೩. ಭಾರವಗ್ಗೋ
೧. ಭಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೨. ಉಪಾದಾನಾನಂ ಆರಮ್ಮಣಭೂತಾ ಖನ್ಧಾ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ. ಪರಿಹಾರಭಾರಿಯಟ್ಠೇನಾತಿ ಪರಿಹಾರಸ್ಸ ಭಾರಿಯಭಾವೇನ ಗರುತರಭಾವೇನ. ವುತ್ತಮೇವ ಅತ್ಥಂ ಪಾಕಟಂ ಕಾತುಂ ‘‘ಏತೇಸಞ್ಹೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಏತಾನಿ ಠಾನಗಮನಾದೀನಿ ರೂಪಾರೂಪಧಮ್ಮಾನಂ ಪಙ್ಗುಲಜಚ್ಚನ್ಧಾನಂ ವಿಯ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೂಪಸ್ಸಯವಸೇನ ಇಜ್ಝನ್ತಿ, ನ ಪಚ್ಚೇಕಂ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಏತೇಸ’’ನ್ತಿ ಅವಿಸೇಸವಚನಂ ಕತಂ. ಪುಗ್ಗಲನ್ತಿ ಖನ್ಧಸನ್ತಾನಂ ವದತಿ. ಖನ್ಧಸನ್ತಾನೋ ಹಿ ಅವಿಚ್ಛೇದೇನ ಪವತ್ತಮಾನೋ ಯಾವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಾ ಖನ್ಧಭಾರಂ ವಹನ್ತೋ ವಿಯ ಲೋಕೇ ಖಾಯತಿ ತಬ್ಬಿನಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಪುಗ್ಗಲೋ’’ತಿಆದಿ. ಭಾರಹಾರೋತಿ ಜಾತೋತಿ ಭಾರಹಾರೋ ನಾಮ ಜಾತೋ.
ಪುನಬ್ಭವಕರಣಂ ಪುನಬ್ಭವೋ, ತಂ ಫಲಂ ಅರಹತಿ, ತತ್ಥ ನಿಯುತ್ತಾತಿ ವಾ ಪೋನೋಭವಿಕಾ. ತಬ್ಭಾವಸಹಗತಂ ಯಥಾ ‘‘ಸನಿದಸ್ಸನಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ, ನ ಸಂಸಟ್ಠಸಹಗತಂ, ನಾಪಿ ಆರಮ್ಮಣಸಹಗತಂ. ‘‘ತತ್ರ ತತ್ರಾ’’ತಿ ಯಂ ಯಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ, ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಪತ್ವಾ ತತ್ರತತ್ರಾಭಿನನ್ದಿನೀ. ತೇನಾಹ ‘‘ಉಪಪತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕೋತಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಾರಮ್ಮಣೋ. ರೂಪಾರೂಪೂಪಪತ್ತಿಭವೇ ರಾಗೋ ರೂಪಾರೂಪಭವರಾಗೋ. ಝಾನನಿಕನ್ತಿ ಝಾನಸಙ್ಖಾತೇ ಕಮ್ಮಭವೇ ರಾಗೋ. ಸಸ್ಸತಾದಿಟ್ಠೀತಿ ಭವದಿಟ್ಠಿ, ತಂಸಹಗತೋ ರಾಗೋ. ಅಯನ್ತಿ ರಾಗೋ ಭವತಣ್ಹಾ ನಾಮ. ಉಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿ ವಿಭವದಿಟ್ಠಿ ನಾಮ, ತಂಸಹಗತೋ ಛನ್ದರಾಗೋ ವಿಭವತಣ್ಹಾ ನಾಮ. ಏಸ ಪುಗ್ಗಲೋ ಖನ್ಧಭಾರಂ ಆದಿಯತಿ ತಣ್ಹಾವಸೇನ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣತೋ. ‘‘ಅಸೇಸಮೇತ್ಥ ತಣ್ಹಾ ವಿರಜ್ಜತಿ ಪಲುಜ್ಜತಿ ನಿರುಜ್ಝತಿ ಪಹೀಯತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಸಬ್ಬಪದಾನಿ ನಿಬ್ಬಾನವಸೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾನೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಬ್ಬಂ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸೇವ ವೇವಚನ’’ನ್ತಿ.
ಭಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೨. ಪರಿಞ್ಞಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೩. ಪರಿಜಾನಿತಬ್ಬೇತಿ ಪಹಾನಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಜಾನಿತಬ್ಬೇ. ತಥಾ ಪರಿಜಾನನಞ್ಚ ತತ್ಥ ಛನ್ದರಾಗಪ್ಪಹಾನಂ, ತೇಸಂ ಅತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬೇತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ಅಚ್ಚನ್ತಪರಿಞ್ಞನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ ವದತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಮತಿಕ್ಕಮನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ.
ಪರಿಞ್ಞಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೩. ಅಭಿಜಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೪. ಞಾತಪರಿಞ್ಞಾ ಕಥಿತಾ ‘‘ಅಭಿವಿಸಿಟ್ಠಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಜಾನನ’’ನ್ತಿ ಕತ್ವಾ. ದುತಿಯಪದೇನಾತಿ ‘‘ಪರಿಜಾನ’’ನ್ತಿ ಪದೇನ. ತತಿಯಚತುತ್ಥೇಹೀತಿ ‘‘ವಿರಾಜಯಂ ಪಜಹ’’ನ್ತಿ ಪದೇಹಿ.
ಅಭಿಜಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೪-೯. ಛನ್ದರಾಗಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೨೫-೩೦. ಧಾತುಸಂಯುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ, ಕೇವಲಞ್ಹಿ ಏತ್ಥ ಖನ್ಧವಸೇನ ದೇಸನಾ ಆಗತಾ, ತತ್ಥ ಧಾತುವಸೇನಾತಿ ಅಯಮೇವ ವಿಸೇಸೋ. ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ ಅಸ್ಸಾದಾದೀನವನಿಸ್ಸರಣವಸೇನ ದೇಸನಾಯ ಪವತ್ತತ್ತಾ.
ಛನ್ದರಾಗಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೧೦. ಅಘಮೂಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೩೧. ಅಘಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪಾಪಂ, ಅಘನಿಮಿತ್ತತಾಯ ಅಘಂ ದುಕ್ಖಂ. ಇದಞ್ಹಿ ದುಕ್ಖಂ ನಾಮ ವಿಸೇಸತೋ ಪಾಪಹೇತುಕಂ ಕಮ್ಮಫಲಸಞ್ಞಿತಂ. ತಥಾ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ಅವಿಜ್ಜಾತಣ್ಹಾಮೂಲಕತ್ತಾ. ಅಘಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತತಾಯ ಅಘಂ ದುಕ್ಖಂ. ವಟ್ಟಾನುಸಾರೀ ಮಹಾಜನೋ ಹಿ ದುಕ್ಖಾಭಿಭೂತೋ ತಸ್ಸ ಪತಿಕಾರಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ತಂ ತಂ ಕರೋತೀತಿ.
ಅಘಮೂಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೧೧. ಪಭಙ್ಗುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೩೨. ಪಭಿಜ್ಜನಸಭಾವನ್ತಿ ಖಣೇ ಖಣೇ ಪಭಙ್ಗುಸಭಾವಂ.
ಪಭಙ್ಗುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
ಭಾರವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.