೧. ಪಠಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದ-ಅತ್ಥಯೋಜನಾ

ಪಾರಾಜಿಕಾನನ್ತರಸ್ಸಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನಂ ಅನನ್ತರೇ ಠಪಿತಸ್ಸ, ಸಙ್ಗೀತಸ್ಸ ವಾ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಕಣ್ಡಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಯಂ ಈದಿಸಾ ಅನುತ್ತಾನತ್ಥವಣ್ಣನಾ ಅನುತ್ತಾನಾನಂ ಪದಾನಂ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಣ್ಣನಾ ದಾನಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಕಾಲೇ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

೬೭೮. ಪಠಮೇ ಉದಕಂ ವಸಿತಂ ಅಚ್ಛಾದನಂ ಅನೇನ ಕತನ್ತಿ ಉದೋಸಿತೋತಿ ವಚನತ್ಥೇನ ಭಣ್ಡಸಾಲಾ ಉದೋಸಿತಂ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಉದೋಸಿತನ್ತಿ ಭಣ್ಡಸಾಲಾ’’ತಿ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಉದಸದ್ದೋ ಉದಕಪರಿಯಾಯೋ. ಸಂಯೋಗೋ ನ ಯುತ್ತೋಯೇವ. ಭಣ್ಡಸಾಲಾತಿ ಯಾನಾದೀನಂ ಭಣ್ಡಾನಂ ಠಪನಸಾಲಾ. ಅಚ್ಚಾವದಥಾತಿ ಏತ್ಥ ಅತೀತ್ಯೂಪಸಗ್ಗೋ ಅತಿಕ್ಕಮನತ್ಥೋ, ಆತ್ಯೂಪಸಗ್ಗೋ ಧಾತ್ವತ್ಥಾನುವತ್ತಕೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವದಥಾ’’ತಿ.

೬೭೯. ಉಸ್ಸಯವಸೇನ ವದನಂ ಉಸ್ಸಯವಾದೋ, ಸೋಯೇವ ಉಸ್ಸಯವಾದಿಕಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಉಸ್ಸಯವಾದಿಕಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಮಾನುಸ್ಸಯವಸೇನ ಕೋಧುಸ್ಸಯವಸೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉಸ್ಸಯಭೇದಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಾತಿ ಉಸ್ಸಯವಾದಿಕಾ. ಅತ್ಥತೋತಿ ಸರೂಪತೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪದಭಾಜನೇ. ಅಡ್ಡನಂ ಅಭಿಯುಞ್ಜನಂ ಅಡ್ಡೋತಿ ಕತ್ವಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಜನಾನಂ ಅಡ್ಡೋ ವೋಹಾರಿಕಾನಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಕಾರಣಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಡ್ಡೋತಿ ವೋಹಾರಿಕವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ, ಮುದ್ಧಜತತಿಯಕ್ಖರೋಯೇವ. ಯನ್ತಿ ಅಡ್ಡಂ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಿಸ್ಮಿಂಚಿ ಠಾನೇ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಅಡ್ಡಕಾರಕಾನಂ ವೋಹಾರಂ ಜಾನನ್ತೀತಿ ವೋಹಾರಿಕಾ, ಅಕ್ಖದಸ್ಸಾ, ತೇಸಂ. ದ್ವೀಸು ಜನೇಸೂತಿ ಅಡ್ಡಕಾರಕೇಸು ಜನೇಸು ದ್ವೀಸು. ಯೋ ಕೋಚೀತಿ ಅಡ್ಡಕಾರಕೋ ವಾ ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಯೋ ಕೋಚಿ.

ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಏಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇತೀ’’ತಿಆದಿವಚನೇ. ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚೀತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಠಾನಂ ಆಗತೇಪೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಥಾತಿ ಪಚ್ಛಾ. ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀ. ಸೋತಿ ಉಪಾಸಕೋ.

‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇನಾ’’ತಿಪದಂ ‘‘ಕಥಾಪೇತೀ’’ತಿಪದೇ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಂ. ತತ್ಥಾತಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಇತರೇಸು. ವೋಹಾರಿಕೇಹಿ ಕತೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಗತಿಗತನ್ತಿ ಚಿರಕಾಲಪತ್ತಂ. ಸುತಪುಬ್ಬನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಸುತಂ. ಅಥಾತಿ ಸುತಪುಬ್ಬತ್ತಾ ಏವ. ತೇತಿ ವೋಹಾರಿಕಾ, ದೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಪಠಮನ್ತಿ ಸಮನುಭಾಸನತೋ ಪುಬ್ಬಂ. ಆಪತ್ತೀತಿ ಆಪಜ್ಜನಂ. ಏತಸ್ಸಾತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸ. ಅಯಂ ಹೀತಿ ಅಯಂ ಏವ, ವಕ್ಖಮಾನೋ ಏವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪದಭಾಜನೇ. ಸಹ ವತ್ಥುಜ್ಝಾಚಾರಾತಿ ವತ್ಥುಜ್ಝಾಚಾರೇನ ಸಹ, ವಾಕ್ಯಮೇವ, ನ ಸಮಾಸೋ. ವತ್ಥುಜ್ಝಾಚಾರಾತಿ ಕರಣತ್ಥೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಹ ವತ್ಥುಜ್ಝಾಚಾರೇನಾ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿನ್ತಿ ಆಪತ್ತಿಮಾಪನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ. ಸಙ್ಘತೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಮ್ಹಾ. ಅನೀಯಸದ್ದೋ ಹೇತುಕತ್ತಾಭಿಧಾಯಕೋತಿ ಆಹ ‘‘ನಿಸ್ಸಾರೇತೀತಿ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯೋ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘತೋ ನಿಸ್ಸರತಿ, ನಿಸ್ಸಾರಿಯತಿ ವಾ ಅನೇನಾತಿ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯೋತಿ ಕರಣತ್ಥೋಪಿ ಯುತ್ತೋಯೇವ. ತತ್ಥಾತಿ ಪದಭಾಜನೇ. ಯನ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ. ಸೋತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಪದಭಾಜನಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ಕಾರಣೋಪಚಾರೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಕೇನಚೀತಿ ಪುಗ್ಗಲೇನ, ನ ನಿಸ್ಸಾರೀಯತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಕರಣಭೂತೇನ, ಹೇತುಭೂತೇನ ವಾ. ಸೋತಿ ಧಮ್ಮೋ.

ಅಡ್ಡಕಾರಕಮನುಸ್ಸೇಹಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಯನ್ತಿ ಸಾಮಂ. ತತೋತಿ ಗಮನತೋ, ಪರನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಕತಂ ಆರೋಚೇತೂತಿ ಯೋಜನಾ.

ಧಮ್ಮಿಕನ್ತಿ ಧಮ್ಮೇನ ಸಭಾವೇನ ಯುತ್ತಂ. ಯಥಾತಿ ಯೇನಾಕಾರೇನ. ತನ್ತಿ ಆಕಾರಂ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಅನೋದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖತೀ’’ತಿ ವಚನೇ.

ಧುತ್ತಾದಯೋತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಚೋರಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸಾತಿ ಆಚಿಕ್ಖನಾ. ತನ್ತಿ ಆಚಿಕ್ಖನಂ. ತೇಸನ್ತಿ ಗಾಮದಾರಕಾದೀನಂ. ದಣ್ಡನ್ತಿ ಧನದಣ್ಡಂ. ಗೀವಾ ಹೋತೀತಿ ಇಣಂ ಹೋತಿ. ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇ ಸತಿಪೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಅನಾಚಾರಂ ಚರನ್ತಸ್ಸ.

ಕೇವಲಂ ಹೀತಿ ಕೇವಲಮೇವ. ತನ್ತಿ ರಕ್ಖಂ. ಕಾರಕೇತಿ ಅನಾಚಾರಸ್ಸ ಕಾರಕೇ. ತೇಸ+?ನ್ತಿ ಕಾರಕಾನಂ.

ತೇಸನ್ತಿ ಹರನ್ತಾನಂ. ‘‘ಅನತ್ಥಕಾಮತಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಭಯಾದಿನಾ ವುತ್ತೇ ನತ್ಥಿ ದೋಸೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೀತಿ ಲದ್ಧದೋಸಜೋತಕೋ. ಅತ್ತನೋ ವಚನಕರಂ…ಪೇ… ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ವಚನಂ ಆದಿಯಿಸ್ಸತೀತಿ ವುತ್ತೇ ವಚನಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ದಣ್ಡೇ ಗಹಿತೇಪಿ ನತ್ಥಿ ದೋಸೋ ದಣ್ಡಗಹಣಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ. ದಾಸದಾಸೀವಾಪಿಆದೀನನ್ತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಖೇತ್ತಾದಯೋ ಸಙ್ಗಯ್ಹನ್ತಿ.

ವುತ್ತನಯೇನೇವಾತಿ ಅತೀತಂ ಆರಬ್ಭ ಆಚಿಕ್ಖನೇ ವುತ್ತನಯೇನ ಏವ. ‘‘ಆಯತಿಂ ಅಕರಣತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಕೇನ ಏವಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಾಯ ಅತೀತೇ ಕತಪುಬ್ಬಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ಸಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ವುತ್ತಸಮ್ಪಿಣ್ಡನತ್ಥೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ.

ವೋಹಾರಿಕಾ ದಣ್ಡೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದಣ್ಡೇನ್ತೀತಿ ವಧದಣ್ಡೇನ ಚ ಧನದಣ್ಡೇನ ಚ ಆಣಂ ಕರೋನ್ತಿ.

ಯೋ ಚಾಯನ್ತಿ ಯೋ ಚ ಅಯಂ. ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಯೋ ಅಯಂ ನಯೋ ವುತ್ತೋ, ಏಸೇವ ನಯೋ ಭಿಕ್ಖೂನಮ್ಪಿ ನಯೋತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತವಚನಮೇವ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನೋಪಿ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ತಥಾ’’ತಿಇಮಿನಾ ‘‘ಓದಿಸ್ಸಾ’’ತಿಪದಂ ಅತಿದಿಸತಿ. ತೇ ಚಾತಿ ತೇ ಚ ವೋಹಾರಿಕಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾತಿ. ಪಠಮಂ.