೧೮೭. ಕಥಿನಾನುಜಾನನಕಥಾ

೩೦೬. ಕಥಿನಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಪಾವೇಯ್ಯಕಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಾವಾರಟ್ಠೇ ನಿವಸನ್ತೀತಿ ಪಾವೇಯ್ಯಕಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಾವಾರಟ್ಠವಾಸಿನೋ’’ತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಪಾವಾನಾಮಕೇ ರಟ್ಠೇ. ಏಕೋ ಪಿತಾ ಏತೇಸನ್ತಿ ಏಕಪಿತುಕಾ. ತೇ ಚ ತೇ ಭಾತರೋ ಚೇತಿ ಏಕಪಿತುಕಭಾತರೋ, ತೇಸಂ. ಏತನ್ತಿ ‘‘ಪಾವೇಯ್ಯಕಾ’’ತಿ ಏತಂ ನಾಮಂ. ತೇಸೂತಿ ಪಾವೇಯ್ಯಕೇಸು. ‘‘ಧುತಙ್ಗಸಮಾದಾನವಸೇನಾ’’ತಿ ವಿಸೇಸನಸ್ಸ ಬ್ಯವಚ್ಛೇದಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ನ ಅರಞ್ಞವಾಸಮತ್ತೇನಾ’’ತಿ. ವಿಸೇಸನಞ್ಹಿ ದುವಿಧಂ ಬ್ಯವಚ್ಛೇದಂ, ತಪ್ಪಾಕಟಿಕರಣಞ್ಚಾತಿ. ತೇಸನ್ತಿ ಪಾವೇಯ್ಯಕಾನಂ. ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಾದಿಭಾವೇಪೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಿಸದ್ದೋ ಆರಞ್ಞಕಂ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ಏತನ್ತಿ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಆರಞ್ಞಕಾ’’ತಿಆದಿ ಏತಂ ವಚನಂ. ಇಮೇ ಪನಾತಿ ಪಾವೇಯ್ಯಕಾ ಪನ. ಉದಕಸಂಗಹೇತಿ ಏತ್ಥ ಉದಕೇನ ಸಂಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಉದಕೇನ ಸಂಗಹಿತೇ’’ತಿ. ‘‘ಥಲೇ ಚ ನಿನ್ನೇ ಚಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಉದಕಸಂಗಹೇ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಉದಕಚಿಕ್ಖಲ್ಲೋತಿ ಉದಕೇನ ಲೋಳಿತೋ ಚಿಕ್ಖಲ್ಲೋ ಉದಕಚಿಕ್ಖಲ್ಲೋ. ಓಕಪುಣ್ಣೇಹೀತಿ ಏತ್ಥ ಓಕಸದ್ದೋ ಉದಕವೇವಚನೋತಿ ಆಹ ‘‘ಉದಕಪುಣ್ಣೇಹೀ’’ತಿ. ಉದಕಞ್ಹಿ ಉಚಯತಿ ಸಮವಾಯಭಾವೇನ ಪವತ್ತತೀತಿ ಓಕನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇಸನ್ತಿ ಪಾವೇಯ್ಯಕಾನಂ. ಘನಾನೀತಿ ನಿರನ್ತರಾನಿ. ತೇಸೂತಿ ಚೀವರೇಸು. ತೇನಾತಿ ಚೀವರಾನಂ ಘನತ್ತಾ, ಉದಕಸ್ಸ ಚ ನ ಪಗ್ಘರಣತ್ತಾ. ಭಗವತಾ ‘‘ಅವಿವದಮಾನಾ ಫಾಸುಕಂ ವಸ್ಸಂ ವಸಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನಾಪಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಯಥಾಪುಚ್ಛಿತಂ ಅವತ್ವಾ ಕಸ್ಮಾ ಫಾಸುಕಪದಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ‘‘ಅವಿವದಮಾನಾ ವಸ್ಸಂ ವಸಿಮ್ಹಾ’’ತಿ ಅವೋಚುನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅವಿವದಮಾನಾ ವಸ್ಸಂ ವಸಿಮ್ಹಾತಿ ಏತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ. ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತತಾಯ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಚಸದ್ದೋ ‘‘ಫಾಸುತಾಯ ಅಭಾವೇನಾ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ಸೇನಾಸನಫಾಸುತಾಯ ಅಭಾವೇನ ಚ ಭಗವತೋ ದಸ್ಸನಾಲಾಭೇನ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತತಾಯ ಚಾತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನಮತಗ್ಗಿಯಕಥನ್ತಿ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯೇ ಅನಮತಗ್ಗಿಯಸುತ್ತನ್ತಕಥಂ (ಸಂ. ನಿ. ೨.೧೩೫). ಸಬ್ಬೇವ ತೇ ಪಾವೇಯ್ಯಕಾ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಯೋಜನಾ. ತನ್ತಿ ಅನಮತಗ್ಗಿಯಕಥಂ. ತತೋತಿ ಧಮ್ಮಕಥನತೋ, ಪರನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಭಗವಾ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕಂ ಚೀವರನ್ತಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ. ಸನ್ತರುತ್ತರೇನಾತಿ ಸಹ ಅನ್ತರೇನಾತಿ ಸನ್ತರಂ, ಸನ್ತರಞ್ಚ ತಂ ಉತ್ತರಞ್ಚೇತಿ ಸನ್ತರುತ್ತರಂ, ತೇನ. ಅಸ್ಸುತಿ ಭವೇಯ್ಯುಂ. ಅಭವಿಸ್ಸಂಸೂತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಸತ್ತಮೀವಿಭತ್ತಿಕಾಲಾತಿಪತ್ತಿವಿಭತ್ತೀನಂ ಸಮಾನತ್ಥಭಾವೋ ಸದ್ದಸತ್ಥೇಸು ವುತ್ತೋಯೇವ. ಚಸದ್ದೋ ಉಪನ್ಯಾಸತ್ಥೋ. ಏಸ ಕಥಿನತ್ಥಾರೋ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನುಜಾನಿತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿಪಾಠೇ. ವೋಕಾರಸ್ಸ ನಿಪಾತಮತ್ತೇ ಸತಿ ಕಥಮತ್ಥೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅತ್ಥತಕಥಿನಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ಅತ್ಥತಕಥಿನಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಲದ್ಧಗುಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಏವಞ್ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಹಿಸದ್ದೋ ಲದ್ಧಗುಣಜೋತಕೋ. ಪರತೋತಿ ಪರಮ್ಹಿ. ‘‘ಸೋ ತುಮ್ಹಾಕ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಸೋ ವೋ’’ತಿ ವಾ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಸೋ ನೇಸಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ವೋ-ಕಾರೋ ನಿಪಾತಮತ್ತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ವೋತಿ ಸಾಮಿವಚನಮೇವೇತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ವೋ ತುಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏವಂ ಸತಿ ‘‘ಪರತೋ ಸೋ ನೇಸ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಥಮತ್ಥೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸೋ ನೇಸನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಯೇ ತುಮ್ಹೇ ಅತ್ಥತಕಥಿನಾ, ತೇಸಂ ತುಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಕಥಿನಸದ್ದೋ ಥಿರತ್ಥವಾಚಕೋ ಅನಿಪ್ಫನ್ನಪಾಟಿಪದಿಕೋ. ಅನಾಮನ್ತಚಾರಾದಿಕಾನಂ ಪಞ್ಚಾನಿಸಂಸಾನಂ ಅನ್ತೋಕರಣಸಮತ್ಥಭಾವೇ ಥಿರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತತ್ಥಾತಿ ಅನಾಮನ್ತಚಾರಾದೀಸು ಪಞ್ಚಾನಿಸಂಸೇಸು. ಅನಾಮನ್ತಚಾರೋತಿ ಏತ್ಥ ಚರಣಂ ಚಾರೋ, ಅನಾಮನ್ತೇತ್ವಾ ಚಾರೋ ಅನಾಮನ್ತಚಾರೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅನಾಮನ್ತೇತ್ವಾ ಚರಣ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಸಮಾದಾಯ ಚರಣ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಸಮಾದಾನಚಾರೋತಿ ಏತ್ಥ ಪುಬ್ಬಪದೇ ತ್ವಾಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಅನಾದೇಸಂ ಕತ್ವಾ ಅಸಮಾದಾನಚಾರೋತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯಾವತತ್ಥಚೀವರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆಕಾರಲೋಪೇನ ಸನ್ಧೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಾವತಾ ಚೀವರೇನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ‘‘ಯಾವದತ್ಥಚೀವರ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಏವಂ ಸತಿ ದಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಮತ್ತೋ. ಯಾವಸದ್ದೋ ಪರಿಚ್ಛೇದತ್ಥವಾಚಕೋ, ನ ಅಭಿವಿಝತ್ಥವಾಚಕೋ. ಅತ್ಥಸದ್ದೇನ ಸಮಾಸೋ ಹೋತಿ. ಯೋ ಚ ತತ್ಥ ಚೀವರುಪ್ಪಾದೋತಿ ಏತ್ಥ ತತ್ಥಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಸಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಥಿನತ್ಥಾರಸೀಮಾಯ’’ನ್ತಿ. ತತ್ರುಪ್ಪಾದೇನಾತಿ ತತ್ರ ಕಥಿನತ್ಥಾರಸೀಮಾಯಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ ಮೂಲೇನ. ‘‘ಚೀವರಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಚೀವರುಪ್ಪಾದೋತಿ ಏತ್ಥ ಚೀವರಮೇವ ಉಪ್ಪಾದೋ ಚೀವರುಪ್ಪಾದೋತಿ ವಿಸೇಸನಪರಪದತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಕೇತಿ ಕಿತ್ತಕಾ. ಇದಂ ‘‘ಗಣವಸೇನಾ’’ತಿ ವಚನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅಥ ವಾ ಕೇತಿ ಕಿನ್ನಾಮ ವುತ್ಥವಸ್ಸಾ. ಇದಂ ‘‘ವುತ್ಥವಸ್ಸವಸೇನಾ’’ತಿ ವಚನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಜನಾ ಲಭನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಿಸದ್ದೇನ ತತೋ ಅಧಿಕಮ್ಪಿ ಲಭನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಛಿನ್ನವಸ್ಸಾ ವಾತಿ ಪುರಿಮಿಕಾಯ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಛಿನ್ನವಸ್ಸಾ ವಾ. ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇತಿ ಕಥಿನತ್ಥಾರವಿಹಾರತೋ ಅಪರಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ. ಸಬ್ಬೇ ಛಿನ್ನವಸ್ಸಾದಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪುರಿಮಿಕಾಯ ವಸ್ಸೂಪಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಗಣಪೂರಕಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಇತರೇಸಂಯೇವಾತಿ ಪುರಿಮಿಕಾಯ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಪಠಮಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರಿತಾನಮೇವ. ಪರಿಪುಣ್ಣವಸ್ಸೋತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ವೀಸತಿವಸ್ಸೋ, ಅಚ್ಛಿನ್ನವಸ್ಸೋ ವಾ. ಸೋತಿ ಸಾಮಣೇರೋ. ಇತಿ ಏತ್ಥಾಪೀತಿ ಏವಂ ಏತೇಸು ತೀಸು ವಾರೇಸುಪಿ.

ಕೇನ ದಿನ್ನಂ ಕಥಿನಚೀವರಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಯೇನ ಕೇನಚಿ ದಿನ್ನಂ ಚೀವರಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತನ್ತಿ ವತ್ತಂ. ಅಜಾನನ್ತೋತಿ ಅಜಾನನಹೇತು. ಹೇತ್ವತ್ಥೇ ಹಿ ಅನ್ತಪಚ್ಚಯೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಕಥಿನದಾಯಕಸ್ಸ. ಏವನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ವಕ್ಖಮಾನನಯೇನ. ಅಞ್ಞತರಪಹೋನಕಂ ವತ್ಥನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಕಥಿನಚೀವರಸ್ಸ. ಏತ್ತಕಾ ನಾಮ ಸೂಚಿಯೋ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

ಕಥಿನತ್ಥಾರಕೇನಾಪಿ ವತ್ತಂ ಜಾನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಿಸದ್ದೋ ಕಥಿನದಾಯಕಂ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ವತ್ತಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತನ್ತವಾಯಗೇಹತೋ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಆಭತಸನ್ತಾನೇನೇವಾತಿ ಆಭತಸನ್ತತಿಯಾ ಏವ. ಖಲಿಮಕ್ಖಿತಸಾಟಕೋತಿ ಅಹತಸಾಟಕೋ. ಸೋ ಹಿ ಖಲೇನ ತಕ್ಕೇನ ಕಞ್ಜಿಕೇನ ಮಕ್ಖಿತಸಾಟಕತ್ತಾ ‘‘ಖಲಿಮಕ್ಖಿತಸಾಟಕೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಥಿನತ್ಥಾರಸಾಟಕನ್ತಿ ಕಥಿನತ್ಥಾರತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನಂ ಸಾಟಕಂ. ತದಹೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ದಿನ್ನಅಹನಿ ಏವ. ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಪಠಮಂ ದಿನ್ನೇ ಕಥಿನತ್ಥಾರಸಾಟಕೇ. ಅಞ್ಞಾನಿ ಚಾತಿ ಕಥಿನಸಾಟಕತೋ ಅಞ್ಞಾನಿ ಚ. ಚಸದ್ದೇನ ನ ಕಥಿನಸಾಟಕಮೇವ ಆಹರತಿ, ಅಞ್ಞಾನಿ ಚಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯೋತಿ ಕಥಿನದಾಯಕೋ. ಇತರೋತಿ ಪಠಮಂ ಕಥಿನದಾಯಕೋ. ಯಥಾ ತಥಾ ಓವದಿತ್ವಾತಿ ತವ ಸನ್ತಕತೋ ಏತಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಬಹುಪಕಾರಂ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಬಹುಪಕಾರತ್ತಂ ತಯಾಪಿ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ, ಏವಮಿಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಬಹುಪುಞ್ಞನ್ತಿ ಯೇನ ತೇನಾಕಾರೇನ ಓವದಿತ್ವಾ.

ಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯಸ್ಸ ಸಙ್ಘೋ ಕಥಿನಚೀವರಂ ದೇತಿ, ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯೋ ಜಿಣ್ಣಚೀವರೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಮಹತೀ ಪರಿಸಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾಪರಿಸೋ ಥೇರೋ. ‘‘ನವಕತರೋ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವಚನಸ್ಸ ಅನೇಕನ್ತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಪಿ ಚಾ’’ತಿಆದಿ. ಅಪಿ ಚಾತಿ ಏಕನ್ತೇನ. ತದತ್ಥಾಯಾತಿ ತಸ್ಸ ಜಿಣ್ಣಚೀವರಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ. ಪೇಲವೋತಿ ವಿರಳೋ. ತೇನಾಪೀತಿ ಕಥಿನತ್ಥಾರಕೇನಾಪಿ. ತನ್ತಿ ವಿಧಿಂ. ದಾನಕಮ್ಮವಾಚಾತಿ ದಾನಕಾರಣಕಮ್ಮವಾಚಾ.

ಏವಂ ದಿನ್ನೇ ಪನ ಕಥಿನೇ ನಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾನೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಕೇನಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೇನ ಪಗೇವ ಬಹೂಹಿ ಪನಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಬುದ್ಧಪ್ಪಸತ್ಥನ್ತಿ ಬುದ್ಧೇಹಿ ಪಸತ್ಥಂ. ಅತೀತೇ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಮತ್ಥಕೇತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ. ಕಥಿನಂ ಗಣ್ಹಿ ಕಿರಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತನ್ತಿ ಕಥಿನಂ, ಸತ್ಥಾ ಅಕಾಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಕತಪರಿಯೋಸಿತಂ ಕಥಿನಂ ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಕತಪರಿಯೋಸಿತಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಕಥಿನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ತೇನ ಕಥಿನತ್ಥಾರಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ವಚನೀಯೋ’’ತಿ ಪದೇ ಸುದ್ಧಕತ್ತಾ, ‘‘ಅನುಮೋದಾಪೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪದೇ ಕಾರಿತಕತ್ತಾ. ಕಿಂ ವಚನೀಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅತ್ಥತಂ…ಪೇ… ಅನುಮೋದಥಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇಹಿ ಅನುಮೋದಕೇಹಿ ಭಿಕ್ಖುಹೀ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ವಚನೀಯೋ’’ತಿ ಪದೇ ಅವುತ್ತಕತ್ತಾ, ‘‘ಅನುಮೋದಾಪೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪದೇ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಂ ಅವುತ್ತಕಮ್ಮಂ, ವಾ. ‘‘ಕಥಿನ’’ನ್ತಿ ಧಾತುಕಮ್ಮಂ ವಾ ವುತ್ತಕಮ್ಮಂ ವಾ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ. ಕಿಂ ವಚನೀಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅತ್ಥತಂ…ಪೇ… ಅನುಮೋದಾಮಾ’’ತಿ. ಇತರೇಹಿ ಚಾತಿ ಅನುಮೋದಕೇಹಿ ಚ. ಸಬ್ಬೇಸನ್ತಿ ಅತ್ಥಾರಕಅನುಮೋದಕಾನಂ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಏತನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅತ್ಥತಭಾವಂ, ‘‘ದ್ವಿನ್ನಂ…ಪೇ… ಅನುಮೋದಕಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿ ವಚನಂ ವಾ.

ಏವಂ ಕಥಿನೇ ಅತ್ಥತೇ ಸತಿ ಪನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಯೇನಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ. ಅವಿಚಾರೇತ್ವಾವಾತಿ ‘‘ಕಥಿನತ್ಥಾರಕಸ್ಸ ದೇಮಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇಮಾ’’ತಿ ವಾ ಅವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಏವ. ಸೇಸಚೀವರಾನಿಪೀತಿ ಕಥಿನತ್ಥಾರಚೀವರತೋ ಸೇಸಚೀವರಾನಿಪಿ. ಸಙ್ಘೇನ ದಾತಬ್ಬಾನೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಕಿಚ್ಚಾಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಟ್ಠಿತಿಕಾಯಾತಿ ವಸ್ಸಾವಾಸಕಾಲೇ ಪವತ್ತಾಯ ಠಿತಿಕಾಯ. ಗರುಭಣ್ಡನ್ತಿ ಮಞ್ಚಬಿಬ್ಬೋಹನಾದಿಗರುಭಣ್ಡಂ. ಏಕಸೀಮಾಯಾತಿ ಏಕಾಯ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ.

೩೦೮. ಯಥಾ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಯಥಾಸದ್ದೋ ಯಂಸದ್ದತ್ಥೋ. ಯೇನ ವಿಧಿನಾತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಹಾಭೂಮಿಕನ್ತಿ ಮಹಾವಿಸಯಂ. ಚತುವೀಸತಿಆಕಾರವನ್ತತಾಯ ಮಹಾವಿತ್ಥಾರಿಕನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತತೋತಿ ಅನತ್ಥತಲಕ್ಖಣತೋ. ಪರಿವಾರೇಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ನ ಇಧ ಏವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ತತ್ಥಾತಿ ಚತುವೀಸತಿಯಾ ಆಕಾರೇಸು. ಉಲ್ಲಿಖಿತಮತ್ತೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಮಾಣಸ್ಸ ಉಗ್ಗಹಣತ್ಥಂ ನಖಾದೀಹಿ ಲಿಖನಂ ಉಲ್ಲಿಖಿತಂ, ಉಲ್ಲಿಖಿತಂ ಮತ್ತಂ ಪಮಾಣಂ ಉಲ್ಲಿಖಿತಮತ್ತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ದೀಘತೋ ಚ ಪುಥುಲತೋ ಚ ಪಮಾಣಗಹಣಮತ್ತೇನಾ’’ತಿ. ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಮಾಣಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಉಲ್ಲಿಖತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಞ್ಚಕನ್ತಿ ಪಞ್ಚಪಮಾಣಂ, ಪಞ್ಚಸಮೂಹಂ ವಾ ಖಣ್ಡಂ. ವಾಸದ್ದೇನ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ತೇರಸಕಾದೀನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಮೋಘಸುತ್ತಕಾರೋಪನಮತ್ತೇನಾತಿ ಮೋಘಸುತ್ತಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸೂಪರಿ ಆರೋಪನಮತ್ತೇನ. ದೀಘಸಿಬ್ಬಿತಮತ್ತೇನಾತಿ ದೀಘತೋ ಸಿಬ್ಬಿತಮತ್ತೇನ. ಮುದ್ದಿಯಪಟ್ಟಬನ್ಧನಮತ್ತೇನಾತಿ ಮುದ್ದಿಯಪಟ್ಟಸ್ಸ ಬನ್ಧನಮತ್ತೇನ. ದ್ವೇ ಚಿಮಿಲಿಕಾಯೋತಿ ದ್ವೇ ಪಿಲೋತಿಕಾಯೋ. ಪಠಮಚಿಮಿಲಿಕಾತಿ ಕಥಿನಚಿಮಿಲಿಕತೋ ಅಞ್ಞಾ ಅತ್ತನೋ ಪಕತಿಚಿಮಿಲಿಕಾ ಘಟೇತ್ವಾ ಠಪಿತಾ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ತಂ ಪಠಮಚಿಮಿಲಿಕ’’ನ್ತಿ ಪಾಠಸೇಸಂ ಅಜ್ಝಾಹರಿತ್ವಾ ಕಥಿನಸಾಟಕಸ್ಸ ಕುಚ್ಛಿಚಿಮಿಲಿಕಂ ಕತ್ವಾತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ಪಕತಿಚೀವರಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಕತಿಚೀವರಸ್ಸ. ಪಕತಿಪಟ್ಟಬನ್ಧಚೀವರನ್ತಿ ಪಕತಿಪಟ್ಟೇನ ಬನ್ಧಚೀವರಂ. ಪಿಟ್ಠಿಅನುವಾತಾರೋಪನಮತ್ತೇನಾತಿ ದೀಘತೋ ಅನುವಾತಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸೂಪರಿ ಆರೋಪನಮತ್ತೇನ. ದೀಘಾನುವಾತಞ್ಹಿ ಪಾರುಪನಕಾಲೇ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಠಿತತ್ತಾ ಪಿಟ್ಠಿಅನುವಾತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕುಚ್ಛಿಅನುವಾತಾರೋಪನಮತ್ತೇನಾತಿ ಪುಥುಲತೋ ಅನುವಾತಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸೂಪರಿ ಆರೋಪನಮತ್ತೇನ. ಪುಥುಲಾನುವಾತಞ್ಹಿ ಪಾರುಪನಕಾಲೇ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಠಿತತ್ತಾ ಕುಚ್ಛಿಅನುವಾತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಆಗನ್ತುಕಪಟ್ಟಾರೋಪನಮತ್ತೇನಾತಿ ಆಗನ್ತುಕಪಟ್ಟಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸೂಪರಿ ಆರೋಪನಮತ್ತೇನ. ವಾತಿ ಅಥವಾ.

ಸಾರುಪ್ಪನ್ತಿ ಸಮಣಾನುಚ್ಛವಿಕಂ. ಪರಿಕಥಾಯಾತಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಉಪ್ಪಾದಿತಾಯ ಕಥಾಯ. ಅತಿಉಕ್ಕಟ್ಠಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅತಿಉಕ್ಕಟ್ಠಂ ಏವ ವಟ್ಟತಿ. ಓತಿಣ್ಣಸದಿಸಮೇವಾತಿ ಓತಿಣ್ಣೇನ ವತ್ಥೇನ ಸದಿಸಮೇವ ಕಥಿನಚೀವರನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ದುವಿಧೇಸು ಸನ್ನಿಧೀಸು. ತದಹೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ದಿನ್ನಅಹನಿ ಏವ.

ರತ್ತಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನಾತಿ ರತ್ತಿಅತಿಕ್ಕನ್ತಂ ಹುತ್ವಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ. ಅಞ್ಞೇನಾತಿ ತಿಚೀವರತೋ ಅಞ್ಞೇನ. ಸಮಣ್ಡಲಿಕತನ್ತಿ ಸಹ ಮಹಾಮಣ್ಡಲಅಡ್ಢಮಣ್ಡಲೇನ ಕತಂ.

೩೦೯. ಏವಂ ಚತುವೀಸತಿಆಕಾರಂ ಅನತ್ಥತಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಸತ್ತರಸಾಕಾರಂ ಅತ್ಥತಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಹತೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಪರಿಭೋಗಂ ನ ಹನಿತ್ಥ ನ ಗಚ್ಛಿತ್ಥಾತಿ ಅಹತಂ, ಪರಿಭೋಗೇನ ನ ಹನಿತಬ್ಬಂ ನ ಹಿಂಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವಾ ಅಹತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಪರಿಭುತ್ತೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಹತಸದಿಸೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಹತಕಪ್ಪೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಕಪ್ಪಸದ್ದೋ ಸದಿಸತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಾಪಣಿಕೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಸಾರಿತೋ ಆಪಣೋ ಪಾಪಣೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಪತಿತಂ ಪಾಪಣಿಕನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಆಪಣದ್ವಾರೇ ಪತಿತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಪಿಲೋತಿಕ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಣಿಕಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ವುತ್ತವಿಪಲ್ಲಾಸೇನೇವಾತಿ ವುತ್ತೇಹಿ ‘‘ನಿಮಿತ್ತಕತೇನಾ’’ತಿಆದೀಹಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ಏವ. ತತ್ಥಾತಿ ಪರಿವಾರೇ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಇಧಾತಿ ಕಥಿನಕ್ಖನ್ಧಕೇ. ಅವುಚ್ಚಮಾನೇನ ತೇನ ವಚನೇನ ಪರಿಹಾಯತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೩೧೦. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಕಥಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖವೇ ಉಬ್ಭತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನ’’ನ್ತಿಆದಿಪಾಠೇ. ಜನೇತ್ತಿಯೋ ಮಾತರೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಮಿನಾ ಧಮ್ಮೇನ ಪುತ್ತೇ ಮಾನೇತೀತಿ ಮಾತಾ, ಧಮ್ಮೇನ ಪುತ್ತೇಹಿ ಮಾನಿಯತೀತಿ ವಾ ಮಾತಾ, ಸಾ ವಿಯ ಹೋನ್ತೀತಿ ಮಾತಿಕಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಥಿನುಬ್ಭಾರನ್ತಿ ಚ ಕಥಿನುದ್ಧಾರನ್ತಿ ಚ ಅತ್ಥತೋ ಸದಿಸಂ. ಏತಾತಿ ಏತಾ ಪದಜಾತಿಯೋ. ತಾಸೂತಿ ಅಟ್ಠಸು ಮಾತಿಕಾಸು. ಅಸ್ಸಾತಿ ಕಥಿನುಬ್ಭಾರಸ್ಸ.