೪. ಪವಾರಣಾಕ್ಖನ್ಧಕಂ

೧೨೦. ಅಫಾಸುಕವಿಹಾರಕಥಾ

೨೦೯. ಪವಾರಣಾಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಅಲ್ಲಾಪೋತಿ ಏತ್ಥ ಆತ್ಯೂಪಸಗ್ಗಸ್ಸ ಆದಿಕಮ್ಮತ್ಥಂ, ಲಪಧಾತುಯಾ ಚ ಕಥನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಠಮವಚನ’’ನ್ತಿ. ಆದಿತೋ, ಆದಿಮ್ಹಿ ವಾ ಲಪನಂ ಕಥನಂ, ಲಪತಿ ಅನೇನಾತಿ ವಾ ಅಲ್ಲಾಪೋ ಸಂಯೋಗೇ ಪರೇ ರಸ್ಸೋ. ಸಂ ಪುನ ಲಪನಂ, ಲಪತಿ ವಾ ಅನೇನಾತಿ ಸಲ್ಲಾಪೋ. ಹತ್ಥವಿಲಙ್ಘಕೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ವಿಪುಬ್ಬೋ ಲಘಿಧಾತು ಉಕ್ಖಿಪನತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಹತ್ಥುಕ್ಖೇಪಕೇನಾ’’ತಿ. ಪಸುಸಂವಾಸನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪಸೂತಿ ಸಬ್ಬಚತುಪ್ಪದಾ. ತೇ ಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸನ್ತಿ ಬಾಧನ್ತಿ, ಮನುಸ್ಸಾದೀಹಿ ವಾ ಪಸೀಯನ್ತಿ ಬಾಧೀಯನ್ತೀತಿ ಪಸವೋತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಪಸೂನಂ ವಿಯ ಸಂವಾಸನ್ತಿ ಪಸೂನಂ ಸಂವಾಸೋ ವಿಯ ಸಂವಾಸೋತಿ ಪಸುಸಂವಾಸೋ, ತಂ ಪಸುಸಂವಾಸಂ. ತಮತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಸವೋಪಿ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತಥಾತಿ ಯಥಾ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ತಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತೇಪೀತಿ ಭಿಕ್ಖವೋಪಿ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಕಂಸು, ತಸ್ಮಾ. ನೇಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಏಳಕಸಂವಾಸಸಪತ್ತಸಂವಾಸೇಸು. ಮೂಗಬ್ಬತನ್ತಿ ಮೂಗಸ್ಸ ವತಂ ವಿಯ ವತನ್ತಿ ಮೂಗಬ್ಬತಂ, ಸುಞ್ಞವಚನವತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಿತ್ಥಿಯಸಮಾದಾನನ್ತಿ ತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ ಸಮಾದಾತಬ್ಬಂ. ವತಸಮಾದಾನನ್ತಿ ಸಮಾದಾತಬ್ಬಂ ವತಂ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಾನುಲೋಮತಾತಿ ಏತ್ಥ ತಾಸದ್ದಸ್ಸ ಭಾವತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅನುಲೋಮಭಾವೋ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ‘‘ದೇವತಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಸಂ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧.೧; ಖು. ಪಾ. ಅಟ್ಠ. ೫.ಏವಮಿಚ್ಚಾದಿಪಾಠವಣ್ಣನಾ; ಸು. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೨.ಅಙ್ಗಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ) ವಿಯ ತಾಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಸ್ವತ್ಥಂ ‘‘ಜನತಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಪೇ. ವ. ಅಟ್ಠ. ೪೬೦) ವಿಯ ಸಮೂಹತ್ಥಞ್ಚ ನಿವತ್ತೇತಿ. ‘‘ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವತ್ತು’’ನ್ತಿ ವಚನಸ್ಸ ಯುತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವದನ್ತು ಮ’’ನ್ತಿಆದಿ. ವದನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ವತ್ತುನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಆಪತ್ತೀಹಿ ವುಟ್ಠಾನಭಾವೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಆಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನತಾತಿ ಪದಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮೀಸಮಾಸಞ್ಚ ತಾಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಭಾವತ್ಥಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ವಿನಯ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಪುರತೋ ಕತ್ವಾ ಕರಣಂ ಪುರೇಕ್ಖಾರೋ, ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ಪುರೇಕ್ಖಾರತಾ, ವಿನಯಂ ಪುರೇಕ್ಖಾರತಾ ವಿನಯಪುರೇಕ್ಖಾರತಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ಥ ಪುರಸದ್ದಸ್ಸ ಏಕಾರತ್ತಂ ಸದ್ದಸತ್ಥೇಸು (ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಬ್ಯಾಕರಣೇ ೫.೧೩೪ ಸುತ್ತೇ) ವದನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಯುತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವದನ್ತುಮ’’ನ್ತಿಆದಿ (ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಬ್ಯಾಕರಣೇ ೫.೧೩೪ ಸುತ್ತೇ).

೨೧೦. ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕಾತಿ ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಪವಾರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತತ್ತಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ತೇವಾಚಿಕಾದೀನಂ ಸಙ್ಗಾಹಕಾ. ಞತ್ತೀತಿ ಞಾಪೇತಿ ಸಙ್ಘಂ ಏತಾಯ ವಚನಾಯಾತಿ ಞತ್ತಿ. ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕಭಾವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಏವಞ್ಹಿ ವುತ್ತೇ’’ತಿಆದಿ. ತೇವಾಚಿಕನ್ತಿ ತಿಸ್ಸೋ ವಾಚಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ತೇವಾಚಿಕಂ, ತೀಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ವಾ ತೇವಾಚಿಕಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಸಮಾನವಸ್ಸಿಕನ್ತಿ ಸಮಾನಂ ವಸ್ಸಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಸಮಾನವಸ್ಸಾ, ತೇಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮಾನವಸ್ಸಿಕಂ. ಅಞ್ಞನ್ತಿ ದ್ವೇವಾಚಿಕಏಕವಾಚಿಕಂ.

೨೧೧. ಅಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಆಸಧಾತುಯಾ ಉಪವೇಸನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನಿಸಿನ್ನಾವ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ನ ಉಟ್ಠಹನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಏವಫಲಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತದಮನ್ತರಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ತದನ್ತರಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ವಾಚಾಸಿಲಿಟ್ಠವಸೇನ ಮಕಾರಾಗಮಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ತದನ್ತರಾ’’ತಿ. ತಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಪವಾರಿತಕಾಲಸ್ಸ ಅನ್ತರಾ. ‘‘ಯಾವ ಪವಾರೇನ್ತೀ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ನಿಯಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ತಾವತಕಂ ಕಾಲ’’ನ್ತಿ. ಯಾವಾತಿ ನಿಪಾತಸ್ಸ ಪಯೋಗತ್ತಾ ‘‘ತದಮನ್ತರಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಅಭಿವಿಧಿಅವಧ್ಯತ್ಥೇ ಪಞ್ಚಮೀವಿಭತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

೧೨೧. ಪವಾರಣಾಭೇದಕಥಾ

೨೧೨. ಚಾತುದ್ದಸಿಕಾಯಾತಿ ಭಣ್ಡನಕಾರಕೇಹಿ ಉಪದ್ದುತತ್ತಾ ಪಚ್ಚುಕ್ಕಡ್ಢಿತಾಯ ಪುಬ್ಬಕತ್ತಿಕಮಾಸಸ್ಸ ಕಾಳಪಕ್ಖಚಾತುದ್ದಸಿಕಾಯ. ‘‘ಅಜ್ಜ ಪವಾರಣಾ ಪನ್ನರಸೀ’’ತಿ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮೇಸೂತಿ ನಿದ್ಧಾರಣೇ ಭುಮ್ಮಂ, ‘‘ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗಂ ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಧಮ್ಮಂ ನಾಮ ಸಙ್ಘೋ ಹುತ್ವಾಪಿ ಸಙ್ಘಪವಾರಣಮಕತ್ವಾ ಗಣಪವಾರಣಾಯ ಕರಣಂ, ಗಣೋ ಹುತ್ವಾಪಿ ಗಣಪವಾರಣಮಕತ್ವಾ ಸಙ್ಘಪವಾರಣಾಯ ಕರಣಞ್ಚ. ವಗ್ಗಂ ನಾಮ ಏಕಸೀಮಾಯಂ ವಸನ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಏಕತೋ ಅಸನ್ನಿಪತನಂ.

ಅಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಧಮ್ಮಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಸಮಗ್ಗಂ ನಾಮ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಏಕತೋ ಸನ್ನಿಪತನಂ.

ಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಧಮ್ಮಂ ನಾಮ ಸಙ್ಘೋ ಹುತ್ವಾ ಸಙ್ಘಪವಾರಣಾಯ ಕರಣಂ, ಗಣೋ ಹುತ್ವಾ ಗಣಪವಾರಣಾಯ ಕರಣಞ್ಚ. ವಗ್ಗಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ. ಇತಿಸದ್ದೋ ಪರಿಸಮಾಪನತ್ಥೋ.

೨೧೩. ಏವಂ ದಿನ್ನಾಯಾತಿ ಏವಂ ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ದಿನ್ನಾಯ. ಪವಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ. ತಿಸ್ಸೋತಿ ತಿಸ್ಸನಾಮಕೋ. ದಿಟ್ಠೇನ ವಾ ವದತೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತನ್ತಿ ತಿಸ್ಸನಾಮಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ. ಸಙ್ಘೋ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ ವದತೂತಿ ಯೋಜನಾ. ವುಡ್ಢತರೋತಿ ಪವಾರಣಾದಾಯಕೋ ತಂಹಾರಕತೋ ವುಡ್ಢತರೋ. ಹೀತಿ ಲದ್ಧಗುಣೋ. ತೇನಾತಿ ಪವಾರಣಾಹಾರಕೇನ. ತಸ್ಸಾತಿ ಪವಾರಣಾದಾಯಕಸ್ಸ.

ಇಧಾಪಿ ಚಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪವಾರಣಾಕ್ಖನ್ಧಕೇಪಿ ಚ. ಅಪಿಸದ್ದೋ ಉಪೋಸಥಕ್ಖನ್ಧಕಂ ಅಪೇಕ್ಖತಿ. ಅವಸೇಸಕಮ್ಮತ್ಥಾಯಾತಿ ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮತೋ ಅವಸೇಸಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಮತ್ಥಾಯ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪವಾರಣಾಯ ಆಹಟಾಯ ಸತಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಸ ಚಾತಿ ಪವಾರಣಾದಾಯಕಸ್ಸ ಚ. ಸಬ್ಬೇಸನ್ತಿ ಪವಾರಣಾದಾಯಕಸ್ಸ ಚ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ. ಅಞ್ಞಂ ಪನ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮತೋ ಅಞ್ಞಂ ಕಮ್ಮಂ ಪನ. ತೇನ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾತಿ ಪವಾರಣಾದಾಯಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪನ. ಏತ್ಥ ಚ ತದಹುಪವಾರಣಾಯ ಅತ್ತನೋ ಚ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಸಚೇ ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮಮೇವ ಹೋತಿ, ಪವಾರಣಾಯೇವ ದಾತಬ್ಬಾ. ಅಥ ಅಞ್ಞಮೇವ ಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ, ಛನ್ದೋಯೇವ ದಾತಬ್ಬೋ. ಯದಿ ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮಞ್ಚ ಅಞ್ಞಕಮ್ಮಞ್ಚ ಹೋತಿ, ಪವಾರಣಾ ಚ ಛನ್ದೋ ಚ ದಾತಬ್ಬೋ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ತದಹು ಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರಣಂ ದೇನ್ತೇನ ಛನ್ದಮ್ಪಿ ದಾತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೧೩). ತೇನಾತಿ ದಾನಹೇತುನಾ.

೨೧೮. ಅಜ್ಜ ಮೇ ಪವಾರಣಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಾಳಿನಯತೋ ಅಞ್ಞಂ ಅಟ್ಠಕಥಾನಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ’’ತಿಆದಿ.

೨೧೯. ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ ಉಪೋಸಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೬೯) ವುತ್ತನಯಮೇವ.

೨೨೨. ಪುನ ಪವಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ನ ಕೇವಲಂ ಪವಾರಣಾಯೇವ ಪುನ ಕಾತಬ್ಬಾ, ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾದೀನಿಪಿ ಪುನ ಕಾತಬ್ಬಾನೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪುನ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿಆದಿ.

೨೨೮. ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ‘‘ಅಜ್ಜ ಪವಾರಣಾ ಪನ್ನರಸೀ’’ತಿ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಅತಿದಿಸತಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ವಚನಸ್ಸ. ಞತ್ತಿನ್ತಿ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ ಅಜ್ಜ ಪವಾರಣಾ’’ತಿ ಞತ್ತಿಂ. ಪಚ್ಛಿಮೇಹೀತಿ ಪಚ್ಛಿಮವಸ್ಸಂ ಉಪಗತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ. ಉಪೋಸಥಗ್ಗೇತಿ ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಗಣ್ಹನಟ್ಠಾನೇ ಗೇಹೇ. ದ್ವೇ ಞತ್ತಿಯೋತಿ ಪವಾರಣಾಞತ್ತಿ ಚ ಉಪೋಸಥಞತ್ತಿ ಚಾತಿ ದ್ವೇ ಞತ್ತಿಯೋ. ಇದಞ್ಚಾತಿ ಇದಂ ವಕ್ಖಮಾನಂ ಪನ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪುರಿಮಿಕಪಚ್ಛಿಮಿಕಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಂಸಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ. ಪುರಿಮಿಕಾಯ ಉಪಗತೇಹೀತಿ ವಿಭತ್ತಅಪಾದಾನಂ ಅನುಮೇಯ್ಯವಿಸಯಅಪಾದಾನಂ, ಥೋಕತರಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಸಹಾದಿಯೋಗೋ ವಾ, ಸಮಸಮಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಮಸಮಾತಿ ಸಮೇನ, ಸಮತೋ ವಾ ಸಮಾ ಸಮಸಮಾ, ಅತಿರೇಕಸಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿಞ್ಚಿ ಊನಂ ವಾ ಅಧಿಕಂ ವಾ ನತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಇತೀತಿ ಇದಂ ಲಕ್ಖಣಂ.

ಸೋತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು. ಇತರೇನಾತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕೇನ. ತೇಸನ್ತಿ ಪುರಿಮಿಕಾನಂ. ಏಕೇನಾತಿ ಪುರಿಮಿಕೇನ. ಏಕಸ್ಸಾತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಸ್ಸ. ಪುನ ಏಕೇನಾತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕೇನ. ‘‘ಏಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ಅನುವತ್ತೇತಬ್ಬೋ, ಪುರಿಮಿಕಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುರಿಮವಸ್ಸೂಪಗತೇಹಿ ಅಧಿಕತರಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಥೋಕತರೇಹೀತಿ ಪಚ್ಛಿಮವಸ್ಸೂಪಗತೇಹಿ ಥೋಕತರೇಹಿ ಪುರಿಮವಸ್ಸೂಪಗತೇಹೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಕತ್ತಿಕಾಯಾತಿ ಪಚ್ಛಿಮಕತ್ತಿಕಾಯ. ಚಾತುಮಾಸಿನಿಯಾ ಪವಾರಣಾಯಾತಿ ಚತುನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಪೂರಣಿಯಾ ಪವಾರಣಾಯ. ಪವಾರಣಾಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಸಮಸಮಾ ಹುತ್ವಾಪಿ ಪವಾರಣಾದಿವಸತ್ತಾ ಪವಾರಣಾಞತ್ತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ. ತೇಹೀತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕೇಹಿ. ಇತರೇಹೀತಿ ಪುರಿಮಿಕೇಹಿ. ತೇಸನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾನಂ. ಥೋಕತರಾ ವಾತಿ ಏಕಾದಿನಾ ಥೋಕತರಾ ವಾ. ತೇಸನ್ತಿ ಪುರಿಮಿಕಾನಂ. ತೇಹೀತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕೇಹಿ.

೨೩೩. ಸಙ್ಘಸಾಮಗ್ಗಿಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಕೀದಿಸೀ ಸಙ್ಘಸಾಮಗ್ಗೀ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಕೋಸಮ್ಬಕಸಾಮಗ್ಗೀಸದಿಸಾವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ಸಾಮಗ್ಗೀಪವಾರಣಾಯಂ. ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇತಿ ಪತ್ತಚೀವರಾದಿಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇ ವಿವಾದೇ. ಪವಾರಣಾಯಮೇವಾತಿ ಪವಾರಣಾದಿವಸೇಯೇವ. ಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಸಾಮಗ್ಗೀಪವಾರಣಾ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಾಮಗ್ಗೀಪವಾರಣ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಪಠಮಪವಾರಣನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಿಂ. ಯಾವ ಕತ್ತಿಕಚಾತುಮಾಸಿನೀ ಪುಣ್ಣಮಾತಿ ಅಯಂ ಅವಧಿ ಅನಭಿವಿಧಿಅವಧಿ ನಾಮ. ಕಸ್ಮಾ? ಕತ್ತಿಕಚಾತುಮಾಸಿನಿಪುಣ್ಣಮಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋಯೇವ ಗಹೇತಬ್ಬತ್ತಾ. ಏತ್ಥನ್ತರೇತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪುಣ್ಣಮಿನಮನ್ತರೇ ಅಟ್ಠವೀಸತಿಪಮಾಣೇ ದಿವಸೇ ಕಾತಬ್ಬಾ. ತತೋತಿ ಏತ್ಥನ್ತರಸಙ್ಖಾತಾ ಅಟ್ಠವೀಸದಿವಸತೋ.

೧೪೦. ದ್ವೇವಾಚಿಕಾದಿಪವಾರಣಾಕಥಾ

೨೩೪. ಞತ್ತಿಂ ಠಪೇನ್ತೇನಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ನ ಕೇವಲಂ ಪವಾರೇನ್ತೇನ ಏವ ದ್ವೇವಾಚಿಕಂ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ, ಅಥ ಖೋ ಞತ್ತಿಂ ಠಪೇನ್ತೇನಾಪಿ ದ್ವೇವಾಚಿಕಞತ್ತಿಯೇವ ಠಪೇತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ಥ ಚಾತಿ ‘‘ಸಮಾನವಸ್ಸಿಕಂ ಪವಾರೇತು’’ನ್ತಿ ಪಾಠೇ ಚ. ಸಮಾನವಸ್ಸಿಕಾತಿ ಗಣನವಸೇನ ಸಮಾನಂ ವಸ್ಸಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಸಮಾನವಸ್ಸಿಕಾ, ಸಮಾನೇ ವಸ್ಸೇ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತೀತಿ ವಾ ಸಮಾನವಸ್ಸಿಕಾ. ಏಕತೋತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ, ಏಕಪಹಾರೇನ ವಾ.

೧೪೧. ಪವಾರಣಾಟ್ಠಪನಕಥಾ

೨೩೬. ಸಬ್ಬಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕಂ. ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಠಪನಂ ಪುಗ್ಗಲಿಕಂ. ತತ್ಥಾತಿ ದ್ವೀಸು ಪವಾರಣಾಟ್ಠಪನೇಸು. ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕೇ ಠಪಿತಾ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯಾವ ರೇಕಾರೋ ಅತ್ಥಿ, ತಾವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಭಾಸಿಯಿತ್ಥಾತಿ ಭಾಸಿತಾ. ಲಪಿಯಿತ್ಥಾತಿ ಲಪಿತಾ. ನ ಪರಿಯೋಸಿಯಿತ್ಥಾತಿ ಅಪರಿಯೋಸಿತಾ. ಏತ್ಥನ್ತರೇತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಸುಕಾರರೇಕಾರಾನಂ ಅನ್ತರೇ. ಏಕಪದೇಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಏಕಕ್ಖರೇಪೀತಿ ಅತ್ಥಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ಠಪಿತಾತಿ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಾಪತ್ತಿಕೋ, ತಸ್ಸ ಪವಾರಣಂ ಠಪೇಮೀ’’ತಿ ಞತ್ತಿಯಾ ಠಪಿತಾ. ಯ್ಯಕಾರೇತಿ ‘‘ಪವಾರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಯ್ಯಕಾರೇ. ತತೋತಿ ಯ್ಯಕಾರತೋ. ಪುಗ್ಗಲಿಕಟ್ಠಪನೇ ಪನ ಅಟ್ಠಪಿತಾ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಂಕಾರತೋತಿ ‘‘ಸಙ್ಘಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಸಂಕಾರತೋ. ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮೋತಿ ತೀಸು ವಾರೇಸು ತತಿಯವಾರೇ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅಕ್ಖರಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಟಿಕಾರೋ ಅತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥನ್ತರೇತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಸಂಕಾರಟಿಕಾರಾನಂ ಅನ್ತರೇ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಪರಿಯೋಸಿತಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ. ‘‘ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತವಚನಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಏತಾಸುಪಿ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಏತಾಸುಪೀತಿ ದ್ವೇವಾಚಿಕಏಕವಾಚಿಕಸಮಾನವಸ್ಸಿಕಾಸುಪಿ. ಪಿಸದ್ದೋ ತೇವಾಚಿಕಮಪೇಕ್ಖತಿ. ಠಪನಖೇತ್ತನ್ತಿ ಠಪನಸ್ಸ ಭೂಮಿ. ಇತಿಸದ್ದೋ ಪರಿಸಮಾಪನತ್ಥೋ.

೨೩೭. ಅನುಯುಞ್ಜಿಯಮಾನೋತಿ ಏತ್ಥ ಅನುಯುಞ್ಜಸದ್ದೋ ಪುಚ್ಛನತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನೋ’’ತಿ. ಪರತೋತಿ ಪರಸ್ಮಿಂಯೇವ ಖನ್ಧಕೇತಿ (ಮಹಾವ. ೨೩೭) ಅತ್ಥೋ. ಅಲಂ ಭಿಕ್ಖು ಮಾ ಭಣ್ಡನನ್ತಿಆದೀನೀತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿಸದ್ದೇನ ‘‘ಮಾ ಕಲಹಂ, ಮಾ ವಿವಾದ’’ನ್ತಿವಚನಾನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ವಚನಾನಿ ವತ್ವಾ ಓಮದ್ದಿತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ವಚನೋಮದ್ದನಾತಿ ವಚನೇನೇವ ಓಮದ್ದನಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪವಾರಣಾಟ್ಠಪನಟ್ಠಾನೇ. ಅನುದ್ಧಂಸಿತಂ ಪಟಿಜಾನಾತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಟಿಜಾನನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಮೂಲಕೇನ ಪಾರಾಜಿಕೇನ ಅನುದ್ಧಂಸಿತೋ ಅಯಂ ಮಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಲಿಙ್ಗನಾಸನಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ದಣ್ಡಕಮ್ಮನಾಸನಸಂವಾಸನಾಸನಾನಿ ನಿವತ್ತೇತಿ.

೨೩೮. ಏತನ್ತಿ ‘‘ಅಸುಕಾ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ವಚನಂ. ಕಲಹಸ್ಸ ಮುಖನ್ತಿ ಕಲಹಸ್ಸ ಉಪಾಯೋ.

೧೪೩. ವತ್ಥುಟ್ಠಪನಾದಿಕಥಾ

೨೩೯. ಚೋರಾ ಅಗಮಂಸು ಕಿರಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪೋಕ್ಖರಣಿತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೋತಿ ಭಿಕ್ಖು, ಏವಮಾಹಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವುತ್ಥೇನಾತಿ ವಸನ್ತೇನ, ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಕತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಂ ಪುಗ್ಗಲನ್ತಿ ವತ್ಥುಕತಂ ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ವತ್ಥುಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘೋ ಪವಾರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಪಾಠೇ. ಇಮಿನಾ ವತ್ಥುನಾ ಅಪದಿಸಾಹೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನನ್ತಿ ಪುಗ್ಗಲಂ. ಅನುವಿಜ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಅನುಯುಞ್ಜಿತ್ವಾ, ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಪೂಜೇಸಿ, ಪಿವೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ. ತದನುರೂಪೋತಿ ತೇಸಂ ಪೂಜನಪಿವನಾನಂ ಅನುರೂಪೋ. ಸೋತಿ ಚೋದಕೋ ಭಿಕ್ಖು. ತಂ ಗನ್ಧನ್ತಿ ತಂ ಸರೀರಗನ್ಧಂ. ಯಂ ಪುಗ್ಗಲನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಠಪೇಸೀತಿ ಪವಾರಣಾಯ ಠಪೇಸಿ. ಅಯಮಸ್ಸಾತಿ ಅಯಂ ದೋಸೋ ಅಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ.

ಇದಾನೇವ ನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ನ’’ನ್ತಿ ಪದಂ ‘‘ಪುಗ್ಗಲ’’ನ್ತಿ ಪದೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ನಂ ಪುಗ್ಗಲನ್ತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಭಯನ್ತಿ ವತ್ಥುಞ್ಚ ಪುಗ್ಗಲಞ್ಚಾತಿ ಉಭಯಂ. ಕಲ್ಲಂ ವಚನಾಯಾತಿ ಯುತ್ತಂ ಕಥೇತುಂ. ಕಸ್ಮಾ ಕಲ್ಲಂ ವಚನಾಯಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಪವಾರಣತೋ ಪುಬ್ಬೇ, ಪಚ್ಛಾ ಚಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇತಿ ತಸ್ಮಾ ಕಲ್ಲಂ ವಚನಾಯಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಇದಞ್ಹಿ ಉಭಯನ್ತಿ ವತ್ಥುಪುಗ್ಗಲಸಙ್ಖಾತಂ ಇದಮೇವ ಉಭಯಂ. ಪವಾರಣಾಯ ಪುಬ್ಬೇತಿ ಯೋಜನಾ. ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಚಾಲೇನ್ತಸ್ಸ.

೧೪೪. ಭಣ್ಡನಕಾರಕವತ್ಥುಕಥಾ

೨೪೦. ಚತುತ್ಥಪಞ್ಚಮಾತಿ ಛಸು ಪಕ್ಖೇಸು ಪೋಟ್ಠಪಾದಮಾಸಸ್ಸ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖಕಾಳಪಕ್ಖಸಙ್ಖಾತಾ ಚತುತ್ಥಪಞ್ಚಮಾ. ತತಿಯೋತಿ ಸಾವಣಮಾಸಸ್ಸ ಕಾಳಪಕ್ಖೋ ತತಿಯೋ. ತತಿಯಚತುತ್ಥಪಞ್ಚಮಾ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ತತಿಯೋತಿ ಸಾವಣಮಾಸಸ್ಸ ಕಾಳಪಕ್ಖೋ. ಚತುತ್ಥೋತಿ ಪೋಟ್ಠಪಾದಮಾಸಸ್ಸ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖೋ. ಪಞ್ಚಮೋತಿ ತಸ್ಸೇವ ಕಾಳಪಕ್ಖೋ. ‘‘ತತಿಯ…ಪೇ… ಪಞ್ಚಮಾ ವಾ’’ತಿ ಪದಾನಿ ‘‘ದ್ವೇ ವಾ ತಯೋ ವಾ’’ತಿ ಪದೇಹಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾನಿ. ಚತುತ್ಥೇ ವಾ ಕತೇತಿ ಚತುತ್ಥಪಕ್ಖೇ ವಾ ಪನ್ನರಸಿಭಾವೇನ ಕತೇ. ದ್ವೇ ಚಾತುದ್ದಸಿಕಾತಿ ತತಿಯಪಕ್ಖೇ ಚ ಚಾತುದ್ದಸಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇ ಚಾತುದ್ದಸಿಕಾ. ಇಮೇತಿ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾ. ತೇತಿ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾ.

ಅಸಂವಿಹಿತಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಕಾರಸ್ಸ ವಿರಹತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಂವಿದಹನವಿರಹಿತಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಸಂವಿದಹನವಿರಹಿತಾತಿ ಸಂವಿದಹನರಕ್ಖವಿರಹಿತಾ. ಆಗಮನಜಾನನತ್ಥಾಯಾತಿ ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾನಂ ಆಗಮನಸ್ಸ ಜಾನನತ್ಥಾಯ. ಕಿಲನ್ತತ್ಥಾತಿ ತುಮ್ಹೇ ಕಿಲನ್ತಾ ಭವಥ. ‘‘ಸಮ್ಮೋಹಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಿಕ್ಖಿತ್ವಾತಿ ಪದಸ್ಸ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನೋ ಚೇ ಲಭೇಥಾತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಮತ್ಥಾಯ ನ ಲಭೇಥಾತಿ ಆಹ ‘‘ಬಹಿಸೀಮಂ ಗನ್ತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಭಣ್ಡನಕಾರಕಾನಂ…ಪೇ… ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಲಭನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯನ್ತಿ ಆಗಮಂ ಜುಣ್ಹಂ. ಕೋಮುದಿಯಾ ಚಾತುಮಾಸಿನಿಯಾತಿ ಪಚ್ಛಿಮಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾಯಂ. ಸಾ ಹಿ ಕುಮುದಾನಮತ್ಥಿತಾಯ ಕೋಮುದೀ, ಚತುನ್ನಂ ವಸ್ಸಿಕಾನಂ ಮಾಸಾನಂ ಪೂರಣತ್ತಾ ಚಾತುಮಾಸಿನೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತದಾ ಹಿ ಕುಮುದಾನಿ ಸುಪುಪ್ಫಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕುಮುದಾನಂ ಸಮೂಹಾ, ಕುಮುದಾನಿ ಏವ ವಾ ಕೋಮುದಾ, ತೇ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥೀತಿ ಕೋಮುದೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಕುಮುದವತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅವಸ್ಸಂ ಪವಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಧುವಂ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ತನ್ತಿ ಕೋಮುದಿಂ ಚಾತುಮಾಸಿನಿಂ.

೧೪೫. ಪವಾರಣಾಸಙ್ಗಹಕಥಾ

೨೪೧. ಅಞ್ಞತರೋ ಫಾಸುವಿಹಾರೋತಿ ಏತ್ಥ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ನಾಮ ಕೋತಿ ಆಹ ‘‘ತರುಣಸಮಥೋ ವಾ ತರುಣವಿಪಸ್ಸನಾ ವಾ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ತರುಣಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾ ಫಾಸುಂ ವಿಹರತಿ ಅನೇನಾತಿ ಫಾಸುವಿಹಾರೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪರಿಬಾಹಿರಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಕಸ್ಮಾ ಇಮಮ್ಹಾ ಫಾಸುವಿಹಾರಾ ಪರಿಬಾಹಿರಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅನಿಬದ್ಧರತ್ತಿಟ್ಠಾನದಿವಾಟ್ಠಾನಾದಿಭಾವೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಅನಿಬದ್ಧರತ್ತಿಟ್ಠಾನದಿವಾಟ್ಠಾನಾದಿಭಾವೇನಾತಿ ಅನಿಬದ್ಧದಿವಾಟ್ಠಾನಾದಿಭಾವೇನ ಹೇತುಭೂತೇನ, ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಆದಿಸದ್ದೇನ ಅನಿಬದ್ಧಚಙ್ಕಮಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ‘‘ಛನ್ದದಾನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಏಕಜ್ಝಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವಾಕ್ಯಸ್ಸ ಅಞ್ಞತ್ಥಾಪೋಹನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಇಮೇಸು ತೀಸು ಛನ್ದದಾನಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಯಂ ಪವಾರಣಾಸಙ್ಗಹೋ ನಾಮ ನ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ತರುಣಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಲಾಭೀ ಏಕಪುಗ್ಗಲೋ ವಾ ಹೋತೂತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಏಕಸ್ಸಪಿ ದಾತಬ್ಬೋಯೇವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಯಂ ಪವಾರಣಾಸಙ್ಗಹೋ ಏಕಸ್ಸ ದಿನ್ನೋಪಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ದಿನ್ನೋ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪವಾರಣಾಸಙ್ಗಹೇ ದಿನ್ನೇ ಸತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಆಗನ್ತುಕಾತಿ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಾಪಿ ಆಗನ್ತುಕಾ. ತೇಸನ್ತಿ ದಿನ್ನಪವಾರಣಾಸಙ್ಗಹಾನಂ. ಅನ್ತರಾಪೀತಿ ಕೋಮುದಿಯಾ ಚಾತುಮಾಸಿನಿಯಾ ಅನ್ತರಾಪಿ.

ಇತಿ ಪವಾರಣಾಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.