೩೪. ದಾಸವತ್ಥುಕಥಾ

೯೭. ದಾಸಾತಿ ಚೇಟಕಾ. ತೇ ಹಿ ಸಾಮಿಕೇಹಿ ದುಕ್ಖೇ ವಾ ದುಟ್ಠಕಮ್ಮೇ ವಾ ಅಸೀಯನ್ತಿ ಖಿಪೀಯನ್ತೀತಿ ದಾಸಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಚತೂಸು ದಾಸೇಸು. ‘‘ಘರದಾಸಿಯಾ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನ್ತೋಗೇಹೇ ಘರದಾಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಜಾತೋ ಅನ್ತೋಜಾತೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಧನಂ ದತ್ವಾ ಕೀತೋ ಧನಕ್ಕೀತೋತಿ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಧನಕ್ಕೀತೋ ನಾಮಾ’’ತಿಆದಿ. ಧನೇನ ಕೀತೋ ಧನಕ್ಕೀತೋತಿ ವಚನತ್ಥೋಪಿ ಯುತ್ತೋಯೇವ. ದಾಸಚಾರಿತ್ತನ್ತಿ ದೇಸಕಾಲವಸೇನ ದಾಸಾನಂ ಚಾರಿತ್ತಂ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ದೇಸೇ, ಕಾಲೇ ವಾ.

ಕರಮರಾನೀತೋ ನಾಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಕರಮರೋತಿ ವನ್ದಿ. ಸೋ ಹಿ ಸತ್ತೂನಂ ಕರೇನ ಹತ್ಥೇನ ಮರಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಕರಮರೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕರಮರಭಾವೇನ ಆನೀತೋ ಕರಮರಾನೀತೋ. ತಿರೋರಟ್ಠಾ ಆಹರನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಪಲಾಪೇತ್ವಾ ವಾತಿ ಪಲೋಭೇತ್ವಾ ವಾ. ತತೋತಿ ಕಸ್ಮಾಚಿ ಗಾಮತೋ. ಮನುಸ್ಸಾ ಏವ ಮಾನುಸ್ಸಕಾನಿ. ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾನಂ ಸಾಧಾರಣಭಾವೇನ ಸಾಮಞ್ಞಭಾವತೋ ನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಪಿಸದ್ದೇನ ನ ಕೇವಲಂ ಧನಾನಿಯೇವ ಆಹರನ್ತಿ, ಅಥ ಖೋ ಮಾನುಸ್ಸಕಾನಿಪೀತಿ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಮಾನುಸ್ಸಕೇಸು. ಏವರೂಪೋ ಕರಮರಾನೀತೋ ದಾಸೋ ನ ಪಬ್ಬಾಜೇತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣೇನಾತಿ ಬನ್ಧನಾಗಾರಸೋಧನಕಾಲೇ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಾಧಾರಣೇನ.

ದಾಸಬ್ಯನ್ತಿ ದಾಸಸ್ಸ ಭಾವೋ ದಾಸಬ್ಯಂ, ತಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ದಾಸಭಾವ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಯಮೇವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಾಮಂಸದ್ದೋ ಸಯಮತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಭುಜಿಸ್ಸಿತ್ಥಿಯೋತಿ ರಞ್ಞೋ ಭುಜಿಸ್ಸಿತ್ಥಿಯೋ. ವಣ್ಣದಾಸೀಹೀತಿ ನಗರಸೋಭಿನೀಹಿ. ತಾ ಹಿ ವಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನದಾಸಿಭಾವತೋ ವಣ್ಣದಾಸೀತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತಾಸನ್ತಿ ಭುಜಿಸ್ಸಿತ್ಥೀನಂ. ಪಣ್ಣನ್ತಿ ದಾಸಿಪಣ್ಣಂ. ಭಟಿಪುತ್ತಕಗಣಾದೀನನ್ತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಮಲ್ಲಪುತ್ತಗಣಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಇಮಿನಾ ಬಹುಸಾಮಿಕದಾಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇಹೀತಿ ಭಟಿಪುತ್ತಕಗಣಾದೀಹಿ. ಅದಿನ್ನಾ ನ ಪಬ್ಬಾಜೇತಬ್ಬಾತಿ ಬಹೂಸು ಸಾಮಿಕೇಸು ಏಕೇನಪಿ ಅದಿನ್ನಾ ನ ಪಬ್ಬಾಜೇತಬ್ಬಾ. ತೇಪೀತಿ ಆರಾಮಿಕದಾಸೇಪಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಆರಾಮಿಕದಾಸಪಬ್ಬಾಜನೇ ಅಟ್ಠಕಥಾವಾದಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯ’’ನ್ತಿಆದಿ. ‘‘ತಕ್ಕ’’ನ್ತಿ ಪದಂ ‘‘ಆಸಿತ್ತಕ’’ಇತಿ ಪದೇ ಕಮ್ಮಂ. ‘‘ಸೀಸೇ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ಆಸಿತ್ತಕ’’ಇತಿ ಪದೇ ಆಧಾರೋ. ಕೇಸುಚಿ ಜನಪದೇಸು ದೇಸಚಾರಿತ್ತವಸೇನ ಸೀಸೇ ತಕ್ಕಸ್ಸ ಆಸಿಞ್ಚನಂ ದಾಸಾನಂ ಭುಜಿಸ್ಸಕರಣನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಆರಾಮಿಕಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ವಚನಂ ದಾಸಾನಂ ಭುಜಿಸ್ಸವಚನನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಯೇನ ಕೇನಚಿ ವೋಹಾರೇನಾತಿ ‘‘ಆರಾಮಿಕಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಆರಾಮಿಕದಾಸಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ವೋಹಾರೇನ. ದ್ವೀಸು ಅಟ್ಠಕಥಾವಾದೇಸು ಕುರುನ್ದಿವಾದಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ಸೋಯೇವ ಪಮಾಣನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ದುಗ್ಗತಮನುಸ್ಸಾತಿ ದುಕ್ಖಂ ಗತಮನುಸ್ಸಾ. ಏತೇತಿ ದುಗ್ಗತಮನುಸ್ಸೇ. ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ದಾಸಭಾವಂ ಉಪಗತಕಾಲೇ ಜಾತಂ ಪುತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅಥ ಪನ ಮಾತಾಪಿತರೋ ದಾಸಭಾವಂ ಉಪಗತಾ, ನ ಪುತ್ತೋ, ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾ’’ತಿಪದಂ ‘‘ಞಾತಕಾ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾಕಾ ವಾ’’ತಿಪದೇಸು ಸಾಮಿಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ‘‘ದೇನ್ತೀ’’ತಿ ಪದೇ ಸಮ್ಪದಾನಂ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ. ಇಮನ್ತಿ ದಾಸಂ. ಅಭಿರಮಿಸ್ಸತೀತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಾವೇ ಅಭಿರಮಿಸ್ಸತಿ. ವಿಬ್ಭಮಿಸ್ಸತೀತಿ ವಿನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಗಿಹಿಭಾವಂ ಭಮಿಸ್ಸತಿ. ಇತಿ ವತ್ವಾ ದೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನಿಸ್ಸಾಮಿಕದಾಸೋತಿ ಪರಿಗ್ಗಾಹಕಸಾಮಿಕವಿರಹಿತೋ ದಾಸೋ. ನಿಸ್ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ದಾಸಸ್ಸ ರಾಜಾ ಸಾಮೀ, ತಸ್ಮಾ ರಞ್ಞಾ ಅಪರಿಗ್ಗಹಿತೇ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಭುಜಿಸ್ಸಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪರಿಗ್ಗಹಿತೇ ರಾಜಾನಂ ಕಾರಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಜಾನನ್ತೋತಿ ಅತ್ತನೋ ದಾಸಭಾವಮಜಾನನ್ತೋ.

ಅನುರಾಧಪುರಾತಿ ಅನುರಾಧನಗರತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೋತಿ ಪುತ್ತೋ. ಇಧಾತಿ ರೋಹಣೇ. ಮಾತರಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಆಗಮ್ಮಾತಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ. ಅತಿಚ್ಛಥಾತಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಇಚ್ಛಥ, ಇಧ ಕಿಞ್ಚಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ನತ್ಥಿ, ಇದಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಠಾತುಮಿಚ್ಛಥಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತೇತಿ ಘರಸಾಮಿಕಾ. ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಪಟಿಜಗ್ಗನ್ತಾ ವಸಾಪೇಸುನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.