೭. ಸಪ್ಪಾಣಕವಗ್ಗೋ

೧. ಸಞ್ಚಿಚ್ಚಪಾಣಸಿಕ್ಖಾಪದ-ಅತ್ಥಯೋಜನಾ

೩೮೨. ಸಪ್ಪಾಣಕವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಉಸುಂ ಅಸತಿ ಖಿಪತಿ ಅನೇನಾತಿ ಇಸ್ಸಾಸೋತಿ ಕತೇ ಧನುಯೇವ ಮುಖ್ಯತೋ ಇಸ್ಸಾಸೋ ನಾಮ, ಧನುಗ್ಗಹಾ- ಚರಿಯೋ ಪನ ಉಪಚಾರೇನ. ಉಸುಂ ಅಸತಿ ಖಿಪತೀತಿ ಇಸ್ಸಾಸೋತಿ ಕತೇ ಧನುಗ್ಗಹಾಚರಿಯೋ ಇಸ್ಸಾಸೋ ನಾಮ, ಇಧ ಪನ ಉಪಚಾರತ್ಥೋ ವಾ ಕತ್ತುತ್ಥೋ ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ಧನುಗ್ಗಹಾಚರಿಯೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲೇ ಇಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಅಯುತ್ತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಗಿಹಿಕಾಲೇ’’ತಿ. ವೋರೋಪಿತಾತಿ ಏತ್ಥ ವಿ ಅವ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ರುಹಧಾತುಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ವಿಯೋಜಿತಾ’’ತಿ.

ಯಸ್ಮಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತನ್ತಿ ‘‘ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪಿತಾ’’ತಿವಚನಂ. ಕಸ್ಮಾ ವೋಹಾರಮತ್ತಮೇವ ಹೋತಿ, ನನು ಯತೋ ಕುತೋಚಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಿಸ್ಮಿಂಚಿ ವಿಯೋಜಿತೇ ದ್ವೇ ವತ್ಥೂನಿ ವಿಯ ವಿಸುಂ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಪಾಣತೋ ಜೀವಿತೇ ವಿಯೋಜಿತೇ ಪಾಣಜೀವಿತಾಪೀತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಹೇತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪಿತಾ’’ತಿವಚನೇ ದಸ್ಸೇತುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಿಞ್ಚಿ ಜೀವಿತಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅತ್ಥಸಮ್ಬನ್ಧೋ – ಸೀಸಾಲಙ್ಕಾರೇ ಸೀಸತೋ ವಿಯೋಜಿತೇ ಸೀಸಂ ಅಲಙ್ಕಾರತೋ ವಿಸುಂ ತಿಟ್ಠತಿ ಯಥಾ, ಏವಂ ಜೀವಿತೇ ಪಾಣತೋ ವಿಯೋಜಿತೇ ಜೀವಿತಂ ಪಾಣತೋ ವಿಸುಂ ನ ತಿಟ್ಠತಿ ನಾಮಾತಿ. ಅಞ್ಞದತ್ಥೂತಿ ಏಕಂಸೇನ. ‘‘ಪಾಣ’’ನ್ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತೋಪಿ ಮನುಸ್ಸಪಾಣಸ್ಸ ಪಾರಾಜಿಕಟ್ಠಾನೇ ಗಹಿತತ್ತಾ ಇಧ ಪಾರಿಸೇಸಞಾಯೇನ ತಿರಚ್ಛಾನಪಾಣೋವ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ತಿರಚ್ಛಾನಗತೋಯೇವ ಪಾಣೋ’’ತಿ. ತನ್ತಿ ಪಾಣಂ. ಮಹನ್ತೇ ಪನ ಪಾಣೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೩೮೫. ಸೋಧೇನ್ತೋ ಅಪನೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಮಙ್ಗುಲೋತಿ ಮನುಸ್ಸರತ್ತಪೋ ಏಕೋ ಕಿಮಿವಿಸೇಸೋ. ಸೋ ಹಿ ರತ್ತಪಿವನತ್ಥಾಯ ಮಙ್ಗತಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಇಮಂ ಚಿಮಞ್ಚ ಠಾನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ‘‘ಮಙ್ಗುಲೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪದಕ್ಖರಾನಞ್ಹಿ ಅವಿಪರಿತತ್ಥಂ, ಸೋತೂನಞ್ಚ ಸಜ್ಝಾಯೋಪದೇಸಲಭನತ್ಥಂ ಕತ್ಥಚಿ ಠಾನೇ ವಚನತ್ಥೋ ವುತ್ತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತಸ್ಸ ಬೀಜಮೇವ ಖುದ್ದಕಟ್ಠೇನ ಮಙ್ಗುಲಬೀಜಕಂ, ತಸ್ಮಿಂ. ತನ್ತಿ ಮಙ್ಗುಲಬೀಜಕಂ. ಭಿನ್ದನ್ತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಸಪ್ಪಾಣಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೮೭. ದುತಿಯೇ ಸಹ ಪಾಣೇಹೀತಿ ಸಪ್ಪಾಣಕಂ ಉದಕನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯೇ ಪಾಣಕಾ’’ತಿಆದಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಪತ್ತಪೂರಮ್ಪಿ ಉದಕನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಾದಿಸೇನಾತಿ ಸಪ್ಪಾಣಕೇನ. ಧೋವತೋಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಉದಕಸೋಣ್ಡಿನ್ತಿ ಸಿಲಾಮಯಂ ಉದಕಸೋಣ್ಡಿಂ. ಪೋಕ್ಖರಣಿನ್ತಿ ಸಿಲಾಮಯಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ. ಉಟ್ಠಾಪಯತೋಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತೋತಿ ಸೋಣ್ಡಿಪೋಕ್ಖರಣೀಹಿ. ಉದಕಸ್ಸಾತಿ ಉದಕೇನ, ಪೂರೇ ಘಟೇ ಆಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಉದಕೇ. ಉದಕೇತಿ ಉದಕಸಣ್ಠಾನಕಪದೇಸೇ ಆಸಿಞ್ಚಿತಉದಕೇ. ಪತಿಸ್ಸತೀತಿ ಸೋಣ್ಡಿಪೋಕ್ಖರಣೀಹಿ ಗಹಿತಉದಕಂ ಪತಿಸ್ಸತೀತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಉಕ್ಕೋಟನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೯೨. ತತಿಯೇ ‘‘ಉಚ್ಚಾಲೇನ್ತೀ’’ತಿಇಮಿನಾ ಉಕ್ಕೋಟೇನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಉಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಕುಟಧಾತುಸ್ಸ ಉಚ್ಚಾಲನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ ಧಾತೂನ, ಮನೇಕತ್ಥತ್ತಾ. ಯಂ ಯಂ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ ಯಥಾಪತಿಟ್ಠಿತಂ, ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ಯಥಾಪತಿಟ್ಠಿತಭಾವೋ, ತೇನ.

೩೯೩. ಯೋ ಧಮ್ಮೋತಿ ಯೋ ಸಮಥಧಮ್ಮೋ. ಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಏನಸದ್ದೇನ ‘‘ಯಥಾಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಂಇತಿಕಾರಿಯಸ್ಸ ಕಾರಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇಮಿನಾ ‘‘ಯಥಾಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ‘‘ನಿಹತಾಧಿಕರಣ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ನಿಹತಸದ್ದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಸತ್ಥಾರಾ’’ತಿಪದಂ ‘‘ವುತ್ತಂ’’ ಇತಿಪದೇ ಕತ್ತಾ. ನತ್ಥಿ ಹತಂ ಹನನಂ ಇಮಸ್ಸಾತಿ ನಿಹತನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಅತ್ಥತೋ ವೂಪಸಮನಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ವೂಪಸಮಿತ’’ನ್ತಿ.

೩೯೫. ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ಅಧಿಕರಣವೂಪಸಮಕಮ್ಮಮೇವ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ಅಯಮ್ಪೀತಿ ಅಯಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖು. ಸೇಸಪದಾನಿಪೀತಿ ‘‘ಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ವೇಮತಿಕೋ’’ತಿಆದೀನಿ ಸೇಸಪದಾನಿಪಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ. ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ವುತ್ತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಪರಿವಾರೇ ಏವ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ, ವಿಭಙ್ಗೇ ವಾತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ದುಟ್ಠುಲ್ಲಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೯೯. ಚತುತ್ಥೇ ಅತ್ಥುದ್ಧಾರವಸೇನ ದಸ್ಸಿತಾನಿ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಸದ್ದತ್ಥಭಾವೇನ ಸದಿಸತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಧುರ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಲಕ್ಖಣವನ್ತತ್ತಾ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಧುರೇ’’ತಿ. ಧುರೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತೇ ಸತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಏವಂ ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಸ ನಾರೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ. ಅಞ್ಞಸ್ಸಾತಿ ವತ್ಥು, ಪುಗ್ಗಲತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದುತಿಯಸ್ಸ. ಸೋಪೀತಿ ದುತಿಯೋಪಿ. ಅಞ್ಞಸ್ಸಾತಿ ತತಿಯಸ್ಸ. ಯಾವ ಕೋಟಿ ನ ಛಿಜ್ಜತಿ, ತಾವ ಆಪಜ್ಜತಿಯೇವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ. ವತ್ಥುಪುಗ್ಗಲೋಯೇವಾತಿ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನಪುಗ್ಗಲೋಯೇವ. ಅಯನ್ತಿ ಪಠಮಭಿಕ್ಖು. ಅಞ್ಞಸ್ಸಾತಿ ದುತಿಯಸ್ಸ. ಸೋತಿ ದುತಿಯೋ ಆರೋಚೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯೇನಾತಿ ಪಠಮಭಿಕ್ಖುನಾ. ಅಸ್ಸಾತಿ ದುತಿಯಸ್ಸ. ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಪಠಮಭಿಕ್ಖುಸ್ಸೇವ. ವತ್ಥುಪುಗ್ಗಲಂ ಉಪನಿಧಾಯ ‘‘ತತಿಯೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ದುತಿಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

೪೦೦. ಪಞ್ಚಾಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾದಿಕೇ ಪಞ್ಚ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇ. ಅಜ್ಝಾಚಾರೋ ನಾಮಾತಿ ಅಧಿಭವಿತ್ವಾ ವೀತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಚರಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಅಜ್ಝಾಚಾರೋ ನಾಮಾತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಊನವೀಸತಿವಸ್ಸಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೪೦೨. ಪಞ್ಚಮೇ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋತಿ ಕರಸಾಖಾಯೋ. ತಾ ಹಿ ಅಙ್ಗನ್ತಿ ಹತ್ಥತೋ ಪಞ್ಚಧಾ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಉಗ್ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಲಿಖನ್ತಸ್ಸ ಉಪಾಲಿಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇನಾತಿ ಬಹುಚಿನ್ತೇತಬ್ಬಕಾರಣೇನ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಉಪಾಲಿಸ್ಸ. ಉರೋತಿ ಹದಯಂ. ತಞ್ಹಿ ಉಸತಿ ಚಿತ್ತತಾಪೋ ದಹತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಉರೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ರೂಪಸುತ್ತನ್ತಿ ಹೇರಞ್ಞಿಕಾನಂ ರೂಪಸುತ್ತಂ, ಯಥಾ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಾನಂ ಹತ್ಥಿಸುತ್ತನ್ತಿ. ಅಕ್ಖೀನೀತಿ ಚಕ್ಖೂನಿ. ತಾನಿ ಹಿ ಅಕ್ಖನ್ತಿ ವಿಸಯೇಸು ಬ್ಯಾಪೀಭವನ್ತಿ, ರೂಪಂ ವಾ ಪಸ್ಸತಿ ಇಮೇಹೀತಿ ಅಕ್ಖೀನೀತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಮಕಸೇನ ಸೂಚಿಮುಖಾನಂ ಗಹಿತತ್ತಾ ಡಂಸೇನ ಪಿಙ್ಗಲಮಕ್ಖಿಕಾಯೋವ ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಡಂಸಾತಿ ಪಿಙ್ಗಲಮಕ್ಖಿಕಾಯೋ’’ತಿ. ಪಿಙ್ಗಲಮಕ್ಖಿಕಾಯೋ ಹಿ ಡಂಸನಟ್ಠೇನ ಖಾದನಟ್ಠೇನ ಡಂಸಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ದುಕ್ಕರೋ ಖಮೋ ಏತಾಸನ್ತಿ ದುಕ್ಖಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ದುಕ್ಖಮಾನ’’ನ್ತಿ. ವೇದನಾನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಸಾತಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಮಧುರಾನ’’ನ್ತಿ. ಇಮಿನಾ ಅಮಧುರತ್ತಾ ನ ಸಾದಿತಬ್ಬಾತಿ ಅಸಾತಾತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಾಣಸದ್ದಜೀವಿತಸದ್ದಾನಂ ಪರಿಯಾಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಜೀವಿತಹರಾನ’’ನ್ತಿ. ಪಾಣಂ ಹರನ್ತಿ ಅಪನೇನ್ತೀತಿ ಪಾಣಹರಾ, ತಾಸಂ ವೇದನಾನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೪೦೪. ವಿಜಾಯನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪರಿಪುಣ್ಣವೀಸತಿವಸ್ಸೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಗಬ್ಭಗಹಣಕಾಲತೋ ಪನ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿ. ಗಬ್ಭೇ ಸಯಿತಕಾಲೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವೀಸತಿಮಂ ವಸ್ಸಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಮಸ್ಸಾತಿ ಗಬ್ಭವೀಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಯಥಾಹಾತಿ ಯೇನಾಕಾರೇನ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತೇನಾಕಾರೇನ ಭಗವಾ ಆಹಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಥ ವಾ ಯಥಾ ಕಿಂ ವಚನಂ ಭಗವಾ ಆಹಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಗಬ್ಭವೀಸೋ ಹುತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಮ್ಹೀತಿ ಅಸ್ಮಿ. ನುಸದ್ದೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ. ಯನ್ತಿ ಯಾದಿಸಂ ಪಠಮಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಮಿನಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಪಠಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ತನ್ತಿ ಪಠಮಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಠಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಸತ್ತಸ್ಸ. ಸಾವ ಜಾತೀತಿ ಸಾ ಏವ ಪಟಿಸನ್ಧಿ, ಗಬ್ಭೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ತತ್ಥಾತಿ ಪಾಳಿಯಂ, ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಯೋತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ. ಮಹಾಪವಾರಣಾಯಾತಿ ಅಸ್ಸಯುಜಪುಣ್ಣಮಿಯಂ. ಸಾ ಹಿ ಪೂಜಿತಪವಾರಣತ್ತಾ ಮಹಾಪವಾರಣಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತತೋತಿ ಪವಾರಣಾಯ ಜಾತಕಾಲತೋ. ತನ್ತಿ ಮಹಾಪವಾರಣಂ. ಪಾಟಿಪದೇ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಚಸದ್ದೋ ಅನಿಯಮವಿಕಪ್ಪತ್ಥೋ, ಪವಾರಣದಿವಸಪಾಟಿಪದದಿವಸೇಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಹಾಯನವಡ್ಢನನ್ತಿ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ವಸಿತಮಾಸೇಸು ಅಧಿಕೇಸು ಹಾಯನಞ್ಚ ಊನೇಸು ವಡ್ಢುನಞ್ಚ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಪೋರಾಣಕತ್ಥೇರಾ ಪನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕೂನವೀಸತಿವಸ್ಸನ್ತಿ ಅನನ್ತರೇ ವುತ್ತಂ ಏಕೂನವೀಸತಿವಸ್ಸಂ. ನಿಕ್ಖಮನೀಯೋತಿ ಸಾವಣಮಾಸೋ. ಸೋ ಹಿ ಅನ್ತೋವೀಥಿತೋ ಬಾಹಿರವೀಥಿಂ ನಿಕ್ಖಮತಿ ಸೂರಿಯೋ ಅಸ್ಮಿನ್ತಿ ‘‘ನಿಕ್ಖಮನೀಯೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪಾಟಿಪದದಿವಸೇತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾಯ ವಸ್ಸೂಪಗಮನದಿವಸೇ. ತಂ ಉಪಸಮ್ಪಾದನಂ. ಕಸ್ಮಾತಿ ಪುಚ್ಛಾ. ಏತ್ಥ ಠತ್ವಾ ಪರಿಹಾರೋ ವುಚ್ಚತೇ ಮಯಾತಿ ಯೋಜನಾ. ವೀಸತಿಯಾ ವಸ್ಸೇಸೂತಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವೀಸತಿಯಾ ವಸ್ಸೇಸು. ತಿಂಸರತ್ತಿದಿವಸ್ಸ ಏಕಮಾಸತ್ತಾ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಉಕ್ಕಡ್ಢನ್ತೀತಿ ಏಕಸ್ಸ ಅಧಿಕಮಾಸಸ್ಸ ನಾಸನತ್ಥಾಯ ವಸ್ಸಂ ಉಪರಿ ಕಡ್ಢನ್ತಿ. ತತೋತಿ ಛಮಾಸತೋ ಅಪನೇತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಏಕೂನವೀಸತಿವಸ್ಸ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನೇ. ಪನ-ಸದ್ದೋ ಹಿಸದ್ದತ್ಥೋ, ಸಚ್ಚನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೋತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಗಬ್ಭಮಾಸಾನಮ್ಪಿ ಗಣನೂಪಗತ್ತಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಛ ಮಾಸೇ ವಸಿತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಟ್ಠ ಮಾಸೇ ವಸಿತ್ವಾ ಜಾತೋಪಿ ನ ಜೀವತೀತಿ ಸುತ್ತನ್ತಅಟ್ಠಕಥಾಸು (ದೀ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೨.೨೪-೨೫; ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೩.೨೦೫) ವುತ್ತಂ.

೪೦೬. ದಸವಸ್ಸಚ್ಚಯೇನಾತಿ ಉಪಸಮ್ಪದತೋ ದಸವಸ್ಸಾತಿಕ್ಕಮೇನ. ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತೀತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ವಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾಚರಿಯೋ ವಾ ಹುತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಿ. ತನ್ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಚರಿಯಭೂತಂ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಂ. ಕಮ್ಮವಾಚಾಚರಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತೋ ತಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಸಚೇ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾಚರಿಯೋ ಅತ್ಥಿ, ಸೂಪಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಸೋವ ಸಚೇ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಸಾವೇತಿ, ನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಞತ್ವಾ ಪನ ಪುನ ಅನುಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತೇ ಸಗ್ಗನ್ತರಾಯೋಪಿ ಮಗ್ಗನ್ತರಾಯೋಪಿ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಥೇಯ್ಯಸತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೪೦೭. ಛಟ್ಠೇ ‘‘ಪಟಿಯಾಲೋಕ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆಲೋಕಸದ್ದೇನ ಸೂರಿಯೋ ವುತ್ತೋ ಉಪಚಾರೇನ. ಸೂರಿಯೋ ಹಿ ಪುರತ್ಥಿಮದಿಸತೋ ಉಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಂ ಗತೋ, ತಸ್ಮಾ ಸೂರಿಯಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಆಲೋಕಸ್ಸ ಪಟಿಮುಖಂ ‘‘ಪಟಿಯಾಲೋಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಾಯೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪಚ್ಛಿಮಂ ದಿಸನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ಕಮ್ಮಿಕಾತಿ ಕಮ್ಮೇ ಯುತ್ತಾ ಪಯುತ್ತಾ.

೪೦೯. ರಾಜಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಕಂ ‘‘ರಾಜಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಉಪಚಾರೇನ, ಅಥ ವಾ ರಞ್ಞೋ ಏಸೋ ‘‘ರಾಜಾ’’ತಿ ಕತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಕಂ ‘‘ರಾಜಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಥೇಯ್ಯನ್ತಿ ಥೇನೇತ್ವಾ ‘‘ಸಕ್ಕಚ್ಚ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಪಾಚಿ. ೬೦೬) ವಿಯ ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ ಹೋತಿ. ರಾಜಾನಂ, ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಕಂ ವಾ ಥೇಯ್ಯಂ ಥೇನೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ರಾಜಾನಂ ವಾ ಥೇನೇತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ.

೪೧೧. ಚತೂಸು ವಿಸಙ್ಕೇತೇಸು ದ್ವೀಹಿ ಅನಾಪತ್ತಿ, ದ್ವೀಹಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವಾತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಸಂವಿಧಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೪೧೨. ಸತ್ತಮೇ ‘‘ಪಧೂಪೇನ್ತೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಪಪುಬ್ಬ ಧೂಪಧಾತು ಪರಿಭಾಸನತ್ಥೇ ವತ್ತತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪರಿಭಾಸನ್ತೋ’’ತಿ. ತ್ವಂ ಸಮಣೋಪಿ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛಸಿ, ತುಯ್ಹೇವೇಸೋ ದೋಸೋ, ನೇತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತಾನಂಯೇವ ಪರಿಭಾಸನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ನಿಕ್ಖಾಮೇಸೀ’’ತಿಇಮಿನಾ ‘‘ನಿಪ್ಪಾತೇಸೀ’’ತಿಏತ್ಥ ನಿಪುಬ್ಬ ಪತಧಾತು ಗತ್ಯತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತೀತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಅರಿಟ್ಠಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೪೧೭. ಅಟ್ಠಮೇ ಗನ್ಧೇತಿ ಗಿಜ್ಝೇ. ತೇ ಹಿ ಗಿಧನ್ತಿ ಕುಣಪಂ ಅಭಿಕಙ್ಖನ್ತೀತಿ ‘‘ಗನ್ಧಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಗದ್ಧೇತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸೋಪಿ ಯುಜ್ಜತಿ ಯಥಾ ‘‘ಯುಗನನ್ಧೋ, ಯುಗನದ್ಧೋ’’ತಿ ಚ ‘‘ಪಟಿಬನ್ಧೋ ಪಟಿಬದ್ಧೋ’’ತಿ ಚ. ಬಾಧಯಿಂಸೂತಿ ಹನಿಂಸು. ಅಸ್ಸಾತಿ ಅರಿಟ್ಠಸ್ಸ.

ತದ್ಧಿತೇನ ವುತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ತೇ’’ತಿಆದಿ. ತೇತಿ ಅನ್ತರಾಯಿಕಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಪಞ್ಚವಿಧೇಸು ಅನ್ತರಾಯಿಕೇಸು. ‘‘ತಥಾ’’ತಿಪದೇನ ‘‘ಕಮ್ಮನ್ತರಾಯಿಕಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ಪದಂ ಅತಿದಿಸತಿ. ತಂ ಪನಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿದೂಸಕಕಮ್ಮಂ ಪನ. ಮೋಕ್ಖಸ್ಸೇವಾತಿ ಮಗ್ಗನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸೇವ. ಮಗ್ಗೋ ಹಿ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಮುಚ್ಚತೀತಿ ಅತ್ಥೇನ ಮೋಕ್ಖೋ ನಾಮ. ಝಾನಮ್ಪೇತ್ಥ ಸಙ್ಗಹಿತಂ ನೀವರಣೇಹಿ ವಿಮುಚ್ಚನತ್ತಾ. ನಿಬ್ಬಾನಂ ವಿಮುಚ್ಚೀತಿ ಅತ್ಥೇನ ಮೋಕ್ಖೋ ನಾಮ. ಫಲಮ್ಪೇತ್ಥ ಸಙ್ಗಹಿತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತತ್ತಾ. ನಿಯತಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಧಮ್ಮಾತಿ ನಿಯತಭಾವಂ ಪತ್ತಾ, ನಿಯತವಸೇನ ವಾ ಪವತ್ತಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಖಾತಾ ಧಮ್ಮಾ. ತೇ ಪನ ನತ್ಥಿಕಅಹೇತುಕ ಅಕಿರಿಯವಸೇನ ತಿವಿಧಾ. ಪಣ್ಡಕಾದಿಗಹಣಸ್ಸ ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತತ್ತಾ ‘ಪಟಿಸನ್ಧಿಧಮ್ಮಾ’’ತಿಪದೇನ ಅಹೇತುಕದ್ವಿಹೇತುಕಪಟಿಸನ್ಧಿಧಮ್ಮಾ ಗಹೇತಬ್ಬಾ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ವಿಪಾಕನ್ತರಾಯಿಕಭಾವತೋ. ತೇಪಿ ಮೋಕ್ಖಸ್ಸೇವ ಅನ್ತರಾಯಂ ಕರೋನ್ತಿ, ನ ಸಗ್ಗಸ್ಸ. ತೇ ಪನಾತಿ ಅರಿಯೂಪವಾದಾ ಪನ. ತಾವದೇವ ಉಪವಾದನ್ತರಾಯಿಕಾ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತಾಪೀತಿ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಆಪನ್ನಾ ಆಪತ್ತಿಯೋಪಿ. ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಭಾವಂ ವಾ ಪಟಿಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ನ ವುಟ್ಠಾತಿ ವಾ’’ತಿ. ಲಹುಕಾಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ನ ದೇಸೇತಿ ವಾ’’ತಿ.

ತತ್ರಾತಿ ಪಞ್ಚವಿಧೇಸು ಅನ್ತರಾಯಿಕೇಸು. ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಅರಿಟ್ಠೋ ಗನ್ಧಬಾಧಿಪುಬ್ಬೋ ಭಿಕ್ಖು. ಸೇಸನ್ತರಾಯಿಕೇತಿ ಆಣಾವೀತಿಕ್ಕಮನ್ತರಾಯಿಕತೋ ಸೇಸೇ ಚತುಬ್ಬಿಧೇ ಅನ್ತರಾಯಿಕೇ. ಇಮೇ ಆಗಾರಿಕಾತಿ ಅಗಾರೇ ವಸನಸೀಲಾ ಇಮೇ ಮನುಸ್ಸಾ. ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ಫುಸನ್ತಿ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಸ್ಮಾ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ವಟ್ಟನ್ತಿಯೇವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ರಸೇನ ರಸಂ ಸಂಸನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಉಪಾದಿಣ್ಣಕರಸೇನ ಅನುಪಾದಿಣ್ಣಕರಸಂ, ಅನುಪಾದಿಣ್ಣಕರಸೇನ ವಾ ಉಪಾದಿಣ್ಣಕರಸಂ ಸಮಾನೇತ್ವಾ. ಯೋನಿಸೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ ಛನ್ದರಾಗೋ ಏತ್ಥಾತಿ ಸಚ್ಛನ್ದರಾಗೋ, ಸೋಯೇವ ಪರಿಭೋಗೋ ಸಚ್ಛನ್ದರಾಗಪರಿಭೋಗೋ, ತಂ. ಏಕಂ ಕತ್ವಾತಿ ಸಮಾನಂ ಕತ್ವಾ. ಘಟೇನ್ತೋ ವಿಯ ಪಾಪಕಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಕಿಂಸದ್ದೋ ಗರಹತ್ಥೋ, ಕಸ್ಮಾ ಭಗವತಾ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ನ ಪಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಬನ್ಧನ್ತೋ ಯಥಾ ಅಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕರೋತಿ, ತಥಾ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತೋ ಭಗವಾ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಞಪೇತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕೇ. ಆಸನ್ತಿ ಭಬ್ಬಾಸಂ. ಆಣಾಚಕ್ಕೇತಿ ಆಣಾಸಙ್ಖಾತೇ ಚಕ್ಕೇ.

ಅಟ್ಠಿಯೇವ ಅಟ್ಠಿಕಂ ಕುಚ್ಛಿತತ್ಥೇನ, ಕುಚ್ಛಿತತ್ಥೇ ಹಿ ಕೋ. ಅಟ್ಠಿಕಮೇವ ಖಲೋ ನೀಚಟ್ಠೇನ ಲಾಮಕಟ್ಠೇನಾತಿ ಅಟ್ಠಿಕಙ್ಖಲೋ ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮಂ ಕತ್ವಾ. ತೇನ ಉಪಮಾ ಸದಿಸಾತಿ ಅಟ್ಠಿಕಙ್ಖಲೂಪಮಾ. ‘‘ಅಟ್ಠೀ’’ತಿ ಚ ‘‘ಕಙ್ಖಲ’’ನ್ತಿ ಚ ಪದಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣೇನ್ತಿ ಆಚರಿಯಾ (ಸಾರತ್ಥ. ಟೀ. ಪಾಚಿತ್ತಿಯ ೩.೪೧೭; ವಿ. ವಿ. ಟೀ. ಪಾಚಿತ್ತಿಯ ೨.೪೧೭; ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೨; ಮ. ನಿ. ಟೀ. ೩.೪೨). ಅಙ್ಗಾರಕಾಸೂಪಮಾತಿ ಅಙ್ಗಾರರಾಸಿಸದಿಸಾ, ಅಙ್ಗಾರೇಹಿ ವಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಆವಾಟಸದಿಸಾ. ಅಸಿಸೂನೂಪಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಸೀತಿ ಖಗ್ಗೋ. ಸೋ ಹಿ ಅಸತೇ ಖಿಪತೇ ಅನೇನಾತಿ ‘‘ಅಸೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೂನಾತಿ ಅಧಿಕೋಟ್ಟನಂ. ತಞ್ಹಿ ಸುನತಿ ಸಞ್ಚುಣ್ಣಭಾವಂ ಗಚ್ಛತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಸೂನಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಸಿನಾ ಸೂನಾತಿ ಅಸಿಸೂನಾ, ತಾಯ ಉಪಮಾ ಸದಿಸಾತಿ ಅಸಿಸೂನೂಪಮಾ. ಸತ್ತಿಸೂಲೂಪಮಾತಿ ಸತ್ತಿಯಾ ಚ ಸೂಲೇನ ಚ ಸದಿಸಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಇಮಿಸ್ಸಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ. ಮಜ್ಝಿಮಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಅಲಗದ್ದೂಪಮಸುತ್ತೇ (ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೨೩೪ ಆದಯೋ) ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಏವಂಸದ್ದಖೋಸದ್ದಾನಮನ್ತರೇ ವಿಯಸದ್ದಸ್ಸ ಬ್ಯಾದೇಸಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏವಂ ವಿಯ ಖೋ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಉಕ್ಖಿತ್ತಸಮ್ಭೋಗಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೪೨೪. ನವಮೇ ಅನುಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅನುಲೋಮವತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಕತಾ ಓಸಾರಣಾ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಅನುಲೋಮವತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಕತೋ ಓಸಾರಣಸಙ್ಖಾತೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನುಧಮ್ಮೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಓಸಾರಣಾತಿ ಪವೇಸನಾ. ತೇನೇವಾತಿ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಸ್ಸ ಅಕಟಾನುಧಮ್ಮತ್ತಾ ಏವ. ಅಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಅಕಟಾನುಧಮ್ಮೇನಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ.

ದದತೋ ವಾ ಗಣ್ಹತೋ ವಾತಿ ವಾಸದ್ದೋ ಅನಿಯಮವಿಕಪ್ಪತ್ಥೋತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಕಣ್ಟಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೪೨೮. ದಸಮೇ ಅರಿಟ್ಠಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ವಿಯ ಏತಸ್ಸಾಪಿ ಉಪ್ಪನ್ನನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಉಮ್ಮಜ್ಜನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ. ಸಂವಾಸಸ್ಸ ನಾಸನಾ ಸಂವಾಸನಾಸನಾ. ಲಿಙ್ಗಸ್ಸ ನಾಸನಾ ಲಿಙ್ಗನಾಸನಾ. ದಣ್ಡಕಮ್ಮೇನ ನಾಸನಾ ದಣ್ಡಕಮ್ಮನಾಸನಾ. ತತ್ಥಾತಿ ತಿವಿಧಾಸು ನಾಸನಾಸು. ದೂಸಕೋ…ಪೇ… ನಾಸೇಥಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಯಂ ನಾಸನಾ ಲಿಙ್ಗನಾಸನಾ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಯನ್ತಿ ದಣ್ಡಕಮ್ಮನಾಸನಾ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ, ‘‘ನಾಸೇತೂ’’ತಿ ಪದೇ ವಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಪುರಿಮವಚನಾಪೇಕ್ಖಂ, ‘‘ಏವಞ್ಚ ಪನ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ ಆದಿವಚನೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಿರೇತಿ ಆಮನ್ತನಪದಂ ಪರಸದ್ದೇನ ಸಮಾನತ್ಥನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪರಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನಜ್ಝತ್ತಿಕಭೂತ’’ಇತಿ ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಚ್ಚನೀಕಭೂತ’’ ಇತಿ ವಾ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ‘‘ಅಮಾಮಕ’’ಇತಿಪದೇನ ‘‘ಪರ’’ಇತಿಪದಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಮ್ಹೇ ನಮಮಾಯಕ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ವಾ ನಮಮಾಯಿತಬ್ಬ ಇತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಅಮ್ಹಾಮಕ’’ಇತಿಪಿ ಹಕಾರಯುತ್ತೋ ಪಾಠೋ. ಅಮ್ಹೇಹಿ ಆಮಕಇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ. ತೇತಿ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತವ ರೂಪಸದ್ದೇ ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನ ಪಸ್ಸಾಮಾತಿ ನ ಪಸ್ಸಾಮ, ನ ಸುಣಾಮ.

೪೨೯. ತೇನಾತಿ ಸಾಮಣೇರೇನ. ‘‘ಕಾರಾಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಪದೇ ಕಾರಿತಕಮ್ಮನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

ಸಪ್ಪಾಣಕವಗ್ಗೋ ಸತ್ತಮೋ.