೩. ಞಾಣವತ್ಥುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೩. ಞಾಣಮೇವ ಞಾಣವತ್ಥು ಸಮ್ಪತ್ತೀನಂ ಕಾರಣಭಾವತೋ. ಚತೂಸೂತಿ ಚತುಸಚ್ಚಸ್ಸ ಬೋಧನವಸೇನ ವುತ್ತೇಸು ಚತೂಸು ಞಾಣೇಸು. ಪಠಮನ್ತಿ ‘‘ಜರಾಮರಣೇ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಂ ಞಾಣಂ, ಯೇನ ಧಾರಣಪರಿಚಯಮನಸಿಕಾರವಸೇನ ಪವತ್ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಗಣ್ಹಿ. ಸನ್ನಿಚಯಞಾಣಮಯಂ ಸವನಮಯಂ ನಾಮತ್ವೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸಭಾವತೋ ಪಚ್ಚಯತೋ ಚಸ್ಸ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನಞಾಣಂ ಸಮ್ಮಸನಞಾಣಂತ್ವೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಜರಾಮರಣಸೀಸೇನ ಚೇತ್ಥ ಜರಾಮರಣವನ್ತೋವ ಧಮ್ಮಾ ಗಹಿತಾ. ಪಟಿವೇಧಞಾಣನ್ತಿ ಅಸಮ್ಮೋಹತೋ ಪಟಿವಿಜ್ಝನಞಾಣಂ. ಇಮಿನಾ ಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಹೇತುಮ್ಹಿ ಕರಣವಚನಂ. ಇಮಸ್ಸ ಹಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಹೇತು ಅಯಂ ಅರಿಯೋ ಅತೀತಾನಾಗತೇ ನಯೇನಪಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮೇ ಅಭಿಸಮ್ಬುಜ್ಝತಿ. ಮಗ್ಗಞಾಣಮೇವ ಪನ ಅತೀತಾನಾಗತೇ ನಯನಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಮಗ್ಗಞಾಣಧಮ್ಮೇನ ವಾ’’ತಿ ದುತಿಯವಿಕಪ್ಪೋ ವುತ್ತೋ. ಏವಞ್ಹಿ ‘‘ಅಕಾಲಿಕ’’ನ್ತಿ ಸಮತ್ಥಿತಂ ಹೋತಿ.

ಞಾಣಚಕ್ಖುನಾ ದಿಟ್ಠೇನಾತಿ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಭೂತೇನ ಞಾಣಚಕ್ಖುನಾ ಅಸಮ್ಮೋಹಪಟಿವೇಧವಸೇನ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ದಿಟ್ಠೇನ. ಪಞ್ಞಾಯ ವಿದಿತೇನಾತಿ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ತಥೇವ ವಿದಿತೇನ. ಯಸ್ಮಾ ತಥಾ ದಿಟ್ಠಂ ವಿದಿತಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಪತ್ತಂ ಮಹಾಉಪಾಯೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪರಿಯೋಗಾಳ್ಹೇನಾ’’ತಿ. ದಿಟ್ಠೇನಾತಿ ವಾ ದಸ್ಸನೇನ, ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಠಿತೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿದಿತೇನಾತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಪಾಕಟಾನಿ ಕತ್ವಾ ಠಿತೇನ. ಅಕಾಲಿಕೇನಾತಿ ನ ಕಾಲನ್ತರವಿಪಾಕದಾಯಿನಾ. ಪತ್ತೇನಾತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪತ್ವಾ ಠಿತತ್ತಾ ಧಮ್ಮಂ ಪತ್ತೇನ. ಪರಿಯೋಗಾಳ್ಹೇನಾತಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮೇ ಪರಿಯೋಗಾಹಿತ್ವಾ ಠಿತೇನ. ಅತೀತಾನಾಗತೇ ನಯಂ ನೇತೀತಿ ಅತೀತೇ ಚ ಅನಾಗತೇ ಚ ನಯಂ ನೇತಿ ಹರತಿ ಪೇಸೇತಿ. ಇದಂ ಪನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಂ, ಸತ್ಥಾರಾ ಪನ ಮಗ್ಗಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತೇ ನಯನಸದಿಸಂ ಕತಂ ತಂಮೂಲಕತ್ತಾ. ಅತೀತಮಗ್ಗಸ್ಸ ಹಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಮಗ್ಗಞಾಣಂ ನಯನಸದಿಸಂ ಕತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣೇನ ಪನ ನಯಂ ನೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏತ್ಥ ಚಾ’’ತಿಆದಿ. ಯಥಾ ಪನ ತೇನ ನಯಂ ನೇತಿ. ತಂ ಆಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯೇ ಖೋ ಕೇಚೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ನಯನುಪ್ಪಾದನಂ ನಯಞಾಣಸ್ಸೇವ ಪವತ್ತಿವಿಸೇಸೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ‘‘ಇಮಿನಾತಿ ಮಗ್ಗಞಾಣಧಮ್ಮೇನ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ದುವಿಧಂ ಪನ ಮಗ್ಗಫಲಞಾಣಂ ಸಮ್ಮಸನಞಾಣಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಯ ಮೂಲಕಾರಣಂ, ನ ನಯನಸ್ಸಾತಿ ದುವಿಧೇನ ಞಾಣಧಮ್ಮೇನಾತಿ ನ ನ ಯುಜ್ಜತಿ. ತಥಾ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಸ್ಸ ಞಾತತ್ತಾ ಮಗ್ಗಫಲಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ವಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸಚ್ಚಪಟಿವೇಧಸಮ್ಪಯೋಗಂ ಗತತ್ತಾ ‘‘ನಯನಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ತೇನ ‘‘ಇಮಿನಾ ಧಮ್ಮೇನಾ’’ತಿ ಞಾಣಸ್ಸ ವಿಸಯಭಾವೇನ ಞಾಣಸಮ್ಪಯೋಗೇನ ತದಞಾತೇನಾತಿ ಚ ಅತ್ಥೋ ನ ನ ಯುಜ್ಜತಿ. ಅನುಅಯೇತಿ ಧಮ್ಮಞಾಣಸ್ಸ ಅನುರೂಪವಸೇನ ಅಯೇ ಬುಜ್ಝನಞಾಣೇ ದಿಟ್ಠಾನಂ ಅದಿಟ್ಠಾನಯನತೋ ಅದಿಟ್ಠಸ್ಸ ದಿಟ್ಠತಾಯ ಞಾಪನತೋ ಚ. ತೇನಾಹ ‘‘ಧಮ್ಮಞಾಣಸ್ಸ ಅನುಗಮನೇ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ. ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಸೇಕ್ಖಭೂಮಿ ನಾಮ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಕ್ಖಣೋ. ಕಸ್ಮಾ ಪನೇತಂ ಏವಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಚೇ? ‘‘ಏವಂ ಜರಾಮರಣಂ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವತ್ತಮಾನವಸೇನ ದೇಸನಾಯ ಪವತ್ತತ್ತಾ.

ಞಾಣವತ್ಥುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.