೫. ಭೂಮಿಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೫. ಪುರಿಮಸುತ್ತೇತಿ ಅನನ್ತರೇ ಪುರಿಮೇ ಸುತ್ತೇ. ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪದತ್ಥೇ ತತೋ ವಿಸಿಟ್ಠಂ ಅನಿದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಇತರಂ ಅತ್ಥತೋ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ನ ಕೇವಲಂ ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅಥ ಖೋ ಫಸ್ಸಸ್ಸ ಸಹಕಾರೀಕಾರಣಭೂತಅಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ. ಕಾಯೇನಾತಿ ಚೋಪನಕಾಯೇನ, ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಾ ಹಿ ಕಾಮಂ ಪಟ್ಠಾನೇ ಆಗತೇಸು ಚತುವೀಸತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೇಸು ಕೇನಚಿ ಪಚ್ಚಯೇನ ಚೇತನಾಯ ಪಚ್ಚಯೋ ನ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಕಾಯೇ ಸತಿ ಏವ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ನಾಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಾ ತಸ್ಸಾ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಭಾವೇನ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕಾಯೇನಪಿ ಕರಿಯಮಾನಂ ಕರೀಯತೀ’’ತಿ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ ‘‘ಕಾಯೇ ವಾ, ಹಾನನ್ದ, ಸತಿ ಕಾಯಸಞ್ಚೇತನಾಹೇತು ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸುಖಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ. ವಾಚಾಯಪೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಮನಸಾತಿ ಪಾತುಭೂತೇನ ಮನಸಾ, ನ ಮನಮತ್ತೇನಾತಿ. ಅತ್ತನಾ ಪರೇಹಿ ಅನುಸ್ಸಾಹಿತೇನ. ಪರೇನಾತಿ ಪರೇನ ಅನುಸ್ಸಾಹೇನ. ಸಮ್ಪಜಾನೇನಾತಿ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತವಸೇನ ಪಜಾನನ್ತೇನ. ಅಸಮ್ಪಜಾನೇನಾತಿ ತಥಾ ನ ಸಮ್ಪಜಾನನ್ತೇನ. ತಸ್ಸಾತಿ ಸುಖದುಕ್ಖಸ್ಸ. ಕಾಯಸಞ್ಚೇತನಾಹೇತೂತಿ ಕಾಯಕಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಂ, ಕಾಯಿಕಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಉಪಚಿತತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸಸಞ್ಚೇತನಾಸುಪಿ. ಉದ್ಧಚ್ಚಸಹಗತಚೇತನಾ ಪವತ್ತಿಯಂ ವಿಪಾಕಂ ದೇತಿಯೇವಾತಿ ‘‘ವೀಸತಿ ಚೇತನಾ ಲಬ್ಭನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಥಾ ವಚೀದ್ವಾರೇತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಕಾಮಾವಚರಕುಸಲಾಕುಸಲವಸೇನ ವೀಸತಿ ಚೇತನಾ ಲಬ್ಭನ್ತೀ’’ತಿ ಇದಂ ತಥಾ-ಸದ್ದೇನ ಉಪಸಂಹರತಿ. ರೂಪಾರೂಪಚೇತನಾಹೀತಿ ರೂಪಾವಚರಾರೂಪಾವಚರಕುಸಲಚೇತನಾಹಿ. ತಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ಯಥಾರಹನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತಾಪಿ ಚೇತನಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಾ ಏಕೂನವೀಸತಿ ಚೇತನಾ ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ ಕುಸಲಾನಮ್ಪಿ ಪಗೇವ ಇತರಾಧಿಟ್ಠಹಿತಾವಿಜ್ಜಸ್ಸೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ, ಅಞ್ಞಥಾ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನತೋ. ಯಥಾವುತ್ತಚೇತನಾಭೇದನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಕಾಯಚೇತನಾದಿವಿಭಾಗಂ. ಪರೇಹಿ ಅನುಸ್ಸಾಹಿತೋ ಸರಸೇನೇವ ಪವತ್ತಮಾನೋ. ಪರೇಹಿ ಕಾರಿಯಮಾನೋತಿ ಪರೇಹಿ ಉಸ್ಸಾಹಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಕಯಿರಮಾನೋ. ಜಾನನ್ತೋಪೀತಿ ಅನುಸ್ಸವಾದಿವಸೇನ ಜಾನನ್ತೋಪಿ. ಕಮ್ಮಮೇವ ಜಾನನ್ತೋತಿ ತದಾ ಅತ್ತನಾ ಕರಿಯಮಾನಕಮ್ಮಮೇವ ಜಾನನ್ತೋ.

ಚತೂಸೂತಿ ‘‘ಸಾಮಂ ವಾ ಪರೇ ವಾ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ವಾ ಅಸಮ್ಪಜಾನೋ ವಾ’’ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತೇಸು ಚತೂಸು ಠಾನೇಸು. ಯಥಾವುತ್ತೇ ಏಕೂನವೀಸತಿಚೇತನಾಧಮ್ಮೇ ಅಸಙ್ಖಾರಿಕಸಸಙ್ಖಾರಿಕಭಾವೇನ ಸಮ್ಪಜಾನಕತಾಸಮ್ಪಜಾನಕತಭಾವೇನ ಚತುಗುಣೇ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಛಸತ್ತತಿ ದ್ವೇಸತಾ ಚೇತನಾಧಮ್ಮಾ’’ತಿ. ಯೇಸಂ ಸಹಜಾತಕೋಟಿ ಲಬ್ಭತಿ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಉಪನಿಸ್ಸಯಕೋಟಿ ಲಬ್ಭತೇವಾತಿ ‘‘ಉಪನಿಸ್ಸಯಕೋಟಿಯಾ ಅನುಪತಿತಾ’’ತಿಇಚ್ಚೇವ ವುತ್ತಾ. ತೇತಿ ಯಥಾವುತ್ತಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಧಮ್ಮಾ. ಸೋ ಕಾಯೋ ನ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಸಾದಕಾಯೋಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಸತೀ’’ತಿಆದಿ. ಸೋ ಕಾಯೋ ನ ಹೋತೀತಿ ಸೋ ಕಾಯೋ ಪಚ್ಚಯನಿರೋಧೇನ ನ ಹೋತಿ. ವಾಚಾತಿ ಸದ್ದವಾಚಾ. ಮನೋತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ. ಇದಾನಿ ಕಮ್ಮವಸೇನೇವ ಯೋಜೇತುಂ ‘‘ಅಪಿಚಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ‘‘ವಾಚಾಪಿ ದ್ವಾರಭೂತಾ ಮನೋಪಿ ದ್ವಾರಭೂತೋ’’ತಿ. ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಕಥಂ ಕಾಯೋ ನ ಹೋತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಕಾಯಕಮ್ಮಾಧಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅವಿಪಾಕತ್ತಾತಿ ಅವಿಪಾಕಧಮ್ಮತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾಯೋ ನ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಅಕಮ್ಮಕರಣಭಾವತೋ.

ತನ್ತಿ ಕಮ್ಮಂ. ಖೇತ್ತಂ ನ ಹೋತೀತಿ ತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅವಿರುಹನಟ್ಠಾನತ್ತಾ. ವಿರುಹನಟ್ಠಾನಾದಯೋ ಬ್ಯತಿರೇಕವಸೇನ ವುತ್ತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ನ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಕಾರಣಟ್ಠೇನಾತಿ ಆಧಾರಭೂತಕಾರಣಭಾವೇನ. ಸಞ್ಚೇತನಾಮೂಲಕನ್ತಿ ಸಞ್ಚೇತನಾನಿಮಿತ್ತಂ. ವಿರುಹನಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾನನ್ತಿ ‘‘ವಿರುಹನಟ್ಠೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಾನಂ ಅತ್ಥಾನಂ. ಇಮಿನಾ ವಿರುಹನಾದಿಭಾವೇನ ವೇದನಾ ‘‘ಸುಖದುಕ್ಖವೇದನಾ’’ತಿ ಕಥಿತಾ, ನಯಿಧ ಜೇಟ್ಠಲಕ್ಖಣಂ ಸುಖದುಕ್ಖಂ ನಿಪ್ಪಯೋಜಕಸ್ಸ ಸುಖಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ. ಉಪೇಕ್ಖಾವೇದನಾಪೇತ್ಥ ಸುಖಸಣ್ಹಸಭಾವವಿಪಾಕಭೂತಾ ವೇದನಾವ.

ಭೂಮಿಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.