೫. ಚಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕಂ

೧೪೭. ಸೋಣಕೋಳಿವಿಸವತ್ಥುಕಥಾ

೨೪೨. ಚಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಇಸ್ಸರಿಯಾಧಿಪಚ್ಚನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಇಸ್ಸರಸ್ಸ ಭಾವೋ ಇಸ್ಸರಿಯಂ, ಅಧಿಪತಿನೋ ಭಾವೋ ಆಧಿಪಚ್ಚಂ, ಇಸ್ಸರಿಯಞ್ಚ ಆಧಿಪಚ್ಚಞ್ಚ, ತೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇಸ್ಸರಿಯಾಧಿಪಚ್ಚನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಇಸ್ಸರಭಾವೇನ ಚ ಅಧಿಪತಿಭಾವೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ರಾಜಭಾವ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ರಜ್ಜನ್ತಿ ಏತ್ಥ ರಞ್ಞೋ ಭಾವೋ ರಜ್ಜನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ರಞ್ಞಾ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ರಞ್ಞೋ ಇದಂ ರಜ್ಜನ್ತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಕೋಳಿವೀಸೋತಿ ಗೋತ್ತ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಅಟ್ಠಕಥಾವಾದವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ಅಪದಾನೇ ಪನ ತಸ್ಸ ಜಾತಕ್ಖಣೇ ಪಿತರಾ ಕೋಟಿವೀಸಧನಸ್ಸ ದಿನ್ನತ್ತಾ ‘‘ಕೋಳಿವೀಸೋ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ತತ್ಥ

‘‘ಜಾತಪುತ್ತಸ್ಸ ಮೇ ಸುತ್ವಾ, ಪಿತು ಛನ್ದೋ ಅಯಂ ಅಹು;

ದದಾಮಹಂ ಕುಮಾರಸ್ಸ, ವೀಸಕೋಟೀ ಅನೂನಕಾ’’ತಿ.

ಇಮಿನಾ ಪಾಳಿನಯೇನ ‘‘ಕೋಟಿವೀಸೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಚಕ್ಕವಾಳ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಟಕಾರಸ್ಸ ಳಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಕೋಳಿವೀಸೋತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಞ್ಜನವಣ್ಣಾನೀತಿ ಅಞ್ಜನಸ್ಸ ವಣ್ಣೋ ವಿಯ ವಣ್ಣೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಅಞ್ಜನವಣ್ಣಾನಿ. ಲೋಮಾನಿ ಜಾತಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೋತಿ ಸೋಣೋ. ಠಪೇಸಿ ಕಿರಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇಹೀತಿ ಅಸೀತಿಸಹಸ್ಸಪುರಿಸೇಹಿ. ಪಣ್ಣಸಾಲನ್ತಿ ಪಣ್ಣೇನ ಛಾದಿತಂ, ತೇನ ಚ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಸಾಲಂ. ಉಣ್ಣಪಾವಾರಣನ್ತಿ ಉಣ್ಣಮಯಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ. ಪಾದಪುಞ್ಛನಿಕನ್ತಿ ಪಾದಂ ಪುಞ್ಛತಿ ಸೋಧೇತಿ ಅನೇನಾತಿ ಪಾದಪುಞ್ಛನಿಯಂ, ತದೇವ ಪಾದಪುಞ್ಛನಿಕಂ. ಸಬ್ಬೇವಾತಿ ಸೋಣೇನ ಸಹ ಅಸೀತಿಸಹಸ್ಸಪುರಿಸಾ ಏವ. ತಸ್ಸ ಚಾತಿ ಸೋಣಸ್ಸ ಚ. ಪುಬ್ಬಯೋಗೋತಿ ಪುಬ್ಬೂಪಾಯೋ.

ಅಸೀತಿಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಗಾಮೇಸು ವಸನ್ತೀತಿ ಗಾಮಿಕಾ, ತೇಸಂ ಅಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಸೀತಿಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನೀತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತೇಸೂ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಕುಲಪುತ್ತಾನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ವಸನ್ತ್ಯತ್ಥೇ ಪವತ್ತಸ್ಸ ಣಿಕಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾನೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸದ್ದನ್ತರೋಪಿ ಅಸೀತಿಸಹಸ್ಸಸದ್ದಾನಂ ಸಮಾಸಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕೇನಚಿದೇವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಕೇನಚಿ ಇವಾ’’ತಿ ಪದವಿಭಾಗಂ ಕತ್ವಾ ದಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಮತ್ತೋ, ಇವಸದ್ದೋ ಉಪಮತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ವಿಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ವಾ ‘‘ನ ಪನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಏವಫಲಸ್ಸ ದಸ್ಸಿತತ್ತಾ ‘‘ಕೇನಚಿ ಏವಾ’’ತಿ ಪದಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ಏವತ್ಥೋಪಿ ಯುಜ್ಜತೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರರಞ್ಞೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಸೋಣಸ್ಸ. ದಸ್ಸನಾಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ಕಿಞ್ಚಿ ಕರಣೀಯಂ ನ ಅತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ. ರಾಜಾತಿ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ರಾಜಾ, ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕೇ ಅತ್ಥೇತಿ ಏತ್ಥ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸದ್ದೋ ಇಧಲೋಕತ್ಥೋ, ಇಕಸದ್ದೋ ಹಿತತ್ಥೇ ಪವತ್ತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಇಧಲೋಕಹಿತೇ’’ತಿ. ‘‘ಅಮ್ಹಾಕ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಸೋ ನೋ ಭಗವಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ನೋಸದ್ದೋ ಅಮ್ಹಸದ್ದಕಾರಿಯೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸೋ ಭಗವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೇತಿ ಪರಲೋಕಹಿತೇ.

‘‘ಜಾನಾಪೇಮೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಪಟಿವೇದೇಮೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವಿದಧಾತುಯಾ ಞಾಣತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಟಿಕಾಯ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಟಿಕಾಸದ್ದೋ ಅಡ್ಢೇನ್ದುಪಾಸಾಣವಾಚಕೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅಡ್ಢಚನ್ದಪಾಸಾಣೇ’’ತಿ. ಸೋ ಹಿ ಪಟತಿ ಅಡ್ಢಭಾವಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಪಟಿಕಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪಟಿಕಾಸದ್ದೋಯಂ ಅತ್ಥರಣವಿಸೇಸೇಪಿ ವತ್ತತಿ. ಯಸ್ಸ ದಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಯಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಸಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತೇಸಂ ಹಿತಕರಣೀಯತ್ಥಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಅಯಂ ಯಂಸದ್ದೋ ನ ತಂಸದ್ದಾಪೇಕ್ಖೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಥ ವಾ ಯಸ್ಸಾತಿ ಯೋ ಅಸ್ಸ. ಅಸ್ಸ ತೇಸಂ ಹಿತಕರಣೀಯತ್ಥಸ್ಸ ಯೋ ಕಾಲೋ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಕಾಲಂ ಭಗವಾ ಜಾನಾತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇಸನ್ತಿ ಅಸೀತಿಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಂ. ಪಚ್ಛಾಯಾಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪಕಾರೋ ಪಚ್ಚನ್ತತ್ಥವಾಚಕೋತಿ ಆಹ ‘‘ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತೇ ಛಾಯಾಯ’’ನ್ತಿ. ಸಮ್ಮನಾಹರನ್ತೀತಿ ಸಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಮನಸಾಗತಂ ಅಭಿಮುಖಂ ಹರನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪುನಪ್ಪುನಂ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಪಸಾದವಸೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಕೋಧವಸೇನಾ’’ತಿಆದೀನಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ‘‘ಪುನ ವಿಸಿಟ್ಠತರ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಭಿಯ್ಯೋಸೋ ಮತ್ತಾಯಾತಿ ನಿಪಾತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಸೋಣಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಕಥಾ

೨೪೩. ‘‘ಮಕ್ಖಿತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಫುರತಿ ವಿಪ್ಫಾರತಿ ಬ್ಯಾಪೇತೀತಿ ಫುಟೋತಿ ವುತ್ತೇ ಫುರಧಾತುಯಾ ವಿಪ್ಫಾರಣಂ ನಾಮ ಮಕ್ಖಿತತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ. ಇಮಿನಾ ಗಾವೋ ಆಹನನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಗವಾಘಾತನನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇಭಿ. ತನ್ತಿಸ್ಸರೇತಿ ತನ್ತಿಯಾ ಗುಣಸ್ಸ ಸರೇ. ವಾದನಕುಸಲೋತಿ ವಾದನೇ ಕುಸಲೋ. ಖರಮುಚ್ಛಿತಾತಿ ಖರೇನ ಮುಚ್ಛಿತಾ. ‘‘ಸರಸಮ್ಪನ್ನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸರೋ ಏತಿಸ್ಸಮತ್ಥೀತಿ ಸರವತೀ, ವೀಣಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಮ್ಮಞ್ಞಾತಿ ಏತ್ಥ ಕಮ್ಮಸದ್ದತೋ ಖಮತ್ಥೇ ಞ್ಞಪಚ್ಚಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಕಮ್ಮಕ್ಖಮಾ’’ತಿ. ಮನ್ದಮುಚ್ಛನಾತಿ ಮನ್ದೇನ ಮುಚ್ಛನಾ. ಸಮೇ ಗುಣೇತಿ ಏತ್ಥ ಸಮೋ ನಾಮ ಮಜ್ಝಿಮೋ, ಗುಣೋ ನಾಮ ಮುಖ್ಯತೋ ವೀಣಾಯ ಜಿಯಾ, ಉಪಚಾರತೋ ಸರೋತಿ ಆಹ ‘‘ಮಜ್ಝಿಮೇ ಸರೇ’’ತಿ. ವೀರಿಯಸಮಥನ್ತಿ ಏತ್ಥ ವೀರಿಯಞ್ಚ ಸಮಥೋ ಚಾತಿ ಅತ್ಥಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವೀರಿಯಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಸಮಥ’’ನ್ತಿ. ಇಮಿನಾ ವೀರಿಯೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಸಮಥಂ ವೀರಿಯಸಮಥನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ವೀರಿಯಂ ಸಮಥೇನ ಯೋಜೇಹೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವೀರಿಯೇನ ಸಮಥಂ ಯೋಜೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋಪಿ ದಸ್ಸಿತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಞ್ಚ ಸಮತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸದ್ಧಾದೀನಿ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಾನಿ, ನ ಅಞ್ಞಾನೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸದ್ಧಾದೀನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಮಭಾವ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ತಾಪಚ್ಚಯೋ ಭಾವತ್ಥೇ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸಮತ’’ನ್ತಿಪಾಠೇ, ಸದ್ಧಾದೀಸು ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ವಾ. ತತ್ಥ ಚ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾಹೀತಿ ಏತ್ಥ ಭಾವೇನಭಾವಲಕ್ಖಣೇ ಥಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಥೇ ಸತೀ’’ತಿ. ಆದಾಸೇ ಸತಿ ಮುಖಬಿಮ್ಬೇನ ಕತ್ತುಭೂತೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಇವ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಥೇ ಸತಿ ಯೇನ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಕತ್ತುಭೂತೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಮಥಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸಮಥನಿಮಿತ್ತಂ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸಮಭಾವೋ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಸಮಥನಿಮಿತ್ತಾದೀನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಏಕಸೇಸೇನ ವಾ ಸಾಮಞ್ಞನಿದ್ದೇಸೇನ ವಾ ‘‘ನಿಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೨೪೪. ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ ಅತ್ತಾನಂ ‘‘ಅರಹಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ ಜಾನಾಪೇತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅರಹಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ ಜಾನಾಪೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಛ ಠಾನಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಠಾನಸದ್ದೋ ಕಾರಣತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಛ ಕಾರಣಾನೀ’’ತಿ. ‘‘ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಧಿಮುತ್ತೋತಿ ಪದಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸದ್ದತ್ಥೋ ಪನ ಅಧಿಮುಚ್ಚತೀತಿ ಅಧಿಮುತ್ತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಅರಹತ್ತಂ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೀತಿ ವಿತ್ಥಾರೋ. ಅಸಮ್ಮೋಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಆಕಾರತ್ಥವಾಚಕೋ ಇತಿಸದ್ದೋ ಪುಬ್ಬಪದೇಸುಪಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ‘‘ನೇಕ್ಖಮಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ.

‘‘ಪಟಿವೇಧರಹಿತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಕೇವಲಂ ಸದ್ಧಾಮತ್ತಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಮತ್ತಸದ್ದಸ್ಸ ನಿವತ್ತೇತಬ್ಬತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಟಿವೇಧಪಞ್ಞಾಯಾತಿ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ. ‘‘ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಕೇವಲಸದ್ದಸ್ಸ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಟಿಚಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪಟಿಸದ್ದೋ ಅನುಪಚ್ಛಿನ್ನತ್ಥೋ, ಚಿಧಾತು ವಡ್ಢನತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕರಣೇನ ವಡ್ಢಿ’’ನ್ತಿ, ಮಗ್ಗಪಟಿವೇಧೇನ ವೀತರಾಗತ್ತಾಯೇವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತನ್ನಿನ್ನಮಾನಸೋಯೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿವಿಹಾರೇ ನಿನ್ನಮಾನಸೋ ಏವ.

ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಲಭನಂ ಲಾಭೋ, ಸುಟ್ಠು ಕರಣಂ ಸಕ್ಕಾರೋ, ಸಿಲೋಕನಂ ವಣ್ಣಭಣನಂ ಸಿಲೋಕೋ, ಲಾಭೋ ಚ ಸಕ್ಕಾರೋ ಚ ಸಿಲೋಕೋ ಚ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಚತುಪಚ್ಚಯಲಾಭಞ್ಚಾ’’ತಿಆದಿ. ತೇಸಂಯೇವಾತಿ ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಮೇವ. ‘‘ಸೀಲಞ್ಚ ವತಞ್ಚಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸೀಲಬ್ಬತನ್ತಿಪದಸ್ಸ ದ್ವನ್ದವಾಕ್ಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಭುಸಸದ್ದಸ್ಸ ಕಲಿಙ್ಗರತ್ಥಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಬಲವನ್ತೋ’’ತಿ ‘‘ಖೀಣಾಸವಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನೇವಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ತಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಸಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಗಹೇತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪರಿಪುಬ್ಬಆಪುಬ್ಬದಾಧಾತುಯಾ ಗಹಣತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಕಿಲೇಸಾ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇಸನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಾನಂ. ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಇಞ್ಜನಂ ಕಮ್ಪನಂ ಇಞ್ಜಂ, ನ ಇಞ್ಜಂ ಅನೇಞ್ಜಂ, ತಮೇವ ಆನೇಞ್ಜಂ, ತಂ ಪತ್ತನ್ತಿ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಚಲನಪ್ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ. ವಯಞ್ಚಾತಿ ಚಸದ್ದೋ ಅವುತ್ತಸಮ್ಪಿಣ್ಡನತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ವಯಮ್ಪಿ ಉಪ್ಪಾದಮ್ಪೀ’’ತಿ.

ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯಂ ಅಧಿಮುತ್ತಸ್ಸಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಉಪ್ಪಾದಞ್ಚ ವಯಞ್ಚಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಆಯತನುಪ್ಪಾದನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಉಪ್ಪಾದಸದ್ದೇನ ವಯೋಪಿ ಅವಿನಾಭಾವತೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಮ್ಮಾತಿ ನಿಪಾತೋ ಞಾಯತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಹೇತುನಾ ನಯೇನಾ’’ತಿ. ಸನ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಸನ್ತಸದ್ದಸ್ಸ ಖೇದಾದೀಸುಪಿ ಪವತ್ತತ್ತಾ ಇಧ ನಿಬ್ಬುತತ್ಥೇ ವತ್ತತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನಿಬ್ಬುತಚಿತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಅನುನಯಪಟಿಘೇಹೀತಿ ಅನು ಪುನಪ್ಪುನಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಚಿತ್ತಂ ನೇತೀತಿ ಅನುನಯೋ, ರಾಗೋ, ಆರಮ್ಮಣೇ ಪಟಿಹಞ್ಞತೀತಿ ಪಟಿಘೋ, ದೋಸೋ, ಅನುನಯೋ ಚ ಪಟಿಘೋ ಚ ಅನುನಯಪಟಿಘಾ, ತೇಹಿ. ಇಟ್ಠೇ ಅನುನಯೋ, ಅನಿಟ್ಠೇ ಪಟಿಘೋ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

೧೪೮. ದಿಗುಣಾದಿಉಪಾಹನಪಟಿಕ್ಖೇಪಕಥಾ

೨೪೫. ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಞ್ಞಸದ್ದೋ ಸಬ್ಬನಾಮಸುದ್ಧನಾಮವಸೇನ ದುವಿಧೋ. ತೇಸು ಇಧ ಸುದ್ಧನಾಮಂ, ತಂ ಪನ ಬಾಲೇ ಚ ದಾರಕೇ ಚ ಅರಹತ್ತೇ ಚ ಪವತ್ತತಿ, ಇಧ ಪನ ಅರಹತ್ತೇತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅರಹತ್ತಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ. ಯೇನಾತಿ ಸಭಾವೇನ. ಅರಹಾತಿ ಞಾಯತೀತಿ ಅರಹಾಇತಿ ಅತ್ಥೋ ಞಾಯತಿ. ಸೋತಿ ಸಭಾವೋ. ಸುತ್ತವಣ್ಣನಾತೋಯೇವಾತಿ ಅಙ್ಗುತ್ತರಟ್ಠಕಥಾತೋ ಏವ. ನ ಉಪನೀತೋತಿ ನ ಉಪರಿ ನೀತೋ. ಏಕಚ್ಚೇ ಮೋಘಪುರಿಸಾತಿ ಏಕಚ್ಚೇಸದ್ದೋ ಅಞ್ಞೇಪರಿಯಾಯೋ, ಮೋಘಸದ್ದೋ ತುಚ್ಛವೇವಚನೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅಞ್ಞೇ ಪನ ತುಚ್ಛಪುರಿಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಹಸಮಾನಾ ವಿಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಹಸಮಾನಕಂ ಮಞ್ಞೇತಿ ಏತ್ಥ ಮಞ್ಞೇಸದ್ದೋ ವಿಯತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಸನ್ತಮೇವಾತಿ ಅವಿಜ್ಜಮಾನಂಯೇವ. ಏಕಪಲಾಸಿಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪಲಾಸಸದ್ದೋ ಪಣ್ಣವಾಚಕೋ. ಪಟಲಂ ನಾಮ ಪಣ್ಣಂ ವಿಯ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಏಕಪಟಲ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಸೀತಿಸಕಟವಾಹೇತಿ ಏತ್ಥ ಅಸೀತಿ ಪದಂ ಸಕಟಪದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ಅಸೀತಿಸಕಟೇಹಿ ವಹಿತಬ್ಬೇತಿ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ‘‘ದ್ವೇ ಸಕಟಭಾರಾ ಏಕೋ ವಾಹೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಾಹಾನಂ ಚತ್ತಾಲೀಸಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸತ್ತಹತ್ಥಿಕಞ್ಚ ಅನೀಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅನೀಕಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಛ ಹತ್ಥಿನಿಯೋ ಚಾ’’ತಿಆದಿ. ಸತ್ತನ್ನಂ ಹತ್ಥೀನಂ ಸಮೂಹೋ ಸತ್ತಹತ್ಥಿಕಂ. ಸತ್ತಅನೀಕತ್ತಾ ಏಕೂನಪಞ್ಞಾಸಹತ್ಥಿನೋ ಹೋನ್ತಿ. ತೇಸು ಸತ್ತ ಹತ್ಥಿನೋ, ದ್ವಾಚತ್ತಾಲೀಸ ಹತ್ಥಿನಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ. ದ್ವಿಗುಣಾತಿ ಏತ್ಥ ಗುಣಸದ್ದೋ ಪಟಲತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ದ್ವಿಪಟಲಾ’’ತಿ. ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಾತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವಿಗುಣತಿಗುಣಾನಂ ವಿಸುಂ ಗಹಿತತ್ತಾ ಪಾರಿಸೇಸತೋ ಗುಣಙ್ಗುಣಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಚತುಪಟಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಾತಿ ಪಟಲಪಟಲಾ ಉಪಾಹನಾ, ಬಹುಪಟಲಾ ಉಪಾಹನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಕಾರೇನ ಸಹ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಗಕಾರೋ ಸಜ್ಝಾಯಿತಬ್ಬೋ ಚ ಲಿಖಿತಬ್ಬೋ ಚ. ಇದಾನಿ ಪೋತ್ಥಕೇಸು ಪನ ಉಕಾರೋ ನ ದಿಸ್ಸತಿ.

೧೪೯. ಸಬ್ಬನೀಲಿಕಾದಿಪಟಿಕ್ಖೇಪಕಥಾ

೨೪೬. ಸಬ್ಬಾವ ನೀಲಿಕಾತಿ ಸಬ್ಬಾವ ಉಪಾಹನಾಯೋ ನೀಲಿಕಾ, ಸಬ್ಬಟ್ಠಾನೇಸು ನೀಲಮೇತಾಸನ್ತಿ ಸಬ್ಬನೀಲಿಕಾತಿಪಿ ಕಾತಬ್ಬೋ. ತತ್ಥ ಚಾತಿ ತೇಸು ನೀಲಿಕಾದೀಸು ಚ. ಉಮ್ಮಾರಪುಪ್ಫಸ್ಸ ವಣ್ಣೋ ವಿಯ ವಣ್ಣೋ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಉಮ್ಮಾರಪುಪ್ಫವಣ್ಣಾ. ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕವಣ್ಣಾತಿ ಏತ್ಥ ಅದ್ದೋತಿ ಅಲ್ಲೋ. ಅರಿಟ್ಠೋತಿ ಫೇಣಿಲರುಕ್ಖೋ ವಾ ಕಾಕೋ ವಾ, ತಸ್ಮಾ ಅದ್ದೋ ಅಲ್ಲೋ ಅರಿಟ್ಠೋ ಫೇಣಿಲರುಕ್ಖೋ, ಕಾಕೋ ವಾತಿ ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠೋ, ತದೇವ ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕೋ, ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕಸ್ಸ ವಣ್ಣೋ ವಿಯ ವಣ್ಣೋ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕವಣ್ಣಾ. ಏತಾಸೂತಿ ಸಬ್ಬನೀಲಿಕಾದೀಸು. ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾತಿ ಪರಿಮಜ್ಜಿತ್ವಾ. ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಸಮ್ಭಾವನೇ. ಸಬ್ಬನೀಲಾದಿಕೇ ಭಿನ್ನೇ ಕಾ ನಾಮ ಕಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

‘‘ಯಾಸಂ ವದ್ಧಾಯೇವ ನೀಲಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನೀಲಕಾ ವದ್ಧಿಕಾ ಏತಾಸನ್ತಿ ನೀಲಕವದ್ಧಿಕಾತಿ ಛಟ್ಠೀಬಾಹಿರತ್ಥಸಮಾಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ವದ್ಧಿಕಾತಿ ಚ ನದ್ಧಿ. ಸಾ ಹಿ ಉಪಾಹನತಲತೋ ವದ್ಧಯತೀತಿ ವದ್ಧಿಕಾತಿ ಚ ಉಪಾಹನತಲಂ ಬನ್ಧತಿ ಇಮಾಯಾತಿ ವದ್ಧಿಕಾತಿ ಚ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಪೀತಕವದ್ಧಿಕಾದೀಸು. ಏತಾಯೋಪೀತಿ ನೀಲಕವದ್ಧಿಕಾದಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋಪಿ. ತಲೇತಿ ಉಪಾಹನಾಯ ತಲೇ. ‘‘ಖಲ್ಲಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಖಲ್ಲಕೇನ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾತಿ ಖಲ್ಲಕಬದ್ಧಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯೋನಕಉಪಾಹನಾತಿ ಯೋನಕಜಾತೀನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಪಾಹನಾ. ಪಲಿಗುಣ್ಠೇತ್ವಾತಿ ಪರಿಸಮನ್ತತೋ ವೇಠೇತ್ವಾ. ‘‘ಉಪರಿ…ಪೇ… ಜಙ್ಘ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪುಟಬದ್ಧತೋ ವಿಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೂಲಪಿಚುನಾತಿ ತೂಲಸಙ್ಖಾತೇನ ಪಿಚುನಾ. ‘‘ತಿತ್ತಿರಪತ್ತಸದಿಸಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತಿತ್ತಿರಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ವಿಯ ತಿತ್ತಿರಪತ್ತಿಕಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಿತ್ತಿರೋತಿ ಚ ಏಕೋ ಸಕುಣವಿಸೇಸೋ. ಕಣ್ಣಿಕಟ್ಠಾನೇತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ವದ್ಧಿಕಾನಂ ಏಕತೋ ಸಮಾಗಮಟ್ಠಾನೇ. ‘‘ಮೇಣ್ಡ…ಪೇ… ಕತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಮೇಣ್ಡಸ್ಸ ವಿಸಾಣೇನ ಸದಿಸಾ ವದ್ಧಿಕಾ ಏತಾಸನ್ತಿ ಮೇಣ್ಡವಿಸಾಣವದ್ಧಿಕಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಥೇವಾತಿ ಯಥಾ ಮೇಣ್ಡಅಜಸಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನೇ ವದ್ಧೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕತಾ, ತಥೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ವಿಚ್ಛಿಕಾ…ಪೇ… ಕತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಿಚ್ಛಿಕಾಯ ಅಳೋ ವಿಚ್ಛಿಕಾಳೋ, ಸೋ ವಿಯ ವದ್ಧಿಕಾ ಏತಾಸನ್ತಿ ವಿಚ್ಛಿಕಾಳಿಕಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಳಸದ್ದೋ ‘‘ಅಳಚ್ಛಿನ್ನೋ’’ತಿಆದೀಸು (ಮಹಾವ. ೧೧೯) ಅಙ್ಗುಟ್ಠವಾಚಕೋ, ಇಧ ಪನ ನಙ್ಗುಟ್ಠವಾಚಕೋ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ನಙ್ಗುಟ್ಠಸಣ್ಠಾನೇ’’ತಿ. ತಲೇಸೂತಿ ಉಪಾಹನಾಯ ತಲೇಸು. ‘‘ಮೋರ…ಪೇ… ಸಿಬ್ಬಿಕಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಮೋರಪಿಞ್ಛೇಹಿ ಪರಿಸಮನ್ತತೋ, ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತಾ ಮೋರಪಿಞ್ಛಪರಿಸಿಬ್ಬಿತಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಚಿತ್ರಾ ಉಪಾಹನಾಯೋತಿ ಏತ್ಥ ಚಿತ್ರಸದ್ದೋ ವಿಚಿತ್ರತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ವಿಚಿತ್ರಾ’’ತಿ. ಏತಾಸೂತಿ ಖಲ್ಲಕಬದ್ಧಾದೀಸು. ವಳಞ್ಜೇತಬ್ಬಾತಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಾ. ವಳಜಿ ಪರಿಭೋಗೇತಿ ಧಾತುಪಾಠೋ (ಸದ್ದನೀತಿಧಾತುಮಾಲಾಯಂ ೧೫ ಜಕಾರನ್ತಧಾತು). ತಾಲುಜೋ ತತಿಯೋ. ತೇಸು ಪನಾತಿ ಖಲ್ಲಕಾದೀಸು ಪನ. ಸತಿ ಸನ್ತೇಸೂತಿ ಯೋಜನಾ. ಸೀಹಚಮ್ಮೇನ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಾತಿ ಸೀಹಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖತಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪರಿಯನ್ತೇಸೂ’’ತಿಆದಿ. ಪಕ್ಖಿಬಿಳಾಲೋತಿ ತುಲಿಯೋ. ಸೋ ಹಿ ಪಕ್ಖಯುತ್ತತ್ತಾ ಚ ಬಿಳಾಲಮುಖಸದಿಸಮುಖತ್ತಾ ಚ ಪಕ್ಖಿಬಿಳಾಲೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇಮಿನಾ ಲುವಕಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖತಾತಿ ಏತ್ಥ ಲುವಕಸದ್ದೋ ಪಕ್ಖಿಬಿಳಾಲಪರಿಯಾಯೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಉಲೂಕಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖತಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಏತಾಸುಪೀತಿ ಸೀಹಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖತಾದೀಸುಪಿ. ಯಾ ಕಾಚಿ ಉಪಾಹನಾಯೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೨೪೭. ಓಮುಕ್ಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅವತ್ಯೂಪಸಗ್ಗಸ್ಸ ವಿಯೋಗತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಟಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಪನೀತ’’ನ್ತಿ. ಪುರಾಣಂ ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೫೧. ಅಜ್ಝಾರಾಮೇ ಉಪಾಹನಪಟಿಕ್ಖೇಪಕಥಾ

೨೪೮. ‘‘ಯೇನ ಸಿಪ್ಪೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಭಿ ಅಧಿಕಂ ಜೀವನ್ತಿ ಅನೇನಾತಿ ಅಭಿಜೀವನಂ, ಕಿಂತಂ? ಸಿಪ್ಪನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ಸಿಪ್ಪಸ್ಸ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ. ಯಂಸದ್ದೋ ವಚನವಿಪಲ್ಲಾಸೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯೇ ತುಮ್ಹೇ’’ತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಯಂನಿಪಾತೋತಿ ಯಂಇತಿ ನಿಪಾತೋ ಯದಿಸದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ಥೇ ಪವತ್ತತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಆಚರಿಯಾ ಏವಾತಿ ಏವಸದ್ದೇನ ಆಚರಿಯಮತ್ತಭಾವಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಸೋತಿ ಅವಸ್ಸಿಕೋ. ತನ್ತಿ ಛಬ್ಬಸ್ಸಂ. ನಿಸ್ಸಾಯ ವಚ್ಛತೀತಿ ಅವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಚತುವಸ್ಸಕಾಲೇ ಛಬ್ಬಸ್ಸಸ್ಸ ದಸವಸ್ಸಿಕತ್ತಾ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಸತಿ. ಉಪಜ್ಝಾಯಮತ್ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ಮಹನ್ತತರಾತಿ ಅತ್ತನೋ ವುಡ್ಢತರಾ. ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಮತ್ತಂ ಪಮಾಣಮೇತೇಸನ್ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಮತ್ತಾ.

೨೪೯. ಪಾದತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೇನ ಖೀಲಸದಿಸೇನ ಮಂಸೇನ ಪವತ್ತೋ ಆಬಾಧೋ ಪಾದಖೀಲಾಬಾಧೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಾದತೋ’’ತಿಆದಿ. ಪಾದತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೨೫೧. ತಿಣಪಾದುಕಾತಿಆದೀಸು ತಿಣೇನ ಕತಾ ಪಾದುಕಾ ತಿಣಪಾದುಕಾತಿ ವಚನತ್ಥಾದಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯೇನ ಕೇನಚಿ ತಿಣೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ತಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ. ‘‘ಭೂಮಿಯಂ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾತಿ’’ಆದಿನಾ ನ ಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಾತಿ ಅಸಙ್ಕಮನೀಯಾತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

೨೫೨. ಅಙ್ಗಜಾತೇನೇವಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಅಙ್ಗಜಾತೇನ ಏವ. ಅಙ್ಗಜಾತನ್ತಿ ಗಾವೀನಂ ಅಙ್ಗಜಾತಂ. ಓಗಾಹೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಓತ್ಯೂಪಸಗ್ಗೋ ದಳ್ಹತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ದಳ್ಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ’’ತಿ.

೧೫೩. ಯಾನಾದಿಪಟಿಕ್ಖೇಪಕಥಾ

೨೫೩. ಇತ್ಥಿಯುತ್ತೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ರೂಳೀವಸೇನ ಧೇನುಪಿ ಇತ್ಥೀ ನಾಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಧೇನುಯುತ್ತೇನಾ’’ತಿ. ಪುರಿಸನ್ತರೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಪುರಿಸೋ ಏವ ಅನ್ತರೋ ಅಞ್ಞೋ ಏತ್ಥಾತಿ ಪುರಿಸನ್ತರಂ ಯಾನಂ. ಪುರಿಸನ್ತರೋ ನಾಮ ಅತ್ಥತೋ ಸಾರಥೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪುರಿಸಸಾರಥಿನಾ’’ತಿ, ಯಾನೇನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಗಙ್ಗಾಮಹಿಯಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಗಙ್ಗಾ ಚ ಮಹೀ ಚ ಗಙ್ಗಾಮಹೀ, ತತ್ಥ ಕೀಳಿಕಾ ಗಙ್ಗಾಮಹಿಯಾತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಗಙ್ಗಾಮಹೀಕೀಳಿಕಾಯಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಹಿ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾ ಯಾನೇಹಿ ಉದಕಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತಿ. ಪುರಿಸಯುತ್ತಂ ಹತ್ಥವಟ್ಟಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ಪುರಿಸಯುತ್ತಞ್ಚ ಹತ್ಥವಟ್ಟಕಞ್ಚಾ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಏತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಪುರಿಸಯುತ್ತನ್ತಿ ಪುರಿಸೇನ ಯುಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪುರಿಸಯುತ್ತಂ ಯಾನಂ. ಹತ್ಥವಟ್ಟಕನ್ತಿ ಹತ್ಥೇನ ವಟ್ಟೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಹತ್ಥವಟ್ಟಕಂ ಯಾನಂ. ಯಾನುಗ್ಘಾತೇನಾತಿ ಯಾನಸ್ಸ ಉಲ್ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ಗಮನೇನ. ಹನಧಾತು ಹಿ ಗತ್ಯತ್ಥೋ. ತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಾನಂ ಅಭಿರುಹನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಯಾನುಗ್ಘಾತೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಹೇತ್ವತ್ಥೇ ಕರಣವಚನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪೀಠಕಸಿವಿಕನ್ತಿ ಪೀಠೇನ ಸಹ ಕತಂ ಸಿವಿಕಂ. ಪಟಪೋಟಲಿಕನ್ತಿ ಪಟಮಯಂ ಪೋಟಲಿಕಂ.

೧೫೪. ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಪಟಿಕ್ಖೇಪಕಥಾ

೨೫೪. ಉಚ್ಚಂ ಆಸಯನಂ ಉಚ್ಚಾಸಯನಂ. ಮಹನ್ತಂ ಆಸಯನಂ ಮಹಾಸಯನಂ. ಆಸನ್ದಿಆದೀಸು ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಾಸನನ್ತಿ ದೀಘಾಸನಂ. ತಞ್ಹಿ ಆಗಮ್ಮ ಸದತಿ ನಿಸೀದತೀತಿ ಏತ್ಥ, ಆಯತಂ ವಾ ಸುಟ್ಠುಂ ದದಾತೀತಿ ಆಸನ್ದೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ವಾಳರೂಪಾನೀತಿ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದಿವಾಳರೂಪಾನಿ. ಪಾದೇಸು ವಾಳರೂಪಾನಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಙ್ಕೀಯತಿ ಲಕ್ಖೀಯತೀತಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕೋ. ಗೋನಕೋತಿ ಗವತಿ ದೀಘಲೋಮೇಹಿ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಗೋನಕೋ. ಕೋಜವೋತಿ ಕುಯಂ ಭೂಮಿಯಂ ಜವತಿ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಕೋಜವೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಗೋನಕಸ್ಸ. ಲೋಮಾನಿ ಚತುರಙ್ಗುಲಾಧಿಕಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಕಿರಾತಿ ಯೋಜನಾ. ವಾನಚಿತ್ರಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣೋತಿ ವಾನೇನ ಸಿಬ್ಬನೇನ ಸಞ್ಜಾತಂ ಚಿತ್ರರೂಪಮೇತ್ಥಾತಿ ವಾನಚಿತ್ರಂ, ಉಣ್ಣಾಯ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಉಣ್ಣಾಮಯೋ, ಸೋಯೇವ ಅತ್ಥರಣೋ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣೋ, ವಾನಚಿತ್ರಞ್ಚ ತಂ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣೋ ಚೇತಿ ವಾನಚಿತ್ರಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣೋ. ಸೇತತ್ಥರಣೋತಿ ಸೇತತ್ಥಿಕೇಹಿ ಸೇವೀಯತೀತಿ ಸೋತೋ, ಸೋಯೇವ ಅತ್ಥರಣೋ ಸೇತತ್ಥರಣೋ. ಇಮಿನಾ ಅತ್ಥೇನ ಪಟತಿ ಸೇತಭಾವಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಪಟಿಕಾತಿ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಪಟಿಕಾಸದ್ದೋಯಂ ಅಡ್ಢೇನ್ದುಪಾಸಾಣೇಪಿ ಪವತ್ತತಿ. ಘನಪುಪ್ಫಕೋತಿ ಘನಂ ಕಥಿನಂ ಪುಪ್ಫಮೇತ್ಥಾತಿ ಘನಪುಪ್ಫಕೋ. ಇಮಿನಾ ಘನಪುಪ್ಫಸಙ್ಖಾತಂ ಪಟಲಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೀತಿ ಪಟಲಿಕಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋತಿ ಅತ್ಥರಣೋ. ಆಮಲಕಪಟೋತಿ ಆಮಲಕಪುಪ್ಫಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತೋ ಪಟೋ. ತೂಲಿಕಾತಿ ತೂಲಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಕತಾ ತೂಲಿಕಾ. ವಿಕತಿಕಾತಿ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದಿರೂಪೇಹಿ (ದೀ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧೫) ವಿಚಿತ್ತಾಕಾರೇನ ಕರೀಯತೀತಿ ವಿಕತಿಕಾ. ದೀಘನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಉದ್ದಲೋಮೀತಿ ಉಭತೋದಸಂ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣಂ. ಏಕನ್ತಲೋಮೀತಿ ಏಕತೋದಸಂ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಇಧ ಪನ ‘‘ಉದ್ದಲೋಮೀತಿ ಏಕತೋ ಉಗ್ಗತಲೋಮಂ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣಂ, ಏಕನ್ತಲೋಮೀತಿ ಉಭತೋ ಉಗ್ಗತಲೋಮಂ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ದ್ವೇ ಅಟ್ಠಕಥಾಯೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಿಸದಿಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ದೀಘನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾನಯೇನ ವಚನತ್ಥಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಉಟ್ಠಿತಂ ದ್ವೀಹಿ ಪಕ್ಖೇಹಿ, ದ್ವೀಸು ವಾ ದಸಾಸಙ್ಖಾತಂ ಲೋಮಮೇತ್ಥಾತಿ ಉದ್ದಲೋಮೀ. ನಿಗ್ಗಹಿತಾಗಮಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಉನ್ದಲೋಮೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಅಯಮೇವತ್ಥೋ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತೇ ದಸಾಸಙ್ಖಾತಂ ಲೋಮಮೇತ್ಥಾತಿ ಏಕನ್ತಲೋಮೀತಿ. ಕೋಸೇಯ್ಯಕಟ್ಟಿಸ್ಸಮಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕೋಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಕೋಸಿಯಸುತ್ತಂ. ಕಟ್ಟಿಸ್ಸನ್ತಿ ಕಟ್ಟಿಸ್ಸನಾಮಕಂ ವಾಕಂ. ಇಮಿನಾ ಕೋಸೇಯ್ಯಞ್ಚ ಕಟ್ಟಿಸ್ಸಞ್ಚ ಕಟ್ಟಿಸ್ಸಾನೀತಿ ವಿರೂಪೇಕಸೇಸಂ ಕತ್ವಾ ಕಟ್ಟಿಸ್ಸೇಹಿ ಪಕತಂ ಅತ್ಥರಣಂ ಕಟ್ಟಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸುದ್ಧಕೋಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ರತನಅಪರಿಸಿಬ್ಬಿತಂ ಸುದ್ಧಕೋಸೇಯ್ಯಂ. ಇಮಿನಾ ಸುದ್ಧಕಟ್ಟಿಸ್ಸಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಸೋಳಸ ನಾಟಕಿತ್ಥಿಯೋ ಠತ್ವಾ ನಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಕುತ್ತಕನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸೋಳಸನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಅಜಿನಚಮ್ಮೇಹೀತಿ ಅಜಿನಮಿಗಚಮ್ಮೇಹಿ, ಕತಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪವೇಣೀತಿ ದುಪಟ್ಟತಿಪಟ್ಟಾದೀಹಿ ಪರಂಪರವಸೇನ ಕತತ್ತಾ ‘‘ಪವೇಣೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಜಿನಚಮ್ಮಾನಿ ಹಿ ಸುಖುಮತರಾನಿ, ತಸ್ಮಾ ದುಪಟ್ಟತಿಪಟ್ಟಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ಪವೇಣಿವಸೇನ ಕತಾನಿ. ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಜಿನಪವೇಣೀ’’ತಿ. ‘‘ಕದಲಿಮಿಗಚಮ್ಮಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತಸ್ಸ ಚಮ್ಮಂ ಕದಲಿಮಿಗಇತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಉತ್ತರಪದಲೋಪವಸೇನ ವಾ ಉಪಚಾರೇನ ವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪವರಸದ್ದೋ ಉತ್ತಮತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಉತ್ತಮಪಚ್ಚತ್ಥರಣ’’ನ್ತಿ. ತನ್ತಿ ಕದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ. ಸಉತ್ತರಚ್ಛದನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸಕಾರೋ ಸಹಸದ್ದಕಾರಿಯೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಹ ಉತ್ತರಚ್ಛದೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಉಪರೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉತ್ತರಸದ್ದಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಾದಯೋ ನಿವತ್ತೇತಿ. ‘‘ಸದ್ಧಿ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಹಸದ್ದಸ್ಸ ತುಲ್ಯತ್ಥಂ ನಿವತ್ತೇತಿ. ‘‘ಸೇತ…ಪೇ… ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ರತ್ತವಿತಾನಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಕಪ್ಪಿಯಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇ ಸತಿಪಿ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ರತ್ತವಿತಾನಸ್ಸ ಅಕಪ್ಪಿಯತ್ತಾ. ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಉಭಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸೀಸೂಪಧಾನಞ್ಚ ಪಾದೂಪಧಾನಞ್ಚಾ’’ತಿ. ಸೀಸೋ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಉಪಧಾನಂ, ಉಪ ಭುಸಂ ವಾ ಸುಖಂ ಧಾರೇತೀತಿ ಉಪಧಾನಂ, ಬಿಬ್ಬೋಹನಂ. ಸಚೇ ಪಮಾಣಯುತ್ತಂ, ತಂ ಉಪಧಾನಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

೧೫೫. ಸಬ್ಬಚಮ್ಮಪಟಿಕ್ಖೇಪಾದಿಕಥಾ

೨೫೫. ದೀಪಿಪೋತಕೋತಿ ದೀಪಿಪೋತೋ ವಿಯಾತಿ ದೀಪಿಪೋತಕೋ ವಚ್ಛೋ. ಭಿತ್ತಿದಣ್ಡಕಾದೀಸೂತಿ ಭಿತ್ತಿಸಮ್ಬನ್ಧೇಸು ದಣ್ಡಕಾದೀಸು. ಆದಿಸದ್ದೇನ ಭಿತ್ತಿಥಮ್ಭಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

೨೫೬. ಯೋ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಅನುಪಾಹನೋ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತುಂ, ಸೋ ಗಿಲಾನೋ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ.

೧೫೭. ಸೋಣಕುಟಿಕಣ್ಣವತ್ಥುಕಥಾ

೨೫೭. ಏತೇನಾತಿ ‘‘ಕುರರಘರೇ’’ತಿ ಪಾಠೇನ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಸ್ಸ. ಪಪಾತನಾಮಕೇತಿ ಯಸ್ಮಾ ಮಹಾತಟೋ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಪಾತನಾಮಕೋ ಹೋತಿ. ಏತೇನಾತಿ ‘‘ಪಪಾತಕೇ ಪಬ್ಬತೇ’’ತಿ ಪಾಠೇನ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಸ್ಸ. ಕೋಟಿಅಗ್ಘನಕಂ ಪಿಳನ್ಧನಂ ಕಣ್ಣೇ ಏತಸ್ಸತ್ಥೀತಿ ಕುಟಿಕಣ್ಣೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕೋಟಿಅಗ್ಘನಕಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಪಿಳನ್ಧತಿ ಅನೇನಾತಿ ಪಿಳನ್ಧನಂ, ಅಲಙ್ಕಾರೋ. ದನ್ತಜೋ ಚತುತ್ಥಕ್ಖರೋ. ‘‘ಪಸಾದಜನಕ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಸಾದಂ ಜನೇತೀತಿ ಪಾಸಾದಿಕೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಸಾದನೀಯನ್ತಿ ಪಸಾದಿತಬ್ಬಂ, ಪಸಾದಿತುಂ ಅರಹನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ಥವಚನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅನೇನಾತಿ ಅತ್ಥವಚನಂ. ಪಾಳಿಯಂ ಇದಾನಿ ಪೋತ್ಥಕೇಸು ‘‘ಪಸಾದನೀಯ’’ನ್ತಿ ಪಾಠೋ ನತ್ಥಿ. ‘‘ಪಾಸಾದಿಕ’’ನ್ತಿಪದಸ್ಸ ಪುಬ್ಬೇ ‘‘ದಸ್ಸನೀಯ’’ನ್ತಿ ಪಾಠೋಯೇವ ಅತ್ಥಿ. ಉತ್ತಮದಮಥಸಮಥನ್ತಿಏತ್ಥ ದಮಥಸದ್ದಸ್ಸ ಞಾಣತ್ಥಞ್ಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರತ್ಥಞ್ಚ ಸಮಥಸದ್ದಸ್ಸ ಸಮಾಧತ್ಥಞ್ಚ ಚಿತ್ತೂಪಸಮತ್ಥಞ್ಚ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಉತ್ತಮಂ ದಮಥಞ್ಚಾ’’ತಿಆದಿ. ಚಸದ್ದೇನ ದ್ವನ್ದವಾಕ್ಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ವಿಸೂಕಾಯಿಕವಿಪ್ಫನ್ದಿತಾನನ್ತಿ ವಿಸೂಕಾಯ ಪಟಿಪಕ್ಖಾಯ ಪವತ್ತಾನಂ ದಿಟ್ಠಿಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾತಾನಂ ವಿವಿಧಚಲನಾನಂ. ‘‘ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಯತಿನ್ದ್ರಿಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಯತಸದ್ದೋ ವೀರಿಯವಾಚಕೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ನಾಗನ್ತಿ ಏತ್ಥ ನತ್ಥಿ ಆಗು ಪಾಪಮೇತಸ್ಸಾತಿ ನಾಗೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಆಗುವಿರಹಿತ’’ನ್ತಿ ಕಿಂ ದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಮಮ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿ. ಕಣ್ಹಾ ಮತ್ತಿಕಾ ಉತ್ತರಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಕಣ್ಹುತ್ತರಾತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಣ್ಹಮತ್ತಿಕುತ್ತರಾ’’ತಿ. ‘‘ಉಪರೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉತ್ತರಸದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಗುನ್ನಂ ಖುರೇಹೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಗುನ್ನಂ ಖುರಕಣ್ಟಕಸದಿಸತ್ತಾ ಗೋಕಣ್ಟಕಾ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇ ಗೋಕಣ್ಟಕೇ ರಕ್ಖಿತುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏವಂ ಖರಾ ಭೂಮಿ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತೇಹೀತಿ ಏರಗೂಆದೀಹಿ ಚತೂಹಿ ತಿಣೇಹಿ. ತನ್ತಿ ಏರಗೂತಿಣಂ. ತೇನಾತಿ ಮೋರಗೂತಿಣೇನ. ಜನ್ತುಸ್ಸ ವಣ್ಣೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇಸೀತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಂ ನಾಮ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇಸೀತಿ ಆಹ ‘‘ಭಿಸಿಂ ವಾ ಕಟಸಾರಕಂ ವಾ ಪಞ್ಞಪೇಸೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಚ ಪನ ಸೋಣಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ. ಕಿಂ ಆರೋಚೇಸೀತಿ ಆಹ ‘‘ಆವುಸೋ’’ತಿಆದಿ. ಸತ್ಥಾ ವಸಿತುಕಾಮೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೨೫೮. ‘‘ತಸ್ಸ ಸೋಣಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಟಿಭಾತು ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ತ’’ನ್ತಿಪದಂ ಸಾಮ್ಯತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತನ್ತಿ ತವ. ಅಟ್ಠಕವಗ್ಗಿಕಾನೀತಿ ಅಟ್ಠಪಮಾಣೋ, ಅಟ್ಠಸಮೂಹೋ ವಾ ವಗ್ಗೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕವಗ್ಗಿಕಾನಿ. ಕಾಮಸುತ್ತಾದೀನಿ (ಸು. ನಿ. ೭೭೨ ಆದಯೋ) ಸೋಳಸ ಸುತ್ತಾನಿ. ಯೋತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ, ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅರಿಯೋಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ನ ಕೇವಲಂ ಸುಚಿಸಮನ್ನಾಗತೋಯೇವ ಪಾಪೇ ನ ರಮತಿ, ಅಥ ಖೋ ಅರಿಯೋಪೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಪಟಿಭಾತು ತ’’ನ್ತಿ ಪಾಠತೋ ಯಾವ ‘‘ಸುಚೀತಿ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಾಠಾ ಕೇಸುಚಿಯೇವ ಅಟ್ಠಕಥಾಪೋತ್ಥಕೇಸು ಅತ್ಥಿ. ಅಯಂ ಖ್ವಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಸ್ಸಸದ್ದೋ ಆಖ್ಯಾತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಪರಿದಸ್ಸೇಸೀತಿ ಪಞ್ಚ ವರಾನಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಯಂ ವಚನಂ ಮೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಜಾನಾಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ವಚನಸ್ಸ ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ.

೨೫೯. ವಿನಯಧರಪಞ್ಚಮೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಉಪಜ್ಝಾಯಪಞ್ಚಮೇನಾತಿ ಅತ್ಥಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅನುಸ್ಸಾವನಾಚರಿಯಪಞ್ಚಮೇನಾ’’ತಿ. ಉಪಾಹನಕೋಸಕೋತಿ ಉಪಾಹನಾಯ ಪಕ್ಖಿಪನೋಕಾಸೋ ಕೋಸಕೋ. ಏಳಕಚಮ್ಮಅಜಚಮ್ಮೇಸು ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಮಿಗಚಮ್ಮೇ ಪನ ಕಿಞ್ಚಿ ವಟ್ಟತಿ, ನ ಕಿಞ್ಚಿ ವಟ್ಟತಿ. ತಂ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಮಿಗಚಮ್ಮೇ’’ತಿಆದಿ. ಏತೇಸಂಯೇವಾತಿ ಏಣಿಮಿಗಾದೀನಂ ಛನ್ನಮೇವ. ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪನಾತಿ ಛಹಿ ಮಿಗೇಹಿ ಅವಸೇಸಾನಂ ಪನ. ತೇಸಂ ಚಮ್ಮಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಗಾಥಾಯಂ ಮಕ್ಕಟೋ ಚ ಕಾಳಸೀಹೋ ಚ ಸರಭೋ ಚ ಕದಲಿಮಿಗೋ ಚ ಕೇಚಿ ಯೇ ವಾಳಮಿಗಾ ಅತ್ಥಿ, ತೇ ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇಸನ್ತಿ ಮಕ್ಕಟಾದೀನಂ.

ತತ್ಥಾತಿ ಗಾಥಾಯ, ಮಕ್ಕಟಾದೀಸು ವಾ. ‘‘ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಅಚ್ಛತರಚ್ಛಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಾಳಮಿಗಾನಂ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ತಕಾಯೇವ ವಾಳಮಿಗಾತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಕೇವಲ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಏತೇಸಂಯೇವಾತಿ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಅಚ್ಛತರಚ್ಛಾನಮೇವ. ನ ಚಮ್ಮಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯೇಸನ್ತಿ ಛನ್ನಂ ಏಣಿಮಿಗಾದೀನಂ. ತೇತಿ ಛ ಏಣಿಮಿಗಾದಿಕೇ. ಹಿ ಸಚ್ಚಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಏತೇಸಂ ವಾಳಮಿಗಾನಂ ಚಮ್ಮಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಆಹರಿತ್ವಾ ವಾ ನ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ವಾ ಹತ್ಥೇ ವಾ ಪಾದಮೂಲೇ ವಾ ಠಪೇತ್ವಾ ನ ದಿನ್ನಂ. ‘‘ಗಣನಂ ನ ಉಪೇತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಗಣನಂ ಉಪಗಚ್ಛತೀತಿ ಗಣನೂಪಗನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಧಿಟ್ಠಿತಞ್ಚಾತಿ ಅಧಿಟ್ಠಿತಂ ಪನ. ಯದಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ. ತತೋತಿ ಕಾಲತೋ.

ಇತಿ ಚಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.