏವಂರೂಪೋ ಸಿಯ’’ನ್ತಿ ಏವಂಪವತ್ತಸ್ಸ ಛನ್ದರಾಗಸ್ಸ ‘‘ಏವಂವೇದನೋ ಸಿಯ’’ನ್ತಿ ಏವಂಪವತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವತೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ನತಸಙ್ಖಾರಾ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ರೂಪವೇದನಾರಮ್ಮಣಾನಂ ಛನ್ದರಾಗಾದೀನಂ ಅಭಾವತೋ ಅತ್ಥೇವ ಛನ್ದರಾಗವೇಮತ್ತತಾ. ಛನ್ದರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಾದಿವಸೇನ ಛನ್ದರಾಗಪಟಿಸಂಯುತ್ತಸ್ಸ ಅಪುಚ್ಛಿತತ್ತಾ, ‘‘ಅನುಸನ್ಧಿ ನ ಘಟಿಯತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನ ಘಟಿಯತೀತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸೇವ ಪುಚ್ಛಿತತ್ತಾ, ತಥಾಪಿ ಸಾನುಸನ್ಧಿಕಾವ ಪುಚ್ಛಾ, ತತೋ ಏವ ಸಾನುಸನ್ಧಿಕಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ. ತತ್ಥ ಕಾರಣಮಾಹ ‘‘ತೇಸಂ ತೇಸ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ. ತೇನ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುಸನ್ಧಿವಸೇನ ಸಾನುಸನ್ಧಿಕಾನೇವ ಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾನೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಪುಣ್ಣಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಖಜ್ಜನೀಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.