೧೪೯. ಸಬ್ಬನೀಲಿಕಾದಿಪಟಿಕ್ಖೇಪಕಥಾ

೨೪೬. ಸಬ್ಬಾವ ನೀಲಿಕಾತಿ ಸಬ್ಬಾವ ಉಪಾಹನಾಯೋ ನೀಲಿಕಾ, ಸಬ್ಬಟ್ಠಾನೇಸು ನೀಲಮೇತಾಸನ್ತಿ ಸಬ್ಬನೀಲಿಕಾತಿಪಿ ಕಾತಬ್ಬೋ. ತತ್ಥ ಚಾತಿ ತೇಸು ನೀಲಿಕಾದೀಸು ಚ. ಉಮ್ಮಾರಪುಪ್ಫಸ್ಸ ವಣ್ಣೋ ವಿಯ ವಣ್ಣೋ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಉಮ್ಮಾರಪುಪ್ಫವಣ್ಣಾ. ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕವಣ್ಣಾತಿ ಏತ್ಥ ಅದ್ದೋತಿ ಅಲ್ಲೋ. ಅರಿಟ್ಠೋತಿ ಫೇಣಿಲರುಕ್ಖೋ ವಾ ಕಾಕೋ ವಾ, ತಸ್ಮಾ ಅದ್ದೋ ಅಲ್ಲೋ ಅರಿಟ್ಠೋ ಫೇಣಿಲರುಕ್ಖೋ, ಕಾಕೋ ವಾತಿ ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠೋ, ತದೇವ ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕೋ, ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕಸ್ಸ ವಣ್ಣೋ ವಿಯ ವಣ್ಣೋ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕವಣ್ಣಾ. ಏತಾಸೂತಿ ಸಬ್ಬನೀಲಿಕಾದೀಸು. ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾತಿ ಪರಿಮಜ್ಜಿತ್ವಾ. ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಸಮ್ಭಾವನೇ. ಸಬ್ಬನೀಲಾದಿಕೇ ಭಿನ್ನೇ ಕಾ ನಾಮ ಕಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

‘‘ಯಾಸಂ ವದ್ಧಾಯೇವ ನೀಲಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನೀಲಕಾ ವದ್ಧಿಕಾ ಏತಾಸನ್ತಿ ನೀಲಕವದ್ಧಿಕಾತಿ ಛಟ್ಠೀಬಾಹಿರತ್ಥಸಮಾಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ವದ್ಧಿಕಾತಿ ಚ ನದ್ಧಿ. ಸಾ ಹಿ ಉಪಾಹನತಲತೋ ವದ್ಧಯತೀತಿ ವದ್ಧಿಕಾತಿ ಚ ಉಪಾಹನತಲಂ ಬನ್ಧತಿ ಇಮಾಯಾತಿ ವದ್ಧಿಕಾತಿ ಚ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಪೀತಕವದ್ಧಿಕಾದೀಸು. ಏತಾಯೋಪೀತಿ ನೀಲಕವದ್ಧಿಕಾದಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋಪಿ. ತಲೇತಿ ಉಪಾಹನಾಯ ತಲೇ. ‘‘ಖಲ್ಲಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಖಲ್ಲಕೇನ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾತಿ ಖಲ್ಲಕಬದ್ಧಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯೋನಕಉಪಾಹನಾತಿ ಯೋನಕಜಾತೀನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಪಾಹನಾ. ಪಲಿಗುಣ್ಠೇತ್ವಾತಿ ಪರಿಸಮನ್ತತೋ ವೇಠೇತ್ವಾ. ‘‘ಉಪರಿ…ಪೇ… ಜಙ್ಘ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪುಟಬದ್ಧತೋ ವಿಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೂಲಪಿಚುನಾತಿ ತೂಲಸಙ್ಖಾತೇನ ಪಿಚುನಾ. ‘‘ತಿತ್ತಿರಪತ್ತಸದಿಸಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತಿತ್ತಿರಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ವಿಯ ತಿತ್ತಿರಪತ್ತಿಕಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಿತ್ತಿರೋತಿ ಚ ಏಕೋ ಸಕುಣವಿಸೇಸೋ. ಕಣ್ಣಿಕಟ್ಠಾನೇತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ವದ್ಧಿಕಾನಂ ಏಕತೋ ಸಮಾಗಮಟ್ಠಾನೇ. ‘‘ಮೇಣ್ಡ…ಪೇ… ಕತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಮೇಣ್ಡಸ್ಸ ವಿಸಾಣೇನ ಸದಿಸಾ ವದ್ಧಿಕಾ ಏತಾಸನ್ತಿ ಮೇಣ್ಡವಿಸಾಣವದ್ಧಿಕಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಥೇವಾತಿ ಯಥಾ ಮೇಣ್ಡಅಜಸಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನೇ ವದ್ಧೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕತಾ, ತಥೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ವಿಚ್ಛಿಕಾ…ಪೇ… ಕತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಿಚ್ಛಿಕಾಯ ಅಳೋ ವಿಚ್ಛಿಕಾಳೋ, ಸೋ ವಿಯ ವದ್ಧಿಕಾ ಏತಾಸನ್ತಿ ವಿಚ್ಛಿಕಾಳಿಕಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಳಸದ್ದೋ ‘‘ಅಳಚ್ಛಿನ್ನೋ’’ತಿಆದೀಸು (ಮಹಾವ. ೧೧೯) ಅಙ್ಗುಟ್ಠವಾಚಕೋ, ಇಧ ಪನ ನಙ್ಗುಟ್ಠವಾಚಕೋ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ನಙ್ಗುಟ್ಠಸಣ್ಠಾನೇ’’ತಿ. ತಲೇಸೂತಿ ಉಪಾಹನಾಯ ತಲೇಸು. ‘‘ಮೋರ…ಪೇ… ಸಿಬ್ಬಿಕಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಮೋರಪಿಞ್ಛೇಹಿ ಪರಿಸಮನ್ತತೋ, ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತಾ ಮೋರಪಿಞ್ಛಪರಿಸಿಬ್ಬಿತಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಚಿತ್ರಾ ಉಪಾಹನಾಯೋತಿ ಏತ್ಥ ಚಿತ್ರಸದ್ದೋ ವಿಚಿತ್ರತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ವಿಚಿತ್ರಾ’’ತಿ. ಏತಾಸೂತಿ ಖಲ್ಲಕಬದ್ಧಾದೀಸು. ವಳಞ್ಜೇತಬ್ಬಾತಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಾ. ವಳಜಿ ಪರಿಭೋಗೇತಿ ಧಾತುಪಾಠೋ (ಸದ್ದನೀತಿಧಾತುಮಾಲಾಯಂ ೧೫ ಜಕಾರನ್ತಧಾತು). ತಾಲುಜೋ ತತಿಯೋ. ತೇಸು ಪನಾತಿ ಖಲ್ಲಕಾದೀಸು ಪನ. ಸತಿ ಸನ್ತೇಸೂತಿ ಯೋಜನಾ. ಸೀಹಚಮ್ಮೇನ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಾತಿ ಸೀಹಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖತಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪರಿಯನ್ತೇಸೂ’’ತಿಆದಿ. ಪಕ್ಖಿಬಿಳಾಲೋತಿ ತುಲಿಯೋ. ಸೋ ಹಿ ಪಕ್ಖಯುತ್ತತ್ತಾ ಚ ಬಿಳಾಲಮುಖಸದಿಸಮುಖತ್ತಾ ಚ ಪಕ್ಖಿಬಿಳಾಲೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇಮಿನಾ ಲುವಕಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖತಾತಿ ಏತ್ಥ ಲುವಕಸದ್ದೋ ಪಕ್ಖಿಬಿಳಾಲಪರಿಯಾಯೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಉಲೂಕಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖತಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಏತಾಸುಪೀತಿ ಸೀಹಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖತಾದೀಸುಪಿ. ಯಾ ಕಾಚಿ ಉಪಾಹನಾಯೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೨೪೭. ಓಮುಕ್ಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅವತ್ಯೂಪಸಗ್ಗಸ್ಸ ವಿಯೋಗತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಟಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಪನೀತ’’ನ್ತಿ. ಪುರಾಣಂ ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.