೨. ಉಪೋಸಥಕ್ಖನ್ಧಕಂ

೬೮. ಸನ್ನಿಪಾತಾನುಜಾನನಾದಿಕಥಾ

೧೩೨. ಉಪೋಸಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ ತರನ್ತಿ ಓತರನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ತಿತ್ಥಂ, ಉದಕತಿತ್ಥಂ, ತಿತ್ಥಂ ವಿಯಾತಿ ತಿತ್ಥಂ, ಲದ್ಧೀತಿ ಆಹ ‘‘ತಿತ್ಥಂ ವುಚ್ಚತಿ ಲದ್ಧೀ’’ತಿ. ಲದ್ಧಿ ಹಿ ಬಹೂನಂ ಲದ್ಧಿಕಾನಂ ಓತರಣಟ್ಠಾನತ್ತಾ ತಿತ್ಥಂ ನಾಮ. ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಸಾಸನಿಕಲದ್ಧಿತೋ ಅಞ್ಞಂ. ಏತೇಸನ್ತಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ. ಇತೋತಿ ಇಮಸ್ಮಾ ಸಾಸನಿಕಲದ್ಧಿತೋ. ಯನ್ತಿ ಯಂ ಧಮ್ಮಜಾತಂ. ತೇಸನ್ತಿ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ. ತೇ ಲಭನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ತಸದ್ದೋ ಮನುಸ್ಸವಿಸಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಮೂಗಸೂಕರಾತಿ ಏತ್ಥ ಥೂಲಸರೀರಸ್ಸ ಸೂಕರಸ್ಸ ಸದ್ದಮತ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಅಭಾವತೋ ಮೂಗಸೂಕರೋ ನಾಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಥೂಲಸರೀರಸೂಕರಾ’’ತಿ.

೧೩೫. ಅಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ. ಸೋತಿ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೋ. ಕಿನ್ತಿ ಕಿಂ ಆಪತ್ತಿ. ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಆಸಙ್ಕಾ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಸಾ ಚ ಖೋ ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿ ಮುಸಾವಾದಲಕ್ಖಣೇನ ನ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಕೇನ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಭಗವತೋ ಪನ ವಚನೇನಾ’’ತಿ. ವಚನೇನಾತಿ ಚ ‘‘ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೇ ಕಿಂ ಹೋತಿ? ದುಕ್ಕಟಂ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೩೫) ವಚನೇನ. ಅಕಿರಿಯಸಮುಟ್ಠಾನಾತಿ ಆವಿ ಕತ್ತಬ್ಬಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅಕರಣೇನ ಅಕಿರಿಯಸಮುಟ್ಠಾನಾ.

ಮನುಜೇನಾತಿ ಮನುಸ್ಸೇನ. ವಾಚಾತಿ ವಾಚಾಯ. ಯಕಾರಸ್ಸ ಹಿ ಲೋಪೋ. ಗಿರನ್ತಿ ಸದ್ದಂ. ಪರೇತಿ ಅಞ್ಞೇ ಪುಗ್ಗಲೇ. ವಾಚಸಿಕನ್ತಿ ವಾಚಾತೋ ಸಮುಟ್ಠಿತಂ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಯೋಜನಾ – ಭಿಕ್ಖು ಕೇನಚಿ ಆಸನ್ನೇ ಠಿತೇನ ಮನುಜೇನ ವಾಚಾಯ ಅನಾಲಪನ್ತೋ ಹೋತಿ, ಪರೇ ದೂರೇ ಠಿತೇ ಪುಗ್ಗಲೇ ಸನ್ಧಾಯ ಗಿರಂ ಮಹಾಸದ್ದಂ ನೋ ಚ ಭಣೇಯ್ಯ, ಏವಮ್ಪಿ ವಾಚಸಿಕಮೇವ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ.

ಅನ್ತರಾಯಿಕೋತಿ ಏತ್ಥ ಕರೋತ್ಯತ್ಥೇ ಣಿಕಪಚ್ಚಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅನ್ತರಾಯಕರೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಮತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಿಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ತದತ್ಥೇ ಚತುತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ, ಹೇತ್ವತ್ಥೋಪಿ ಯುಜ್ಜತೇವ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ‘‘ದುತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯಾ’’ತಿಆದೀಸು. ಇತೀತಿಆದಿ ನಿಗಮನಂ. ಉದ್ದೇಸತೋ ಚಾತಿ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿಆದಿಉದ್ದೇಸತೋ ಚ. ನಿದ್ದೇಸತೋ ಚಾತಿ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖನ್ತಿ ಆದಿಮೇತ’’ನ್ತಿಆದಿನಿದ್ದೇಸತೋ ಚ.

೧೩೬. ದೇವಸಿಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಣಿಕಪಚ್ಚಯೋ ವಿಚ್ಛತ್ಥೇ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ’’ತಿ. ತತಿಯೇ ಚ ಸತ್ತಮೇ ಚ ಪಕ್ಖೇತಿ ಏಕಸ್ಸ ಉತುನೋ ಅಟ್ಠಸು ಪಕ್ಖೇಸು ತತಿಯೇ ಚ ಸತ್ತಮೇ ಚ ಪಕ್ಖೇ. ‘‘ವಚನತೋ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪದೇ ಞಾಪಕಹೇತು. ತಥಾರೂಪೇ ಪಚ್ಚಯೇತಿ ತಥಾರೂಪೇ ವಿಕತಿಚಾರಿತ್ತಸಙ್ಖಾತೇ ಪಚ್ಚಯೇ. ಅನುವತ್ತಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅನುಮತಿಂ ವತ್ತಿತಬ್ಬಂ. ವಚನತೋಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಪುಬ್ಬೇ ಞಾಪಕಹೇತುಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ಏತನ್ತಿ ‘‘ಯಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಚಾತುದ್ದಸೇ ವಾ ಪನ್ನರಸೇ ವಾ ಉದ್ದಿಸಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವಚನಂ.

೭೧. ಸೀಮಾನುಜಾನನಕಥಾ

೧೩೮. ನಿಮಿತ್ತಾ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾತಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾನಿ. ನಿಕಾರಸ್ಸ ಹಿ ಆಕಾರೋ. ನಿಮಿತ್ತಂ ಕತೋತಿ ಏಸೋ ಪಬ್ಬತೋ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕತೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಪರತೋಪಿ. ‘‘ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಕಿಂ ನಿಮಿತ್ತಂ? ಪಾಸಾಣೋ ಭನ್ತೇ, ಏಸೋ ಪಾಸಾಣೋ ನಿಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ಅತಿದಿಸತಿ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಕೇವಲಂ ಪನ ವನಉದಕೇಸು ‘‘ಏತಂ ವನಂ, ಏತಂ ಉದಕ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ನದಿಯಂ ‘‘ಏಸಾ ನದೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಾ. ಏತ್ಥ ಪನಾತಿ ಏತಿಸ್ಸಂ ಉತ್ತರಾಯಂ ಅನುದಿಸಾಯಂ ಪನ. ಹೀತಿ ಫಲಜೋತಕೋ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ನಿಮಿತ್ತಾ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ ವಚನೇ. ಸೀಮಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಸೀಮಬಿಮ್ಬಂ. ಸಮ್ಬನ್ಧನ್ತೇನಾತಿ ಪುರಿಮನಿಮಿತ್ತೇನ ಪಚ್ಛಿಮನಿಮಿತ್ತಂ ಸಮ್ಬನ್ಧನ್ತೇನ. ಇಮಿನಾ ಏಕನ್ತರಿಕಾದಿವಸೇನ ನಿಮಿತ್ತಕಿತ್ತನಂ ನ ವಟ್ಟತಿ ನಿಮಿತ್ತೇನಪಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಾಭಾವತೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪುರಿಮನಿಮಿತ್ತೇನ ಪಚ್ಛಿಮನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಸತಿ ಅಜ್ಜ ಏಕಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಸ್ವೇ ಏಕಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾತಿ ಏವಂ ಕಾಲನ್ತರೇಪಿ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮನಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ವದನ್ತಿ.

ಪಬ್ಬತೋತಿ ಏತ್ಥ ಪಬ್ಬಂ ವುಚ್ಚತಿ ಫಳು, ತಂ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಪಬ್ಬತೋ. ವಾಲಿಕರಾಸಿಸ್ಸ ಸುದ್ಧಪಂಸುಪಬ್ಬತಪಸಙ್ಗತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ವಾಲಿಕರಾಸಿ ಪನ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಇತರೋಪೀತಿ ವಾಲಿಕರಾಸಿತೋ ಅಞ್ಞೋಪಿ ತಿವಿಧೋ ಪಬ್ಬತೋ. ಹತ್ಥಿಪ್ಪಮಾಣತೋತಿ ಅಡ್ಢಟ್ಠಮರತನಹತ್ಥಿಪಮಾಣತೋ. ಚತೂಸು ದಿಸಾಸೂತಿ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು. ಚತೂಹಿ ವಾ ತೀಹಿ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ವಾಸದ್ದೇನ ತತೋ ಅಧಿಕಾನಿಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನಿ. ಏಕೇನ ವಾ ನಿಮಿತ್ತೇನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಇತೋತಿ ಪಬ್ಬತನಿಮಿತ್ತತೋ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಏಕೇನ ನಿಮಿತ್ತೇನ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ. ತನ್ತಿ ಪಬ್ಬತಂ. ತಸ್ಮಾತಿ ಏಕಸ್ಸೇವ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಕಿತ್ತಿತತ್ತಾ. ಯೋ ಪಬ್ಬತೋ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಪಬ್ಬತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನ್ತೋತಿ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಅನ್ತೋ.

ತತಿಯಭಾಗಂ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ವಾಸದ್ದೇನ ಪಠಮಭಾಗೋಪಿ ಏಕದೇಸೋಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ತತ್ತಕಸ್ಸ ಪದೇಸಸ್ಸ. ತತಿಯಭಾಗಾದಿತೋ ಅಪರಂ ಸಬ್ಬಪಬ್ಬತಂ ಅನ್ತೋಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ’’ತಿಆದಿ.

ಪಾಸಾಣನಿಮಿತ್ತೇ ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಸತಿ ಘನಭಾವೇನ ಬನ್ಧತೀತಿ ಪಾಸಾಣೋ. ಅಯಗುಳೋಪಿ ಪಾಸಾಣಸಙ್ಖಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ ತೇನ ತಸ್ಸ ಸದಿಸತ್ತಾ. ಅಯಗುಳೋಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಿಸದ್ದೇನ ತಮ್ಬಕಂಸವಟ್ಟಲೋಹಸುವಣ್ಣರಜತಾದಯೋಪಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಯೋ ಕೋಚೀತಿ ಸಿಲಾಪವಾಳಮಣಿಆದೀಸು ಯೋ ಕೋಚಿ. ದ್ವತ್ತಿಂಸಪಲಗುಳಪಿಣ್ಡಪರಿಮಾಣತಾ ಸಣ್ಠಾನತೋ ಗಹೇತಬ್ಬಾ, ನ ತುಲಿತ್ವಾ ಗಣನವಸೇನ. ಖುದ್ದಕತರೋ ಪಾಸಾಣೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಯೋ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೋ ವಾ ಯೋ ಉಟ್ಠಿತಪಾಸಾಣೋ ವಾತಿ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ – ಉತ್ತರವಾಕ್ಯೇ ತಸದ್ದಸ್ಸ ಅನಿಯಮನಿದ್ದೇಸವಚನತ್ತಾ ‘‘ಪಾಸಾಣಸಙ್ಖಂಯೇವಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಏವಕಾರೇನ ‘‘ನ ಪಬ್ಬತಸಙ್ಖ’’ನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಮಹತೋ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣಸ್ಸಾತಿ ಆಯಾಮವಿತ್ಥಾರುಬ್ಬೇಧತೋ ಮಹನ್ತಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣಸ್ಸ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣಸ್ಸ ವಿಯ. ತನ್ತಿ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣಂ. ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕಿತ್ತೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಹೀತಿ ಲದ್ಧದೋಸಜೋತಕೋ. ತನ್ತಿ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣಂ. ಸೀಮಾಯಾತಿ ಸೀಮತೋ. ವಿಹಾರೋಪೀತಿ ನ ಕೇವಲಂ ನಿಮಿತ್ತಮೇವ, ವಿಹಾರೋಪಿ. ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೋ ನ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಿತ್ತೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣ’’ನ್ತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ.

ವನನಿಮಿತ್ತೇ ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ವನಿಯತಿ ಮಯೂರಕೋಕಿಲಾದೀಹಿ ಸತ್ತೇಹಿ ಸಮ್ಭಜಿಯತೀತಿ ವನಂ, ವನನ್ತಿ ಸಮ್ಭಜನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ವಾ ವನಂ. ತಚೋ ಏವ ಸಾರೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ತಚಸಾರೋ, ತಾಲನಾಳಿಕೇರಾದಯೋ. ಆದಿಸದ್ದೇನ ವೇಣುಆದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅನ್ತೋ ಸಾರೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಅನ್ತೋಸಾರಾ, ಸಾಕಸಾಲಾದಯೋ. ಆದಿಸದ್ದೇನ ಖದಿರಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅನ್ತೋಸಾರಮಿಸ್ಸಕಾನನ್ತಿ ಅನ್ತೋಸಾರೇಹಿ ರುಕ್ಖೇಹಿ ಮಿಸ್ಸಕಾನಂ. ರುಕ್ಖಾನಂ ವನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅವಯವಅವಯವಿಭಾವೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇಮಿನಾ ತಿಣವನಂ ರುಕ್ಖವನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ತಿಣಾನಂ ವನ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ರುಕ್ಖಾನಂ ವನ’’ನ್ತಿ ವಾ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಿಣಮೇವ ವನಂ, ರುಕ್ಖೋಯೇವ ವನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋಪಿ ಯುಜ್ಜತೇವ. ಚತ್ತಾರೋ ವಾ ಪಞ್ಚ ವಾ ರುಕ್ಖಾತಿ ಚತುಪಞ್ಚರುಕ್ಖಾ, ತೇ ಮತ್ತಂ ಪಮಾಣಮೇತ್ಥಾತಿ ಚತುಪಞ್ಚರುಕ್ಖಮತ್ತಂ ವನಂ, ತತೋತಿ ಚತುಪಞ್ಚರುಕ್ಖಮತ್ತತೋ. ಏಕದೇಸನ್ತಿ ವನಸ್ಸ ಏಕದೇಸಂ. ವನಮಜ್ಝೇತಿ ವನಸ್ಸ ವೇಮಜ್ಝೇ, ವನಸ್ಸೂಪರೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ರುಕ್ಖನ್ತರೇಸು ಏವ ಹಿ ವಿಹಾರಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಏಕದೇಸನ್ತಿ ವನಸ್ಸ ಏಕದೇಸಂ. ತತ್ಥಾತಿ ವನೇ. ‘‘ಠಿತವನ’’ನ್ತಿ ಪದಂ ‘‘ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ’’ತಿ ಪದೇ ಅವುತ್ತಕಮ್ಮಂ, ‘‘ನ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪದೇ ವುತ್ತಕಮ್ಮಂ.

ರುಕ್ಖನಿಮಿತ್ತೇ ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ರುಕ್ಖಿಯತಿ ಫಲಾದಿಕಾಮೇಹಿ ಸಂವರಿಯತಿ ರಕ್ಖಿಯತೀತಿ ರುಕ್ಖೋ, ಮಹಿಯಂ ರುಹತೀತಿ ವಾ ರುಕ್ಖೋ. ಜೀವಮಾನಕೋತಿ ಲೋಕವೋಹಾರವಸೇನ ಮೂಲಙ್ಕುರಾದಿಹರಿತಸಙ್ಖಾತಜೀವಮಾನಕೋ. ಪರಿಣಾಹತೋತಿ ವಿಸಾಲಭಾವತೋ. ಸೂಚಿದಣ್ಡಕಪಮಾಣೋತಿ ಸೂಚಿಯಾ ಲೇಖನಿಯಾ ದಣ್ಡಭೂತವೇಳುಪಮಾಣೋ. ಸೋ ವೇಳು ಕನಿಟ್ಠಙ್ಗುಲಿಪಮಾಣೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ತತೋತಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲುಬ್ಬೇಧಸೂಚಿದಣ್ಡಕಪಮಾಣಪರಿಣಾಹರುಕ್ಖತೋ. ವಂಸನಳಕಸರಾವಾದೀಸೂತಿ ವಂಸೋ ಚ ನಳಕೋ ಚ ಸರಾವೋ ಚ ವಂಸನಳಕಸರಾವಾ, ತೇ ಆದಯೋ ಯೇಸಂ ಕಪಾಲಾದೀನನ್ತಿ ವಂಸನಳಕಸರಾವಾದಯೋ, ತೇಸು. ತತೋತಿ ವಂಸಾದಿತೋ. ತಂಖಣಮ್ಪೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಮಿತ್ತಕ್ಖಣೇಪಿ. ಅಕಾರಣನ್ತಿ ಅಪಮಾಣಂ. ಏತನ್ತಿ ನವಮೂಲಸಾಖಾನಿಗ್ಗಮನಂ. ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಾಮಞ್ಞನಾಮೇನಪಿ ವಿಸೇಸನಾಮೇನಪಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಇಮಿನಾ ಪಬ್ಬತಾದೀಸುಪಿ ‘‘ಪಬ್ಬತೋ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞನಾಮೇನಪಿ ‘‘ವಙ್ಕಪಬ್ಬತೋ ವೇಪುಲ್ಲಪಬ್ಬತೋ’’ತಿ ವಿಸೇಸನಾಮೇನಪಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಮಗ್ಗನಿಮಿತ್ತೇ ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಮಗ್ಗಿಯತಿ ಪಥಿಕೇಹಿ, ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹೇಹಿ ವಾ ಅನ್ವೇಸಿಯತೀತಿ ಮಗ್ಗೋ. ಯೋ ಯಾದಿಸೋ ಜಙ್ಘಮಗ್ಗೋ ವಾ ಸಕಟಮಗ್ಗೋ ವಾ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಗಾಮನ್ತರಾನಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೋ ತಾದಿಸೋ ಜಙ್ಘಮಗ್ಗೋ ವಾ ಸಕಟಮಗ್ಗೋ ವಾ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಉಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ. ಯೋ ಜಙ್ಘಮಗ್ಗೋ ಓತರತಿ, ಸೋ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಅವಳಞ್ಜಾತಿ ಅಪರಿಭೋಗಾ. ಗಮನಂ ಜನೇತೀತಿ ಜಙ್ಘೋ. ಜಣ್ಣುಗೋಪ್ಫಕಾನಂ ಮಜ್ಝಪದೇಸೋ. ಸಹ ಅತ್ಥೇನ ಪಣಿಯಧನೇನಾತಿ ಸತ್ಥೋ, ಜಙ್ಘೇನ ವಿಚರನ್ತೋ ಸತ್ಥೋ ಜಙ್ಘಸತ್ಥೋ. ಸಕತಿ ಸಮತ್ಥೇತಿ ಭಾರಂ ವಹಿತುನ್ತಿ ಸಕಟೋ, ತೇನ ವಿಚರನ್ತೋ ಸತ್ಥೋ ಸಕಟಸತ್ಥೋ. ಜಙ್ಘಸತ್ಥೋ ಚ ಸಕಟಸತ್ಥೋ ಚ ಜಙ್ಘಸಕಟಸತ್ಥಾ, ತೇಹಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಏತನ್ತಿ ನಿಮಿತ್ತಂ.

ಕೋಣನ್ತಿ ವಿಹಾರಕೋಣಂ. ಗತಂ ಪನ ಮಗ್ಗನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಪರಭಾಗೇತಿ ವಿಹಾರಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಮಗ್ಗೇಹಿ ಪರಭಾಗೇ. ದಸಸು ನಾಮೇಸೂತಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಟ್ಠಕಥಾದೀಸು ಆಗತೇಸು ‘‘ಮಗ್ಗೋ ಪನ್ಥೋ ಪಥೋ ಪಜ್ಜೋ’’ತಿಆದೀಸು, ಅಭಿಧಾನಾದೀಸು (ದೀ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೨.೩೭೩; ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧೦೬) ಚ ಆಗತೇಸು ‘‘ಮಗ್ಗೋ ಪನ್ಥೋ ಪಥೋ ಅದ್ಧಾ’’ತಿಆದೀಸು ದಸಸು ಮಗ್ಗನಾಮೇಸು. ಯೇನ ಕೇನಚಿ ನಾಮೇನಾತಿ ಇಮಿನಾ ಪಬ್ಬತಾದೀಸುಪಿ ‘‘ಪಬ್ಬತೋ ಗಿರಿ ಸೇಲೋ ಅದ್ದಿ ನಗೋ ಅಚಲೋ ಸಿಲುಚ್ಚಯೋ ಸಿಖರೀ ಭೂಧರೋ’’ತಿಆದೀಸು ಅನೇಕೇಸು ನಾಮೇಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ನಾಮೇನ ಕಿತ್ತೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ವಮ್ಮಿಕನಿಮಿತ್ತೇ ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಉಪಚಿಕಾಹಿ ವಮಿಯತಿ, ಸರಬೂಘರಗೋಲಿಕಾದಯೋ ಸತ್ತೇ ವಮತೀತಿ ವಾ ವಮ್ಮಿಕೋ. ತಂದಿವಸಜಾತೋತಿ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಮಿತ್ತಕಿತ್ತಿತದಿವಸೇ ಜಾತೋ. ತತೋತಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲುಬ್ಬೇಧಗೋವಿಸಾಣಪಮಾಣವಮ್ಮೀಕತೋ.

ನದೀನಿಮಿತ್ತೇ ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ನದತಿ ಸನ್ದತೀತಿ ನದೀ, ನದನ್ತೋ ಏತಿ ಗಚ್ಛತೀತಿ ವಾ ನದೀ. ಯಸ್ಸಾತಿ ನದಿಯಾ, ಸೋತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಏಕಪಕ್ಖೇ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಏಕಮಾಸೇ ಛಕ್ಖತ್ತುಂ ವಸ್ಸನ್ತಭಾವಂ ದೀಪೇತಿ. ವಿಗತಮತ್ತೇ ಸತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಈದಿಸೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸ’’ನ್ತಿಆದಿಅತ್ಥಂ ಅತಿದಿಸತಿ. ತಿಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಜಾಣುಮಣ್ಡಲಂ, ಉಪರಿ ನಾಭಿಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ತಿಮಣ್ಡಲಂ. ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚೀತಿ ತಿತ್ಥೇ ವಾ ಅತಿತ್ಥೇ ವಾ. ಉದಕೇನ ತೇಮಿಯತೀತಿ ಯೋಜನಾ, ತಿನ್ತಿಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಕೇವಲಂ ನಿಮಿತ್ತೇಯೇವ ಅಯಂ ನದೀ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ನದೀಪಾರಗಮನಾದಿಕೇಪೀತಿ ಆಹ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ’’ತಿಆದಿ. ಇದಂ ‘‘ನದೀಪಾರಗಮನೇಪೀ’’ತಿ ಪದೇನೇವ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ.

ಯಾ ಪನಾತಿ ನದೀ ಪನ, ಗತಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತನ್ತಿ ನದಿಂ. ವತಿನ್ತಿ ಪಾಳಿಂ. ರುಕ್ಖಪಾದೇತಿ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಮೂಲೇ. ಉದಕಞ್ಚ ಆವರಣಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಪವತ್ತತಿಯೇವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಯಥಾತಿ ಯೇನಾಕಾರೇನ. ಅಪವತ್ತಮಾನಾ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ದುಬ್ಬುಟ್ಠಿಕಾಲೇತಿ ಗಿಮ್ಹಸದಿಸೇ ದುಬ್ಬುಟ್ಠಿಕಾಲೇ. ‘‘ನಿರುದಕಭಾವೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಆವರಣಭಾವೇನಾ’’ತಿ ವಿಸೇಸನಂ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಸಾತಿ ಉದಕಮಾತಿಕಾ. ಸಮ್ಪಾದೇನ್ತೀ ಹುತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಂ ಪವತ್ತತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ನೀಹಟತ್ತಾ, ಸಯಞ್ಚ ಅಗಮನತ್ತಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಾ ಪನಾತಿ ಉದಕಮಾತಿಕಾ ಪನ. ಮೂಲೇತಿ ಪಠಮಕಾಲೇ. ಕಾಲನ್ತರೇನ ನದೀ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತನ್ತಿ ಉದಕಮಾತಿಕಂ.

ಉದಕನಿಮಿತ್ತೇ ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಉದತಿ ಪಸವತೀತಿ ಉದಕಂ. ಭೂಮಿಗತಮೇವ ಉದಕನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಞ್ಚಾತಿ ಭೂಮಿಗತಉದಕಞ್ಚ. ಆವಾಟ…ಪೇ… ಸಮುದ್ದಾದೀಸು ಠಿತಂ ಅಪವತ್ತನಕಉದಕನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಉಕ್ಖೇಪಿಮನ್ತಿ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಹಿತಂ. ತನ್ತಿ ವಚನಂ. ಸೂಕರಖತಾಯಪೀತಿ ಸೂಕರೇಹಿ ಖತಾಯ ವಾಪಿಯಾಪಿ. ತಂಖಣಞ್ಞೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಮಿತ್ತೇ ಕಿತ್ತನಕ್ಖಣೇಯೇವ. ಆವಾಟೋಯೇವ ಖುದ್ದಕಟ್ಠೇನ ಆವಾಟಕಂ. ತನ್ತಿ ನಿಮಿತ್ತಸಞ್ಞಾಕರಣಂ. ಕಾತುಞ್ಚಾತಿ ಸಯಂ ಕಾತುಞ್ಚ. ಕಾರಾಪೇತುಞ್ಚಾತಿ ಪರೇಹಿ ಕಾರಾಪೇತುಞ್ಚ. ಕಸ್ಮಾ ಲಾಭಸೀಮಾಯಂ ನ ವಟ್ಟತಿ? ಲಾಭಸೀಮಾ ಹಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪೀಳನಂ ಕರೋತೀತಿ. ಇತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ನಯತೋ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಸೀಮಾ’’ತಿಆದಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಸೀಮಾಯಂ.

ಅಟ್ಠದಿಸಂ ಸನ್ಧಾಯ ಅಟ್ಠ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ವುತ್ತಾನೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸಾತಿ ಸೀಮಾ. ಏಕೇನ ವಾ ನಿಮಿತ್ತೇನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತಿಣ್ಣಂ ನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಕಿತ್ತನೇ ನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಠಿತದಿಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ‘‘ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಂ. ನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಸತಕಿತ್ತನೇ ಸೀಮಾಯ ಅಟ್ಠದಿಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಏಕಿಸ್ಸಾಯಪಿ ದಿಸಾಯ ಬಹುನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾನಿ. ಸಿಙ್ಘಾಟಕಸಣ್ಠಾನಾತಿ ತಿಣ್ಣಂ ಮಗ್ಗಾನಂ ಸಮಾಗಮಟ್ಠಾನೇ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಸಣ್ಠಾನಾ, ತಿಕೋಣಾ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಚತುರಸ್ಸಾತಿ ಸಮಚತುರಸ್ಸಾ. ಸಿಙ್ಘಾಟಕಸಣ್ಠಾನಾತಿ ಚತುನ್ನಂ ಮಗ್ಗಾನಂ ಸಮೋಧಾನಟ್ಠಾನೇ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಸಣ್ಠಾನಾ. ಅಡ್ಢಚನ್ದಮುದಿಙ್ಗಾದಿಸಣ್ಠಾನಾ ಪನ ನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಠಿತಸಣ್ಠಾನೇನ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ತನ್ತಿ ಸೀಮಂ. ಬನ್ಧಿತುಕಾಮೇಹಿ ನಿಸ್ಸಞ್ಚಾರಸಮಯೇ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಬದ್ಧಸೀಮವಿಹಾರಾನನ್ತಿ ಬದ್ಧಾ ಸೀಮಾ ಏತೇಸೂತಿ ಬದ್ಧಸೀಮಾ, ತೇ ಏವ ವಿಹಾರಾತಿ ಬದ್ಧಸೀಮವಿಹಾರಾ, ತೇಸಂ. ದಿಸಾಚಾರಿಕಭಿಕ್ಖೂನನ್ತಿ ದಿಸಾಸು ಚಾರಿಕಭಿಕ್ಖೂನಂ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಏಕಗಾಮಖೇತ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪೇಸೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕಜ್ಝನ್ತಿ ಏಕತೋ. ಅಞ್ಞಾನಿಪೀತಿ ಸೀಮಬನ್ಧಗಾಮಖೇತ್ತತೋ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ. ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಪನ ಆಹಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತತೋತಿ ತೇಹಿ ನಾನಾಗಾಮಖೇತ್ತೇಹಿ. ಆಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಾಮೀಚಿದಸ್ಸನವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಆಗಮನಮ್ಪಿ ಅನಾಗಮನಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಏಕಸೀಮಭಾವತೋ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅನ್ತೋನಿಮಿತ್ತಗತೇಹಿ ಆಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

ಏವಂ ಸನ್ನಿಪತಿತೇಸು ಸನ್ತೇಸು ಸೀಮಾ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾತಿ ಹೇಟ್ಠಿಮಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ.

ಪಬ್ಬಜ್ಜೂಪಸಮ್ಪದಾದೀನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಭಣ್ಡುಕಮ್ಮಾಪುಚ್ಛನಂ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೯೮; ವಿ. ಸಙ್ಗ. ಅಟ್ಠ. ೧೪೪) ಸನ್ಧಾಯ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಗಹಣಂ ವುತ್ತಂ. ಖಣ್ಡಸೀಮಾತಿ ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತಂ ಖಣ್ಡಿತಂ ವಿಯ ಛಿನ್ದಿತಂ ವಿಯ ಪವತ್ತಾ ಸೀಮಾ ಖಣ್ಡಸೀಮಾ. ತನ್ತಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಂ. ವತ್ತಂ ಜಾನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ವತ್ತಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಸೀಮನ್ತಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಂ. ಯಥಾತಿ ಯೇನಾಕಾರೇನ ಬನ್ಧಿಯಮಾನೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಸ್ಸಾ ಪಮಾಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ಸಾತಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಾ. ಅಬ್ಭಾನಕಮ್ಮೇ ಸದ್ಧಿಂ ಕಮ್ಮಾರಹೇನ ವೀಸತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏಕವೀಸತಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ. ತತೋತಿ ಏಕವೀಸತಿಭಿಕ್ಖುತೋ. ಗಣ್ಹನ್ತೀಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಿಸದ್ದೋ ಸಹಸ್ಸತೋ ಓರಂ ಪನ ಪಗೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಹಸ್ಸತೋ ಅಧಿಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತೀಪಿ ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತೇ ಖಣ್ಡಿತೇ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯೇವ ನಾಮ. ತನ್ತಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಂ.

ತತ್ರಾತಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಮಹಾಸೀಮಾಸು ಆಧಾರೇ ಭುಮ್ಮಂ. ಅಥಾತಿ ಅನನ್ತರಂ. ಏವನ್ತಿ ಇಮಾಯ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸಮ್ಮನಿಯಮಾನೇ. ಹೀತಿ ಫಲಜೋತಕೋ. ಸೀಮನ್ತಿ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಸೀಮಂ. ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಪಠಮಂ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಂ ಅಸಮೂಹನಿತ್ವಾ ಸೀಮಂ ಸಮೂಹನಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಸೀಮನ್ತರಿಕಪಾಸಾಣಾತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸೀಮಾನಂ ಅನ್ತರೇ ವೇಮಜ್ಝೇ ಠಪಿತಾ ಪಾಸಾಣಾ. ಚತುರಙ್ಗುಲಪಮಾಣಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಏಕಙ್ಗುಲಿಪಮಾಣಾಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಸಮನ್ತಾತಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ ಸಮನ್ತಾ. ಅನುಪರಿಯಾಯನ್ತೇಹೀತಿ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಖಣ್ಡಸೀಮಪರಿಯಾಯನ್ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತೋತಿ ತೇಹಿ ಸೀಮನ್ತರಿಕಪಾಸಾಣೇಹಿ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಸೀಮಾನಂ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಪಠಮಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ತಾಸು ಯಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತಂ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಯಥಿಚ್ಛಿತಂ ಬನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟನ್ತೋಪಿ ಪೋರಾಣಾಚಿಣ್ಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇಪೀ’’ತಿಆದಿ. ಉಭಿನ್ನಮ್ಪೀತಿ ದ್ವೀಸು ಸೀಮಾಸು ಠಿತಾನಂ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ.

ಚಸದ್ದೋ ವಾಕ್ಯಾರಮ್ಭಜೋತಕೋ. ಏಸಾ ಸೀಮಾ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣಾದೀಸು ಪಞ್ಚಸು ಠಾನೇಸು. ನಿಮಿತ್ತಪಾಸಾಣಾ ಯಥಾಠಾನೇ ನ ತಿಟ್ಠನ್ತೀತಿ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣಸ್ಸುಪರಿ ನಿಮಿತ್ತಪಾಸಾಣಂ ಠಪಿತಮತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣಂ ಪನ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಪಾಸಾಣಂ ತತ್ಥ ನಿಖಣಿತ್ವಾ ಯಥಾ ಠಾನಾ ನ ಚಾವೇನ್ತಿ, ತಥಾ ಠಪೇನ್ತಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಯಥಾಠಾನೇ ತಿಟ್ಠನ್ತಿಯೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ನ ಸೀಮಾತಿ ಸೀಮಾಯ ಪಥವಿಸನ್ಧಾರಕಂ ಉದಕಂ ಪರಿಯನ್ತಂಕತ್ವಾ ಗತತ್ತಾ ಸೀಮಾ ನ ಝಾಯತಿ.

ಕುಟಿಗೇಹೇಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಕುಟೀತಿ ಚ ಗೇಹನ್ತಿ ಚ ಅಗಾರಸ್ಸೇವ ನಾಮಂ. ಅಗಾರಞ್ಹಿ ಸೀತಾದಿದುಕ್ಖಸ್ಸ ಕುಟನಟ್ಠೇನ ಛಿನ್ದನಟ್ಠೇನ ಚ ನಾನಾದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರಸ್ಸ ಗಹಣಟ್ಠೇನ ಚ ಕುಟಿಗೇಹನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕುಟಿ ಏವ ಗೇಹಂ ಕುಟಿಗೇಹಂ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ. ಭಿತ್ತಿಂ ಅಕಿತ್ತೇತ್ವಾತಿ ಇದಂ ಇಟ್ಠಕದಾರುಮಯಂ ಭಿತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಸಿಲಾಮಯಾ ಭಿತ್ತಿ ನಿಮಿತ್ತೂಪಗಾ ಭವೇಯ್ಯ, ಭಿತ್ತಿಪಿ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾ. ಅನ್ತೋ ಕರಿತ್ವಾತಿ ಕುಟಿಗೇಹಸ್ಸ ಭಿತ್ತಿಯಾ ವಾ ಅನ್ತೋ ಕತ್ವಾ. ಪಮುಖೇತಿ ಕುಟಿಗೇಹಸ್ಸ ಆಲಿನ್ದೇ. ನಿಬ್ಬೋದಕಪತನಟ್ಠಾನೇತಿ ನಿಗ್ಗಲಿತ್ವಾ ಉದಕಸ್ಸ ಪತನಟ್ಠಾನೇ. ಏವಂ ಸಮ್ಮತಾಯ ಸೀಮಾಯಾತಿ ಯೋಜನಾ.

‘‘ಕುಟ್ಟಂ ಅಕಿತ್ತೇತ್ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅನ್ತೋತಿ ಲೇಣಸ್ಸ, ಕುಟ್ಟಸ್ಸ ವಾ ಅನ್ತೋ. ಓಕಾಸೇತಿ ಏಕವೀಸತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಓಕಾಸೇ. ಏವನ್ತಿ ಇಮಿನಾಕಾರೇನ ಸಮ್ಮನಿಯಮಾನೇ. ಅನ್ತೋತಿ ಭಿತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತೋ.

ಹೇಟ್ಠಾ ನ ಓತರತೀತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಆಕಾಸತಲತ್ತಾ ನ ಓತರತಿ. ನನು ಥಮ್ಭೇ ಅನುಸಾರಿತ್ವಾ ಓತರಣೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಕಸ್ಮಾ ನ ಓತರತೀತಿ? ಥಮ್ಭಾನಮುಪರಿ ಏಕವೀಸತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಓಕಾಸಾಭಾವತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಹೇಟ್ಠಾ ಓತರಣಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ತುಲಾನನ್ತಿ ಥಮ್ಭಾನಮುಪರಿ ತಿರಿಯವಸೇನ ಠಿತಾನಂ ರುಕ್ಖವಿಸೇಸಾನಂ. ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾತಿ ಭೂಮಿತೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ. ತುಲಾರುಕ್ಖೇಹೀತಿ ತುಲಾಸಙ್ಖಾತೇಹಿ ರುಕ್ಖೇಹಿ. ‘‘ಏಕಸಮ್ಬನ್ಧೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನ ಕೇವಲಂ ತುಲಾರುಕ್ಖೇಹೇವ ಏಕಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಚತುನ್ನಂ ಭಿತ್ತೀನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಮ್ಪಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೇಟ್ಠಾಪಿ ಓತರತೀತಿ ಭಿತ್ತೀನಮುಪರಿ ಏಕವೀಸತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಓಕಾಸಪಹೋನಕತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಥಮ್ಭಮತ್ಥಕೇ…ಪೇ… ಹೋತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಬಹೂಹಿ ಥಮ್ಭೇಹಿ ಕತಪಾಸಾದಸ್ಸ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಥಮ್ಭಮತ್ಥಕೇ ಏಕವೀಸತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಓಕಾಸೇ ಸತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಓತರತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ನಿಯ್ಯೂಹಕಾದೀಸೂತಿ ನಾಗದನ್ತಕಾದೀಸು. ಆದಿಸದ್ದೇನ ಭಿತ್ತಿಖಿಲಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಭಿತ್ತಿ ಚಾತಿ ಇಟ್ಠಕದಾರುಮಯಾ ಭಿತ್ತಿ ಚ. ಸಚೇ ಸಿಲಾಮಯಾ ಭಿತ್ತಿ ಚ ಥಮ್ಭಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ, ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾ. ಭಿತ್ತಿಲಗ್ಗೇತಿ ಭಿತ್ತೀಸು ಲಗ್ಗೇ, ಭಿತ್ತೀನಂ ವಾ ಲಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ. ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದಸ್ಸಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದೇ ‘‘ಠಿತ’’ಇತಿ ಪದೇ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದಸ್ಸ ವಾ ಥಮ್ಭಾನನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಹೇಟ್ಠಾ ಸಮ್ಮತಾಯ ಸೀಮಾಯ ಉಪರಿ ಆರೋಹನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ನಿಬ್ಬೋದಕಪತನಟ್ಠಾನೇತಿ ಛದನಕೋಟಿಯಂ.

ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಲೇ. ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೇ ಸೀಮಂ ಬನ್ಧನ್ತಿ ವಿಯ ಬನ್ಧನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇನೇವ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನಾತಿ ತೇನೇವ ತಲಪರಿಚ್ಛೇದೇನ. ತಾಲಮೂಲಪಬ್ಬತೇಪೀತಿ ಏತ್ಥ ತಾಲಮೂಲಂ ನಾಮ ಹೇಟ್ಠಾ ಮಹನ್ತಂ ಹುತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ತನುಕಂ ಹೋತಿ, ತೇನ ಸದಿಸೇ ಪಬ್ಬತೇಪಿ. ವಿತಾನಸಣ್ಠಾನೋತಿ ಉಲ್ಲೋಚಸ್ಸ ಸಣ್ಠಾನೋ. ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ನಿಗ್ಗತಸಾಖರುಕ್ಖಸಣ್ಠಾನೋ ವಾ ಖುಜ್ಜರುಕ್ಖಸಣ್ಠಾನೋ ವಾ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ಪಬ್ಬತೋ ವಿತಾನಸಣ್ಠಾನೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಮುದಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನೋ ವಾ ಹೋತಿ ಪಣವಸಣ್ಠಾನೋ ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ಥ ಮುದಿಙ್ಗೋ ಮಜ್ಝೇ ಥೂಲೋ ಹೋತಿ, ಮೂಲೇ ಚ ಅನ್ತೇ ಚ ತನುಕೋ. ಪಣವೋ ಮಜ್ಝೇ ತನುಕೋ ಹೋತಿ, ಮೂಲೇ ಚ ಅಗ್ಗೇ ಚ ಥೂಲೋ. ತೇಸಂ ಸಣ್ಠಾನೋ ಮುದಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನೋ ವಾ ಪಣವಸಣ್ಠಾನೋ ವಾ. ಹೇಟ್ಠಾ ವಾತಿ ಮುದಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ವಾ. ಮಜ್ಝೇ ವಾತಿ ಪಣವಸಣ್ಠಾನಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ವಾ. ದ್ವೇ ಕೂಟಾನೀತಿ ದ್ವೇ ಸಿಖರಾನಿ. ಕೂಟನ್ತರನ್ತಿ ಕೂಟಾನಂ ಮಜ್ಝಂ. ಚಿನಿತ್ವಾ ವಾತಿ ಇಟ್ಠಕಸಿಲಾಹಿ ಚಿನಿತ್ವಾ ವಾ. ಪೂರೇತ್ವಾ ವಾತಿ ಪಂಸುವಾಲಿಕಾಹಿ ಪೂರೇತ್ವಾ ವಾ.

ಸಪ್ಪಫಣಸದಿಸೋತಿ ಸಪ್ಪಸ್ಸ ಫಣೇನ ಸದಿಸೋ, ಖುಜ್ಜೋ ಪಬ್ಬತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಕಾಸಪಬ್ಭಾರನ್ತಿ ಭಿತ್ತಿಯಾ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಆಕಾಸಸಙ್ಖಾತಂ ಪಬ್ಭಾರಂ. ಸೀಮಪ್ಪಮಾಣೋತಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅನ್ತೋಸುಸಿರೇನ ಸೀಮಪ್ಪಮಾಣೋ. ಅಗ್ಗಕೋಟಿನ್ತಿ ಅಗ್ಗಸಙ್ಖಾತಂ ಕೋಟಿಂ. ಸಚೇ ಪನ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಅನ್ತೋಲೇಣಂ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಪರಿಮಸ್ಸಾತಿ ಅನ್ತೋಲೇಣಸ್ಸ ಉಪರಿ ಠಿತಸ್ಸ. ಪಾರತೋತಿ ಬಾಹಿರತೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಬಹೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಓರತೋತಿ ಅನ್ತತೋ. ಲೇಣಂ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಿತ್ತಕಂ ಮಹನ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸೀಮಾಪರಿಚ್ಛೇದಮತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಠಿತ’’ನ್ತಿ. ಕಿತ್ತಕಂ ಖುದ್ದಕನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮಸೀಮಾಪರಿಮಾಣ’’ನ್ತಿ. ತನ್ತಿ ಖುದ್ದಕಂ ಲೇಣಂ. ಅತಿಖುದ್ದಕನ್ತಿ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮಸೀಮಾಪರಿಮಾಣಾಭಾವತೋ ಅತಿಖುದ್ದಕಂ. ತತೋತಿ ಉಪರಿಸೀಮತೋ. ಬಹೀತಿ ಸೀಮತೋ ಬಹಿ. ‘‘ಯದಿ ಸೀಮಪ್ಪಮಾಣಂ, ಸೀಮಾ ಹೋತಿಯೇವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಯದಿ ನ ಸೀಮಪ್ಪಮಾಣಂ, ನ ಸೀಮಾ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ತನ್ತಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಂ. ಪೂರೇತ್ವಾತಿ ಇಟ್ಠಕಮತ್ತಿಕಾದೀಹಿ ಪೂರೇತ್ವಾ. ಅಟ್ಟಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾತಿ ಅಟ್ಟಾಲಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ. ಉಮಙ್ಗನದೀತಿ ಏತ್ಥ ಉಕಾರೋ ಓಕಾರವಿಪರೀತೋ, ತಸ್ಮಾ ಪಥವಿಯಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಙ್ಗತಿ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಉಮಙ್ಗಾತಿ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಉಮಙ್ಗಾಚ ಸಾ ನದೀ ಚೇತಿ ಉಮಙ್ಗನದೀ. ತತ್ಥಾತಿ ಉಮಙ್ಗನದಿಯಂ. ಹೇಟ್ಠಾಪಥವಿತಲೇ ಠಿತೋತಿ ಸೀಮಾಯ ಹೇಟ್ಠಾಪಥವಿತಲೇ ಇದ್ಧಿಯಾ ಠಿತೋ.

ಸೀಮಾಮಾಳಕೇತಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ ಮಾಳಕೇ. ವಟರುಕ್ಖೋತಿ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೋ. ತತೋತಿ ವಟರುಕ್ಖತೋ. ನಿಗ್ಗತಪಾರೋಹೋತಿ ಪವದ್ಧಂವ ಹುತ್ವಾ ರುಕ್ಖೋ ಆರೋಹತಿ ಅನೇನಾತಿ ಪಾರೋಹೋ, ಏಕೋ ಮೂಲವಿಸೇಸೋ. ನಿಗ್ಗತೋ ಪಾರೋಹೋ ನಿಗ್ಗತಪಾರೋಹೋ. ಮಹಾಸೀಮಂ ಸೋಧೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಸೋಧನಂ ನಾಮ ಮಹಾಸೀಮಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಹತ್ಥಪಾಸಾನಯನಂ, ಸೀಮತೋ ವಾ ಬಹಿಕರಣಂ. ಬಹಿದ್ಧಾತಿ ದ್ವೀಹಿ ಸೀಮಾಹಿ ಬಹಿದ್ಧಾ. ‘‘ಬಹಿಟ್ಠಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಬಹಿ ಠಿತಾ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನಾಹಚ್ಚಾತಿ ಮಹಾಸೀಮಾಯ ಪಥವೀತಲಂ ವಾ ತತ್ಥಜಾತರುಕ್ಖಾದೀನಿ ವಾ ನ ಆಹನಿತ್ವಾ. ಏವನ್ತಿ ಯಥಾ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ, ಏವಂ ತಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೀಮಾಮಾಳಕೇತಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಮಾಳಕೇ.

ಸೀಮಾಮಾಳಕೇತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸೀಮಾನಂ ಅಙ್ಗಣೇ. ಸೀಮಾಮಾಳಕಸ್ಸಾತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಸೀಮಾಮಾಳಕಸ್ಸ. ವೇಹಾಸಟ್ಠಿತಸಾಖಾಯಾತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕತಟ್ಠಾನೇ ಸೀಮಾಮಾಳಕೇ ಉಟ್ಠಿತಾಯ ವೇಹಾಸೇ ಠಿತಾಯ ಸಾಖಾಯ. ತಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾದಾ ವಾ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಂ ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪುರಿಮನಯೇಪೀತಿ ‘‘ಸೀಮಾಮಾಳಕೇ ವಟರುಕ್ಖೋ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತೇ ಪುರಿಮನಯೇಪಿ. ತತ್ರಾತಿ ಪುರಿಮನಯೇ. ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದ್ವೀಹಿ ಸೀಮಾಹಿ ಉಟ್ಠಿತರುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಾಖಾ ವಾ ತತೋ ನಿಗ್ಗತಪಾರೋಹೋ ವಾ ದ್ವೀಸು ಸೀಮಾಸು ಪಥವೀತಲಂ ವಾ ತತ್ಥ ಜಾತರುಕ್ಖಾದೀನಿ ವಾ ಆಹಚ್ಚ ಠಿತತ್ತಾ ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಆನೇತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವಿಕಮ್ಮಿಕಾಯ ನೀಧಾತುಯಾ ಅಪಧಾನಕಮ್ಮಸ್ಸೇವ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಪಧಾನಕಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಹರಿತಬ್ಬಂ. ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅಬ್ಭಂ ಆಕಾಸಂ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ. ತತ್ರಾತಿ ಪಬ್ಬತೇ. ಕಸ್ಮಾ ಆನೇತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ಬಜ್ಝಮಾನಾಯೇವ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಬಜ್ಝಮಾನಾಯೇವಾತಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಬಜ್ಝಮಾನಾಯೇವ. ಇಮಿನಾ ಅಬದ್ಧಸೀಮಾ ಪಮಾಣರಹಿತಂ ದೇಸಂ ಓತರತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯಂಕಿಞ್ಚೀತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪಬ್ಬತಾದಿ. ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚೀತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಸ್ಮಿಂಚಿ ಠಾನೇ. ಏಕಸಮ್ಬನ್ಧೇನಾತಿ ಬದ್ಧಸೀಮಾಯ ಏಕಸಮ್ಬನ್ಧೇನ. ಇತೀತಿ ತಸ್ಮಾ ಆನೇತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ.

೧೪೦. ತೀಣಿ ಯೋಜನಾನಿ ತಿಯೋಜನಂ. ‘‘ಪಮಾಣ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪರಮಸದ್ದಸ್ಸ ಅತಿರೇಕಉತ್ತಮತ್ಥೇ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಸೀಮಾಯ. ಸಮ್ಮನನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕೋಣತೋ ಮಿನಿತಂ ಕೋಣನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಆಪತ್ತಿಞ್ಚಾತಿ ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿಞ್ಚ.

ಪಾರಯತೀತಿ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರತಿ. ‘‘ಕಿತಕಾಭಿಧೇಯ್ಯಲಿಙ್ಗಾ’’ತಿ (ಕಚ್ಚಾಯನಸಾರೇ ೪೫ ಗಾಥಾಯಂ) ವಚನತೋ ಅಭಿಧೇಯ್ಯಭೂತಂ ಸೀಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗವಸೇನ ಪಾರಾತಿ ವುತ್ತಂ. ನದಿಯಾತಿ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ. ನದಿನ್ತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ನದಿಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಮಾನಂ ಸೀಮನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ನದಿಪಾರಸೀಮಾಯಂ. ಯತ್ಥಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಯತ್ಥ ಅಸ್ಸಾತಿ ಪದವಿಭಾಗಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯತ್ಥ ನದಿಯಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ನದಿಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಯಂಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಸಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಧುವನಾವಾತಿ ಏತ್ಥ ಧುವಸದ್ದೋ ನಿಚ್ಚತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ನಿಚ್ಚಸಞ್ಚರಣನಾವಾ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಧುವೇನ ನಿಚ್ಚೇನ ಸಞ್ಚರಣನಾವಾ ಧುವನಾವಾತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಹೋತಿ, ಭವೇಯ್ಯ ವಾ. ನಾವಾಯ ಪಮಾಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಯಾತಿ ನಾವಾ. ಪಾಜನಪುರಿಸೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಾಜನಂ ನಾಮ ಏಕೋ ನಾವಾಯ ಗಮನೂಪಕರಣವಿಸೇಸೋ. ಸೋ ಹಿ ಪಜತಿ ನಾವಾ ಗಚ್ಛತಿ ಅನೇನಾತಿ ಪಾಜನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಜಕಾರಸ್ಸ ಚಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಪಾಚನನ್ತಿಪಿ ಯುಜ್ಜತೇವ. ತಸ್ಸ ಗಾಹಕೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಾ ನಾವಾ ನೀತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉದ್ಧಂ ವಾ ಅಧೋ ವಾತಿ ನದಿಯಾ ಪಟಿಸೋತಂ ವಾ ಹೇಟ್ಠಾಸೋತಂ ವಾ. ಥೇನೇಹಿ ವಾತಿ ಚೋರೇಹಿ ವಾ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಹಟಾ, ಪನ ತಥಾಪಿ ಅವಸ್ಸಂ ಲಬ್ಭನೇಯ್ಯಾ, ಧುವನಾವಾವ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ವಾತೇನ ವಾತಿ ಮಾಲುತೇನ ವಾ ‘‘ಛಿನ್ನ’’ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವೀಚೀಹೀತಿ ತರಙ್ಗೇಹಿ. ತರಙ್ಗೋ ಹಿ ವಿಚಿತ್ತಾಕಾರೇನ ಚಿನೋತಿ ವಡ್ಢತೀತಿ ವೀಚೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನದೀಮಜ್ಝಂ ನೀತಾ, ಪನ ತಥಾಪಿ ಅವಸ್ಸಂ ಆಹರಿತಬ್ಬಾ, ಧುವನಾವಾವ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಓಗತೇತಿ ಓತರಿತ್ವಾ ಗತೇ. ಥಲಂ ಉಸ್ಸಾರಿತಾತಿ ಥಲಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸಾರಿತಾ ಪಾಪಿತಾ ನಾವಾಪೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಿಸಙ್ಖತಪದರಾತಿ ಸಙ್ಖತವಿರಹಿತಫಲಕಾ ವಾ. ಧುವನಾವಾವ ಹೋತೀತಿ ನಿಮಿತ್ತಕಿತ್ತನಕಾಲೇ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಚರಣನಾವತ್ತಾ ಧುವನಾವಾವ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತತ್ರಾತಿ ‘‘ಧುವನಾವಾ’’ತಿವಚನೇ. ನಿಮಿತ್ತಂ ವಾ ಸೀಮಾ ವಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೀಮಾಯ ಪನ ಅವಿನಾಭಾವತೋ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾವ ನಾವಾಯ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ಭಗವತಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ, ತಸ್ಮಾ.

ಯತ್ಥಾತಿ ನದಿಪಾರಸೀಮಸಮ್ಮನನಟ್ಠಾನೇ. ರುಕ್ಖಸಙ್ಘಾಟಮಯೋತಿ ರುಕ್ಖಸಮೂಹೇನ ಕತೋ. ಪದರಬದ್ಧೋತಿ ಫಲಕೇಹಿ ಬದ್ಧೋ. ಸಞ್ಚರಣಯೋಗ್ಗೋತಿ ಸಞ್ಚರಣಕ್ಖಮೋ. ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಅಸ್ಸಾ’’ತಿಪದಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋಯೇವ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ತಂಖಣಞ್ಞೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಮಿತ್ತಕಿತ್ತಕ್ಖಣೇಯೇವ. ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕಪದಿಕಸೇತೂತಿ ಏಕೇನ ಪದೇನ ಗಮನಯೋಗ್ಗೋ ಏಕಪದಿಕೋ, ಸೋಯೇವ ಸೇತೂತಿ ಏಕಪದಿಕಸೇತು. ಅಕಪ್ಪಿಯಸೇತುಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ತೇನಾತಿ ಸೇತುನಾ. ಸಞ್ಚರಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ನದಿಪಾರಸೀಮಸಮ್ಮನನಟ್ಠಾನೇ. ಅಭಿಮುಖತಿತ್ಥೇಯೇವಾತಿ ಸೀಮಾಯ ಅಭಿಮುಖತಿತ್ಥೇ ಏವ. ಧುವನಾವಾ ವಾ ಧುವಸೇತು ವಾ ಅಭಿಮುಖತಿತ್ಥತೋ ಈಸಕಂ ಉದ್ಧಂ ಆರೋಹನ್ತೋಪಿ ಅಧೋ ಓರೋಹನ್ತೋಪಿ ಕಪ್ಪತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ’’ತಿಆದಿ. ಈಸಕನ್ತಿ ಏಕಉಸಭ ದ್ವಿಉಸಭಾದಿವಸೇನ ಮನಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಂ. ಉದ್ಧಂ ವಾತಿ ಅಭಿಮುಖತಿತ್ಥತೋ ಉಪರಿ ವಾ. ಅಧೋ ವಾತಿ ತತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವಾ. ಗಾವುತಮತ್ತಬ್ಭನ್ತರೇತಿ ಗಾವುತಪಮಾಣಸ್ಸ ಠಾನಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ.

ಸಹನಿಮಿತ್ತಕಿತ್ತನವಿಧಿನಾ ಸಮ್ಮನಿತಬ್ಬವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಇಮಞ್ಚ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ದ್ವೀಸು ತೀರೇಸು ಠಾತುಮಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ತೀರೇ ಠತ್ವಾ’’ತಿ. ತತೋತಿ ನಿಮಿತ್ತತೋ. ಅತ್ತಾನನ್ತಿ ನಿಮಿತ್ತಕಿತ್ತನಂ ವಿನಯಧರಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಪರಿಕ್ಖಿಪನ್ತೇನಾತಿ ಪರಿಯಾಯನ್ತೇನ. ತಸ್ಸಾತಿ ತತ್ತಕಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದಸ್ಸ. ಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇತಿ ಅಧೋಸೋತೇ ನದಿತೀರೇ ಠಿತಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇ. ತತೋತಿ ನಿಮಿತ್ತತೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ತತ್ತಕಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದಸ್ಸ. ಸಮ್ಮುಖಾ ನದಿತೀರೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಙ್ಘಟೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ಅಥಾತಿ ನಿಮಿತ್ತಕಿತ್ತನತೋ ಪಚ್ಛಾ. ‘‘ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಅನ್ತೋ ಠಿತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಹತ್ಥಪಾಸಗತೇ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಸಬ್ಬಂ ಏಕಂ ಗಾಮಖೇತ್ತಂ ಬ್ಯಾಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮನಿತಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಸಕಲಂ ಗಾಮಖೇತ್ತಂ ಅಬ್ಯಾಪೇತ್ವಾ ಏಕದೇಸೇ ಸಮ್ಮನಿತಂ ಹೋತಿ, ನಿಮಿತ್ತತೋ ಬಹಿ ಠಿತೇ ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಹತ್ಥಪಾಸಗತೇ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮನಿತಬ್ಬಾ. ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಸೀಮಸಮ್ಮುತಿಕಮ್ಮಂ. ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ನದಿ’’ನ್ತಿವಚನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನದೀ ಪನ ಬದ್ಧಸೀಮಸಙ್ಖ್ಯಂ ನ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

ದೀಪಕೋ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ದೀಪೋತಿ ಅನ್ತರದೀಪೋ. ಸೋ ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ಜಲಮಜ್ಝೇ ದಿಪ್ಪತಿ, ಯಸ್ಮಾ ಚ ದ್ವಿಧಾ ಆಪೋ ಏತ್ಥ ಸನ್ದತಿ, ತಸ್ಮಾ ದೀಪೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಸೋಯೇವ ಖುದ್ದಕಟ್ಠೇನ ದೀಪಕೋ. ಕಕಾರೋ ಹಿ ಖುದ್ದಕತ್ಥವಾಚಕೋ. ತನ್ತಿ ದೀಪಕಂ. ಅತ್ತನಾತಿ ವಿನಯಧರೇನ. ಓರಿಮನ್ತೇ ಚ ಪಾರಿಮನ್ತೇ ಚಾತಿ ಅಧೋಸೋತೇ ನದಿತೀರೇ ಠಿತಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖೇ ಓರಿಮನ್ತೇ ಚ ಪಾರಿಮನ್ತೇ ಚ. ಪರತೀರೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಿಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇ ನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ನದಿಯಾ ಓರಿಮತೀರೇ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇ’’ತಿ. ತತೋತಿ ನಿಮಿತ್ತತೋ. ಸಮ್ಮುಖಾ ನಿಮಿತ್ತಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಾರಿಮನ್ತೇ ಚ ಓರಿಮನ್ತೇ ಚಾತಿ ಪರತೀರೇ ಉಪರಿಸೋತೇ ಠಿತಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖೇ ಪಾರಿಮನ್ತೇ ಚ ಓರಿಮನ್ತೇ ಚ. ಪಠಮಕಿತ್ತಿತನಿಮಿತ್ತೇನಾತಿ ಓರಿಮತೀರೇ ಉಪರಿಸೋತೇ ಪಠಮಂ ಕಿತ್ತಿತೇನ ನಿಮಿತ್ತೇನ. ಏಕಾ ಸೀಮಾ ಇಮಸ್ಸಾತಿ ಏಕಸೀಮೋ, ದೀಪಕೋ. ‘‘ತೀರದ್ವಯಞ್ಚಾ’’ತಿ ಪದಮಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಏಕಸೀಮ’’ನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ವಚ್ಚಮನಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಏಕಸೀಮಾ’’ತಿಪಿ ನಿಚ್ಚಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗವಸೇನ ಪಾಠೋ ಅತ್ಥಿ.

ಉದ್ಧಂ ವಾ ಅಧೋ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ವಾಸದ್ದೋ ಅನಿಯಮವಿಕಪ್ಪತ್ಥೋ. ಅಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅಧಿಕತರೇ ಸತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ವಿಹಾರಸೀಮಪರಿಚ್ಛೇದನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಉಜುಕಮೇವಾತಿ ಸಚೇ ದೀಪಕೋ ಅಧೋ ಅಧಿಕತರೋ ಹೋತಿ, ಓರಿಮತೀರೇ ಅಧೋಸೋತೇ ಠಿತಸ್ಸ ವಿಹಾರಸೀಮಪರಿಚ್ಛೇದನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಉಜುಕಮೇವ. ಸಿಖರನ್ತಿ ಸಿಙ್ಗಂ. ತಞ್ಹಿ ಸಿಖಂ ಮತ್ಥಕಂ ರಾತಿ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಸಿಖರನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತತೋತಿ ದೀಪಕಸ್ಸ ಪಾರಿಮನ್ತನಿಮಿತ್ತತೋ. ಪರತೀರನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಯಂ ದೀಪಕಸ್ಸ ವಿಹಾರಸೀಮಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಅಧೋ ಅಧಿಕತರೇ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಉದ್ಧಂ ಅಧಿಕತರೇಪಿ ಇಮಿನಾನುಸಾರೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಸೋ ನ ದಸ್ಸಿತೋ. ಪಬ್ಬತಸಣ್ಠಾನಾತಿ ಪಬ್ಬತೇನ ಸಮಂ ಠಾನಂ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಪಬ್ಬತಸಣ್ಠಾನಾ.

ಉದ್ಧಮ್ಪಿ ಅಧೋಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಸಮುಚ್ಚಯತ್ಥೋ. ಉಭೋಪಿ ಸಿಖರಾನೀತಿ ಉದ್ಧಂ ಸಿಖರಂ, ಅಧೋ ಸಿಖರನ್ತಿ ಉಭೋಪಿ ಸಿಖರಾನಿ. ಮುದಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನಾತಿ ಮೂಲೇ ಚ ಅಗ್ಗೇ ಚ ತನುಕಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಥೂಲಸ್ಸ ಮುದಿಙ್ಗಸ್ಸ ಸಣ್ಠಾನಾ.

ಸಬ್ಬಪಠಮೇನ ನಯೇನಾತಿ ಉದ್ಧಂ ಅಧಿಕನಯಸ್ಸ, ಅಧೋ ಅಧಿಕನಯಸ್ಸ, ಉದ್ಧಂಅಧೋಅಧಿಕನಯಸ್ಸ ಚಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ನಯಾನಂ ಪಠಮೇನ ವಿಹಾರಸೀಮದೀಪಕಾನಂ ಸಮೇನ ನಯೇನ. ಪಣವಸಣ್ಠಾನಾತಿ ಮೂಲೇ ಚ ಅಗ್ಗೇ ಚ ಥೂಲಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇತನುಕಸ್ಸ ಪಣವಸ್ಸ ಸಣ್ಠಾನಾ.

೭೨. ಉಪೋಸಥಾಗಾರಾದಿಕಥಾ

೧೪೧. ಅನುಪರಿವೇಣಿಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅನುಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಚ್ಛತ್ಥಂ, ಪರಿವೇಣಸದ್ದಸ್ಸ ಚ ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಪರಿವೇಣೇ’’ತಿ. ಪರಿವೇಣಸದ್ದೋ ಹಿ ನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗೋ, ಇಧ ಪನ ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸಂ ಕತ್ವಾ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಸಙ್ಕೇತಂ ಅಕತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಸಙ್ಕೇತೇನಾತಿ ಪದಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸನತ್ತಂ ದೀಪೇತಿ. ‘‘ಕಮ್ಮವಾಚಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮೂಹನಿತ್ವಾತಿ ಪದಸ್ಸ ಕರಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

೧೪೨. ಯತೋತಿ ಏತ್ಥ ತೋಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಕಾರಣತ್ಥೇ ಪವತ್ತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಹತ್ಥಪಾಸೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಹತ್ಥಪಾಸತೋ ಬಹಿ ನಿಸಿನ್ನೇ ಅಕತೋವಸ್ಸ ಉಪೋಸಥೋ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ. ವತ್ಥುವಸೇನಾತಿ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ. ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಪಮುಖಸ್ಸ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ವಾ ಮಾಳಕಾದೀಸು ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನಿಮಿತ್ತುಪಗಾ ವಾ ಅನಿಮಿತ್ತುಪಗಾ ವಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಟ್ಠಸು ನಿಮಿತ್ತೇಸು ವುತ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತುಪಗಾ ವಾ ಅನಿಮಿತ್ತುಪಗಾ ವಾ ಪಬ್ಬತಾದಯೋ ವಾ ಅಞ್ಞೇ ವಾ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾ.

ಪಠಮತರಂ ನ ಆಗಚ್ಛತಿ, ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಉಪೋಸಥೇ ಘೋಸಿಯಮಾನೇ ಪಠಮತರಂ ನ ಆಗಚ್ಛತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ವಿಹಾರಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪೋರಾಣಕೇ ಆವಾಸೇ. ತತ್ಥಾತಿ ಪೋರಾಣಕೇ ಆವಾಸೇ. ಅಸಮ್ಬಾಧೋತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸಜ್ಜಟ್ಠಾನಪಹೋನಕೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಪಚ್ಛಾ ಉಟ್ಠಿತೇ ಆವಾಸೇ.

ಸಬ್ಬೇಸಂ ನಿಸಜ್ಜಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಥೇರಸ್ಸ ವಿಹಾರೇ. ಸೋತಿ ಥೇರಸ್ಸ ವಿಹಾರೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರೇ. ಸಬ್ಬೇಸಂ ಓಕಾಸೋ ನತ್ಥೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ತಂ ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಆವಾಸಂ. ‘‘ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಥೇರಸ್ಸ.

೭೪. ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾನುಜಾನನಕಥಾ

೧೪೩. ಅನ್ಧಕವಿನ್ದಂ ನಾಮಾತಿ ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ನಾಮಂ. ತನ್ತಿ ಅನ್ಧಕವಿನ್ದಂ. ಥೇರೋತಿ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ. ತತೋತಿ ಅನ್ಧಕವಿನ್ದತೋ. ಇಮಿನಾ ‘‘ಅನ್ಧಕವಿನ್ದಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ನಿಸ್ಸಕ್ಕತ್ಥೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉಪೋಸಥನ್ತಿ ತದತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ. ಉಪೋಸಥತ್ಥಾಯಾತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನ್ಧಕವಿನ್ದಾ ರಾಜಗಹಂ ಆಗಮನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ರಾಜಗಹಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಹೀತಿ ಯಸ್ಮಾ. ಅನ್ಧಕವಿನ್ದಾ ವಿಹಾರಂ ಅನ್ತೋ ಕತ್ವಾ ‘‘ಅಟ್ಠಾರಸ ಮಹಾವಿಹಾರಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ನೇಸನ್ತಿ ಅಟ್ಠಾರಸನ್ನಂ ಮಹಾವಿಹಾರಾನಂ. ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಾಮಗ್ಗಿದಾನತ್ಥನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಾಮಗ್ಗಿದಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಉಪೋಸಥಕಿಚ್ಚಂ ಸಿದ್ಧಂ. ತಸ್ಮಾ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಉಪೋಸಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಸಿಪ್ಪಿನಿಯಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನದಿಂ ತರನ್ತೋತಿ ಏತ್ಥ ನದಿಯಾ ನಾಮಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಮನಂ ವೂಳ್ಹೋತಿ ಏತ್ಥ ಮನನ್ತಿ ನಿಪಾತೋ ಈಸಕತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಈಸಕ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಈಸಕ’’ನ್ತಿಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ವೂಳ್ಹಭಾವೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಭಾವಪಚ್ಚಯೇನ ವಿನಾ ಭಾವತ್ಥೋ ಞಾತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಚಣ್ಡೇನಾತಿ ಖರೇನ. ತತ್ಥಾತಿ ನದಿಯಂ. ಅಮನಸಿಕರೋನ್ತೋತಿ ‘‘ಚಣ್ಡಸೋತ’’ನ್ತಿ ಆಭೋಗಂ ಅಕರೋನ್ತೋ. ನ ಪನ ವೂಳ್ಹೋತಿ ನ ಪನ ಮಹಾವೂಳ್ಹೋ. ಉದಕಬ್ಭಾಹತಾನೀತಿ ಉದಕೇನ ಅಭಿಆಹತಾನಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಥೇರಸ್ಸ. ಅಲ್ಲಾನೀತಿ ತಿನ್ತಾನಿ.

೧೪೪. ಪುರಿಮಕಮ್ಮವಾಚಾತಿ ‘‘ಸಮ್ಮತಾ ಸಾ ಸೀಮಾ ಸಙ್ಘೇನ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಾ’’ತಿ ಪುರೇ ವುತ್ತಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾ. ಅಯಮೇವಾತಿ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಗಾಮಞ್ಚ ಗಾಮೂಪಚಾರಞ್ಚಾ’’ತಿಪದಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಾ ಅಯಮೇವ ಕಮ್ಮವಾಚಾ. ಅಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಮಕಮ್ಮವಾಚಾ. ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ವಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪುರಿಮಾಯೇವ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಯದಿ ಏವನ್ತಿ ಯದಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅಯಂ ಪಚ್ಛಿಮಕಮ್ಮವಾಚಾ ವಟ್ಟನಂ ಸಿಯಾ ಭವೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಸತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ. ಏತಾಯ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯಾತಿ ಪಚ್ಛಿಮಕಮ್ಮವಾಚಾಯ. ನ ಲಭೇಯ್ಯಾತಿ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ವಸನತ್ತಾ ತಿಚೀವರಪರಿಹಾರಂ ನ ಲಭೇಯ್ಯ. ಕಿಂ ನ ಲಭತಿಯೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಚಸ್ಸ ಪರಿಹಾರೋ’’ತಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸ. ದ್ವೇಪಿ ಸೀಮಾಯೋತಿ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಸೀಮಾ ಚ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾ ಚಾತಿ ದ್ವೇಪಿ ಸೀಮಾಯೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನೀಸು. ತಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸೀಮಾಯ. ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸೀಮಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾಪಿ ಅನ್ತೋಪವಿಸಿತ್ವಾಪಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸೀಮಾಯ ಸಮ್ಮನೇ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏತೇತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ. ಸಾಮಞ್ಞತ್ತಾ ಹಿ ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗೇನ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚಾತಿ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಗಾಮಞ್ಚ ಗಾಮೂಪಚಾರಞ್ಚಾ’’ತಿಪದೇ ಚ. ಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ಕಸ್ಮಾ? ಗಾಮೇನ ನಿಗಮನಗರಾನಂ ಏಕಲಕ್ಖಣತ್ತಾ.

ಪರಿಕ್ಖೇಪೋಕಾಸೋತಿ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹೋಕಾಸೋ. ತೇಸೂತಿ ಗಾಮಗಾಮೂಪಚಾರೇಸು. ಪರಿಹಾರನ್ತಿ ಚೀವರವಿಪ್ಪವಾಸಆಪತ್ತಿಅಪನಯನಂ. ‘‘ಇತೀ’’ತಿಆದಿ ನಿಗಮನಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾಸು. ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಸಭಾವೇನ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾಯ. ವಿಸುನ್ತಿ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಸೀಮತೋ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ. ತತ್ಥಾತಿ ದ್ವೀಸು ಸೀಮಾಸು. ಅವಿಪ್ಪವಾಸಾಯಾತಿ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾಯ. ತನ್ತಿ ಗಾಮಂ. ಸಾತಿ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾ. ಸಮ್ಮತಾಯ ಸೀಮಾಯಾತಿ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾಯ ಸಮ್ಮತಾಯ ಸತಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಮ್ಮತತೋ ಪಚ್ಛಾತಿ ವಾ ಯೋಜನಾ. ನಿವಿಸತೀತಿ ನಿವಾಸತ್ಥಾಯ ವಿಸತಿ ಪವಿಸತಿ. ಸೋಪೀತಿ ಗಾಮೋಪಿ. ಸೀಮಸಙ್ಖ್ಯಂಯೇವಾತಿ ಅವಿಪ್ಪಾಸಸೀಮವೋಹಾರಮೇವ. ಅಧಿಟ್ಠಿತತೇಚೀವರಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪರಿಹಾರಂ ಲಭನ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯಥಾ ಪಚ್ಛಾ ನಿವಿಟ್ಠೋ ಗಾಮೋ ಸೀಮಸಙ್ಖ್ಯಂಯೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಗೇಹಾನಿ ಕತಾನಿ, ‘‘ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಲಯೋಪಿ ಅತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಆಲಯೋಪೀತಿ ಅಪೇಕ್ಖೋಪಿ. ಅಪವಿಟ್ಠಾತಿ ಗೇಹಾನಿ ಅಪವಿಟ್ಠಾ. ಗೇಹಮೇವ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾತಿ ಗೇಹಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಏವ. ಇಮಿನಾ ಗೇಹೇ ಛಡ್ಡಿತೇ ಸಬ್ಬಂ ಛಡ್ಡಿತಮೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪವಿಟ್ಠಂ ವಾ ಅಗತಂ ವಾ ಏಕಮ್ಪಿ ಕುಲಂ ಅತ್ಥಿ ಸಚೇತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಏಕಮ್ಪಿ ಕುಲಂ ಪವಿಟ್ಠಂ ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ನವಗಾಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಏಕಮ್ಪಿ ಕುಲಂ ಅಗತಂ ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪೋರಾಣಕಗಾಮಂ ಸನ್ಧಾಯಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ತತ್ರಾತಿ ‘‘ವತ್ತಂ ಜಾನಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿವಚನೇ. ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾಯನ್ತಿ ಮಹಾಸೀಮಾಯ. ಸಾ ಏವ ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಬಹುಲಪಯೋಜನಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇತರಾಯಾತಿ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾಯ. ತತ್ಥಾತಿ ತಾಸು ದ್ವೀಸು ಸೀಮಾಸು. ನಿರಾಸಙ್ಕಟ್ಠಾನೇಸು ಠತ್ವಾತಿ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಾದೀನಂ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ ಅನೋಕಾಸತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಖಣ್ಡಸೀಮಞ್ಹಿ ಸಮ್ಮನನ್ತಾ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಾದಿಟ್ಠಾನಂ ಪಹಾಯ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಿವಿತ್ತೋಕಾಸೇ ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತಂ ಖಣ್ಡಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮನನ್ತಿ. ಸಮೂಹನಿತುನ್ತಿ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಂ ಸಮೂಹನಿತುಂ. ಪಟಿಬನ್ಧಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತೇವಾತಿ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಂಯೇವ ಜಾನಿತ್ವಾ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ ಅಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಪಟಿಬನ್ಧಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತೇವ. ಸೀಮಸಮ್ಭೇದನ್ತಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾನಂ ಸಮ್ಭೇದಂ. ಸಾಸನನ್ತರಧಾನೇನ ವಾತಿ ಸತ್ಥು ಆಣಾಯ ಅನ್ತರಧಾನೇನ ವಾ. ಸಾಧುಕಂ ಪನಾತಿ ನಿಕ್ಕಙ್ಖಂ ಪನ.

೭೬. ಗಾಮಸೀಮಾದಿಕಥಾ

೧೪೭. ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಸುಂ ಗಹಿತತ್ತಾ ಸೇಸಕಮ್ಮವಸೇನ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕತಾ ಗಹೇತಬ್ಬಾ ಗೋಬಲಿಬದ್ದನಯೇನ ವಾ ಪಾರಿಸೇಸನಯೇನ ವಾ. ತನ್ತಿ ಸಮಾನಸಂವಾಸಏಕೂಪೋಸಥಭಾವಂ. ‘‘ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಟ್ಠಪಿತಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಠಪಧಾತುಯಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ನಗರಂ ಕೇನ ಸಙ್ಗಹಿತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಗಾಮಗ್ಗಹಣೇನ ಚೇತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ’’ತಿ ಪಾಠೇ, ಗಾಮಗ್ಗಹಣೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಥ ವಾ ಏತ್ಥಾತಿ ಗಾಮನಿಗಮನಗರೇಸು, ನಗರಮ್ಪೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಗಾಮಾದೀನಂ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ಗಾಮನಿಗಮನಗರೇಸು. ಗಾಮಭೋಜಕಾತಿ ಗಾಮಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ ಗಾಮಭೋಜಕಾ. ಬಲಿನ್ತಿ ಕರಂ. ಸೋ ಹಿ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಗಾಮಭೋಜಕಾ ಬಲನ್ತಿ ಜೀವನ್ತಿ ಅನೇನಾತಿ ಬಲೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಮ್ಪಿ ಏಕಂ ಪದೇಸಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಗಾಮಖೇತ್ತೇತಿ ರಞ್ಞೋ ಆಣಾ ಖಿಪಿಯತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಖೇತ್ತಂ, ಗಾಮೋಯೇವ ಖೇತ್ತಂ ಗಾಮಖೇತ್ತಂ, ತಸ್ಮಿಂ. ಅಯಮ್ಪೀತಿ ಅಯಂ ಪದೇಸೋಪಿ. ಸೋಪೀತಿ ಪದೇಸೋಪಿ. ವಿಸುಂಗಾಮೋ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಸೋಪಿ ವಿಸುಂಗಾಮೋ ಗಾಮಸೀಮಾ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ವಿಸುಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಿನ್ನೋ ಗಾಮೋ ವಿಸುಂಗಾಮೋ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ವಿಸುಂ ಗಾಮೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ. ಸಾ ಚಾತಿ ವಿಸುಂಗಾಮಸೀಮಾ ಚ. ಇತರಾತಿ ವಿಸುಂಗಾಮಸೀಮತೋ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿಗಾಮನಗರನಿಗಮಸೀಮಾ ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಏವನ್ತಿ ‘‘ಅಸಮ್ಮತಾಯ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಾಠೇನ. ತನ್ತಿ ಸೀಮಪರಿಚ್ಛೇದಂ. ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇತಿ ರಾಜೂಹಿ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ. ‘‘ಅಟವಿಪದೇಸೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನತ್ಥಿ ಗಾಮೋ ಏತ್ಥಾತಿ ಅಗಾಮಕೋತಿ ವಚನತ್ಥಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ವಿಜ್ಝಾಟವಿಸದಿಸೇತಿ ವಿಗತಂ ಅಗ್ಗಿನೋ ಝಾಯನಮೇತ್ಥಾತಿ ವಿಜ್ಝಾ, ಚೋರಾದಯೋ ಮನುಸ್ಸೇ ಆಭುಸೋ ಟವನ್ತಿ ಪೀಳಯನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಆಟವಿ. ವಿಜ್ಝಾ ಚ ಸಾ ಆಟವಿ ಚೇತಿ ವಿಜ್ಝಾಟವಿ, ತಾಯ ಸದಿಸೇ ವಿಜ್ಝಾಟವಿಸದಿಸೇ. ಏತ್ಥ ಪುರಿಮನಯೇ ಗಾಮಾದೀಹಿ ಆಸನ್ನೋ ವಾ ಹೋತು, ಅನಾಸನ್ನೋ ವಾ ತೇಹಿ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ ಅಟವಿಪದೇಸೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಪಚ್ಛಿಮನಯೇ ದೂರೋ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅನಾಗಮನಪಥೋ ಆಟವಿಪದೇಸೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ ಅಯಮೇತೇಸಂ ವಿಸೇಸೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ. ಸಮನ್ತಾತಿ ಸಮನ್ತತೋ. ಅಯಂ ಸೀಮಾತಿ ಅಯಂ ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರಸೀಮಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಸತ್ತಸು ಅಬ್ಭನ್ತರೇಸು. ಸಮನ್ತಾ ಠಿತಸ್ಸ ವಾ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ವಾ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಅನ್ತೋಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಜಾತಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಅಟ್ಠವೀಸಹತ್ಥಪಮಾಣಂ.

ಯಾ ಕಾಚಿ ನದೀ ಅಸೀಮಾವ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನದೀಸೀಮಲಕ್ಖಣಪತ್ತಾತಿ ನದೀಸೀಮಲಕ್ಖಣಂ ಪತ್ತಾ. ಇಮಿನಾ ಸೀಮಲಕ್ಖಣಂ ಅಪತ್ತಾ ನದೀ ಬನ್ಧಿಯಮಾನಾ ಸೀಮಾವ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಾವಧಾರಣೇನ ‘‘ಅತ್ತನೋ ಸಭಾವೇನೇವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಬನ್ಧನಭಾವೇನಾತಿ ಅತ್ಥಂ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ನದಿಯಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಜಾತಸ್ಸರಸಮುದ್ದೇಸು. ಯೇನ ಕೇನಚೀತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ತಿರಚ್ಛಾನಗತೇನಪಿ ಯೇನ ಕೇನಚಿ. ಖಣಿತ್ವಾ ಅಕತೋ ಸಯಂಜಾತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇದಂ ಹೇತುಅನ್ತೋಗಧವಿಸೇಸನಂ. ಖಣಿತ್ವಾ ಅಕತತ್ತಾತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಯಂಜಾತೋತಿ ಸಯಮೇವ ಜಾತೋತಿ ಏವಕಾರೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಖಣಿತ್ವಾ ಅಕತೋ’’ತಿ. ಸೋಬ್ಭೋತಿ ಸಂ ಉಭೋತಿ ಪದವಿಭಾಗೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ತತ್ಥ ಸಂಸದ್ದೋ ಸಮನ್ತತ್ಥವಾಚಕೋ, ಉಭಸದ್ದೋ ಪೂರಣತ್ಥವಾಚಕೋ. ತಸ್ಮಾ ಸಮನ್ತತೋ ಆಗತೇನ ಉದಕೇನ ಉಭತಿ ಪೂರತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಸೋಬ್ಭೋತಿ ವಚನತ್ಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಮನ್ತತೋ ಆಗತೇನ ಉದಕೇನ ಪೂರಿತೋ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥಾತಿ ನದೀಸಮುದ್ದಜಾತಸ್ಸರೇಸು, ಆಧಾರೇ ಭುಮ್ಮಂ. ಯಂಸದ್ದೋ ಠಾನವಿಸಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯಂ ಠಾನ’’ನ್ತಿ. ಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸಾತಿ ಥಾಮಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ. ವಕ್ಖತಿ ಹಿ ‘‘ಥಾಮಮಜ್ಝಿಮೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಮನ್ತತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮನ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ನಿಸ್ಸಕ್ಕತ್ಥೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಉದಕುಕ್ಖೇಪೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉದಕುಕ್ಖೇಪಾತಿ ಏತ್ಥ ಕರಣತ್ಥೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉದಕಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಖಿಪಿಯತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಉದಕುಕ್ಖೇಪೋ. ‘‘ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾಠಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಕ್ಖಧುತ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಕ್ಖೋತಿ ಪಾಸಕೋ. ಸೋ ಹಿ ಅಕತಿ ಕುಟಿಲಂ ಗಚ್ಛತಿ ಅನೇನಾತಿ ಅಕ್ಖೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಧವನ್ತಿ ಮರಿಯಾದಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಕೀಳಾದಿಪಸುತಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಧುತ್ತಾ, ಅಕ್ಖೇಸು ಧುತ್ತಾ ಅಕ್ಖಧುತ್ತಾ. ದಾರುಗುಳನ್ತಿ ಸಾರದಾರುಮಯಂ ಗುಳಂ. ‘‘ವಾಲುಕಂ ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಉದಕುಕ್ಖೇಪಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಉಪಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ. ಅಯನ್ತಿ ಪದೇಸೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಉದಕುಕ್ಖೇಪಸ್ಸ.

ಏತ್ಥಾತಿ ನದೀಸಮುದ್ದಜಾತಸ್ಸರೇಸು. ಮುಖದ್ವಾರನ್ತಿ ಸಮುದ್ದಾದೀನಂ ಮುಖಸಙ್ಖಾತಂ ದ್ವಾರಂ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬಾಯ ನದಿಯಂ. ಥೇರವಾದಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಯೋಜನಂ…ಪೇ… ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಯಂ ಪನ ವಚನಂ ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ರಾಪೀತಿ ಯೋಜನನದಿಯಮ್ಪಿ. ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾಕಾರಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಭಗವತಾ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ನದಿಯಾ ಪಮಾಣನ್ತಿ ನದಿಯಾ ಗಮ್ಭೀರಪಮಾಣಮೇವ, ನ ಆಯಾಮವಿತ್ಥಾರಪಮಾಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ನ ಯೋಜನಂ ವಾ ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ವಾ’’ತಿ ವಚನಮ್ಪಿ ಇದಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಆಯಾಮವಿತ್ಥಾರಪಮಾಣಂ ನ ವುತ್ತಂ, ಪಭವತೋ ಪನ ಯಾವ ಮುಖದ್ವಾರಾ ಆಯಾಮವಿತ್ಥಾರವಸೇನ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಪಹೋನಕನದೀಯೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಯಾ ನದೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಮಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸಾತಿ ‘‘ತಿಮಣ್ಡಲ’’ನ್ತಿಆದಿಕಸ್ಸ ಇಮಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ. ಪಭವತೋತಿ ಸಮುದಾಗಮತೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ನದಿಯಂ. ಸಬ್ಬೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಠಪೇತಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತೋತಿ ಏಕಉದಕುಕ್ಖೇಪತೋ.

ಕಿತ್ತಕಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮತಿತ್ಥಿಕಾ’’ತಿ. ತಿತ್ಥೇನ ಸಮಂ ಪರಿಪೂರತೀತಿ ಸಮತಿತ್ಥಿಕಾ. ಉದಕಸಾಟಿಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ‘‘ಅನಿವಾಸೇತ್ವಾಪೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉದಕಸಾಟಿಕಂ ಅನಿವಾಸೇನ್ತೋಪಿ ವತ್ಥೇನ ಅವಿನಾಭಾವತೋ ಅಞ್ಞಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ನಾವಾಯ ಠತ್ವಾ ಕರಿಯಮಾನೇ ಕಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾಪಿ ನಾವಾಯ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೀತಿ ಯಸ್ಮಾ. ತನ್ತಿ ಉದಕುಕ್ಖೇಪಮತ್ತಂ. ಏವಂ ಸತಿ…ಪೇ… ಅನುಸಾವನಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ನಾವಾಯ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ತಸ್ಮಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಲದ್ಧಗುಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ಕೇವಲಂ ನಾವಾಯಮೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅನ್ತೋನದಿಯ’’ನ್ತಿಆದಿ.

ರುಕ್ಖಸ್ಸಾತಿ ಅನ್ತೋನದಿಯಂ ಜಾತಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ. ಸಾಖಾ ವಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೀಮಂ ವಾ ಸೋಧೇತ್ವಾತಿ ವಿಹಾರಸೀಮಗಾಮಸೀಮಾಸು ಠಿತಾನಂ ಹತ್ಥಪಾಸಾನಯನಬಹಿಕರಣವಸೇನ ಸೀಮಂ ವಾ ಸೋಧೇತ್ವಾ. ಜಾತರುಕ್ಖಸ್ಸ ಪವಿಟ್ಠಸಾಖಾಯ ವಾ ಪಾರೋಹೇ ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಬಹಿನದಿತೀರೇ ಜಾತರುಕ್ಖಸ್ಸ. ತತ್ಥಾತಿ ಖಾಣುಕೇ.

ತಸ್ಸಾತಿ ಪಾಸಾಣದೀಪಕಸ್ಸ. ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇತಿ ಪುಬ್ಬೇ ನದೀನಿಮಿತ್ತಟ್ಠಾನೇ ‘‘ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೩೮) ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇ. ಸೋತಿ ಪಾಸಾಣದೀಪಕೋ. ಪುನ ಸೋತಿ ಪಾಸಾಣದೀಪಕೋಯೇವ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ.

ಆವರಣನ್ತಿ ಪಾಳಿಂ. ತನ್ತಿ ಆವರಣಂ. ಆವರಣೇನ ವಾ ಕೋಟ್ಠಕಬನ್ಧೇನ ವಾ ಹೇತುಭೂತೇನ, ಪಚ್ಛಿಜ್ಜತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕೋಚಿ ಆವರಣಪ್ಪದೇಸೋ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿಯತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಆವರಣಪ್ಪದೇಸೇ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ‘‘ಹೇಟ್ಠಾಪಾಳಿ ಬದ್ಧಾ’’ತಿ ಇದಂ ನದಿಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ತಳಾಕಕರಣಾಕಾರದಸ್ಸನಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ನದಿಯಂ, ತಳಾಕೇ ವಾ. ಛಡ್ಡಿತಮೋದಕನ್ತಿ ತಳಾಕರಕ್ಖನತ್ಥಂ ಏಕೇನ ವಾರಿಮಗ್ಗೇನ ಛಡ್ಡಿತಂ ಉದಕಂ. ದೇವೇ ಅವಸ್ಸನ್ತೇತಿ ದುಬ್ಬುಟ್ಠಿಕಾಲತ್ತಾ ವಸ್ಸನ್ತಕಾಲೇಪಿ ದೇವೇ ಅವಸ್ಸನ್ತೇ. ಸಾತಿ ನದಿತೋ ನೀಹಟಮಾತಿಕಾ. ಕಾಲನ್ತರೇನಾತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಕಾಲೇನ. ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾತಿ ಗಾಮನಿಗಮಾನಂ ಉಪರಿ ಪತಿತ್ವಾ. ಪವತ್ತತೀತಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಪಕಾರೇ ವಸ್ಸಕಾಲೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಅಬ್ಭೋಚ್ಛಿನ್ನಾ ಸನ್ದತಿ. ವಿಹಾರಸೀಮನ್ತಿ ವಿಹಾರಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಬದ್ಧಸೀಮಂ.

ಸಮುದ್ದೇಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ನದಿಮಪೇಕ್ಖತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಪದೇಸೇ. ಓತರಿತ್ವಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ತರಿತ್ವಾ. ‘‘ಓಸರಿತ್ವಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಅಯಮೇವತ್ಥೋ. ಸಣ್ಠಹನ್ತೀತಿ ಉದಕೇನ ಸಮಂ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಸೋತಿ ಪದೇಸೋ. ಉದಕನ್ತತೋತಿ ಉದಕಕೋಟಿತೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಸಮುದ್ದೇ. ಬಾಧತೀತಿ ಪೀಳಯತಿ. ತೇಸೂತಿ ನಾವಾಅಟ್ಟಕೇಸು. ತನ್ತಿ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣಂ. ಊಮಿಯೋತಿ ವೀಚಿಯೋ. ತಾ ಹಿ ಪರಂಪರಾವಸೇನ ಉಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಾವಿಞ್ಞಾಣಕೇ ಮಿಯನ್ತಿ ಹಿಂಸನ್ತಿ, ಅನ್ತೋ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತೀತಿ ವಾ ಊಮಿಯೋತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೇ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಉದಕೇನೇವ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೋ ಓತ್ಥರೀಯತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸೋತಿ ದೀಪಕಪಬ್ಬತೋ. ‘‘ದೂರೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಮಾಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಮಚ್ಛವಧಾನಂ ಅನಾಗಮನಪಥೇ’’ತಿ. ಮಚ್ಛವಧಾನನ್ತಿ ಕೇವಟ್ಟಾನಂ. ತೇ ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ಮಚ್ಛೇ ಹನನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಮಚ್ಛವಧಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ‘‘ಮಚ್ಛಬನ್ಧಾನ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಮಚ್ಛೇ ಬನ್ಧನ್ತೀತಿ ಮಚ್ಛಬನ್ಧಾತಿ ವಚನತ್ಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಅನಾಗಮನಪಥೇತಿ ಯತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ತದಹೇವ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತ್ವಾ ನ ಆಗಮನಪಥಿಕೇ ದೇಸೇ. ನತ್ಥಿ ಆಗಮನಪಥೋ ಏತ್ಥಾತಿ ಅನಾಗಮನಪಥೋ, ದೇಸೋ. ತಸ್ಮಿಂ ‘‘ಅಗಮನಪಥೇ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸೋ ಅಯುತ್ತೋ. ಕಸ್ಮಾ? ಅಗಮನಪಥಸ್ಸ ನಾಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ. ಗನ್ತ್ವಾ ಹಿ ಪುನ ಅನಾಗಮನಪಥೋಯೇವಾಧಿಪ್ಪೇತೋ. ತೇಸನ್ತಿ ಮಚ್ಛವಧಾನಂ. ಗಮನಪರಿಯನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಗಮನಕೋಟಿಯಾ. ಓರತೋತಿ ಓರಭಾಗೇ ಠಿತೋ ದೀಪಕೋ ವಾ ಪಬ್ಬತೋ ವಾತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಓರಭಾಗೇ ಠಿತೇಸು ದೀಪಕಪಬ್ಬತೇಸು. ಓತ್ಥರಿತ್ವಾತಿ ಪಕತಿಉದಕೇನ ಓತ್ಥರಿತ್ವಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಓತ್ಥರಿತ್ವಾ ಠಿತೇ ಸಮುದ್ದೇ.

ಕರೋನ್ತೇಹಿಪಿ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಸರೇ. ಅಯನ್ತಿ ಅಯಂ ಸರೋ, ನ ಜಾತಸ್ಸರೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ ಸರೋ ಗಾಮಖೇತ್ತಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಸರೇ. ಯತ್ಥ ಪನಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಸರೇ ಪನ. ತಸ್ಸಾತಿ ಜಾತಸ್ಸರಸ್ಸ. ತತ್ಥಾತಿ ಪದೇಸೇ. ಸಚೇ ಗಮ್ಭೀರಂ ಉದಕಂ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಅಟ್ಟಕೇ. ಏತ್ಥಾತಿ ಜಾತಸ್ಸರೇ, ಠಿತೇಸು ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣದೀಪಕೇಸೂತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಹೋನಕಜಾತಸ್ಸರೋತಿ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಪಹೋನಕೋ ಜಾತಸ್ಸರೋ. ‘‘ಸುಕ್ಖತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತದೇವ ಸಮತ್ಥೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ನಿರುದಕೋ’’ತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಜಾತಸ್ಸರೇ. ಸಚೇ ನಿರುದಕಮತ್ತೇನ ಗಾಮಖೇತ್ತಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಕದಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ಪನೇತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಏತ್ಥಾತಿ ಜಾತಸ್ಸರೇ. ಪೋಕ್ಖರಣೀಆದೀನೀತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಉದಕಮಾತಿಕಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಯದಾ ಖಣನ್ತಿ, ತದಾತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ‘‘ತಂ ಠಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ನ ಖಣನಟ್ಠಾನಮೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ‘‘ಏತ್ಥಾ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತತ್ತಾ ಸಬ್ಬೋಯೇವ ಜಾತಸ್ಸರೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ನ ಕೇವಲಂ ಅಜಾತಸ್ಸರಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ಗಾಮಖೇತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಗಾಮಸೀಮಾಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

ನನ್ತಿ ಜಾತಸ್ಸರಂ. ಪೂರೇತ್ವಾತಿ ಮತ್ತಿಕಾದೀಹಿ ಪೂರೇತ್ವಾ. ಪಾಳಿನ್ತಿ ಆವರಣಂ. ಸಬ್ಬಮೇವ ನನ್ತಿ ಸಕಲಮೇವ ತಂ ಜಾತಸ್ಸರಂ. ಲೋಣೀಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೇನ ನ ಕೇವಲಂ ಸೋಬ್ಭೋಯೇವ ಜಾತಸ್ಸರಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಥ ಖೋ ಲೋಣೀಪೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉದಕಟ್ಠಾನೋಕಾಸೇತಿ ಉದಕಸ್ಸ ಠಾನೇ ಓಕಾಸೇ.

೧೪೮. ಸೀಮಾಯ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಭಿನ್ದನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಸೀಮಾಯ ಸೀಮ’’ನ್ತಿ ಪದಾನಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಾಪೇಕ್ಖತ್ತಾ ತೇಸಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅತ್ತನೋ ಪರೇಸ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಬದ್ಧಸೀಮ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಸೀಮ’’ನ್ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತೇಪಿ ವಿಸೇಸತೋ ಬದ್ಧಸೀಮಾಯೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಸಂಸಟ್ಠವಿಟಪಾತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಆಸನ್ನತ್ತಾ ಸಂಸಟ್ಠೋ ವಿಟಪೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಸಂಸಟ್ಠವಿಟಪಾ. ‘‘ಸಂಸಟ್ಠವಿಟಪಾ’’ತಿ ಇದಂ ಉಪಲಕ್ಖಣಮತ್ತಂ, ಮೂಲಾನಿಪಿ ಸಂಸಟ್ಠಾನಿಯೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತೇಸೂತಿ ದ್ವೀಸು ರುಕ್ಖೇಸು. ವಿಹಾರಸೀಮಾ ಚಾತಿ ಪೋರಾಣಕವಿಹಾರಸೀಮಾ ಚ. ಅನ್ತೋ ಕತ್ವಾತಿ ಸೀಮಾಯ ಅನ್ತೋ ಕತ್ವಾ. ಅಥ ಪಚ್ಛಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪಚ್ಛಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಥಸದ್ದಸ್ಸತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏವಂ ಕೇ ಅಕಂಸೂತಿ ಆಹ ‘‘ಏವಂ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಅಕಂಸೂ’’ತಿ. ತೇನಾತಿ ಕರಣೇನ.

ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಣಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪರೇಸ’’ನ್ತಿಆದಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ಬದ್ಧಸೀಮಾಯ. ಪದೇಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಪಹೋನಕಂ ಏಕದೇಸಂ. ಅನ್ತಮಸೋ ಏಕಸ್ಸಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಠತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪೋಸಥಂ ಕಾತುಂ ಪಹೋನಕಂ ಪದೇಸಂ. ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಅಪ್ಪಹೋನಕಪದೇಸಂ ಅನ್ತೋ ಕರಿತ್ವಾ ಬನ್ಧನ್ತಾ ಸೀಮಾಯ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಭಿನ್ದನ್ತಿ ನಾಮ. ಸೀಮಾಯ ಉಪಚಾರೋತಿ ಪಚ್ಛಾ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾಯ ಸೀಮಾಯ ಉಪಚಾರೋ. ‘‘ವಡ್ಢನ್ತೋ ಸೀಮಾಸಙ್ಕರಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಚೇ ಅವಡ್ಢನಕೋ ಪಾಸಾಣೋ ಹೋತಿ, ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸೀಮಾನಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೭೭. ಉಪೋಸಥಭೇದಾದಿಕಥಾ

೧೪೯. ಪನ್ನರಸಿಕಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತತ್ತಾ ಚಾತುದ್ದಸಿಕಸ್ಸೇವ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಜ್ಜುಪೋಸಥೋ ಚಾತುದ್ದಸೋ’’ತಿ.

‘‘ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಧಮ್ಮಂ ನಾಮ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಚತುನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸುತ್ತುದ್ದೇಸಉಪೋಸಥಮಕತ್ವಾ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಕರಣಞ್ಚ ತಿಣ್ಣಂ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಮಕತ್ವಾ ಸುತ್ತುದ್ದೇಸಕರಣಞ್ಚ. ವಗ್ಗಂ ನಾಮ ಸಬ್ಬೇವ ಅಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿಹರಣಂ. ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿ ನಾಮ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝಂಯೇವ ಆಗಚ್ಛತಿ, ನ ಗಣಮಜ್ಝಂ, ನ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ. ಅಧಮ್ಮೇನ ಸಮಗ್ಗನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಧಮ್ಮಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಸಮಗ್ಗಂ ನಾಮ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸನ್ನಿಪತನಂ. ಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಧಮ್ಮಂ ನಾಮ ಚತುನ್ನಂ ಸುತ್ತುದ್ದೇಸಉಪೋಸಥಕರಣಞ್ಚ ತಿಣ್ಣಂ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉಪೋಸಥಕರಣಞ್ಚ. ವಗ್ಗಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

೭೮. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಕಥಾ

೧೫೦. ಇಮಂ ನಿದಾನನ್ತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಇಮಂ ನಿದಾನಂ. ಸುತಾ ಖೋ ಪನಾತಿ ಏತ್ಥ ಸುಯ್ಯಿತ್ಥಾತಿ ಸುತಾ, ಸುಯ್ಯಸ್ಸನ್ತೀತಿ ವಾ ಸುತಾ, ಪಾರಾಜಿಕುದ್ದೇಸಾದಯೋ. ಸುತಾ ಚ ಸುತಾ ಚ ಸುತಾತಿ ಸರೂಪೇಕಸೇಸೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಅವಸೇಸನ್ತಿ ನಿದಾನುದ್ದೇಸಾದಿತೋ ಅವಸೇಸಂ ಪಾರಾಜಿಕುದ್ದೇಸಾದಿ. ಸುತೇನಾತಿ ಸುತಸದ್ದೇನ. ‘‘ಅತ್ಥೇ ಅಸಮ್ಭವತೋ ಸದ್ದೇ ವುತ್ತವಿಧಾನಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಹಿ ಪರಿಭಾಸತೋ ‘‘ಸುತೇನಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಸದ್ದೋವ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ತೇನ ನಯೇನಾತಿ ತೇನ ನಿದಾನುದ್ದೇಸನಯೇನ.

ಅಟವಿಮನುಸ್ಸಭಯನ್ತಿ ಅಟವಿಯಂ ನಿವಸನ್ತಸ್ಸ ಮನುಸ್ಸಸ್ಸ ಭಯಂ, ವನಚರಕಭಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ರಾಜನ್ತರಾಯೋತಿಆದೀಸು ಏವಂ ವಿಸೇಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ದವದಾಹೋತಿ ದಾಯಂ ದಹತೀತಿ ದವದಾಹೋ ಆಕಾರಸ್ಸ ರಸ್ಸಂ, ಯಕಾರಸ್ಸ ಚ ವಕಾರಂ ಕತ್ವಾ. ನನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಂ. ಏಕಂ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಠಮೋ ವಾ ಉದ್ದೇಸೋತಿ ನಿದಾನುದ್ದೇಸೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪಞ್ಚಸು ಉದ್ದೇಸೇಸು. ಯಸ್ಮಿನ್ತಿ ಉದ್ದೇಸೇ. ಸೋಪೀತಿ ಉದ್ದೇಸೋಪಿ. ಸುತೇನೇವ ಸಾವೇತಬ್ಬೋತಿ ಸುತಪದೇನೇವ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಾವೇತಬ್ಬೋತಿ ಏವಸದ್ದೋ ‘‘ನ ವಿತ್ಥಾರೇನಾ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಅನಜ್ಝಿಟ್ಠಾತಿ ಏತ್ಥ ಉಪಸಗ್ಗವಸೇನ ಇಸುಧಾತುಸ್ಸ ಇಚ್ಛಾಕನ್ತಿತೋ ಅಞ್ಞಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅನಾಣತ್ತಾ, ಅಯಾಚಿತಾ ವಾ’’ತಿ. ಏತ್ಥ ‘‘ಅನಾಣತ್ತಾ’’ತಿ ಇದಂ ಥೇರೇನ ಅನಾಣತ್ತಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಅಯಾಚಿತಾ’’ತಿ ಇದಂ ಸಮ್ಮುತಿಲದ್ಧೇನ ನವಕೇನ ಅಯಾಚಿತಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಅನಜ್ಝಿಟ್ಠಾ ಧಮ್ಮಂ ಭಾಸನ್ತೀ’’ತಿ ವಚನೇ. ಧಮ್ಮಜ್ಝೇಸಕೇತಿ ಧಮ್ಮಕಥನತ್ಥಾಯ ಅಜ್ಝೇಸತೀತಿ ಧಮ್ಮಜ್ಝೇಸಕೋ, ತಸ್ಮಿಂ. ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವಾ ತೇನ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೇನ ಯಾಚಿತೋ ಹುತ್ವಾ ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ವಾರಪಟಿಪಾಟಿಯಾತಿ ವಾರಾನುಕ್ಕಮೇನ. ದೇಹೀತಿ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಇತಿ-ವಾ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಭಣ’’ ಇತಿಪದೇನ ಚ ‘‘ಕಥೇಹಿ’’ ಇತಿಪದೇನ ಚ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ‘‘ಭಣ’’ ಇತಿ ವಾ ‘‘ಕಥೇಹಿ’’ಇತಿ ವಾ ‘‘ದೇಹಿ’’ಇತಿ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತೀಹಿಪಿ ವಿಧೀಹೀತಿ ಓಸಾರಣಕಥನಸರಭಞ್ಞಸಙ್ಖಾತೇಹಿ ತೀಹಿ ಸಜ್ಜನೇಹಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಓಸಾರಿಯತೇ ಉಚ್ಚಾರಿಯತೇ ಓಸಾರಣಂ, ಅತ್ಥಸ್ಸ ಕಥಿಯತೇ ಕಥನಂ, ಸುತ್ತಸ್ಸ ಚ ತದತ್ಥಸ್ಸ ಚ ಸರೇನ ಭಣಿಯತೇ ಸರಭಞ್ಞಂ. ಓಸಾರೇಹೀತಿ ಸುತ್ತಂ ಉಚ್ಚಾರೇಹಿ. ಕಥೇಹೀತಿ ಅತ್ಥಂ ಕಥೇಹಿ. ಸರಭಞ್ಞನ್ತಿ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಚ ತದತ್ಥಸ್ಸ ಚ ಸರೇನ ಭಣನಂ. ನನ್ತಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಂ. ಸಜ್ಝಾಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಅಜ್ಝೇಸನಟ್ಠಾನೇ.

ನಿಸ್ಸಿತಕೇತಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದಯೋ. ಸೋತಿ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ, ‘‘ವತ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿಪದೇ ಕಮ್ಮಂ, ‘‘ವದತೀ’’ತಿಆದೀಸು ಪದೇಸು ಕತ್ತಾ. ಆರದ್ಧನ್ತಿ ಸಙ್ಘೇನ ಆರದ್ಧಂ. ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಧಮ್ಮಸವನಂ ಠಪೇತ್ವಾ. ಓಸಾರೇತ್ವಾತಿ ಪಠಮಂ ಸುತ್ತಂ ಓಸಾರೇತ್ವಾ. ಪುನ ಕಥೇನ್ತೇನಾತಿ ಪಚ್ಛಾ ಅತ್ಥಂ ಕಥೇನ್ತೇನ. ಅಟ್ಠಪೇತ್ವಾಯೇವ ವಾತಿ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಚ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಚ ಅನ್ತರಾ ಅಟ್ಠತ್ವಾ ಏವ ವಾ. ಕಥೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥಜಾತಂ ಕಥೇತಬ್ಬಂ. ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ…ಪೇ… ನಯೋತಿ ಪಠಮಂ ಅತ್ಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಪುನ ಸುತ್ತಞ್ಚ ಅತ್ಥಞ್ಚ ಸರೇನ ಭಣನ್ತಸ್ಸ ಪುನ ಆಗತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಉಪನಿಸಿನ್ನಕಥಾಯಪೀತಿ ಸಮೀಪೇ ನಿಸಿನ್ನೇನ ಕಥಾಯಪಿ. ತೇನಾತಿ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೇನ. ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತೇನಾತಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಜಾನನಭಿಕ್ಖುನಾ. ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಭಣತಿ, ತುಣ್ಹೀ ವಾ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಪುಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನುಮೋದನಾದೀಸುಪೀತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ಧಮ್ಮಕಥಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಅನುಜಾನಾತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ವಿಹಾರಅನ್ತರಘರೇಸು.

ಸಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಸಯಂ ಇಸ್ಸರೇನ ಅಯನಂ ಉಚ್ಚಾರಣಂ, ಕೇನಚಿ ಅನಜ್ಝಿಟ್ಠೋ ಸಯಂ ಅಧಿಇಸ್ಸರೇನ ಅಯನಂ ಉಚ್ಚಾರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಥೇರೋತಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರೋ ಥೇರೋ. ವಿಸ್ಸಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಖೇದವಿರಹಿತಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ. ಆಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಠಮಥೇರಮ್ಪಿ ಪುನ ಆಗತತ್ಥೇರಮ್ಪಿ ಆಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ. ಏಕೇನ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೇನ ಅನುಞ್ಞಾತೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಞ್ಞಸ್ಮೀನ್ತಿ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ಥೇರತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಥೇರೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತನ್ತಿ ಪುನ ಆಗತಂ ಥೇರಂ. ಅತ್ತಾನಂ ಸಮ್ಮನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪಚ್ಚತ್ತೇ ಉಪಯೋಗವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅತ್ತಾ ಸಮ್ಮನಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ಕಿಂ ಸಮ್ಮತೇನ ಪರಿಸಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪುಚ್ಛನ್ತೇನ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ.

೧೫೩. ಮೇತಿ ಮಯ್ಹಂ. ಇತೋತಿ ಪುಗ್ಗಲತೋ, ಉಪ್ಪನ್ನೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪುರಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ಪುರೇ ಅಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ಪದಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ಪುರೇಸದ್ದೋ ಪಠಮತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪಠಮಂ ಅಮ್ಹಾಕ’’ನ್ತಿ. ಪಟಿಕಚ್ಚೇವಸದ್ದೋ ಪಗೇವಪರಿಯಾಯೋ, ‘‘ಪಠಮತರಮೇವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಭೂತಮೇವಾತಿ ವಿಜ್ಜಮಾನಮೇವ, ತಥಮೇವ ವಾ.

೮೨. ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಪಟಿಕ್ಕೋಸನಾದಿಕಥಾ

೧೫೪. ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮನ್ತಿ ಅಭೂತಕಮ್ಮಂ. ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತುನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕುಸಧಾತು ಅಪನಯನತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ವಾರೇತು’’ನ್ತಿ. ದಿಟ್ಠಿನ್ತಿ ಲದ್ಧಿಂ. ತೇಸನ್ತಿ ಚತುನ್ನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ. ಯಥಾತಿ ಯೇನಾಕಾರೇನ ಭಣಿಯಮಾನೇತಿ ಯೋಜನಾ. ನ ಸುಣನ್ತೀತಿ ಅಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಸುಣನ್ತಿ. ಥೇರಾಧೀನನ್ತಿ ಥೇರೇನ ಅಧೀನಂ ಆಬನ್ಧನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಥೇರಾಯತ್ತನ್ತಿ ಥೇರೇನ ಆಯತ್ತಂ, ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೇ.

೮೩. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಕಅಜ್ಝೇಸನಾದಿಕಥಾ

೧೫೫. ನವವಿಧಞ್ಚಾತಿ ದಿವಸವಸೇನ ತಿವಿಧಂ, ಕಾರಕವಸೇನ ತಿವಿಧಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಾಕಾರವಸೇನ ತಿವಿಧಞ್ಚಾತಿ ನವಕೋಟ್ಠಾಸಞ್ಚ, ನವಪಕಾರಞ್ಚ ವಾ. ಚತುಬ್ಬಿಧನ್ತಿ ‘‘ಅಧಮ್ಮೇನ ವಗ್ಗ’’ನ್ತಿಆದಿಕಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ. ದುವಿಧನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನೀವಸೇನ ದುವಿಧಂ. ನವವಿಧನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಪಾತಿಮೋಕ್ಖೇ ಪಞ್ಚವಿಧಂ, ಭಿಕ್ಖುನಿಪಾತಿಮೋಕ್ಖೇ ಚತುಬ್ಬಿಧನ್ತಿ ನವವಿಧಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಯೋ ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖು ಬ್ಯತ್ತೋ ಪಟಿಬಲೋ’’ತಿ ಪಾಠೇ. ಸುವಿಸದಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಬ್ಯತ್ತಾ, ಸುದ್ಧಾ ವಾ. ಏತ್ತಕಮ್ಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಗರಹಾಯಂ, ಅಧಿಕೇ ಕಾ ನಾಮ ಕಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಸಾಮನ್ತಾ ಆವಾಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸಾಮನ್ತಂ ಆವಾಸ’’ನ್ತಿ. ಯೋ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಬಹೂಸು ನವೇಸು ಯೋ ಸಕ್ಕೋತಿ.

೮೪. ಪಕ್ಖಗಣನಾದಿಉಗ್ಗಹಣಾನುಜಾನನಕಥಾ

೧೫೬. ಕತಿನಂ ಪೂರಣೀತಿ ಕತಿನಂ ತಿಥೀನಂ ಪೂರಣೀ. ಕೋ ದಿವಸೋತಿ ಕಿತ್ತಕೋ ದಿವಸೋ. ಅಯ್ಯಾಯತ್ತನ್ತಿ ಅಯ್ಯೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಆಯತ್ತಂ ಆಬದ್ಧಂ. ಸಂಹರಿತ್ವಾತಿ ಪುನ ಸಲಾಕಂ ಸಂಹರಿತ್ವಾ. ಅಯಂ ಪಾಠೋ ಕೇಸುಚಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಪೋತ್ಥಕೇಸು ನತ್ಥಿ. ಕಾಲವತೋತಿ ಏತ್ಥ ವನ್ತುಪಚ್ಚಯೋ ಸ್ವತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಕಾಲಸ್ಸೇವಾ’’ತಿ. ಏವಸದ್ದೋ ಪನ ಸಮ್ಭವತೋ ಯುಜ್ಜಿಯತಿ. ಪಗೇವಾತಿ ಪಾತೋವ.

೧೫೮. ಸಾಯಮ್ಪೀತಿ ಸಾಯನ್ಹೇಪಿ. ಪಿಸದ್ದೇನ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಸರಣಕಾಲಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ.

೧೫೯. ಆಣಾಪೇತುನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅನಾಣಾಪೇತಬ್ಬಭಿಕ್ಖೂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಆಣಾಪೇತಬ್ಬಭಿಕ್ಖೂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಸದಾಕಾಲಮೇವ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾದೀಸೂತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ಗಣವಾಚಕಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ವಾರೇನಾತಿ ಪರಿಯಾಯೇನ. ಸಮ್ಮುಞ್ಚನಿನ್ತಿ ಯಟ್ಠಿಸಮ್ಮುಞ್ಚನಿಂ ವಾ ಮುಟ್ಠಿಸಮ್ಮುಞ್ಚನಿಂ ವಾ. ಸಮಂ, ಸುಟ್ಠು ವಾ ಮುಞ್ಚತಿ ಸೋಧೇತಿ ಇಮಾಯಾತಿ ಸಮ್ಮುಞ್ಚನೀ, ತಾಲುಜೋ ಪಠಮೋ. ತಮ್ಪೀತಿ ಸಾಖಾಭಙ್ಗಮ್ಪಿ.

೧೬೦. ವುತ್ತನಯೇನೇವಾತಿ ಸಮ್ಮಜ್ಜನೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ. ಪುನ ಆಹರಿತಬ್ಬಾನೀತಿ ಸಙ್ಘಿಕಾವಾಸಂ ಆಸನಾನಿ ಪುನ ಆಹರಿತಬ್ಬಾನಿ. ತಟ್ಟಿಕಾಯೋಪೀತಿ ವೇಣುಆದಿಮಯಾ ತಟ್ಟಿಕಾಯೋಪಿ.

೧೬೧. ಕಪಲ್ಲಿಕಾ ವಾತಿ ಕಪಾಲೇಸು ಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಪದೀಪಕಪಾಲಾ ವಾ. ತನ್ತಿ ತೇಲಾದಿಂ. ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಾನೀತಿ ಅನವಜ್ಜಪರಿಯೇಸನೇನ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಾನಿ.

೮೬. ದಿಸಂಗಮಿಕಾದಿವತ್ಥುಕಥಾ

೧೬೩. ಸಂಗಹೇತಬ್ಬೋತಿಆದೀನಂ ಚತುನ್ನಂ ಕಿರಿಯಾಪದಾನಂ ವಿಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಂಗಹೇತಬ್ಬೋ’’ತಿಆದಿ. ಸಂಗಹಸದ್ದಸ್ಸ ಸಙ್ಖೇಪಗಹಣೇಸುಪಿ ವತ್ತನತೋ ಇಧ ‘‘ಅನುಗ್ಗಹತ್ಥೇ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅನುಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ತಥಾಕರಣವಸೇನಾ’’ತಿ. ಉಪಲಾಪೇತಬ್ಬೋತಿ ಸಙ್ಘೇನ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಲಾಪೇತಬ್ಬೋ ಕಥಾಪೇತಬ್ಬೋ. ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬೋತಿ ಸಙ್ಘೇನ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಉಪ ಅಚ್ಚನೇನ ಪೂಜನೇನ ಠಾಪೇತಬ್ಬೋ. ‘‘ಸಬ್ಬೇಸಂ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತದೇವ ಸಮತ್ಥೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಇಧ ನೇವ ಥೇರಾ, ನ ದಹರಾ ಮುಚ್ಚನ್ತೀ’’ತಿ. ತೇನಾತಿ ಬಹುಸ್ಸುತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ. ಏವಮ್ಪಿ ಸತೀತಿ ಏವಂ ಅಸಾದಿಯನೇಪಿ ಸತಿ. ಸಾಯಂ ಪಾತನ್ತಿ ಸಾಯಞ್ಚ ಪಾತೋ ಚ ಸಾಯಂಪಾತಂ. ಉಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಉಪಟ್ಠಾನಟ್ಠಾನಂ, ಉಪಟ್ಠಾನತ್ಥಾಯ ವಾ. ತೇನಾತಿ ಬಹುಸ್ಸುತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ. ತೇಸನ್ತಿ ಮಹಾಥೇರಾನಂ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಬಹುಸ್ಸುತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ. ಸದ್ಧಿಂಚರಾತಿ ಅತ್ತನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಚರನ್ತೀತಿ ಸದ್ಧಿಂಚರಾ. ಅಥಾಪೀತಿ ಯದಿಪಿ. ಏಕೋ ವಾ ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನೋ ವದತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಸೋ ಚ ಅಹಞ್ಚಾತಿ ಮಯಂ. ನಾಮತುಮ್ಹಅಮ್ಹಸದ್ದೇಸು ಹಿ ಏಕಸೇಸೇನ ಕತ್ತಬ್ಬೇಸು ಪರೋವ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ವಿಹರನ್ತೂತಿ ವದನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಸೋ ಆವಾಸೋ ಗನ್ತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಮತ್ಥಾಯ ಗನ್ತಬ್ಬೋ, ಕಿಂ ಅನುದಿವಸಂ ಗನ್ತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ಉಪೋಸಥಕರಣತ್ಥಾಯ ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸಂ ಗನ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ಸೋ ಚ ಖೋತಿ ಆವಾಸೋ. ಉತುವಸ್ಸೇಯೇವಾತಿ ಹೇಮನ್ತಗಿಮ್ಹೇಯೇವ. ಉತುವಸ್ಸೇಯೇವ ಗನ್ತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಞಾತಬ್ಬಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವಸ್ಸಾನೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಯನ್ತಿ ಕಮ್ಮಂ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ವಸ್ಸಂ ವಸನ್ತೀ’’ತಿಆದಿವಚನೇ. ಸೋತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಕೋ ಭಿಕ್ಖು. ಅಞ್ಞಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅಪರಸ್ಮಿಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಕೇ. ಮಾಸದ್ವಯನ್ತಿ ಸಾವಣಮಾಸಪುಣ್ಣಮಿತೋ ಯಾವ ಅಸ್ಸಯುಜಪುಣ್ಣಮೀ, ತಾವ ಮಾಸದ್ವಯಂ ವಸಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ ಪುರಿಮವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾಯ ಪಕ್ಕಮನಾದಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಅನನ್ತರಮೇವ ಪಕ್ಕಮನಾದಿಂ ಕರೋತಿ, ಮಾಸತ್ತಯಮ್ಪಿ ವಸಿತಬ್ಬಂ.

೮೭. ಪಾರಿಸುದ್ಧಿದಾನಕಥಾ

೧೬೪. ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ಪಟಿವಚನಂ ನಿಚ್ಛಾರೇತುಮಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ. ಉಭಯಥಾತಿ ಉಭಯೇಹಿ ಕಾಯವಾಚಾಸಙ್ಖಾತೇಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ. ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಬ್ಬೇತಿ ಅಖಿಲಾ ಗಿಲಾನಾ. ಹತ್ಥಪಾಸೇತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸಮ್ಹಿ. ಸಚೇ ದೂರೇ ಹೋನ್ತೀತಿ ಸಚೇ ಬಹೂ ಗಿಲಾನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ದೂರೇ ಹೋನ್ತಿ. ತಂ ದಿವಸನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಘಅಪ್ಪಹೋನಕದಿವಸೇ.

ತತ್ಥೇವ ಪಕ್ಕಮತೀತಿ ಏತ್ಥ ನಿಸ್ಸಕ್ಕತ್ಥೇ ಥಪಚ್ಚಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ತತೋವಾ’’ತಿ, ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಹಾರಟ್ಠಾನತೋ ಏವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಮುಧಾತುಯಾ ಪದವಿಕ್ಖೇಪತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ‘‘ಕತ್ಥಚೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ. ಸಾಮಣೇರೋ ಪಟಿಜಾನಾತೀತಿಆದೀಸು ಪಟಿಜಾನನಾಕಾರತ್ಥಸ್ಸ ಇತಿಸದ್ದಸ್ಸ ಲೋಪಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಾಮಣೇರೋ ಅಹ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಪಟಿಜಾನಾತೀ’’ತಿಆದಿ. ಭೂತಂಯೇವಾತಿ ವಿಜ್ಜಮಾನಂಯೇವ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ‘‘ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾತಕೋ ಪಟಿಜಾನಾತೀ’’ತಿಆದೀಸು.

ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಚತುನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖೂನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ‘‘ಸಙ್ಘಪ್ಪತ್ತೋ ವಿಬ್ಭಮತೀ’’ತಿಆದೀಸು. ಏತ್ಥಾತಿ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಹರಣೇ. ಬಹೂನಮ್ಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಿಸದ್ದೇನ ಏಕೇನ ಏಕಸ್ಸಾಪಿ, ಬಹೂಹಿ ಏಕಸ್ಸಾಪಿ, ಬಹೂಹಿ ಬಹೂನಮ್ಪಿ ಆಹಟಾ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿ ಆಹಟಾವ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋತಿ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಹಾರಕೋ ಭಿಕ್ಖು. ಯೇಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ. ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಹಾರಕಸ್ಸೇವ. ಇತರಾ ಪನಾತಿ ಇತರೇಸಂ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿ ಪನ. ಬಿಳಾಲಸಙ್ಖಲಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ಬಿಳಾಲೋತಿ ಆಖುಭುಜೋ. ಸೋ ಹಿ ಬಿಳಾಸಯಂ ಆಖುಂ ಗಣ್ಹಿತುಂ ಅಲತಿ ಸಮತ್ಥೇತೀತಿ ಬಿಳಾಲೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಙ್ಖಲಿಕಾತಿ ಏತಂ ಸತ್ತಾನಂ ಬನ್ಧನೂಪಕರಣವಿಸೇಸಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಬಿಳಾಲಸ್ಸ ಸಙ್ಖಲಿಕಾ ತೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಸಮ್ಬನ್ಧಿಭಾವೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧತ್ತಾತಿ ಬಿಳಾಲಸಙ್ಖಲಿಕಾ. ಇದಂ ಉಪಲಕ್ಖಣಮತ್ತಂ ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಸಙ್ಖಲಿಕಾಯ ಗಹೇತಬ್ಬತ್ತಾ. ತಾಯ ಸದಿಸಾ ಬಿಳಾಲಸಙ್ಖಲಿಕಾ ಪಾರಿಸುದ್ಧೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಂ ಪನೇತ್ಥ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ – ಯಥಾ ಸಙ್ಖಲಿಕಾಯ ಪಠಮಂ ವಲಯಂ ದುತಿಯಂಯೇವ ವಲಯಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ನ ತತಿಯಂ, ಏವಮೇವ ಪಠಮಂ ದಿನ್ನಾ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿ ದುತಿಯಮೇವ ಪಾಪುಣಾತಿ, ನ ತತಿಯನ್ತಿ.

ಆಗನ್ತ್ವಾತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ. ಪಾಳಿಯಂ ಸುತ್ತೋ ನ ಆರೋಚೇತೀತಿಆದೀಸು ಹೇತ್ವತ್ಥೇ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ. ಸುತ್ತೇನ ನಾರೋಚೇತೀತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಹಾರಕಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಆಪತ್ತೀತಿ ಅನ್ವಯತ್ಥಂ ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿತೋ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ…ಪೇ… ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ. ಉಭಿನ್ನಮ್ಪೀತಿ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿದಾಯಕಸ್ಸ, ತಂಹಾರಕಸ್ಸ ಚಾತಿ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ.

೮೮. ಛನ್ದದಾನಕಥಾ

೧೬೫. ಛನ್ದದಾನೇಪಿ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಉಪೋಸಥೋ ಕತೋ ಹೋತೀತಿ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿದಾಯಕಸ್ಸ ಚ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಉಪೋಸಥೋ ಕತೋ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮತೋ ಅಞ್ಞಂ. ಯಂ ಪನ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಮ್ಮಮ್ಪೀತಿ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮತೋ ಅಞ್ಞಂ ಕಮ್ಮಮ್ಪಿ. ಏತ್ಥ ಚ ತದಹುಪೋಸಥೇ ಅತ್ತನೋ ಚ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಸಚೇ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ, ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಯೇವ ದಾತಬ್ಬಾ. ಅಥ ಅಞ್ಞಂ ಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ, ಛನ್ದೋಯೇವ ದಾತಬ್ಬೋ. ಯದಿ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಞ್ಚ ಅಞ್ಞಕಮ್ಮಞ್ಚ ಹೋತಿ, ಪಾರಿಸುದ್ಧಿ ಚ ಛನ್ದೋ ಚ ದಾತಬ್ಬೋ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ತದಹುಪೋಸಥೇ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ದೇನ್ತೇನ ಛನ್ದಮ್ಪಿ ದಾತು’’ನ್ತಿ. ಸೀಮಾಯ ವಾತಿ ಬದ್ಧಸೀಮಾಯ ವಾ. ಅಚ್ಛಿತುನ್ತಿ ಉಪವೇಸಿತುಂ. ‘‘ಆಸ ಉಪವೇಸನೇ’’ತಿ ಹಿ ಧಾತುಪಾಠೇಸು (ಸದ್ದನೀತಿಧಾತುಮಾಲಾಯಂ ೧೬ ಸಕಾರನ್ತಧಾತು) ವುತ್ತಂ. ಸಾಮಗ್ಗೀ ವಾತಿ ಕಾಯಸಾಮಗ್ಗೀ ವಾ.

೧೬೭. ಸರತಿಪಿ ಉಪೋಸಥಂ, ನಪಿ ಸರತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಿಸದ್ದಸ್ಸ ಅನಿಯಮವಿಕಪ್ಪತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏಕದಾ ಸರತಿ, ಏಕದಾ ನ ಸರತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏಕನ್ತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನೇವ ಸರತೀತಿ ಏತ್ಥ ಏವಸದ್ದಸ್ಸ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಮ್ಮಂ ನ ಕೋಪೇತೀತಿ ಸಮ್ಮುತಿಲದ್ಧೋಪಿ ಅಲದ್ಧೋಪಿ ಉಮ್ಮತ್ತಕೋ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕೋಪೇತಿ.

೯೧. ಸಙ್ಘುಪೋಸಥಾದಿಕಥಾ

೧೬೮. ‘‘ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ’’ತಿ ಪದಮಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸೋ ದೇಸೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏತನ್ತಿ ‘‘ಸೋ ದೇಸೋ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತಬ್ಬೋ’’ತಿಆದಿವಚನಂ. ತೇನಾತಿ ತೇನ ಹೇತುನಾ. ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾ ‘‘ಸಮ್ಮಜ್ಜನೀ…ಪೇ… ವುಚ್ಚತಿ’’ ಇತಿ ಆಹೂತಿ ಯೋಜನಾ.

ಸಮ್ಮಜ್ಜನೀತಿ ಸಮ್ಮಜ್ಜನಕರಣಂ. ಪದೀಪೋತಿ ಪದೀಪುಜ್ಜಲನಂ. ಉದಕನ್ತಿ ಉದಕಟ್ಠಪನಂ. ಆಸನೇನಾತಿ ಆಸನಪಞ್ಞಾಪನೇನ. ‘‘ಇತೀ’’ತಿ ಅಜ್ಝಾಹರಿತಬ್ಬಂ. ಉಪೋಸಥಸ್ಸಾತಿ ನವವಿಧಸ್ಸ ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಕರಣನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತಾನೀತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಕಮ್ಮಾನಿ. ವುಚ್ಚತೀತಿ ಕಥಿಯತಿ. ಇದಂ ‘‘ಏತಾನೀ’’ತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ‘‘ಪುಬ್ಬಕರಣ’’ನ್ತಿ ಆಕಾರಸ್ಸ ಚ ಅಭೇದತ್ತಾ ಆಸನ್ನಂ ಆಕಾರಮಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಏಕವಚನವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಅಕ್ಖಾತಾನೀ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ‘‘ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರೀ’’ತಿ ಕಮ್ಮಮಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಬಹುವಚನವಸೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿಉತುಕ್ಖಾನನ್ತಿ ಛನ್ದಕ್ಖಾನಞ್ಚ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಕ್ಖಾನಞ್ಚ ಉತುಕ್ಖಾನಞ್ಚ. ಭಿಕ್ಖುಗಣನಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಣೇತ್ವಾ ಅಕ್ಖಾನಂ. ಓವಾದೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಯಾಚಿತಸ್ಸ ಓವಾದಸ್ಸ ಅಕ್ಖಾನಂ. ಏತಾನೀತಿ ಏತಾನಿ ಪಞ್ಚ. ಪುಬ್ಬಕರಣತೋ ಪಚ್ಛಾತಿ ಪುಬ್ಬಕರಣಸ್ಸ ಕರಣತೋ ಪಚ್ಛಾ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಪುಬ್ಬಕರಣತೋ ಪಚ್ಛಾ ಕತ್ತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ ಇದಂ ಕತ್ತಬ್ಬಾಕಾರಸ್ಸೇವ ವಿಸೇಸನಂ, ನ ಅತ್ಥಸ್ಸ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಸಙ್ಘಸನ್ನಿಪಾತತೋ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಕತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ ಪುಬ್ಬಕರಣಂ ನಾಮ, ಉಪೋಸಥಕರಣತೋ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಕತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ನಾಮಾತಿ.

ಉಪೋಸಥೋತಿ ಉಪೋಸಥದಿವಸೋ. ಯಾವತಿಕಾ ಚ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಯತ್ತಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ. ಕಮ್ಮಪತ್ತಾತಿ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪತ್ತಾ ಯುತ್ತಾ ಅನುರೂಪಾ. ತಾವತಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಅವಿಜಹಿತ್ವಾ ಏಕಸೀಮಾಯಂ ಠಿತಾ ಚ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಭಾಗಾಪತ್ತಿಯೋತಿ ವತ್ಥುಸಭಾಗಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ. ವಜ್ಜನೀಯಾತಿ ವಜ್ಜೇತಬ್ಬಾ. ಪುಗ್ಗಲಾತಿ ಗಹಟ್ಠಾದಿಪುಗ್ಗಲಾ. ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಉಪೋಸಥಸೀಮಮಾಳಕೇ. ಏತಾನಿ ಚತ್ತಾರೀತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ.

ಆಗತೇಹಿ ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪನ್ನರಸೋಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೇನ ನ ಕೇವಲಂ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತನಯೇನೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಥ ಖೋ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮೇ ಉಪೋಸಥೋ ಪನ್ನರಸೋ’’ತಿಪೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೯೨. ಆಪತ್ತಿಪಟಿಕಮ್ಮವಿಧಿಕಥಾ

೧೬೯. ಭಗವತಾ…ಪೇ… ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ಇದಂ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಯಸ್ಸ ಸಿಯಾ ಆಪತ್ತೀತಿಆದಿವಚನೇನೇವ ಚಾ’’ತಿಆದಿಹೇತುತ್ತಯೇನ ‘‘ನ ಸಾಪತ್ತಿಕೇನ ಉಪೋಸಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಯಥಾರುತಂ ಅಪಞ್ಞತ್ತಮ್ಪಿ ಅತ್ಥತೋ ಸಿದ್ಧಮೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೇತುತ್ತಯಂ ‘‘ವೇದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪದೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾದೀಸೂತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಪಾಟಿದೇಸನೀಯದುಕ್ಕಟದುಬ್ಭಾಸಿತಾಪತ್ತಿಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ‘‘ತಂ ಪಟಿದೇಸೇಮೀ’’ತಿ ಇದಂ ಸುವುತ್ತಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತನ್ತಿ ಆಪತ್ತಿಂ. ತುಮ್ಹಮೂಲೇತಿ ತುಮ್ಹಂ ಸನ್ತಿಕೇ. ನಿಗ್ಗಹಿತಲೋಪಞ್ಹಿ ವಾಕ್ಯಮೇವ, ನ ಸಮಾಸೋ. ‘‘ತುಮ್ಹ’’ ಇತಿ ಚ ‘‘ತುಯ್ಹ’’ ಇತಿ ಚ ನವಕತ್ಥೇರಾನಂ ವತ್ತಬ್ಬಾಕಾರದಸ್ಸನಮತ್ತಮೇವ, ನ ಇಚ್ಛಿತತ್ಥವಿಪತ್ತಿದಸ್ಸನಂ. ವುತ್ತಮ್ಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೇನ ನ ಕೇವಲಂ ಪಾಳಿನಯೇನೇವ ಸುವುತ್ತಂ, ಇಮಿನಾ ನಯೇನಪಿ ಸುವುತ್ತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಇದಞ್ಚ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವತ್ತಬ್ಬಾಕಾರಂ ಪನ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ. ‘‘ಆಮ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ಸುವುತ್ತಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವುತ್ತಮ್ಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಪಾಳಿನಯಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ಆಯತಿಂ ಸಂವರೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಗರೂಸು ಬಹುವಚನಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಂವರೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇನ ಆಪತ್ತಿದೇಸಕೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ತತ್ರಾತಿ ‘‘ಯದಾ ನಿಬ್ಬೇಮತಿಕೋ’’ತಿ ಪಾಠೇ. ಸೂರಿಯೇ ಮೇಘಚ್ಛನ್ನೇ ಸತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ವತ್ಥುಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾತಿ ಭೋಜನಸಙ್ಖಾತಂ ವತ್ಥುಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ. ತಾತಿ ಆಪತ್ತಿಯೋ.

ಸಭಾಗಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವೀಸು ವತ್ಥುಸಭಾಗಆಪತ್ತಿಸಭಾಗಾಸು ವತ್ಥುಸಭಾಗಾವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಂ ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ’’ತಿಆದಿ. ಯಂ ಆಪತ್ತಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಮಾನೋ ಭಾಗೋ ಏತಾಸನ್ತಿ ಸಭಾಗಾ. ದೇಸೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಆಪತ್ತಿಸಭಾಗಾಪಿ ವತ್ಥುವಿಸಭಾಗತ್ತಾ ದೇಸೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸುದೇಸಿತಾವಾತಿ ಆಪತ್ತಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ವುಟ್ಠಾತಿಯೇವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಞ್ಞಂ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪನಸದ್ದೋ ಗರಹತ್ಥಜೋತಕೋ ಸುದೇಸಿತಾಯ ಗರಹಾಕಾರೇನ ಪವತ್ತತ್ತಾ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಸುದೇಸಿತಾವ, ಪನ ತಥಾಪೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತನ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಂ. ನಾನಾವತ್ಥುಕನ್ತಿ ದೇಸನಾಪಟಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ನಾನಾವತ್ಥುಕಂ.

೧೭೦. ಸಭಾಗೋಯೇವ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ನ ವಿಸಭಾಗೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ವಿಸಭಾಗಸ್ಸ. ಇತೋತಿ ಸಙ್ಘಸನ್ನಿಪಾತತೋ.

೯೫. ಅನಾಪತ್ತಿಪನ್ನರಸಕಾದಿಕಥಾ

೧೭೨. ತೇ ನ ಜಾನಿಂಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಜಾನನಾಕಾರದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಸೀಮಂ ಓಕ್ಕನ್ತಾತಿ ವಾ ಓಕ್ಕಮನ್ತೀತಿ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಓಕ್ಕನ್ತಾತಿ ವಾತಿ ಪವಿಸಿತ್ಥ ಇತಿ ವಾ. ತೇಸನ್ತಿ ಚತುನ್ನಂ ವಾ ಅತಿರೇಕಾನಂ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ. ವಗ್ಗಾ ಸಮಗ್ಗಸಞ್ಞಿನೋತಿ ಏತ್ಥ ಕಸ್ಮಾ ವಗ್ಗಾ, ಕಸ್ಮಾ ಸಮಗ್ಗಸಞ್ಞಿನೋತಿ ಆಹ ‘‘ತೇಸ’’ನ್ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ತೇಸನ್ತಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ. ಸೀಮಂ ಓಕ್ಕನ್ತತ್ತಾತಿ ಸೀಮಂ ಪವಿಸಿತತ್ತಾ, ವಗ್ಗಾ ಹುತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಮಗ್ಗೋ ಇತಿ ಸಞ್ಞಾ ಸಮಗ್ಗಸಞ್ಞಾ, ಸಾ ಏತೇಸಮತ್ಥೀತಿ ಸಮಗ್ಗಸಞ್ಞಿನೋ.

೧೭೫. ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತಾತಿ ಪದಸ್ಸ ‘‘ಇಚ್ಛಾಪಕತೋ’’ತಿ ಪದೇನ ಸಮಾನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯಥಾ’’ತಿಆದಿ. ಪುಬ್ಬಭಾಗೇತಿ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮತೋ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ. ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾಪೀತಿ ಕಪ್ಪತೇವಾತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾಪಿ. ‘‘ಅಭಿಭೂತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಕತಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಪುಬ್ಬಕರಧಾತುಯಾ ಉಪಸಗ್ಗವಸೇನ ಅಭಿಭವನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

೧೭೬. ಯಥಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವಗ್ಗಾವಗ್ಗಸಞ್ಞೀಪನ್ನರಸಕಾದೀಸು ದುಕ್ಕಟಂ ವುತ್ತಂ, ಏವಮಕತ್ವಾ ಕಸ್ಮಾ ‘‘ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯ’’ನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅಕುಸಲಬಲವತಾಯಾ’’ತಿ.

೧೦೦. ಸೀಮೋಕ್ಕನ್ತಿಕಪೇಯ್ಯಾಲಕಥಾ

೧೭೭. ಆವಾಸಿಕೇನಆಗನ್ತುಕಪೇಯ್ಯಾಲೇ ಸಬ್ಬಂ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವೇದಿತಬ್ಬಾಕಾರಂ ಸಹ ಉಪಮಾಯ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಥಾ’’ತಿಆದಿ. ಆಗನ್ತುಕೇನಆವಾಸಿಕಪೇಯ್ಯಾಲೇ ಪನ ಆನೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪುರಿಮಪೇಯ್ಯಾಲೇತಿ ಆವಾಸಿಕೇನಆಗನ್ತುಕಪೇಯ್ಯಾಲೇ. ಆಗನ್ತುಕೇನಆಗನ್ತುಕಪೇಯ್ಯಾಲೇ ಪನ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಪೇಯ್ಯಾಲನ್ತಿ ಸದಿಸನಯಸ್ಸ ಚ ತಂಜಾನನಞಾಣಸ್ಸ ಚ ಪಾತಬ್ಬಂ ರಕ್ಖನಂ ಪೇಯ್ಯಂ, ಪೇಯ್ಯಂ, ಪೇಯ್ಯೇ ವಾ, ಪೇಯ್ಯಾಯ ವಾ ಅಲತಿ ಸಮತ್ಥೇತೀತಿ ಪೇಯ್ಯಾಲನ್ತಿ ವಚನತ್ಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ.

೧೭೮. ಆವಾಸಿಕಾನಂ ಚಾತುದ್ದಸೋ ಹುತ್ವಾ ಕಸ್ಮಾ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ಪನ್ನರಸೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯೇಸ’’ನ್ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಯೇಸನ್ತಿ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ. ತಿರೋರಟ್ಠತೋತಿ ಆವಾಸಿಕಾನಂ ರಟ್ಠಸ್ಸ ಅಞ್ಞರಟ್ಠತೋ. ತಿರೋಜನಪದತೋತಿ ಏಕರಟ್ಠೇಪಿ ಅಞ್ಞಜನಪದತೋ. ಚಾತುದ್ದಸಿಕಂ ಅಕಂಸೂತಿ ಸಞ್ಞಾನಾನತ್ತವಸೇನ ಚಾತುದ್ದಸಿಕಂ ಅಕಂಸು. ಅನುವತ್ತಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅನುಮತಿಂ ವತ್ತಿತಬ್ಬಂ. ನ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ‘‘ನ ಚಾತುದ್ದಸೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನ ವಾರಿತಬ್ಬಂ. ನ ಅಕಾಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಕಮುಧಾತು ಇಚ್ಛತ್ಥೋ, ಕರಣತ್ಥೇ ಚ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಅನಿಚ್ಛಾಯ ದಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ.

೧೦೧. ಲಿಙ್ಗಾದಿದಸ್ಸನಕಥಾ

೧೭೯. ‘‘ಆವಾಸಿಕಾನಂ ಆಕಾರ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಆವಾಸಿಕಾಕಾರನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ಛಟ್ಠೀಸಮಾಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ‘‘ಆವಾಸಿಕಲಿಙ್ಗ’’ನ್ತಿಆದೀಸು. ಯೇನಾತಿ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿನಾ, ಗಣ್ಹತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇಸನ್ತಿ ಆವಾಸಿಕಾನಂ. ಆಚಾರಸಣ್ಠಾನನ್ತಿ ಆಚಾರಸಣ್ಠಿತಿಂ. ಸೋ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿಕೋ ಆಕಾರೋ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಯನ್ತಿ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿಂ, ಗಮಯತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ. ಲೀನೇ ಆವಾಸಿಕೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಂ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿ ಲಿಙ್ಗಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಅದಿಸ್ಸಮಾನೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಲೀನೇತಿ ಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಜಾನಾಪೇತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಗಮಯತೀತಿ ಪದಸ್ಸ ಞಾಣತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯನ್ತಿ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿಂ. ತೇತಿ ಆವಾಸಿಕಾ. ತಂ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿ ನಿಮಿತ್ತಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಯೇನಾತಿ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿನಾ. ತೇತಿ ಆವಾಸಿಕಾ ಉದ್ದಿಸಿಯನ್ತಿ, ಸೋ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿಕೋ ಉದ್ದೇಸೋ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಮೇಹಿ ಪದೇಹಿ ಆಕಿರಿಯನ್ತಿ ಪಕಾಸಿಯನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಆಕಾರೋ, ಲೀನೇ ಗಮಯತಿ ಬೋಧೇತೀತಿ ಲಿಙ್ಗಂ. ನಿಮಿಯನ್ತಿ ಪರಿಚ್ಛಿಜ್ಜ ಞಾಯನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ನಿಮಿತ್ತಂ, ಉದ್ದಿಸಿಯನ್ತಿ ಅಪದಿಸಿಯನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಉದ್ದೇಸೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಬ್ಬಮೇತನ್ತಿ ‘‘ಆವಾಸಿಕಾಕಾರ’’ನ್ತಿಆದಿ ಏತಂ ಸಬ್ಬಂ. ಯಥಾಯೋಗನ್ತಿ ಪಾಳಿಯಂ ಯೋಗಾನುರೂಪಂ. ತತ್ಥಾತಿ ಆಗನ್ತುಕಾಕಾರಾದೀಸು. ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ನ ಞಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಞ್ಞಾತಂ, ತದೇವ ಅಞ್ಞಾತಕಂ, ನಿಸೀದನಾದಿ. ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ಅಜಾನನಂ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಅಸನ್ತಕತ್ತಾ, ಅಞ್ಞೇಸಮೇವ ಸನ್ತಕತ್ತಾ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸನ್ತಕ’’ನ್ತಿ. ಉದಕನಿಸ್ಸೇಕನ್ತಿ ಸಿಞ್ಚನವಿರಹಿತಂ ಉದಕಂ. ಬಹುವಚನಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಧೋತಾನ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಛಟ್ಠೀಬಹುವಚನಸ್ಸ. ಏಕವಚನನ್ತಿ ‘‘ಧೋತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏಕವಚನಂ. ಪಚ್ಛಿಮಪಾಠೇ ಮಲಂ ಧುನಾತಿ ಅನೇನಾತಿ ಧೋತಂ, ಧೋತಞ್ಚ ತಂ ಉದಕಞ್ಚೇತಿ ಧೋತಉದಕಂ, ತಮೇವ ನಿಸ್ಸೇಕಂ ಧೋತಉದಕನಿಸ್ಸೇಕಂ.

೧೮೦. ಸಮಾನಸಂವಾಸಕದಿಟ್ಠಿನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ಇತಿಲೋಪಸಮಾಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಾ ಏತೇತಿ ದಿಟ್ಠಿ’’ನ್ತಿ. ಏತೇತಿ ಆವಾಸಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ. ‘‘ಲದ್ಧಿ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನ ಪುಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಪದಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನಾನಾಸಂವಾಸಕಭಾವನ್ತಿ ತೇಸಂ ಲದ್ಧಿನಾನಾಸಂವಾಸಕಭಾವಂ. ‘‘ಮದ್ದಿತು’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನಾಭಿವಿತರನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಭಿಸದ್ದಸ್ಸತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅಭಿಭವಿತು’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಚ ತದೇವತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನಾನಾಸಂವಾಸಕಭಾವಸ್ಸ ಮದ್ದನಂ ನಾಮ ಲದ್ಧಿನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ತಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ನ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ.

೧೦೩. ನಗನ್ತಬ್ಬಗನ್ತಬ್ಬವಾರಕಥಾ

೧೮೧. ಸಭಿಕ್ಖುಕಾತಿ ಪದಸ್ಸ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತಸ್ಮಿಮಾವಾಸೇತಿ ಸಭಿಕ್ಖುಕೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ’’ತಿಆದಿ. ಯನ್ತಿ ಆವಾಸಂ. ತದಹೇವಾತಿ ತದಹುಪೋಸಥೇ ಏವ. ಇಮಿನಾ ಸಚೇ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತದಹೇವ ಗನ್ತುಂ, ಸೋ ಗನ್ತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅಕತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕತ್ವಾ ಪನ ಗನ್ತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರಾ’’ತಿ ನಿಪಾತೋ ‘‘ವಿನಾ’’ತಿ ನಿಪಾತಸ್ಸ ಪರಿಯಾಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ವಿನಾ’’ತಿ. ಅತ್ತಚತುತ್ಥೇನ ವಾ ಅತ್ತಪಞ್ಚಮೇನ ವಾ ಸಙ್ಘೇನ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಅತ್ತಚತುತ್ಥೇನ ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಅತ್ತಪಞ್ಚಮೇನ ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪವಾರಣಾಕಮ್ಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ವಿಹಾರೇತಿ ವಿಹಾರಸೀಮಾಯ ಮಹಾಸೀಮಾಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಞ್ಹಿ ವಿಹಾರಸೀಮಾನಂ ಅಭೇದೇನ ವುತ್ತಂ. ಸೀಮಾಪೀತಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಪಿ. ನ ಗನ್ತಬ್ಬಾತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಗರುಕತ್ತಾ ನ ಗನ್ತಬ್ಬಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಾದೀಸು. ತಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ. ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಗಣುಪೋಸಥಟ್ಠಾನತೋ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಸಙ್ಘುಪೋಸಥಟ್ಠಾನತೋ ಪನ ನ ವಟ್ಟತಿಯೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ವಿಸ್ಸಟ್ಠಉಪೋಸಥಾ ಆವಾಸಾಪಿ ಅಞ್ಞಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಆರಞ್ಞಕೇನಾಪೀತಿ ಅರಞ್ಞೇ ಏಕಕೇನ ನಿವಾಸೇನಪಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಅಞ್ಞವಿಹಾರೇ. ಉಪೋಸಥನ್ತಿ ಸಙ್ಘುಪೋಸಥಞ್ಚ ಗಣುಪೋಸಥಞ್ಚ.

೧೮೨. ಯನ್ತಿ ಆವಾಸಂ. ತತ್ಥಾತಿ ತಂ ಆವಾಸಂ. ಗನ್ತುಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಇತಿ ಜಾನೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ. ಇಮಿನಾ ನೇವ ಕತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನೇವ ಕತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಇತಿ ಜಾನೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ.

೧೦೫. ವಜ್ಜನೀಯಪುಗ್ಗಲಸನ್ದಸ್ಸನಕಥಾ

೧೮೩. ಹತ್ಥಪಾಸೂಪಗಮನಮೇವಾತಿ ಉಪೋಸಥಸಙ್ಘಾದೀನಂ ಹತ್ಥಪಾಸಸ್ಸ ಉಪಗಮನಮೇವ. ಇದಂ ಪಾರಿವಾಸಿಯಪಾರಿಸುದ್ಧಿದಾನಂ ನಾಮ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಯಪಾರಿಸುದ್ಧಿದಾನಸ್ಸ. ಅನುಪೋಸಥೇತಿ ಏತ್ಥ ಅಕಾರಸ್ಸ ಅಞ್ಞತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿನ್ತಿ ದ್ವೀಹಿ ಉಪೋಸಥೇಹಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ. ಯಾ ಸಙ್ಘಸಾಮಗ್ಗೀ ಕರಿಯತಿ, ತಥಾರೂಪಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಕೋಸಮ್ಬಕಭಿಕ್ಖೂನನ್ತಿ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ನಿವಾಸೀನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ. ಸಾಮಗ್ಗೀ ವಿಯ ಯಾ ಸಾಮಗ್ಗೀತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಞ್ಞತ್ರಾತಿ ನಿಪಾತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯೇ ಪನಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಪನ ಸಮಗ್ಗಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಪೋಸಥೇಯೇವಾತಿ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇಯೇವ.

ಇತಿ ಉಪೋಸಥಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾಯ ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.