೧೨೧. ಪವಾರಣಾಭೇದಕಥಾ
೨೧೨. ಚಾತುದ್ದಸಿಕಾಯಾತಿ ಭಣ್ಡನಕಾರಕೇಹಿ ಉಪದ್ದುತತ್ತಾ ಪಚ್ಚುಕ್ಕಡ್ಢಿತಾಯ ಪುಬ್ಬಕತ್ತಿಕಮಾಸಸ್ಸ ಕಾಳಪಕ್ಖಚಾತುದ್ದಸಿಕಾಯ. ‘‘ಅಜ್ಜ ಪವಾರಣಾ ಪನ್ನರಸೀ’’ತಿ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.
ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮೇಸೂತಿ ನಿದ್ಧಾರಣೇ ಭುಮ್ಮಂ, ‘‘ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗಂ ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಧಮ್ಮಂ ನಾಮ ಸಙ್ಘೋ ಹುತ್ವಾಪಿ ಸಙ್ಘಪವಾರಣಮಕತ್ವಾ ಗಣಪವಾರಣಾಯ ಕರಣಂ, ಗಣೋ ಹುತ್ವಾಪಿ ಗಣಪವಾರಣಮಕತ್ವಾ ಸಙ್ಘಪವಾರಣಾಯ ಕರಣಞ್ಚ. ವಗ್ಗಂ ನಾಮ ಏಕಸೀಮಾಯಂ ವಸನ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಏಕತೋ ಅಸನ್ನಿಪತನಂ.
ಅಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಧಮ್ಮಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಸಮಗ್ಗಂ ನಾಮ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಏಕತೋ ಸನ್ನಿಪತನಂ.
ಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಧಮ್ಮಂ ನಾಮ ಸಙ್ಘೋ ಹುತ್ವಾ ಸಙ್ಘಪವಾರಣಾಯ ಕರಣಂ, ಗಣೋ ಹುತ್ವಾ ಗಣಪವಾರಣಾಯ ಕರಣಞ್ಚ. ವಗ್ಗಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ. ಇತಿಸದ್ದೋ ಪರಿಸಮಾಪನತ್ಥೋ.
೨೧೩. ಏವಂ ದಿನ್ನಾಯಾತಿ ಏವಂ ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ದಿನ್ನಾಯ. ಪವಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ. ತಿಸ್ಸೋತಿ ತಿಸ್ಸನಾಮಕೋ. ದಿಟ್ಠೇನ ವಾ ವದತೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತನ್ತಿ ತಿಸ್ಸನಾಮಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ. ಸಙ್ಘೋ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ ವದತೂತಿ ಯೋಜನಾ. ವುಡ್ಢತರೋತಿ ಪವಾರಣಾದಾಯಕೋ ತಂಹಾರಕತೋ ವುಡ್ಢತರೋ. ಹೀತಿ ಲದ್ಧಗುಣೋ. ತೇನಾತಿ ಪವಾರಣಾಹಾರಕೇನ. ತಸ್ಸಾತಿ ಪವಾರಣಾದಾಯಕಸ್ಸ.
ಇಧಾಪಿ ಚಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪವಾರಣಾಕ್ಖನ್ಧಕೇಪಿ ಚ. ಅಪಿಸದ್ದೋ ಉಪೋಸಥಕ್ಖನ್ಧಕಂ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ಅವಸೇಸಕಮ್ಮತ್ಥಾಯಾತಿ ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮತೋ ಅವಸೇಸಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಮತ್ಥಾಯ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪವಾರಣಾಯ ಆಹಟಾಯ ಸತಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಸ ಚಾತಿ ಪವಾರಣಾದಾಯಕಸ್ಸ ಚ. ಸಬ್ಬೇಸನ್ತಿ ಪವಾರಣಾದಾಯಕಸ್ಸ ಚ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ. ಅಞ್ಞಂ ಪನ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮತೋ ಅಞ್ಞಂ ಕಮ್ಮಂ ಪನ. ತೇನ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾತಿ ಪವಾರಣಾದಾಯಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪನ. ಏತ್ಥ ಚ ತದಹುಪವಾರಣಾಯ ಅತ್ತನೋ ಚ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಸಚೇ ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮಮೇವ ಹೋತಿ, ಪವಾರಣಾಯೇವ ದಾತಬ್ಬಾ. ಅಥ ಅಞ್ಞಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ, ಛನ್ದೋಯೇವ ದಾತಬ್ಬೋ. ಯದಿ ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮಞ್ಚ ಅಞ್ಞಕಮ್ಮಞ್ಚ ಹೋತಿ, ಪವಾರಣಾ ಚ ಛನ್ದೋ ಚ ದಾತಬ್ಬೋ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ತದಹು ಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರಣಂ ದೇನ್ತೇನ ಛನ್ದಮ್ಪಿ ದಾತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೧೩). ತೇನಾತಿ ದಾನಹೇತುನಾ.
೨೧೮. ಅಜ್ಜ ಮೇ ಪವಾರಣಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಾಳಿನಯತೋ ಅಞ್ಞಂ ಅಟ್ಠಕಥಾನಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ’’ತಿಆದಿ.
೨೧೯. ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ ಉಪೋಸಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೬೯) ವುತ್ತನಯಮೇವ.
೨೨೨. ಪುನ ಪವಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ನ ಕೇವಲಂ ಪವಾರಣಾಯೇವ ಪುನ ಕಾತಬ್ಬಾ, ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾದೀನಿಪಿ ಪುನ ಕಾತಬ್ಬಾನೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪುನ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿಆದಿ.
೨೨೮. ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ‘‘ಅಜ್ಜ ಪವಾರಣಾ ಪನ್ನರಸೀ’’ತಿ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಅತಿದಿಸತಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ವಚನಸ್ಸ. ಞತ್ತಿನ್ತಿ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ ಅಜ್ಜ ಪವಾರಣಾ’’ತಿ ಞತ್ತಿಂ. ಪಚ್ಛಿಮೇಹೀತಿ ಪಚ್ಛಿಮವಸ್ಸಂ ಉಪಗತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ. ಉಪೋಸಥಗ್ಗೇತಿ ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಗಣ್ಹನಟ್ಠಾನೇ ಗೇಹೇ. ದ್ವೇ ಞತ್ತಿಯೋತಿ ಪವಾರಣಾಞತ್ತಿ ಚ ಉಪೋಸಥಞತ್ತಿ ಚಾತಿ ದ್ವೇ ಞತ್ತಿಯೋ. ಇದಞ್ಚಾತಿ ಇದಂ ವಕ್ಖಮಾನಂ ಪನ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪುರಿಮಿಕಪಚ್ಛಿಮಿಕಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಂಸಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ. ಪುರಿಮಿಕಾಯ ಉಪಗತೇಹೀತಿ ವಿಭತ್ತಅಪಾದಾನಂ ಅನುಮೇಯ್ಯವಿಸಯಅಪಾದಾನಂ, ಥೋಕತರಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಸಹಾದಿಯೋಗೋ ವಾ, ಸಮಸಮಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಮಸಮಾತಿ ಸಮೇನ, ಸಮತೋ ವಾ ಸಮಾ ಸಮಸಮಾ, ಅತಿರೇಕಸಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿಞ್ಚಿ ಊನಂ ವಾ ಅಧಿಕಂ ವಾ ನತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಇತೀತಿ ಇದಂ ಲಕ್ಖಣಂ.
ಸೋತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು. ಇತರೇನಾತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕೇನ. ತೇಸನ್ತಿ ಪುರಿಮಿಕಾನಂ. ಏಕೇನಾತಿ ಪುರಿಮಿಕೇನ. ಏಕಸ್ಸಾತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಸ್ಸ. ಪುನ ಏಕೇನಾತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕೇನ. ‘‘ಏಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ಅನುವತ್ತೇತಬ್ಬೋ, ಪುರಿಮಿಕಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುರಿಮವಸ್ಸೂಪಗತೇಹಿ ಅಧಿಕತರಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಥೋಕತರೇಹೀತಿ ಪಚ್ಛಿಮವಸ್ಸೂಪಗತೇಹಿ ಥೋಕತರೇಹಿ ಪುರಿಮವಸ್ಸೂಪಗತೇಹೀತಿ ಯೋಜನಾ.
ಕತ್ತಿಕಾಯಾತಿ ಪಚ್ಛಿಮಕತ್ತಿಕಾಯ. ಚಾತುಮಾಸಿನಿಯಾ ಪವಾರಣಾಯಾತಿ ಚತುನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಪೂರಣಿಯಾ ಪವಾರಣಾಯ. ಪವಾರಣಾಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಸಮಸಮಾ ಹುತ್ವಾಪಿ ಪವಾರಣಾದಿವಸತ್ತಾ ಪವಾರಣಾಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ. ತೇಹೀತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕೇಹಿ. ಇತರೇಹೀತಿ ಪುರಿಮಿಕೇಹಿ. ತೇಸನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾನಂ. ಥೋಕತರಾ ವಾತಿ ಏಕಾದಿನಾ ಥೋಕತರಾ ವಾ. ತೇಸನ್ತಿ ಪುರಿಮಿಕಾನಂ. ತೇಹೀತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕೇಹಿ.
೨೩೩. ಸಙ್ಘಸಾಮಗ್ಗಿಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಕೀದಿಸೀ ಸಙ್ಘಸಾಮಗ್ಗೀ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಕೋಸಮ್ಬಕಸಾಮಗ್ಗೀಸದಿಸಾವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ಸಾಮಗ್ಗೀಪವಾರಣಾಯಂ. ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇತಿ ಪತ್ತಚೀವರಾದಿಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇ ವಿವಾದೇ. ಪವಾರಣಾಯಮೇವಾತಿ ಪವಾರಣಾದಿವಸೇಯೇವ. ಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಸಾಮಗ್ಗೀಪವಾರಣಾ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಾಮಗ್ಗೀಪವಾರಣ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಪಠಮಪವಾರಣನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಿಂ. ಯಾವ ಕತ್ತಿಕಚಾತುಮಾಸಿನೀ ಪುಣ್ಣಮಾತಿ ಅಯಂ ಅವಧಿ ಅನಭಿವಿಧಿಅವಧಿ ನಾಮ. ಕಸ್ಮಾ? ಕತ್ತಿಕಚಾತುಮಾಸಿನಿಪುಣ್ಣಮಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋಯೇವ ಗಹೇತಬ್ಬತ್ತಾ. ಏತ್ಥನ್ತರೇತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪುಣ್ಣಮಿನಮನ್ತರೇ ಅಟ್ಠವೀಸತಿಪಮಾಣೇ ದಿವಸೇ ಕಾತಬ್ಬಾ. ತತೋತಿ ಏತ್ಥನ್ತರಸಙ್ಖಾತಾ ಅಟ್ಠವೀಸದಿವಸತೋ.