೫. ನಗರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೫. ಪಞ್ಚಮಸುತ್ತೇ ‘‘ಪುಬ್ಬೇವ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಬೋಧಾ’’ತಿಆದಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಸಂವಣ್ಣಿತಮೇವಾತಿ ಅವುತ್ತಮೇವ ಸಂವಣ್ಣೇತುಂ ‘‘ನಾಮರೂಪೇ ಖೋ ಸತೀ’’ತಿ ಆರದ್ಧೋ. ತತ್ಥ ದ್ವಾದಸಪದಿಕೇ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಯಾನಿ ದ್ವೇ ಪದಾನಿ ಅಗ್ಗಹಿತಾನಿ, ನೇಸಂ ಅಗ್ಗಹಣೇ ಕಾರಣಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಕಾಮೋ ತೇಸಂ ಗಹೇತಬ್ಬಕಾರಣಂ ತಾವ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಏತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಪಚ್ಚಕ್ಖಭೂತಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಭವಂ ಪಠಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತದನನ್ತರಂ ಅನಾಗತಸ್ಸ ‘‘ದುತಿಯ’’ನ್ತಿ ಗಹಣೇ ಅತೀತೋ ತತಿಯೋ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾರಾ ಹಿ ತತಿಯೋ ಭವೋ’’ತಿ. ನನು ಚೇತ್ಥ ಅನಾಗತಸ್ಸ ಭವಸ್ಸ ಗಹಣಂ ನ ಸಮ್ಭವತಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಭವವಸೇನ ಅಭಿನಿವೇಸಸ್ಸ ಜೋತಿತತ್ತಾತಿ? ಸಚ್ಚಮೇತಂ, ಕಾರಣೇ ಪನ ಗಹಿತೇ ಫಲಂ ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತೀತಿ ತಥಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಅನಾಗತೋ ಅದ್ಧಾ ಅತ್ಥತೋ ಸಙ್ಗಹಿತೋ ಏವ ಯತೋ ‘‘ನಾಮರೂಪಪಚ್ಚಯಾ ಸಳಾಯತನ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಅನಾಗತದ್ಧಸಂಗಾಹಿತಾ ದೇಸನಾ ಪವತ್ತಾ, ಚತುವೋಕಾರವಸೇನ ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮನ್ತಿ ವಿಸೇಸೋ ಅತ್ಥಿ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಪಞ್ಚವೋಕಾರವಸೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತೇಹೀತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ಆರಮ್ಮಣಭೂತೇಹಿ. ಅಯಂ ವಿಪಸ್ಸನಾತಿ ಅದ್ಧಾಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನವಸೇನ ಉದಯಬ್ಬಯಂ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಪವತ್ತವಿಪಸ್ಸನಾ. ನ ಘಟೀಯತೀತಿ ನ ಸಮಿಜ್ಝತಿ. ಮಹಾ…ಪೇ… ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠೋತಿ ನ ಘಟನೇ ಕಾರಣಮಾಹ, ಹೇಟ್ಠಾ ಗಹಿತತ್ತಾ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕಂ ಸಮ್ಮಸನೀಯಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಅದಿಟ್ಠೇಸೂತಿ ಅನವಬುದ್ಧೇಸು. ಚತುಸಚ್ಚಸ್ಸ ಅನುಬೋಧೇನ ನ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ಬುದ್ಧೇನ ಭವಿತು’’ನ್ತಿ. ಇಮಿನಾತಿ ಮಹಾಸತ್ತೇನ. ತೇತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾರಾ. ಭವಉಪಾದಾನತಣ್ಹಾವಸೇನಾತಿ ಭವಉಪಾದಾನತಣ್ಹಾದಸ್ಸನವಸೇನ. ದಿಟ್ಠಾವ ‘‘ತಂಸಹಗತಾ’’ತಿ ಸಮಾನಯೋಗಕ್ಖಮತ್ತಾ. ನ ಪರಭಾಗಂ ಖನೇಯ್ಯ ಅತ್ತನಾ ಇಚ್ಛಿತಸ್ಸ ಗಹಿತತ್ತಾ ಪರಭಾಗೇ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ಚ. ತೇನಾಹ ‘‘ಕಸ್ಸಚಿ ನತ್ಥಿತಾಯಾ’’ತಿ. ಪಟಿನಿವತ್ತೇಸೀತಿ ಪಟಿಸಂಹರಿ. ಪಟಿನಿವತ್ತನೇ ಪನ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತದೇತ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಅಭಿನ್ನಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಅಖಣಿತಟ್ಠಾನಂ.

ಪಚ್ಚಯತೋತಿ ಹೇತುತೋ, ಸಙ್ಖಾರತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಕಿಮ್ಹಿ ನು ಖೋ ಸತಿ ಜರಾಮರಣಂ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಹೇತುಪರಮ್ಪರವಸೇನ ಫಲಪರಮ್ಪರಾಯ ಕಿತ್ತಮಾನಾಯ, ಕಿಮ್ಹಿ ನು ಖೋ ಸತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತೀತಿ ಚ ವಿಚಾರಣಾಯ ಸಙ್ಖಾರೇ ಖೋ ಸತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ವಿಸೇಸತೋ ಕಾರಣಭೂತೋ ಸಙ್ಖಾರೋ ಅಗ್ಗಹಿತೋ, ತತೋ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪಟಿನಿವತ್ತತಿ ನಾಮ, ನ ಸಬ್ಬಪಚ್ಚಯತೋ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ನಾಮರೂಪೇ ಖೋ ಸತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಕಿಂ ನಾಮ ಹೇತ್ಥ ಸಹಜಾತಾದಿವಸೇನೇವ ಪಚ್ಚಯಭೂತಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ, ನ ಕಮ್ಮೂಪನಿಸ್ಸಯವಸೇನ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನವಸೇನ ಅಭಿನಿವೇಸಸ್ಸ ಜೋತಿತತ್ತಾ. ಆರಮ್ಮಣತೋತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾರಸಙ್ಖಾತಆರಮ್ಮಣತೋ, ಅತೀತಭವಸಙ್ಖಾತಆರಮ್ಮಣತೋ. ಅತೀತದ್ಧಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಹಿ ಅವಿಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾರಾ. ತತೋ ಪಟಿನಿವತ್ತಮಾನಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಭವೋಪಿ ಪಟಿನಿವತ್ತತಿ ನಾಮ. ಉಭಯಮ್ಪೀತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಪಸ್ಸನಾವಿಞ್ಞಾಣಮ್ಪಿ. ನಾಮರೂಪಂ ನ ಅತಿಕ್ಕಮತೀತಿ ಪಚ್ಚಯಭೂತಂ ಆರಮ್ಮಣಭೂತಞ್ಚ ನಾಮರೂಪಂ ನ ಅತಿಕ್ಕಮತಿ ತೇನ ವಿನಾ ಅವತ್ತನತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ನಾಮರೂಪತೋ ಪರಂ ನ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ವಿಞ್ಞಾಣೇ ನಾಮರೂಪಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೇ ಹೋನ್ತೇತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಿಞ್ಞಾಣೇ ನಾಮರೂಪಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೇ ಹೋನ್ತೇ. ನಾಮರೂಪೇ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೇ ಹೋನ್ತೇತಿ ನಾಮರೂಪೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೇ ಹೋನ್ತೇ. ಚತುವೋಕಾರಪಞ್ಚವೋಕಾರಭವವಸೇನ ಯಥಾರಹಂ ಯೋಜನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ದ್ವೀಸುಪಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಚ್ಚಯೇಸು ಹೋನ್ತೇಸೂತಿ ಪನ ಪಞ್ಚವೋಕಾರಭವವಸೇನ. ಏತ್ತಕೇನಾತಿ ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣನಾಮರೂಪಾನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭವಸೇನ ಪವತ್ತಿಯಾ. ಜಾಯೇಥ ವಾ ಉಪಪಜ್ಜೇಥ ವಾತಿ ‘‘ಸತ್ತೋ ಜಾಯತಿ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಸಮಞ್ಞಾ ಹೋತಿ ವಿಞ್ಞಾಣನಾಮರೂಪವಿನಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಸತ್ತಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಉಪಾದಾನಭೂತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಇತೋ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಏತದೇವಾತಿ ‘‘ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನಾಮರೂಪ’’ನ್ತಿ ಏತಂ ದ್ವಯಮೇವ.

ಅಪರಾಪರಚುತಿಪಟಿಸನ್ಧೀಹೀತಿ ಅಪರಾಪರಚುತಿಪಟಿಸನ್ಧಿದೀಪಕೇಹಿ ‘‘ಚವತಿ, ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ದ್ವೀಹಿ ಪದೇಹಿ. ಪಞ್ಚ ಪದಾನೀತಿ ‘‘ಜಾಯೇಥ ವಾ’’ತಿಆದೀನಿ ಪಞ್ಚ ಪದಾನಿ. ನನು ತತ್ಥ ಪಠಮತತಿಯೇಹಿ ಚತುತ್ಥಪಞ್ಚಮಾನಿ ಅತ್ಥತೋ ಅಭಿನ್ನಾನೀತಿ? ಸಚ್ಚಂ, ವಿಞ್ಞಾಣನಾಮರೂಪಾನಂ ಅಪರಾಪರುಪ್ಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಏವಂ ವುತ್ತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಪರಾಪರಚುತಿಪಟಿಸನ್ಧೀಹೀ’’ತಿ. ಏತ್ತಾವತಾತಿ ವುತ್ತಮೇವತ್ಥನ್ತಿ ಯೋ ‘‘ಏತ್ತಾವತಾ’’ತಿ ಪದೇನ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತೋ, ತಮೇವ ಯಥಾವುತ್ತಮತ್ಥಂ ‘‘ಯದಿದ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಿಯ್ಯಾತೇನ್ತೋ ಪುನ ವತ್ವಾ. ಅನುಲೋಮಪಚ್ಚಯಾಕಾರವಸೇನಾತಿ ಪಚ್ಚಯಧಮ್ಮದಸ್ಸನಪುಬ್ಬಕಪಚ್ಚಯುಪ್ಪನ್ನಧಮ್ಮದಸ್ಸನವಸೇನ. ಪಚ್ಚಯಧಮ್ಮಾನಞ್ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಭಾವೋ ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯತಾ ಪಚ್ಚಯಾಕಾರೋ, ಸೋ ಚ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತೋ ಸಙ್ಖಾರುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಲೋಮನತೋ ಅನುಲೋಮಪಚ್ಚಯಾಕಾರೋ, ತಸ್ಸ ವಸೇನ.

ಆಪತೋತಿ ಪರಿಖಾಗತಉದಕತೋ. ದ್ವಾರಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ತತ್ಥ ವಸನ್ತಾನಂ ಪವೇಸನನಿಗ್ಗಮನಫಾಸುತಾಯ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗವತ್ಥುಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸರೀರಚಿತ್ತಸುಖತಾಯ ನಗರಸ್ಸ ಮನುಞ್ಞತಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಮನ್ತಾ …ಪೇ… ರಮಣೀಯ’’ನ್ತಿ. ಪುಬ್ಬೇ ಸುಞ್ಞಭಾವೇನ ಅರಞ್ಞಸದಿಸಂ ಹುತ್ವಾ ಠಿತಂ ಜನವಾಸಂ ಕರೋನ್ತೇ ನಗರಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣಪ್ಪತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ತಂ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಇದ್ಧಞ್ಚೇವ ಅಸ್ಸ ಫೀತಞ್ಚಾ’’ತಿ.

‘‘ಪುಬ್ಬೇವ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ಆಜೀವೋ ಚ ಸುಪರಿಸುದ್ಧೋ’’ತಿ ವಚನತೋ ತೀಹಿ ವಿರತೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪುಬ್ಬಭಾಗಮಗ್ಗೋಪಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕವೋಹಾರಂ ಲದ್ಧುಂ ಅರಹತೀತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಸ್ಸಾ’’ತಿ. ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಚಿಣ್ಣನ್ತೇತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಸಞ್ಚರಿತತಾಯ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ತಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ತೀರಿತೇ ಪರಿಯೇಸಿತೇ. ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗದಸ್ಸನನ್ತಿ ಅನುಮಾನಾದಿವಸೇನ ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗಸ್ಸ ದಸ್ಸನಂ. ತಥಾ ಹಿ ನಿಬ್ಬಾನನಗರಸ್ಸ ದಸ್ಸನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ದಿಟ್ಠಕಾಲೋತಿ ಅಧಿಗಮವಸೇನ ದಿಟ್ಠಕಾಲೋ. ಮಗ್ಗಫಲವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪರೋಪಣ್ಣಾಸ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮಾ, ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಂ ಪನ ತೇಸಂ ವವತ್ಥಾಪಕಂ. ಯಾಪೇತ್ವಾತಿ ಚರಾಪೇತ್ವಾ.

ಅವತ್ತಮಾನಕಟ್ಠೇನಾತಿ ಬುದ್ಧಸುಞ್ಞೇ ಲೋಕೇ ಕಸ್ಸಚಿ ಸನ್ತಾನೇ ಅಪ್ಪವತ್ತನತೋವ ಉಪ್ಪಾದಾದಿವಸೇನ ವತ್ತಮಾನವಸೇನ. ತಥಾ ಹಿ ಭಗವಾ ‘‘ಅನುಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೇತಾ, ಅಸಞ್ಜಾತಸ್ಸ ಸಞ್ಜನೇತಾ’’ತಿಆದಿಕೇಹಿ ಥೋಮಿತೋ. ಪುಬ್ಬಕೇಹಿ ಮಹೇಸೀಹಿ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಇತರೇಹಿ ಅನ್ತರಾ ಕೇಹಿಚಿ ಅವಳಞ್ಜಿತೋತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅವಳಞ್ಜನಟ್ಠೇನ ಪುರಾಣಮಗ್ಗೋ’’ತಿ. ಝಾನಸ್ಸಾದೇನಾತಿ ಝಾನಸುಖೇನ ಝಾನಪೀತಿಯಾ. ಸುಭಿಕ್ಖಂ ಪಣೀತಧಮ್ಮಾಮತತಾಯ ತಿತ್ತಿಆವಹಂ. ಪುಪ್ಫಿತಂ ಉಪಸೋಭಿತಂ. ಯಾವ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳೇತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏಕಿಸ್ಸಾ ಲೋಕಧಾತುಯಾ’’ತಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಬುದ್ಧಖೇತ್ತತ್ತಾ. ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಿತಾಯ ಹಿ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಅತ್ಥಿ. ಏತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತರೇತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ.

ನಗರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.