೧. ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕಂ

೧. ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಕಥಾ

೧. ಚೂಳವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಚೂಳವಗ್ಗಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೇ’’ತಿ ಪದೇ ಅವಯವಿಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಾವಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕಾದಿತೋ, ಪಾರಿವಾಸಿಕ್ಖನ್ಧಕಾದೀನಂ ವಾ ಪಠಮಂ. ಚೇವಸದ್ದೋ ಚ ಚಸದ್ದೋ ಚ ‘‘ಪಣ್ಡುಕಲೋಹಿತಕಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಅಸಮಾಹಾರದ್ವನ್ದವಾಕ್ಯಂ ದೀಪೇನ್ತಿ. ನಿಸ್ಸಯಾನಂ ನಾಮಂ ನಿಸ್ಸಿತೇಸು ಉಪಚಾರವಸೇನ ತೇಸಂ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾಪಿ ಪಣ್ಡುಕಲೋಹಿತಕನಾಮಾಯೇವ ಹೋನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತೇಸಂ ನಿಸ್ಸಿತಕಾಪೀ’’ತಿಆದಿ. ಪಿಸದ್ದೇನ ಉಪಚಾರತ್ಥಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ‘‘ಸುಟ್ಠು ಬಲವ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಬಲವಾಬಲವನ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸದ್ದಾನಂ ಪರಿಯಾಯಭಾವೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅತಿಸಯತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಬಲವಬಲವ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ವಾಚಾಸಿಲಿಟ್ಠವಸೇನ ದೀಘಂ ಕತ್ವಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ. ಪಟಿವದಥಾತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಕಥೇಥ. ಇಮಿನಾ ಪಟಿಮನ್ತೇಥಾತಿ ಏತ್ಥ ಮನ್ತಧಾತುಯಾ ಗುತ್ತಭಾಸನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅತ್ಥೇಸು ಕರಣಭಾಸನಕಿಚ್ಚೇಸು ಅಲಂ ಸಮತ್ಥಾತಿ ಅಲಮತ್ಥಾ, ತೇಸಂ ವಿಸೇಸೇನಾತಿ ಅಲಮತ್ಥತರಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಮತ್ಥತರಾ’’ತಿ.

ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮದ್ವಾದಸಕಕಥಾ

೪. ಅಸಮ್ಮುಖಾ ಕತನ್ತಿಆದೀಸು ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಮ್ಮುಖೇಹಿ ವಿರಹಿತಾ ಅಸಮ್ಮುಖಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಙ್ಘಧಮ್ಮವಿನಯಪುಗ್ಗಲಸಮ್ಮುಖಾನಂ ವಿನಾ ಕತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಪ್ಪಟಿಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಪ್ಪಟಿಪುಚ್ಛಾತಿ ಏತ್ಥ ತ್ವಾಪಚ್ಚಯಸ್ಸಾಕಾರಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಚುದಿತಕಸ್ಸೇವ. ಅದೇಸನಾಗಾಮಿನಿಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಕಾರಸ್ಸ ಅಞ್ಞತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಾರಾಜಿಕಾ…ಪೇ… ವಾ’’ತಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮೇ. ನವ ಪದಾತಿ ನವಸು ಪದೇಸು, ನಿದ್ಧಾರಣೇ ಚೇತಂ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ. ಪುರಿಮಕೇಸು ತೀಸು ತಿಕೇಸು ವುತ್ತೇಸು ನವಸು ಪದೇಸೂತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಏಕೇಕ’’ನ್ತಿ ಪದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ಇಮೇಹೀತಿ ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಪದೇಹಿ. ದ್ವಾದಸ ತಿಕಾತಿ ಪುರಿಮೇಹಿ ತೀಹಿ ತಿಕೇಹಿ ನವ ತಿಕೇ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ದ್ವಾದಸ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇಸುಪೀತಿ ಪಟಿಸೇಧವಿರಹವಸೇನ ಸುಕ್ಕೇಸು ಪಕ್ಖೇಸುಪಿ.

೬. ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತಾನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಗಿಹೀನಂ ಅನನುಲೋಮಿಕತಂ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಸಹಸೋಕಿತಾದೀಹೀತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಸಹನನ್ದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಸಬ್ಬಅಟ್ಠಕಥಾಪೋತ್ಥಕೇಸು ‘‘ನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಹುತ್ವಾ ನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪಾಠತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ‘‘ನ ಸಮ್ಪಯೋಜೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕಲಹೋ ನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಪಾಠೋ ಅತ್ಥಿ, ತಾವ ಅಟ್ಠಾರಸಸಮ್ಮಾವತ್ತನವತ್ತಾನಂ ಸಂವಣ್ಣನಾಪಾಠೋ ಲಿಖಿತೋ, ಸೋ ಪಾಠೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನ ಲಿಖಿತಬ್ಬೋ. ಕಸ್ಮಾ? ಪಾಳಿಕ್ಕಮಾನುಪ್ಪತ್ತಾಭಾವತೋ, ಅಟ್ಠಕಥಾಯಮೇವ ‘‘ಅಟ್ಠಾರಸ ಸಮ್ಮಾವತ್ತನವತ್ತಾನಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ, ಯಥಾವಚನಞ್ಚ ಪಾರಿವಾಸಿಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೭೬) ಸಂವಣ್ಣಿತತ್ಥಾ ಚ. ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಪಾಠೋ ನ ಪೋರಾಣಪಾಠೋ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಾ ಪಕ್ಖಿತ್ತಪಾಠೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ತಿಣ್ಣಂ ಭಿಕ್ಖವೇ ಭಿಕ್ಖೂನನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕೇಕೇನಾಪೀತಿ ತೀಸು ಅಙ್ಗೇಸು ಏಕೇಕೇನಾಪಿ. ಇಮಿನಾ ಅವಯವವಾಕ್ಯನಿಬ್ಬತ್ತಿವಸೇನ ಕಮ್ಮಾರಹಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ನಿಯಸ್ಸಸ್ಸ ವಿಸೇಸೇನ ಅಭಿಣ್ಹಾಪತ್ತಿಕತ್ತಂ ಅಙ್ಗಂ ಇತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥ ಆಕಾರವಾಚಕೋ ಇತಿಸದ್ದೋ ಲುತ್ತನಿದ್ದಿಟ್ಠೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಅನನ್ತರೇಪಿ. ತಜ್ಜೀಯತಿ ಅನೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನಾತಿ ತಜ್ಜನೀಯಂ, ತಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ. ‘‘ನಿಸ್ಸಾಯ ತೇ ವತ್ಥಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ನಿಯಸ್ಸೀಯತಿ ಬಾಲೋ ಭಜಾಪೀಯತಿ ಅನೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನಾತಿ ನಿಯಸ್ಸಂ, ದಿವಾದಿಗಣಿಕತ್ತಾ ಸಕಾರಸ್ಸ ದ್ವೇಭಾವೋ ಹೋತಿ ‘‘ನಸ್ಸಂ ವಸ್ಸ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ವಿಯ, ನಿಯಸ್ಸಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ನಿಯಸ್ಸಕಮ್ಮಂ. ಗಾಮಾದಿತೋ ಪಬ್ಬಾಜಿಯತಿ ಅನೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಂ, ತಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಂ. ತೀಸೂತಿ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಅಭಿಣ್ಹಾಪತ್ತಿಕಕುಲದೂಸಕವಸೇನ ತಿವಿಧೇಸು ಅಙ್ಗೇಸು. ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅಙ್ಗೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯದಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏವಂ ಸತಿ ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ೪೦೦ ಆದಯೋ) ವುತ್ತಂ ಇದಂ ವಚನಂ ವಿರುಜ್ಝತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಚನತ್ಥನಾನತ್ತತೋತಿ ವಚನಸ್ಸ ಚ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಚ ನಾನಾಭಾವತೋ. ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಾರಹಸ್ಸಾತಿ ಇಮಸ್ಸ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ‘‘ತಿಣ್ಣಂ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿವಚನಸ್ಸ ಅಙ್ಗಸಮ್ಭವೋ ಅತ್ಥೋತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ನ ವಿರುಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಮಾ. ಸಙ್ಘೇನ ಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಮಿನಾ ಲಕ್ಖಣೇನ ತಜ್ಜನೀಯಾದಿಕಮ್ಮಾರಹಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಏವಂ ಕಮ್ಮಸನ್ನಿಟ್ಠಾನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗಸಮ್ಭವತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಸ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ, ಅತ್ಥೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾದೀಸೂತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ಅಭಿಣ್ಹಾಪತ್ತಿಕಕುಲದೂಸಕಾನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಸಙ್ಘೋ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಮ್ಮಾರಹನ್ತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸ, ಕಮ್ಮೇ ವಾ ಅರಹಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೇ. ಪುಬ್ಬೇನಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತೇನ ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕ್ಖನ್ಧಕೇನ. ಅಪರನ್ತಿ ಅಪರೇ ವುತ್ತಂ ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕಂ. ಸಮೇತೀತಿ ಸಮಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ತತ್ಥಾತಿ ಕಮ್ಮೇಸು, ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಅಙ್ಗೇಸು ವಾ, ಭಣ್ಡನಕಾರಕವಸೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಥ ಖೋತಿ ತಥಾ ವುತ್ತಾಪೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕರೋನ್ತೇನ ಕಮ್ಮವಾಚಾವಾಚಕೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೀತಿ ಫಲಜೋತಕೋ. ಭೂತೇನ ವತ್ಥುನಾತಿ ತಚ್ಛೇನ ವತ್ಥುನಾ. ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ. ಕಸ್ಮಾ ಬಾಲಸ್ಸ ಅಬ್ಯತ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಬಹುಲಸ್ಸ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಇದಮ್ಪೀತಿ ತಜ್ಜನೀಯಕಮ್ಮಮ್ಪಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಕಮ್ಮೇಸು.

ನಪ್ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತಬ್ಬಅಟ್ಠಾರಸಕಾದಿಕಥಾ

೮. ಪನ್ನಲೋಮಾತಿ ಪತಿತಮಾನಲೋಮಾ. ಏತನ್ತಿ ವತ್ತಂ. ನೇತ್ಥಾರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಫುಟ್ಠಕ್ಖರಸಂಯೋಗೇ ಪರಸ್ಸ ತಕಾರಸ್ಸ ಥಕಾರೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ದುತಿಯಕ್ಖರೇನ ಪಾಠೋ ಯುತ್ತೋ. ಯೇನಾತಿ ವತ್ತೇನ. ನಿಸ್ಸಾರಣಾತಿ ನಿಸ್ಸಾರಣತೋ. ದಸ ವಾ ದಿವಸಾನಿ, ಪಞ್ಚ ವಾ ದಿವಸಾನಿ ಪೂರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಏತ್ತಕೇನಾತಿ ಏತಪ್ಪಮಾಣೇನ ದಸಪಞ್ಚದಿವಸೇನ.

೨. ನಿಯಸ್ಸಕಮ್ಮಕಥಾ

೧೧. ಅಪಿಸ್ಸು ಭಿಕ್ಖೂ ಪಕತಾತಿ ಏತ್ಥ ನಿಪಾತಾನಮನೇಕತ್ಥತ್ತಾ ಇಧ ಅಪಿಸ್ಸುಸದ್ದೋ ನಿಚ್ಚತ್ಥೋ ಹೋತಿ. ಪಕತಸದ್ದೋ ‘‘ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.ತತಿಯಸಙ್ಗೀತಿಕಥಾ; ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೪೩೮) ಅಭಿಭವನತ್ಥೋ, ಇಧ ಪನ ಬ್ಯಾವಟತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನಿಚ್ಚಂ ಬ್ಯಾವಟಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ.

೩. ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಕಥಾ

೨೭. ಏತ್ಥಾತಿ ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕವತ್ಥುಮ್ಹಿ. ಕಾಯಿಕೋತಿ ಏತ್ಥ ಕಾಯೇನ ಕೀಳತೀತಿ ಕಾಯಿಕೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಾಯಕೀಳಾ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಾಚಾಯ ಕೀಳತೀತಿ ವಾಚಸಿಕೋ, ಕಾಯಿಕೋ ಚ ವಾಚಸಿಕೋ ಚ ಕಾಯಿಕವಾಚಸಿಕೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ಅತಿದಿಸತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಪಚ್ಛಿಮವಚನತ್ಥೋ ಸಮಾಹಾರದ್ವನ್ದೋ, ಸಮಾಹಾರದ್ವನ್ದೇಪಿ ಕತ್ಥಚಿ ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಸದ್ದವಿದೂ ‘‘ಧಮ್ಮವಿನಯೋ’’ತಿಆದೀಸು (ವಿಭ. ಅಟ್ಠ. ೫೦೯) ವಿಯ. ಕಾಯದ್ವಾರಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ವೀತಿಕ್ಕಮತೀತಿ ಕಾಯಿಕೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವೀತಿಕ್ಕಮೋ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ಕಾಯೇನ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ವೀತಿಕ್ಕಮೇತೀತಿ ಕಾಯಿಕೋತಿ ವಚನತ್ಥೋಪಿ ಯುಜ್ಜತೇವ. ‘‘ಉಪಹನನಂ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉಪಹನನಂ ಉಪಘಾತಂ, ತಮೇವ ಉಪಘಾತಿಕನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ನಾಸನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಹನಧಾತುಯಾ ಹಿಂಸನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತವೇಜ್ಜಕಮ್ಮಾದಿವಸೇನ ತೇಲಪಚನಅರಿಟ್ಠಪಚನಾದೀನಿ ಕಾಯಿಕೋ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವೋ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಮಿನಾ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

೪. ಪಟಿಸಾರಣೀಯಕಮ್ಮಕಥಾ

೩೩. ಸುಧಮ್ಮವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನಪಲೋಕೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಪಪುಬ್ಬೋ ಲೋಕಸದ್ದೋ ಆಪುಚ್ಛನತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ’’ತಿ.

೩೪. ಕಿನ್ತಿ ಕಿಂ ನಾಮ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ. ವೋತಿ ತುಮ್ಹೇಹಿ. ಗಹಪತೀತಿ ಆಲಪನಪದಂ. ಥೇರಾನಂ ಅತ್ಥಾಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಟಿಯತ್ತನ್ತಿ ಪಟಿಯಾದಿತಂ. ‘‘ಏತಂ ಅವೋಚಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಏತದವೋಚಾತಿ ಏತ್ಥ ನಿಗ್ಗಹಿತಾದೇಸಸನ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯದಿದನ್ತಿ ಸದ್ದೋ ‘‘ತಿಲಸಂಗುಳಿಕಾ’’ತಿ ಪದೇನ ಯೋಜಿತತ್ತಾ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯಾ ಅಯ’’ನ್ತಿ. ತಿಲಸಕ್ಖಲಿಕಾತಿ ತಿಲೇನ ಸಂಸಟ್ಠಾ ಸಕ್ಖಲಿಕಾ. ‘‘ಸಾ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉತ್ತರವಾಕ್ಯೇ ಯಂಸದ್ದಸ್ಸ ಪುಬ್ಬವಾಕ್ಯೇ ತಂಸದ್ದಾಪೇಕ್ಖತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏಕೋ ಪುರಿಸೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪೂವಿಯೋತಿ ಪೂವಂ, ಪೂವೇನ ವಾ ಕಯವಿಕ್ಕಯೋ. ತೇನಾತಿ ಕಾರಣೇನ. ನನ್ತಿ ಗಹಪತಿಂ. ಥೇರೋತಿ ಸುಧಮ್ಮತ್ಥೇರೋ. ಯದೇವ ಕಿಞ್ಚೀತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿ ಏವ ಯಂ ವಚನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ತಿಲಸಂಗುಳಿಕಾವಚನ’’ನ್ತಿ. ಇದನ್ತಿ ಇಮಂ ಅತ್ಥಂ. ಸೋತಿ ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕೋ. ಕಾಕವಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಕಾಕಸ್ಸ ವಸ್ಸಿತಂ, ನೇವ ಅಕಾಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಯಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕಂ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ನೇವ ಭಿಕ್ಖುವಚನಂ ವುತ್ತಂ, ನ ಗಿಹಿವಚನಂ ವುತ್ತಂ, ಇತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಾದಿದ್ವಾದಸಕಕಥಾ

೩೯. ಪುರಿಮೇಹಿ ಕಮ್ಮೇಹೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಅಙ್ಗೇಸು. ಯಥಾ ಪರಿಸಕ್ಕಿಯಮಾನೇ ಗಿಹಿನೋ ಲಾಭಂ ನ ಲಭನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪರಿಪುಬ್ಬೋ ಸಕ್ಕಧಾತು ಪರಕ್ಕಮತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪರಕ್ಕಮನ್ತೋ’’ತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಅನತ್ಥಾದೀಸು. ಅತ್ಥಭಙ್ಗೋತಿ ಗಿಹೀನಂ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಭಙ್ಗೋ. ಅವಸನನ್ತಿ ಗಿಹೀನಂ ಅವಸನಂ. ಗಿಹೀನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸಾಮ್ಯತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಗಿಹೀನಂ ಸನ್ತಿಕೇ’’ತಿ. ಯಥಾ ಕರಿಯಮಾನೇ ಸಚ್ಚೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ನ ಕರೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಕಙ್ಗೇನಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಸಮ್ಭಾವನತ್ಥೋ, ತತೋ ಅಧಿಕೇಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಕಾ ನಾಮ ಕಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪಟಿಸಾರಣೀಯಕಮ್ಮೇ. ಪಟಿಮುಖಂ ಅತ್ತನೋ ದೋಸಂ ಸರಾಪೇತಬ್ಬಂ ಅನೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಪಟಿಸಾರಣೀಯಂ, ತಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಸಾರಣೀಯಕಮ್ಮಂ.

೫. ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅದಸ್ಸನೇ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಕಥಾ

೪೬. ಸಂಸಥಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಂಸಧಾತುಯಾ ಕಥನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಆರೋಚೇಥಾ’’ತಿ. ತುಮ್ಹೇ ಸಂಸಥ, ಕಥೇಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೦. ಭಣ್ಡನಕಾರಕೋ ಹೋತೀತಿಆದಿ ಕಾರಣೂಪಚಾರವಸೇನ ವುತ್ತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಭಣ್ಡನಾದಿಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿಆದಿ. ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾದಿ ಕಾರಣಂ, ತೇನ ಆಪನ್ನಾ ಆಪತ್ತಿ ಫಲಂ, ತಸ್ಸಾ ಅದಸ್ಸನೇ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ.

೫೧. ಏತ್ಥಾತಿ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮೇ. ತತ್ಥಾತಿ ತೇಚತ್ತಾಲೀಸವತ್ತೇಸು. ಅನುದ್ಧಂಸೇತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ಧಂಸಧಾತುಯಾ ಗತ್ಯತ್ಥಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನ ಚೋದೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ‘‘ರಜೋನುದ್ಧಂಸತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಬು. ವಂ. ೨.೧೦೧) ಹಿ ಧಂಸಧಾತು ಗತ್ಯತ್ಥೇ ವತ್ತತಿ. ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂಹೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಸೋಯೇವ ಭಿಕ್ಖು ತೇಹೇವ ಭಿಕ್ಖೂಹೀತಿ ಅತ್ಥಂ ನಿವಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಞ್ಞೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹೀ’’ತಿ. ನ ಗಿಹಿದ್ಧಜೋತಿ ಏತ್ಥ ಗಿಹೀನಂ ಧಜೋ ಗಿಹಿದ್ಧಜೋತಿ ವುತ್ತೇ ಓದಾತವತ್ಥಾದೀನೀತಿ ಆಹ ‘‘ಓದಾತವತ್ಥಾನೀ’’ತಿಆದಿ. ನ ತಿತ್ಥಿಯಾದಿಪದತ್ತಯನ್ತಿ ‘‘ನ ತಿತ್ಥಿಯಾ ಸೇವಿತಬ್ಬಾ, ಭಿಕ್ಖೂ ಸೇವಿತಬ್ಬಾ, ಭಿಕ್ಖುಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪದಾನಂ ತಯಂ. ‘‘ನ ಅಪಸಾದೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನ ಆಸಾದೇತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ಆಪುಬ್ಬಸದಧಾತುಯಾ ಅಪಪುಬ್ಬಸದಧಾತುಯಾ ಸಮಾನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅನ್ತೋ ವಾ ಬಹಿ ವಾತಿ’’ ಏತ್ಥ ಕಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ವಾ ಬಹಿ ವಾತಿ ಆಹ ‘‘ವಿಹಾರಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂವತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಮಿನಾತಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅದಸ್ಸನೇ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮೇನ.

೬೫. ತಸ್ಸಾತಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ. ಇಧಾತಿ ಪಾಪಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೇ ಕತೇ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮೇ. ಆಪತ್ತಿಅದಸ್ಸನಾದೀಸು ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಖಿಪೀಯತಿ ಅಪನೀಯತಿ ಅನೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಂ, ತಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಂ.

ಇತಿ ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.