೪. ಭೋಜನವಗ್ಗೋ

೧. ಆವಸಥಪಿಣ್ಡಸಿಕ್ಖಾಪದ-ಅತ್ಥಯೋಜನಾ

೨೦೩. ಭೋಜನವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಆವಸಥೇ ಪಞ್ಞತ್ತೋ ಪಿಣ್ಡೋ ಆವಸಥಪಿಣ್ಡೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಮನ್ತಾ’’ತಿಆದಿ. ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ಪರಿವುತಂ ಆವಸಥನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅದ್ಧಂ ಪಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅದ್ಧಿಕಾ. ಗಿಲಾಯನ್ತಿ ರುಜನ್ತೀತಿ ಗಿಲಾನಾ. ಗಬ್ಭೋ ಕುಚ್ಛಿಟ್ಠಸತ್ತೋ ಏತಾಸನ್ತಿ ಗಬ್ಭಿನಿಯೋ. ಮಲಂ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತೀತಿ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ತೇಸಂ ಯಥಾನುರೂಪನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಮಞ್ಚಪೀಠಾನಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಮಞ್ಚಪೀಠೋ, ತಂ. ಅನೇಕಗಬ್ಭಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಅನೇಕಪಮುಖಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಆವಸಥಂ ಕತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಆವಸಥೇ. ತೇಸಂ ತೇಸನ್ತಿ ಅದ್ಧಿಕಾದೀನಂ. ಹಿಯ್ಯೋಸದ್ದಸ್ಸ ಅತೀತಾನನ್ತರಾಹಸ್ಸ ಚ ಅನಾಗತಾನನ್ತರಾಹಸ್ಸ ಚ ವಾಚಕತ್ತಾ ಇಧ ಅನಾಗತಾನನ್ತರಾಹವಾಚಕೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸ್ವೇಪೀ’’ತಿ. ಕುಹಿಂ ಗತಾ ಇತಿ ವುತ್ತೇತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತೋ’’ತಿಪದಸ್ಸ ನಾಮಧಾತುಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತೋ’’ತಿ.

೨೦೬. ‘‘ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ವಾ ಯೋಜನಂ ವಾ’’ತಿಇಮಿನಾ ‘‘ಪಕ್ಕಮಿತು’’ನ್ತಿಪದಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಗನ್ತು’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ಕಮುಸದ್ದಸ್ಸ ಪದವಿಕ್ಖೇಪತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅನೋದಿಸ್ಸಾ’’ತಿಪದಸ್ಸ ತ್ವಾಪಚ್ಚಯನ್ತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅನುದ್ದಿಸಿತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಾಸಂ ಡೇತೀತಿ ಪಾಸಣ್ಡೋ, ಸತ್ತಾನಂ ಚಿತ್ತೇಸು ದಿಟ್ಠಿಪಾಸಂ ಖಿಪತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ತಣ್ಹಾಪಾಸಂ, ದಿಟ್ಠಿಪಾಸಞ್ಚ ಡೇತಿ ಉಡ್ಡೇತೀತಿ ಪಾಸಣ್ಡೋ, ತಂ ಪಾಸಣ್ಡಂ. ಯಾವತತ್ಥೋ ಪಞ್ಞತ್ತೋ ಹೋತೀತಿ ಯಾವತಾ ಅತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ತಾವತಾ ಪಞ್ಞತ್ತೋ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಯಾವದತ್ಥೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಅಯಮೇವತ್ಥೋ. ದಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ. ಸಕಿಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏಕದಿವಸಂ ಸಕಿಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

ಏತ್ಥಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ. ಏಕಕುಲೇನ ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ನಾನಾಕುಲೇಹಿ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ ನಾನಾಕುಲಾನಿ ಏಕತೋ ಅಹುತ್ವಾ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಪಞ್ಞತ್ತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯೋಪಿ ಪಿಣ್ಡೋ ಛಿಜ್ಜತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಅಸದ್ಧಿಯಾದಿಪಾಪಚಿತ್ತತ್ತಾ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ.

೨೦೮. ಅನುವಸಿತ್ವಾತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ವಸಿತ್ವಾ. ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಗಚ್ಛನ್ತತ್ತಾ ‘‘ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿ ಇದಂ ತಾವ ಯುತ್ತಂ ಹೋತು, ಗತಟ್ಠಾನೇ ಪನ ಗಮಿತತ್ತಾ ಕಥಂ? ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸಮೀಪೋಪಿ ಅತೀತೋ ತೇನ ಸಙ್ಗಹಿತತ್ತಾ ಯುತ್ತಂ. ‘‘ಕುತೋ ನು ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ಆಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೩೦) ವಿಯ. ತಂಸಮೀಪೋಪಿ ಹಿ ತಾದಿಸೋ. ನಾನಾಟ್ಠಾನೇಸು ನಾನಾಕುಲಾನಂ ಸನ್ತಕೇ ಪಕತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿಭಾವತೋ ನಾನಾಟ್ಠಾನೇಸು ಏಕಕುಲಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಆರದ್ಧಸ್ಸ ವಿಚ್ಛೇದತ್ತಾ ‘‘ಪುನ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಲಭತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಓದಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂಯೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಂಯೇವಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಗಣಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೦೯. ದುತಿಯೇ ಪಹೀನಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸ್ಸ ಹೇತುಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸೋ ಕಿರಾ’’ತಿಆದಿ. ಸೋತಿ ದೇವದತ್ತೋ. ‘‘ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ಚ ‘‘ಪಾಕಟೋ ಜಾತೋ’’ತಿ ಚ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ಅಜಾತಸತ್ತುನಾತಿ ಅಜಾತಸ್ಸೇಯೇವ ಪಿತುರಾಜಸ್ಸ ಸತ್ತುಭಾವತೋ ಅಜಾತಸತ್ತುನಾ, ‘‘ಮಾರಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿಪದೇ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಂ. ರಾಜಾನನ್ತಿ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರರಾಜಂ, ‘‘ಮಾರಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿಪದೇ ಧಾತುಕಮ್ಮಂ. ಅಭಿಮಾರೇತಿ ಅಭಿನಿಲೀಯಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಮಾರಣತ್ಥಾಯ ಪೇಸಿತೇ ಧನುಧರೇ. ಗೂಳ್ಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋತಿ ಗುಹಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ. ಪರಿಕಥಾಯಾತಿ ಪರಿಗುಹನಾಯ ಕಥಾಯ. ‘‘ರಾಜಾನಮ್ಪೀ’’ತಿಪದಂ ‘‘ಮಾರಾಪೇಸೀ’’ತಿಪದೇ ಧಾತುಕಮ್ಮಂ. ಪವಿಜ್ಝೀತಿ ಪವಟ್ಟೇಸಿ. ತತೋತಿ ತತೋ ವುತ್ತತೋ ಪರಂ ಉಟ್ಠಹಿಂಸೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನಗರೇ ನಿವಸನ್ತೀತಿ ನಾಗರಾ. ರಾಜಾತಿ ಅಜಾತಸತ್ತುರಾಜಾ. ಸಾಸನಕಣ್ಟಕನ್ತಿಸಾಸನಸ್ಸ ಕಣ್ಟಕಸದಿಸತ್ತಾ ಸಾಸನಕಣ್ಟಕಂ. ತತೋತಿ ನೀಹರತೋ. ಉಪಟ್ಠಾನಮ್ಪೀತಿ ಉಪಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ, ಉಪಟ್ಠಾನತ್ಥಾಯಪಿ ವಾ. ಅಞ್ಞೇಪೀತಿ ರಾಜತೋ ಅಞ್ಞೇಪಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ. ಕಿಞ್ಚಿ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ‘‘ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಕಿಞ್ಚಿ ವಾ ಅಭಿವಾದನಾದಿ ‘‘ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕುಲೇಸು ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನಸ್ಸ ಹೇತುಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಮಾ ಮೇ’’ತಿಆದಿ. ಪೋಸೇನ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೨೧೧. ಭತ್ತಂ ಅನಧಿವಾಸೇನ್ತಾನಂ ಕಸ್ಮಾ ಚೀವರಂ ಪರಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಭತ್ತಂ ಅಗಣ್ಹನ್ತಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ.

೨೧೨. ಚೀವರಕಾರಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭತ್ತೇನ ಕಸ್ಮಾ ನಿಮನ್ತೇನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಗಾಮೇ’’ತಿಆದಿ.

೨೧೫. ನಾನಾವೇರಜ್ಜಕೇತಿ ಏತ್ಥ ರಞ್ಞೋ ಇದಂ ರಜ್ಜಂ, ವಿಸದಿಸಂ ರಜ್ಜಂ ವಿರಜ್ಜಂ, ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ವಿರಜ್ಜಂ ನಾನಾವಿರಜ್ಜಂ. ನಾನಾವಿರಜ್ಜೇಹಿ ಆಗತಾ ನಾನಾವೇರಜ್ಜಕಾ. ಮಜ್ಝೇ ವುದ್ಧಿ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನಾನಾವಿಧೇಹಿ ಅಞ್ಞರಜ್ಜೇಹಿ ಆಗತೇ’’ತಿ. ಅಞ್ಞರಜ್ಜೇಹೀತಿ ರಾಜಗಹತೋ ಅಞ್ಞೇಹಿ ರಜ್ಜೇಹಿ. ರಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ರಞ್ಜನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ನಿಗ್ಗಹಿತಸ್ಸ ಅನಾಸನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ನಾನಾವೇರಞ್ಜಕೇಇತಿಪಿ ಪಾಠೋ’’ತಿ.

೨೧೮. ಗಣಭೋಜನೇತಿ ಗಣಸ್ಸ ಭೋಜನಂ ಗಣಭೋಜನಂ, ಗಣಭೋಜನಸ್ಸ ಭೋಜನಂ ಗಣಭೋಜನಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಗಣಭೋಜನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ರತ್ತೂಪರತೋ’’ತಿಆದೀಸು (ದೀ. ನಿ. ೧.೧೦; ಮ. ನಿ. ೧.೨೯೩) ವಿಯ ಏಕಸ್ಸ ಭೋಜನಸದ್ದಸ್ಸ ಲೋಪೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ನನು ಉಪೋಸಥೇ ವಿಯ ದ್ವೇ ತಯೋ ಗಣೋ ನಾಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಇಧ ಗಣೋ ನಾಮ ಚತ್ತಾರೋ’’ತಿಆದಿ. ತೇನ ದ್ವೇ ತಯೋ ಗಣೋ ನಾಮ ನ ಹೋನ್ತಿ, ಚತ್ತಾರೋ ಪನ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ತದುತ್ತರಿ ಗಣೋ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಂ ಪನೇತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಏತಸದ್ದೋ ವಚನಾಲಙ್ಕಾರೋ ದ್ವೀಸು ಸಬ್ಬನಾಮೇಸು ಪುಬ್ಬಸ್ಸೇವ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಪಧಾನತ್ತಾ. ಪಸವತೀತಿ ವಡ್ಢತಿ, ಜಾಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವೇವಚನೇನ ವಾತಿ ‘‘ಭತ್ತೇನ ನಿಮನ್ತೇಮಿ, ಭೋಜನೇನ ನಿಮನ್ತೇಮೀ’’ತಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ವಾ. ಭಾಸನ್ತರೇನ ವಾತಿ ಮೂಲಭಾಸಾತೋ ಅಞ್ಞಾಯ ಭಾಸಾಯ ವಾ. ಏಕತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಪಮಾಣನ್ತಿ ಕಾರಣಂ. ‘‘ಚತ್ತಾರೋ’’ತಿ ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ವಿಹಾರೇ’’ತಿಪದೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಠಿತೇಸುಯೇವಾತಿ ಪದಂ ನಿದ್ಧಾರಣಸಮುದಾಯೋ. ಏಕೋ ನಿಮನ್ತಿತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಾಟೇಕ್ಕನ್ತಿ ಪತಿಏಕಸ್ಸ ಭಾವೋ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ, ವಿಸುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಛವಿಸಙ್ಖಾತತೋ ಬಾಹಿರಚಮ್ಮತೋ ಅಬ್ಭನ್ತರಚಮ್ಮಸ್ಸ ಥೂಲತ್ತಾ ‘‘ಮಹಾಚಮ್ಮಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಫಾಲಂ ಏತೇಸಂ ಪಾದಾನಂ ಸಞ್ಜಾತನ್ತಿ ಫಾಲಿತಾ, ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಹಟಮತ್ತೇ ಸತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಲೇಸೇನ ಕಪ್ಪನ್ತಿ ಪವತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಲೇಸಕಪ್ಪಿಯಂ.

ಸುತ್ತಞ್ಚಾತಿ ಸೂಚಿಪಾಸಪವೇಸನಸುತ್ತಞ್ಚ. ನನು ವಿಸುಂ ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ ವಿಯ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋಪಿ ಅತ್ಥಿ, ಕಸ್ಮಾ ‘‘ಯದಾ ತದಾ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ವಿಸುಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ವಿಸುಂ ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ ವಿಯ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ ನಾಮ ಯಸ್ಮಾ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಯದಾ ತದಾ’’ತಿ ಮಯಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಕರೋತಿ, ತೇನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಸೂಚಿವೇಠನಕೋತಿ ಸಿಬ್ಬನತ್ಥಾಯ ದ್ವೇ ಪಿಲೋತಿಕಖಣ್ಡೇ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸೂಚಿಯಾ ವಿಜ್ಝನಕೋ. ವಿಚಾರೇತೀತಿ ಪಞ್ಚಖಣ್ಡಸತ್ತಖಣ್ಡಾದಿವಸೇನ ಸಂವಿದಹತಿ. ಛಿನ್ದತೀತಿ ಸತ್ಥಕೇನ ವಾ ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಛಿನ್ದತಿ. ಮೋಘಸುತ್ತನ್ತಿ ಮುಯ್ಹನಂ ಮೋಘೋ, ಅತ್ಥತೋ ಗಹೇತಬ್ಬಛಟ್ಟೇತಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ ಮುಯ್ಹನಚಿತ್ತಂ, ತಸ್ಸ ಛಿನ್ದನಂ ಸುತ್ತನ್ತಿ ಮೋಘಸುತ್ತಂ. ಆಗನ್ತುಕಪಟ್ಟನ್ತಿ ದುಪಟ್ಟಚೀವರೇ ಮೂಲಪಟ್ಟಸ್ಸ ಉಪರಿ ಠಪಿತಪಟ್ಟಂ. ಪಚ್ಚಾಗತನ್ತಿ ಪಟ್ಟಚೀವರಾದೀಸು ಲಬ್ಭತಿ. ಬನ್ಧತೀತಿ ಮೂಲಪಟ್ಟೇನ ಆಗನ್ತುಕಪಟ್ಟಂ. ಬನ್ಧತಿ. ಅನುವಾತನ್ತಿ ಚೀವರಂ ಅನುಪರಿಯಾಯಿತ್ವಾ ವೀಯತಿ ಬನ್ಧೀಯತೀತಿ ಅನುವಾತಂ, ತಂ ಛಿನ್ದತಿ. ಘಟ್ಟೇತೀತಿ ದ್ವೇ ಅನುವಾತನ್ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಮ್ಬಜ್ಝತಿ. ಆರೋಪೇತೀತಿ ಚೀವರಸ್ಸ ಉಪರಿ ಆರೋಪೇತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಚೀವರೇ. ಸುತ್ತಂ ಕರೋತೀತಿ ಸೂಚಿಪಾಸಪವೇಸನಸುತ್ತಂ ವಟ್ಟೇತಿ. ವಲೇತೀತಿ ವಟ್ಟಿತ್ವಾ ಸುತ್ತವೇಠನದಣ್ಡಕೇ ಆವಟ್ಟೇತಿ. ಪಿಪ್ಫಲಿಕನ್ತಿ ಸತ್ಥಕಂ. ತಞ್ಹಿ ಪಿಯಮ್ಪಿ ಫಾಲೇತೀತಿ ಪಿಪ್ಫಲಿ, ಸಾಯೇವ ಪಿಪ್ಫಲಿಕನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ಪಿಪ್ಫಲಿಕನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ನಿಸೇತಿ ನಿಸಾನಂ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೋ ಪನ ಕಥೇತಿ, ಏತಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾ.

ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಸ್ಸ ದ್ವಿಗಾವುತತ್ತಾ ‘‘ಅದ್ಧಯೋಜನಬ್ಭನ್ತರೇ ಗಾವುತೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಭಿರೂಳ್ಹೇನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ. ‘‘ಸನ್ನಿಪತನ್ತೀ’’ತಿ ಬಹುಕತ್ತುವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಅಕುಸಲಂ ಪರಿವಜ್ಜೇತೀತಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ, ಪಬ್ಬಜ್ಜವೇಸಂ ವಾ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವಜತಿ ಗಚ್ಛತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ. ವಿನಾ ಭಾವಪಚ್ಚಯೇನ ಭಾವತ್ಥಸ್ಸ ಞಾತಬ್ಬತೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಭಾವೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ, ತಂ ಸಮಾಪನ್ನೋತಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸಮಾಪನ್ನೋ. ಅಥ ವಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇಸು ಸಮಾಪನ್ನೋ ಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸಮಾಪನ್ನೋ. ‘‘ಏತೇಸ’’ನ್ತಿಪದಂ ‘‘ಯೇನ ಕೇನಚೀ’’ತಿಪದೇ ನಿದ್ಧಾರಣಸಮುದಾಯೋ.

೨೨೦. ಯೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ದ್ವೇ ತಯೋ ಏಕತೋ’’ತಿವಚನೇ. ಅನಿಮನ್ತಿತೋ ಚತುತ್ಥೋ ಯಸ್ಸ ಚತುಕ್ಕಸ್ಸಾತಿ ಅನಿಮನ್ತಿತಚತುತ್ಥಂ, ಅನಿಮನ್ತಿತೇನ ವಾ ಚತುತ್ಥಂ ಅನಿಮನ್ತಿತಚತುತ್ಥಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಅಞ್ಞೇಸುಪಿ ಚತುತ್ಥೇಸು. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ. ನಿಮನ್ತೇತೀತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನೇನ ನಿಮನ್ತೇತಿ. ತೇಸೂತಿ ಚತೂಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು. ಸೋತಿ ಉಪಾಸಕೋ. ಅಞ್ಞನ್ತಿ ನಾಗತಭಿಕ್ಖುತೋ ಅಞ್ಞಂ, ನಿಮನ್ತಿತಭಿಕ್ಖುತೋ ವಾ. ತಙ್ಖಣಪ್ಪತ್ತನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಚ್ಛನಕಥನಕ್ಖಣೇ ಪತ್ತಂ. ಹೀತಿ ವಿತ್ಥಾರೋ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ, ಗೇಹೇ ವಾ. ತೇಹೀತಿ ಕರಣಭೂತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ.

ಸೋತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ. ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತಮ್ಪೀತಿ ಸಯಂ ನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಮ್ಪಿ. ಲಚ್ಛಥಾತಿ ಲಭಿಸ್ಸಥ.

ಸೋಪೀತಿ ಸಾಮಣೇರೋಪಿ, ನ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತತ್ಥಾತಿ ಗಿಲಾನಚತುತ್ಥೇ, ತೇಸು ಚತೂಸು ವಾ. ಗಿಲಾನೋ ಇತರೇಸಂ ಪನ ಗಣಪೂರಕೋ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಗಣಪೂರಕತ್ತಾತಿ ಸಮಯಲದ್ಧಸ್ಸ ಗಣಪೂರಕತ್ತಾ. ಚತುಕ್ಕಾನೀತಿ ಚೀವರದಾನಚತುತ್ಥಂ ಚೀವರಕಾರಚತುತ್ಥಂ ಅದ್ಧಾನಗಮನಚತುತ್ಥಂ ನಾವಾಭಿರುಹನಚತುತ್ಥಂ ಮಹಾಸಮಯಚತುತ್ಥಂ, ಸಮಣಭತ್ತಚತುತ್ಥನ್ತಿ ಛ ಚತುಕ್ಕಾನಿ. ಪುರಿಮೇಹಿ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಏಕಾದಸ ಚತುಕ್ಕಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಏಕೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇಸೂತಿ ತೀಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು, ಗತೇಸು ಗಚ್ಛತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಭುತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಠಿತೇಸುಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ. ಕಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನಾಪತ್ತಿ, ನನು ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಭೋಜನಾನಂಯೇವಾತಿ ನ ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಫಲಾಫಲಾದೀನಂ. ತಾನಿ ಚಾತಿ ಯೇಹಿ ಭೋಜನೇಹಿ ವಿಸಙ್ಕೇತಂ ನತ್ಥಿ, ತಾನಿ ಚ ಭೋಜನಾನಿ. ತೇಹೀತಿ ಚತೂಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ. ತಾನೀತಿ ಯಾಗುಆದೀನಿ. ಇತೀತಿ ತಸ್ಮಾ ಅನಾಪತ್ತಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

ಕೋಚಿ ಪೇಸಿತೋ ಅಪಣ್ಡಿತಮನುಸ್ಸೋ ವದತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಕತ್ತುಕಾಮೇನ ಪೇಸಿತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾತಿ ವಾತಿ ವಾಸದ್ದೋ ‘‘ಓದನಂ ಗಣ್ಹಥ, ಭೋಜನಂ ಗಣ್ಹಥ, ಅನ್ನಂ ಗಣ್ಹಥ, ಕುರಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವಚನಾನಿಪಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯನ್ತೀತಿ ನೇಮನ್ತನಿಕಾ. ಪಿಣ್ಡಪಾತೇ ಧುತಙ್ಗೇ ನಿಯುತ್ತಾತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಾ. ಪುನದಿವಸೇ ಭನ್ತೇತಿ ವುತ್ತೇತಿ ಯೋಜನಾ. ಹರಿತ್ವಾತಿ ಅಪನೇತ್ವಾ. ತತೋತಿ ತತೋ ವದನತೋ ಪರನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಿಕ್ಖೇಪನ್ತಿ ವಿವಿಧಂ ಖೇಪಂ. ತೇತಿ ಅಸುಕಾ ಚ ಅಸುಕಾ ಚ ಗಾಮಿಕಾ. ಭನ್ತೇತಿ ವುತ್ತೇತಿ ಯೋಜನಾ. ಸೋಪೀತಿ ಅಪಣ್ಡಿತಮನುಸ್ಸೋಪಿ, ನ ಗಾಮಿಕಾಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಸ್ಮಾ ನ ಲಭಾಮಿ ಭನ್ತೇತಿ ವುತ್ತೇತಿ ಯೋಜನಾ. ಏವಂ ‘‘ಕಥಂ ನಿಮನ್ತೇಸುಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ. ತತೋತಿ ತಸ್ಮಾ ಕಾರಣಾ. ಏಸಾತಿ ಏಸೋ ಗಾಮೋ. ತನ್ತಿ ಭೂಮತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಉಪಯೋಗವಚನಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಚರಥಾತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿಂ ಏತೇನಾತಿ ಏತೇನ ಪುಚ್ಛನೇನ ಕಿಂ ಪಯೋಜನಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಪುಚ್ಛನೇ. ಮಾ ಪಮಜ್ಜಿತ್ಥಾತಿ ವದತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದುತಿಯದಿವಸೇತಿ ನಿಮನ್ತನದಿವಸತೋ ದುತಿಯದಿವಸೇ. ಧುರಗಾಮೇತಿ ಪಧಾನಗಾಮೇ, ಅನ್ತಿಕಗಾಮೇ ವಾ. ಭಾವೋ ನಾಮ ಕಿರಿಯತ್ತಾ ಏಕೋಯೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕತ್ತಾರಂ ವಾ ಕಮ್ಮಂ ವಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ವಾ ಅಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಬಹುವಚನೇನ ನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ನ ದುಬ್ಬಚೇಹಿ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ತೇಸೂತಿ ಗಾಮಿಕೇಸು ಭೋಜೇನ್ತೇಸೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಸನಸಾಲಾಯನ್ತಿ ಭೋಜನಸಾಲಾಯಂ. ಸಾ ಹಿ ಅಸತಿ ಭುಞ್ಜತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಅಸನಾ, ಸಲನ್ತಿ ಪವಿಸನ್ತಿ ಅಸ್ಸನ್ತಿ ಸಾಲಾ, ಅಸನಾ ಚ ಸಾ ಸಾಲಾಚೇತಿ ಅಸನಸಾಲಾತಿ ಅತ್ಥೇನ ‘‘ಅಸನಸಾಲಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ಅಥ ಪನಾತಿ ತತೋ ಅಞ್ಞಥಾ ಪನ. ಅಪಾದಾನತ್ಥೋ ಹಿ ಅಥಸದ್ದೋ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಅನ್ತರವೀಥಿಆದೀಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿಕಚ್ಚೇವಾತಿ ಪಠಮಂ ಕತ್ವಾ ಏವ. ಭಿಕ್ಖೂಸು ಗಾಮತೋ ಅನಿಕ್ಖನ್ತೇಸು ಪಗೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಪಹಿಣತ್ತಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯೇ ಪನ ಮನುಸ್ಸಾ ಭೋಜೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನಿವತ್ತಥಾತಿ ವುತ್ತಪದೇತಿ ‘‘ನಿವತ್ತಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಕಿರಿಯಾಪದೇ. ಯಸ್ಸಕಸ್ಸಚಿ ಹೋತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಅತ್ಥಾಯ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ನಿವತ್ತಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಅವುತ್ತತ್ತಾ ನಿವತ್ತಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಕತ್ವಾತಿ ‘‘ನಿವತ್ತಥ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಭನ್ತೇಸದ್ದೇನ ಅಬ್ಯವಹಿತಂ ಕತ್ವಾ. ನಿಸೀದಥ ಭನ್ತೇ, ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾತಿ ಭನ್ತೇಸದ್ದೇನ ಬ್ಯವಹಿತಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತೇ ‘‘ನಿಸೀದಥಾ’’ತಿಪದೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಥ ಭನ್ತೇಸದ್ದೇನ ಬ್ಯವಹಿತಂ ಅಕತ್ವಾ ‘‘ನಿಸೀದಥ, ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಇಚ್ಚೇತಂ ನಯಂ ಅತಿದಿಸತಿ ‘‘ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿಇಮಿನಾತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೨೧. ತತಿಯೇ ‘‘ನ ಖೋ…ಪೇ… ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿಪಾಠಸ್ಸ ಅತ್ಥಸಮ್ಬನ್ಧಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯೇನ ನಿಯಾಮೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಯೇನ ನಿಯಾಮೇನಾ’’ತಿಇಮಿನಾ ‘‘ಯಥಯಿಮೇ ಮನುಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಯಥಾಸದ್ದಸ್ಸ ಯಂಸದ್ದತ್ಥಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇನಾತಿ ತೇನ ನಿಯಾಮೇನ. ಇಮಿನಾ ಯಥಾಸದ್ದಸ್ಸ ನಿಯಮನಿದ್ದಿಟ್ಠಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಞಾಯತೀ’’ತಿಇಮಿನಾ ಕಿರಿಯಾಪಾಠಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಸಾಸನಂ ವಾ ದಾನಂ ವಾ’’ತಿಪದೇಹಿ ಇದಂಸದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖೇ ಸಙ್ಘೇತಿ ಸಮ್ಪದಾನತ್ಥೇ ಚೇತಾನಿ ಭುಮ್ಮವಚನಾನಿ, ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಪರಿತ್ತ’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ಓರಕಸದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಲಾಮಕ’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ಪರಿತ್ತಸದ್ದಸ್ಸ ಪರಿವಾರತ್ಥಂ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಕಿರೋ ಏವ ಪತಿಭಾವೇ ನಿಯುತ್ತೋ ಕಿರಪತಿಕೋತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಿರಪತಿಕೋತಿ ಏತ್ಥಾ’’ತಿ ಆದಿ. ಸೋತಿ ಕಿರಪತಿಕೋ. ಕಮ್ಮಂ ಕಾರೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಪಚಾರವಸೇನಾತಿ ವೋಹಾರವಸೇನ, ಉಪಲಕ್ಖಣವಸೇನ, ಪಧಾನವಸೇನ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಕೇವಲಂ ಬದರಾಯೇವ, ಅಞ್ಞೇಪಿ ಪನ ಬಹೂ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಾ ಪಟಿಯತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಬದರೇನ ಮಿಸ್ಸೋ ಬದರಮಿಸ್ಸೋ, ಬದರಸಾಳವೋತಿ ಆಹ ‘‘ಬದರಸಾಳವೇನಾ’’ತಿ. ಬದರಚುಣ್ಣೇನ ಮಿಸ್ಸೋ ಮಧುಸಕ್ಖರಾದಿ ‘‘ಬದರಸಾಳವೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೨೨೨. ಉದ್ಧಂ ಸೂರೋ ಉಗ್ಗತೋ ಅಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇತಿ ಉಸ್ಸೂರೋತಿ ವುತ್ತೇ ಅತಿದಿವಾಕಾಲೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅತಿದಿವಾ’’ತಿ.

೨೨೬. ಅಯಂ ಭತ್ತವಿಕಪ್ಪನಾ ನಾಮ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಞ್ಚಸು ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸೂತಿ ನಿದ್ಧಾರಣಸಮುದಾಯೋ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯದಿ ಪನ ಸಮ್ಮುಖಾಪಿ ವಿಕಪ್ಪಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತದಾ ಅತ್ತನಾ ಸಹ ಠಿತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಸ್ಮಾ ನ ವಿಕಪ್ಪೇತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಾ ಚಾಯ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಸಾ ಅಯಂ ವಿಕಪ್ಪನಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಸ್ಮಾ ಭಗವತೋ ವಿಕಪ್ಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಭಗವತಿ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಸಙ್ಘೇನ ಕತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೨೨೯. ‘‘ದ್ವೇ ತಯೋ ನಿಮನ್ತನೇ’’ತಿಪದಾನಿ ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸಾನೀತಿ ಆಹ ‘‘ದ್ವೇ ತೀಣಿ ನಿಮನ್ತನಾನೀ’’ತಿ. ನಿಮನ್ತಿತಬ್ಬೋ ಏತೇಹೀತಿ ನಿಮನ್ತನಾನಿ ಭೋಜನಾನಿ ಭುಞ್ಜತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಕುಲಾನಿ ಆಕಿರನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನನ್ತಿ ಸೂಪೋ ಚ ಬ್ಯಞ್ಜನಞ್ಚ ಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನಂ. ಅನಾಪತ್ತಿ ಏಕತೋ ಮಿಸ್ಸಿತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಮೂಲನಿಮನ್ತನನ್ತಿ ಪಠಮನಿಮನ್ತನಂ ಭೋಜನಂ. ಅನ್ತೋತಿ ಹೇಟ್ಠಾ. ಏಕಮ್ಪಿ ಕಬಳನ್ತಿ ಏಕಮ್ಪಿ ಆಲೋಪಂ. ಯಥಾ ತಥಾ ವಾತಿ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಆಕಾರೇನ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಭೋಜನೇ. ರಸಂ ವಾತಿ ಖೀರತೋ ಅಞ್ಞಂ ರಸಂ ವಾ. ಯೇನ ಖೀರರಸೇನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥತಂ ಭತ್ತಂ ಏಕರಸಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಖೀರಂ ವಾ ತಂ ರಸಂ ವಾ ಆಕಿರನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಯಂಸದ್ದೋ ಹಿ ಉತ್ತರವಾಕ್ಯೇ ಠಿತೋ ಪುಬ್ಬವಾಕ್ಯೇ ತಂಸದ್ದಂ ಅವಗಮಯತಿ. ಖೀರೇನ ಸಂಸಟ್ಠಂ ಭತ್ತಂ ಖೀರಭತ್ತಂ. ಏವಂ ರಸಭತ್ತಂ. ಅಞ್ಞೇಪೀತಿ ಖೀರಭತ್ತರಸಭತ್ತದಾಯಕತೋ ಅಞ್ಞೇಪಿ. ಅನಾಪತ್ತಿ ಭತ್ತೇನ ಅಮಿಸ್ಸಿತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಭುಞ್ಜನ್ತೇನಾ’’ತಿಪದಂ ‘‘ಭುಞ್ಜಿತು’’ನ್ತಿಪದೇ ಭಾವಕತ್ತಾ. ಸಪ್ಪಿಪಾಯಾಸೇಪೀತಿ ಸಪ್ಪಿನಾ ಚ ಪಾಯಾಸೇನ ಚ ಕತೇ ಭತ್ತೇಪಿ.

ತಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾಉಪಾಸಕಸ್ಸ. ಆಪತ್ತೀತಿ ಚ ವಟ್ಟತೀತಿ ಚ ದ್ವಿನ್ನಂ ಅಟ್ಠಕಥಾವಾದಾನಂ ಯುತ್ತಭಾವಂ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿವಾದೇನ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯ’’ನ್ತಿಆದಿ. ದ್ವೇ ಅಟ್ಠಕಥಾವಾದಾ ಹಿ ಸನ್ಧಾಯಭಾಸಿತಮತ್ತಮೇವ ವಿಸೇಸಾ, ಅತ್ಥತೋ ಪನ ಏಕಾ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕೋವಾತಿ ಕುಮ್ಭಿಯಾ ಏಕೋವ. ಪರಮ್ಪರಭೋಜನನ್ತಿ ಪರಸ್ಸ ಪರಸ್ಸ ಭೋಜನಂ. ನಿಮನ್ತಿತಮ್ಹಾತಿ ಅಹಂ ನಿಮನ್ತಿತೋ ಅಮ್ಹಿ ನನೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾಪೀತಿ ಮಹಾಉಪಾಸಕಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾಪಿ.

ಸೋತಿ ಅನುಮೋದಕೋ ಭಿಕ್ಖು. ತನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಂ. ಅಞ್ಞೋತಿ ಅಞ್ಞತರೋ. ಕಿನ್ತಿ ಕಸ್ಮಾ. ನಿಮನ್ತಿತತ್ತಾತಿ ನಿಮನ್ತಿತಭಾವತೋ.

ಸಕಲೇನ ಗಾಮೇನ ನಿಮನ್ತಿತೋಪಿ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾವ ನಿಮನ್ತಿತಸ್ಸ ಕಪ್ಪತಿ, ನ ವಿಸುಂ ವಿಸುನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ’’ತಿ. ಪೂಗೇಪೀತಿ ಸಮಾದಪೇತ್ವಾ ಪುಞ್ಞಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಸಮೂಹೇಪಿ. ‘‘ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋ’’ತಿಪದಸ್ಸ ನಿಮನ್ತನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ. ಯದಗ್ಗೇನಾತಿ ಯಂ ಅಗ್ಗೇನ ಯೇನ ಕೋಟ್ಠಾಸೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದ್ವೀಸು ಥೇರವಾದೇಸು ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರವಾದೋವ ಯುತ್ತೋತಿ ಸೋ ಪಚ್ಛಾ ವುತ್ತೋತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಕಾಣಮಾತಾಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೩೦. ಚತುತ್ಥೇ ‘‘ನಕುಲಮಾತಾತಿ’’ಆದೀಸು (ಅ. ನಿ. ೧.೨೬೬; ಅ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧.೨೬೬) ನಕುಲಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಮಾತಾ ನಕುಲಮಾತಾತಿ ಚ ನಕುಲಞ್ಚ ಭಗವತೋ ತಂ ಮಾತಾ ಚಾತಿ ನಕುಲಮಾತಾತಿ ಚ ಅತ್ಥೋ ಸಮ್ಭವತಿ, ‘‘ಉತ್ತರಮಾತಾತಿ’’ಆದೀಸು ಉತ್ತರಾಯ ಮಾತಾ ಉತ್ತರಮಾತಾತಿ ಅತ್ಥೋಯೇವ ಸಮ್ಭವತಿ. ತೇಸು ‘‘ಉತ್ತರಮಾತಾ’’ತಿಪದಸ್ಸೇವ ‘‘ಕಾಣಮಾತಾ’’ತಿಪದಸ್ಸ ಕಾಣಾಯ ಮಾತಾ ಕಾಣಮಾತಾತಿ ಅತ್ಥೋಯೇವ ಸಮ್ಭವತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಕಾಣಾಯ ಮಾತಾ’’ತಿ. ತಸ್ಸಾ ಧೀತುಯಾ ‘‘ಕಾಣಾ’’ತಿನಾಮೇನ ವಿಸ್ಸುತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಾ ಕಿರಾ’’ತಿಆದಿ. ಸಾತಿ ದಾರಿಕಾ ವಿಸ್ಸುತಾ ಅಹೋಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾಯ. ಯೇ ಯೇತಿ ಪುರಿಸಾ. ‘‘ರಾಗೇನ ಕಾಣಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿಇಮಿನಾ ಕಣನ್ತಿ ನಿಮಿಲನ್ತಿ ರಾಗೇನ ಪುರಿಸಾ ಏತಾಯಾತಿ ಕಾಣಾತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ಕಾಣಾಯ. ಆಗತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಭಾವತ್ಥೇ ತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಆಗಮನ’’ನ್ತಿ. ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ‘‘ಕಿಸ್ಮಿಂ ವಿಯಾ’’ತಿಪದಸ್ಸ, ಕಾಣಮಾತಾಯ ವಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ರಿತ್ತಾತಿ ತುಚ್ಛಾ, ಸುಞ್ಞಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಅಸ್ಮಿಂ ಗಮನೇ’’ತಿಇಮಿನಾ ಬಾಹಿರತ್ಥಸಮಾಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಅರಿಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಅಪಟಿವಿಭತ್ತಭೋಗಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ಕೇವಲಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸಿ, ಅಥ ಖೋ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸೀ’’ತಿ. ಕಾಣಾಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ನ ಕೇವಲಂ ಮಾತಾಯೇವ ಮಗ್ಗಫಲಭಾಗಿನೀ ಅಹೋಸಿ, ಅಥ ಖೋ ಕಾಣಾಪಿ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅಹೋಸೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋಪಿ ಪುರಿಸೋತಿ ಕಾಣಾಯ ಪತಿಭೂತೋ ಸೋಪಿ ಪುರಿಸೋ. ಪಕತಿಟ್ಠಾನೇಯೇವಾತಿ ಜೇಟ್ಠಕಪಜಾಪತಿಟ್ಠಾನೇಯೇವ.

೨೩೧. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ವತ್ಥುಸ್ಮಿನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪೂವವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ. ಏತನ್ತಿ ಪಾಥೇಯ್ಯವತ್ಥುಂ. ಅರಿಯಸಾವಕತ್ತಾತಿ ಅರಿಯಭೂತಸ್ಸ ಸಾವಕಸ್ಸ ಭಾವತೋ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾವಕಭಾವತೋ.

೨೩೩. ಪಹೇಣಕಪಣ್ಣಾಕಾರಸದ್ದಾನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವೇವಚನತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಹೇಣಕತ್ಥಾಯಾತಿ ಪಣ್ಣಾಕಾರತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ. ಇಧಾತಿ ‘‘ಪೂವೇಹಿ ವಾ’’ತಿಪದೇ, ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವಾ. ಬದ್ಧಸತ್ತೂತಿ ಮಧುಸಕ್ಖರಾದೀಹಿ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಬದ್ಧಸತ್ತು. ಥೂಪೀಕತನ್ತಿ ಥೂಪೀಕತಂ ಕತ್ವಾ.

‘‘ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ’’ತಿಪದಸ್ಸ ವಿಸೇಸನುತ್ತರಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪೂರೇ ಪತ್ತೇ’’ತಿ. ದ್ವೇ ವಾ ತಯೋ ವಾ ಪತ್ತಾತಿ ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಾ, ವಾಸದ್ದತ್ಥೇ ಸಙ್ಖ್ಯೋಭಯಬಾಹಿರತ್ಥಸಮಾಸೋ, ತಿಸದ್ದಪರತ್ತಾ ದ್ವಿಸ್ಸ ಚ ಅಕಾರೋ ಹೋತಿ, ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಾ ಚ ತೇ ಪೂರಾ ಚಾತಿ ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರಾ, ತೇ ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತವಚನಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅತ್ರ ಮಯಾ’’ತಿಆದಿ. ತೇನಾಪೀತಿ ದುತಿಯೇನಾಪಿ. ಪಠಮಭಿಕ್ಖು ಏಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದುತಿಯಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಆರೋಚನಞ್ಚ ದುತಿಯಭಿಕ್ಖು ಏಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತತಿಯಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಆರೋಚನಞ್ಚ ಅತಿದಿಸನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಯೇನಾತಿ ಪಠಮಭಿಕ್ಖುನಾ. ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಿ ಭುಞ್ಜೀತ್ವಾ ಏತ್ಥಾತಿ ಪಟಿಕ್ಕಮನನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಅಸನಸಾಲಾವ ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅಸನಸಾಲ’’ನ್ತಿ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಸಂ ಅಸನಸಾಲಾಯಂ. ಮುಖೋಲೋಕನಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅತ್ತನೋ’’ತಿಆದಿ. ಅಞ್ಞತ್ಥಾತಿ ಪಟಿಕ್ಕಮನತೋ ಅಞ್ಞತ್ಥ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ.

‘‘ಸಂವಿಭಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತವಚನಸ್ಸ ಸಂವಿಭಜನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಚೇ ತಯೋ’’ತಿಆದಿ. ಯಥಾಮಿತ್ತನ್ತಿ ಯಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಮಿತ್ತಸ್ಸ. ಅಕಾಮಾತಿ ನ ಕಾಮೇನ. ಕಾರಣತ್ಥೇ ಚೇತಂ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನಂ.

೨೩೫. ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇತಿ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅನ್ತರೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೋ, ಸುಖುಚ್ಚಾರಣತ್ಥಂ ಮಜ್ಝೇ ದೀಘೋ, ತಸ್ಮಿಂ. ಬಹುಮ್ಪಿ ದೇನ್ತಾನಂ ಏತೇಸಂ ಞಾತಕಪವಾರಿತಾನಂ ಬಹುಮ್ಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಪನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಟ್ಠಕಥಾನಂ ವಚನಂ ಪಾಳಿಯಾ ನ ಸಮೇತೀತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಪಠಮಪವಾರಣಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೩೬. ಪಞ್ಚಮೇ ಪವಾರಿತಾತಿ ಏತ್ಥ ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಪವಾರಣಾ, ಪಚ್ಚಯಪವಾರಣಾ, ಪಟಿಕ್ಖೇಪಪವಾರಣಾ, ಯಾವದತ್ಥಪವಾರಣಾ ಚಾತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಾಸು ಪವಾರಣಾಸು ಯಾವದತ್ಥಪವಾರಣಾ ಚ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಪವಾರಣಾ ಚಾತಿ ದ್ವೇ ಪವಾರಣಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಪವಾರಿತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಯನ್ತಿ ತತಿಯನ್ತನಿಪಾತೋ ‘‘ಪವಾರಿತಾ’’ತಿಪದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಚಸದ್ದೋ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ ಯಾವದತ್ಥಪವಾರಣಾಯ ಚ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಪವಾರಣಾಯ ಚಾತಿ. ಪಟಿಮುಖಂ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ವಿಸನ್ತಿ ಪವಿಸನ್ತೀತಿ ಪಟಿವಿಸ್ಸಕಾತಿ ವುತ್ತೇ ಆಸನ್ನಗೇಹವಾಸಿಕಾ ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಾಮನ್ತಘರವಾಸಿಕೇ’’ತಿ.

೨೩೭. ಉದ್ಧಙ್ಗಮೋ ರವೋ ಓರವೋ, ಸೋಯೇವ ಸದ್ದೋ ಓರವಸದ್ದೋ, ಕಾಕಾನಂ ಓರವಸದ್ದೋ ಕಕೋರವಸದ್ದೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಾಕಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ.

೨೩೯. ತವನ್ತುಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಅತೀತತ್ಥಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ತತ್ಥ ಚಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಭುತ್ತವಾ’’ತಿಪದೇ. ಯಸ್ಮಾ ಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಜ್ಝೋಹರಿತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ‘‘ಭುತ್ತಾವೀ’’ತಿ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಙ್ಖಾದಿತ್ವಾತಿ ದನ್ತೇಹಿ ಚುಣ್ಣಂ ಕತ್ವಾ. ತೇನಾತಿ ತೇನ ಹೇತುನಾ. ಅಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಭುತ್ತಾವೀ’’ತಿಪದಸ್ಸ. ಪವಾರೇತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೀತಿ ಪವಾರಿತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕತಪವಾರಣೋ’’ತಿ. ಸೋಪಿ ಚಾತಿ ಸೋ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಚ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಪವಾರಿತೋ’’ತಿಪದಸ್ಸ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಅಸನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿಆದಿವಚನೇ. ಯಸ್ಮಾ ಭುತ್ತಾವೀತಿಪಿ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ಪಸ್ಸಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಅಸನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿ ಪದಭಾಜನಿಯಾ ‘‘ಭುತ್ತಾವೀ’’ತಿ ಮಾತಿಕಾಪದಸ್ಸ ಅಸಂಸನ್ದನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಸನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಇಮಿನಾ’’ತಿಆದಿ. ಯಞ್ಚಾತಿ ಯಞ್ಚ ಭೋಜನಂ. ದಿರತ್ತಾದೀತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಪಞ್ಚಾದಿವಚನಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಏತನ್ತಿ ‘‘ಭುತ್ತಾವೀ’’ತಿಪದಂ.

‘‘ಅಸನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿಆದೀಸು ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಞಾಧಾತುಯಾ ಖಾಯನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ‘‘ಹತ್ಥಪಾಸೇ’’ತಿಪದಸ್ಸ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣೋ ಹತ್ಥಪಾಸೋ ನಾಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣೇ’’ತಿ. ವಾಚಾಯ ಅಭಿಹರಣಂ ನಾಧಿಪ್ಪೇತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಕಾಯೇನಾ’’ತಿ. ಅಭಿಹರತೀತಿ ಅಭಿಮುಖಂ ಹರತಿ. ತನ್ತಿ ಭೋಜನಂ. ಏತನ್ತಿ ಪಞ್ಚಙ್ಗಭಾವಂ, ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿ ವಚನಂ ವಾ.

ತತ್ರಾತಿ ‘‘ಅಸನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿಆದಿವಚನೇ. ಅಸ್ನಾತೀತಿ ಕೀಯಾದಿಗಣತ್ತಾ, ತಸ್ಸ ಚ ಏಕಕ್ಖರಧಾತುತ್ತಾ ಸಕಾರನಕಾರಾನಂ ಸಂಯೋಗೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ತನ್ತಿ ಭೋಜನಂ. ಉನ್ದತಿ ಪಸವತಿ ಭುಞ್ಜನ್ತಾನಂ ಆಯುಬಲಂ ಜನೇತೀತಿ ಓದನೋ. ಯವಾದಯೋ ಪೂತಿಂ ಕತ್ವಾ ಕತತ್ತಾ ಕುಚ್ಛಿತೇನ ಮಸೀಯತಿ ಆಮಸೀಯತೀತಿ ಕುಮಾಸೋ. ಸಚತಿ ಸಮವಾಯೋ ಹುತ್ವಾ ಭವತೀತಿ ಸತ್ತು. ಬ್ಯಞ್ಜನತ್ಥಾಯ ಮಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ಮಚ್ಛೋ. ಮಾನೀಯತಿ ಭುಞ್ಜನ್ತೇಹೀತಿ ಮಂಸಂ. ತತ್ಥಾತಿ ಓದನಾದೀಸು ಪಞ್ಚಸು ಭೋಜನೇಸು. ಸಾರೋ ಅಸ್ಸತ್ಥಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಧಞ್ಞಾನನ್ತಿ ಸಾಲೀ. ವಹತಿ ಭುಞ್ಜನ್ತಾನಂ ಜೀವಿತನ್ತಿ ವೀಹಿ. ಯವತಿ ಅಮಿಸ್ಸಿತೋಪಿ ಮಿಸ್ಸಿತೋ ವಿಯ ಭವತೀತಿ ಯವೋ. ಗುಧತಿ ಪರಿವೇಠತಿ ಮಿಲಕ್ಖಭೋಜನತ್ತಾತಿ ಗೋಧುಮೋ. ಸೋಭನಸೀಸತ್ತಾ ಕಮನೀಯಭಾವಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಕಙ್ಗು. ಮಹನ್ತಸೀಸತ್ತಾ, ಮಧುರರಸನಾಳತ್ತಾ ಚ ವರೀಯತಿ ಪತ್ಥೀಯತಿ ಜನೇಹೀತಿ ವರಕೋ. ಕೋರಂ ರುಧಿರಂ ದೂಸತಿ ಭುಞ್ಜನ್ತಾನನ್ತಿ ಕುದ್ರೂಸಕೋ. ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಓದನೋ ನಾಮಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಸತ್ತಸು ಧಞ್ಞೇಸು. ಸಾಲೀತೀತಿ ಏತ್ಥ ಇತಿಸದ್ದೋ ನಾಮಪರಿಯಾಯೋ. ಸಾಲೀ ನಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಸೇವ ನಯೋ ‘‘ವೀಹೀತೀ’’ತಿಆದೀಸುಪಿ.

ಏತ್ಥಾತಿ ತಿಣಧಞ್ಞಜಾತೀಸು. ನೀವಾರೋ ಸಾಲಿಯಾ ಅನುಲೋಮೋ, ವರಕಚೋರಕೋ ವರಕಸ್ಸ ಅನುಲೋಮೋ. ಅಮ್ಬಿಲಪಾಯಾಸಾದೀಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಖೀರಭತ್ತಾದಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಓಧೀತಿ ಅವಧಿ, ಮರಿಯಾದೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಹಿ ಅವಹೀಯತಿ ಚಜೀಯತಿ ಅಸ್ಮಾತಿ ಓಧೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ಯೋಪಿ ಪಾಯಾಸೋ ವಾ ಯಾಪಿ ಅಮ್ಬಿಲಯಾಗು ವಾ ಓಧಿಂ ನ ದಸ್ಸೇತಿ, ಸೋ ಪವಾರಣಂ ನ ಜನೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಯೇನ ಖೀರೇನ ಕತತ್ತಾ ಪಾಯಾಸೋ. ಪಾತಬ್ಬಸ್ಸ, ಅಸಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಚಾತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಬ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಸಮ್ಭವತೋ ವಾ ಪಾಯಾಸೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಉದ್ಧನತೋತಿ ಚುಲ್ಲಿತೋ. ಸಾ ಹಿ ಉಪರಿ ಧೀಯನ್ತಿ ಠಪಿಯನ್ತಿ ಥಾಲ್ಯಾದಯೋ ಏತ್ಥಾತಿ ಉದ್ಧನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಪರಿಣಾಮೇತ್ವಾ. ಘನಭಾವನ್ತಿ ಕಥಿನಭಾವಂ. ಏತ್ಥಾಪಿ ವಾಕ್ಯೇ ‘‘ಯೋ ಸೋ’’ತಿ ಪದಾನಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾನಿ. ಪುಬ್ಬೇತಿ ಅಬ್ಭುಣ್ಹಕಾಲೇ. ನಿಮನ್ತನೇತಿ ನಿಮನ್ತನಟ್ಠಾನೇ. ಭತ್ತೇ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ದೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯಾಪನಂ ಗಚ್ಛತಿ ಇಮಾಯಾತಿ ಯಾಗು. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತನುಕಾ ಹೋತಿ, ತಥಾಪೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಉದಕಾದೀಸೂತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ಕಿಞ್ಜಿಕಖೀರಾದಯೋ ಸಙ್ಗಯ್ಹನ್ತಿ. ಯಾಗುಸಙ್ಗಹಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ಕಸ್ಮಾ? ಉದಕಾದೀನಂ ಪಕ್ಕುಥಿತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತಸ್ಮಿಂ ವಾತಿ ಸಭತ್ತೇ, ಪಕ್ಕುಥಿತಉದಕಾದಿಕೇ ವಾ. ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಾತಿ ಪಕ್ಕುಥಿತಉದಕಾದಿತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಉದಕಾದಿಕೇ ವಾ. ಯತ್ಥ ಯಸ್ಮಿಂ ಉದಕಾದಿಕೇ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ತಂ ಪವಾರಣಂ ಜನೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಸುದ್ಧರಸಕೋತಿ ಮಚ್ಛಮಂಸಖಣ್ಡನ್ಹಾರೂಹಿ ಅಮಿಸ್ಸೋ ಸುದ್ಧೋ ಮಚ್ಛಾದಿರಸಕೋ. ರಸಕಯಾಗೂತಿ ರಸಕಭೂತಾ ದ್ರವಭೂತಾ ಯಾಗು. ಘನಯಾಗೂತಿ ಕಥಿನಯಾಗು. ಏತ್ಥಾತಿ ಘನಯಾಗುಯಂ. ಪುಪ್ಫಿಅತ್ಥಾಯಾತಿ ಪುಪ್ಫಂ ಫುಲ್ಲಂ ಇಮಸ್ಸ ಖಜ್ಜಕಸ್ಸಾತಿ ಪುಪ್ಫೀ, ಪುಪ್ಫಿನೋ ಅತ್ಥೋ ಪಯೋಜನಂ ಪುಪ್ಫಿಅತ್ಥೋ, ತದತ್ಥಾಯ ಕತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇ ತಣ್ಡುಲೇತಿ ತೇ ಸೇದಿತತಣ್ಡುಲೇ. ಅಚುಣ್ಣತ್ತಾ ನೇವ ಸತ್ತುಸಙ್ಖ್ಯಂ, ಅಪಕ್ಕತ್ತಾ ನ ಭತ್ತಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತೇಹೀತಿ ಸೇದಿತತಣ್ಡುಲೇಹಿ. ತೇ ತಣ್ಡುಲೇ ಪಚನ್ತಿ, ಕರೋನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

‘‘ಯವೇಹೀ’’ತಿ ಬಹುವಚನೇನ ಸತ್ತ ಧಞ್ಞಾನಿಪಿ ಗಹಿತಾನಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸಾಲಿವೀಹಿಯವೇಹೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ. ಥುಸೇತಿ ಧಞ್ಞತಚೇ. ಪಲಾಪೇತ್ವಾತಿ ಪಟಿಕ್ಕಮಾಪೇತ್ವಾ. ತನ್ತಿ ಚುಣ್ಣಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಖರಪಾಕಭಜ್ಜಿತಾನನ್ತಿ ಖರೋ ಪಾಕೋ ಖರಪಾಕೋ, ಖರಪಾಕೇನ ಭಜ್ಜಿತಾ ಖರಪಾಕಭಜ್ಜಿತಾ, ತೇಸಂ. ನ ಪವಾರೇನ್ತಿ ಅಸತ್ತುಸಙ್ಗಹತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಕುಣ್ಡಕಮ್ಪೀತಿ ಕಣಮ್ಪಿ. ಪವಾರೇತಿ ಸತ್ತುಸಙ್ಗಹತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇಹೀತಿ ಲಾಜೇಹಿ. ಸುದ್ಧಖಜ್ಜಕನ್ತಿ ಪಿಟ್ಠೇಹಿ ಅಮಿಸ್ಸಿತಂ ಸುದ್ಧಂ ಫಲಾಫಲಾದಿಖಜ್ಜಕಂ. ಯಾಗುಂ ಪಿವನ್ತಸ್ಸ ದೇನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತಾನೀತಿ ದ್ವೇ ಮಚ್ಛಮಂಸಖಣ್ಡಾನಿ. ನ ಪವಾರೇತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಮಚ್ಛಮಂಸಖಣ್ಡಾನಂ ಅಖಾದಿತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತತೋತಿ ದ್ವೇಮಚ್ಛಮಂಸಖಣ್ಡತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಏಕನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ತೇಸು ವಾ. ಸೋತಿ ಖಾದಕೋ ಭಿಕ್ಖು. ಅಞ್ಞನ್ತಿ ದ್ವೀಹಿ ಮಚ್ಛಮಂಸಖಣ್ಡೇಹಿ ಅಞ್ಞಂ ಪವಾರಣಪಹೋನಕಂ ಭೋಜನಂ.

ಅವತ್ಥುತಾಯಾತಿ ಪವಾರಣಾಯ ಅವತ್ಥುಭಾವತೋ. ತಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಂ ಹೀ’’ತಿ. ಹಿಸದ್ದೋ ವಿತ್ಥಾರಜೋತಕೋ. ಯನ್ತಿ ಮಂಸಂ. ಇದಂ ಪನಾತಿ ಇದಂ ಮಂಸಂ ಪನ. ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಮಂಸಂ ಕಪ್ಪಿಯಭಾವತೋ ಅಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ ಠಿತತ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಮ್ಪಿ ಮಂಸಭಾವಂ ನ ಜಹಾತಿ. ನನು ಖಾದಿತಮಂಸಂ ಪನ ಅಕಪ್ಪಿಯಭಾವತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ ಠಿತತ್ತಾ ಖಾದಿಯಮಾನಮ್ಪಿ ಮಂಸಭಾವಂ ಜಹಾತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಂ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಕುಲದೂಸಕಕಮ್ಮಞ್ಚ ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮಞ್ಚ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾರೋಚನಞ್ಚ ಸಾದಿತರೂಪಿಯಞ್ಚ ಕುಲ…ಪೇ… ರೂಪಿಯಾನಿ, ತಾನಿ ಆದೀನಿ ಯೇಸಂ ಕುಹನಾದೀನನ್ತಿ ಕುಲ…ಪೇ… ರೂಪಿಯಾದಯೋ, ತೇಹಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ವಾರೇಸು.

ಏವನ್ತಿಆದಿ ನಿಗಮನನಿದಸ್ಸನಂ. ತನ್ತಿ ಭೋಜನಂ. ಯಥಾತಿ ಯೇನಾಕಾರೇನ. ಯೇನ ಅಜ್ಝೋಹಟಂ ಹೋತಿ, ಸೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ ಪವಾರೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಕತ್ಥಚೀತಿ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಪತ್ತಾದಿಕೇ. ತಸ್ಮಿಂ ಚೇ ಅನ್ತರೇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಚೇ. ಅಞ್ಞತ್ರಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ. ಪತ್ತೇ ವಿಜ್ಜಮಾನಭೋಜನಂ ಅನಜ್ಝೋಹರಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ ಯಥಾ, ಏವನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಪದೇಸು. ತತ್ಥಾತಿ ಕುರುನ್ದೀಯಂ. ಆನಿಸದಸ್ಸಾತಿ ಆಗಮ್ಮ ನಿಸೀದತಿ ಏತೇನಾತಿ ಆನಿಸದೋ, ತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮನ್ತತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಣ್ಹಿಅನ್ತತೋತಿ ಪಸತಿ ಠಿತಕಾಲೇ ವಾ ಗಮನಕಾಲೇ ವಾ ಭೂಮಿಂ ಫುಸತೀತಿ ಪಣ್ಹೀ, ತಸ್ಸ ಅನ್ತತೋ. ‘‘ದಾಯಕಸ್ಸಾ’’ತಿಪದಂ ‘‘ಪಸಾರಿತಹತ್ಥ’’ನ್ತಿ ಪದೇನ ಚ ‘‘ಅಙ್ಗ’’ನ್ತಿ ಪದೇನ ಚ ಅವಯವೀಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹತ್ಥಪಾಸೋತಿ ಹತ್ಥಸ್ಸ ಪಾಸೋ ಸಮೀಪೋ ಹತ್ಥಪಾಸೋ, ಹತ್ಥೋ ಪಸತಿ ಫುಸತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇತಿ ವಾ ಹತ್ಥಪಾಸೋ, ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಹತ್ಥೋ ಪದೇಸೋ. ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಹತ್ಥಪಾಸೇ.

ಉಪನಾಮೇತೀತಿ ಸಮೀಪಂ ನಾಮೇತಿ. ಅನನ್ತರನಿಸಿನ್ನೋಪೀತಿ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಅವಿಜಹಿತ್ವಾ ಅನನ್ತರೇ ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನೋಪಿ ಭಿಕ್ಖು ವದತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಭತ್ತಪಚ್ಛಿನ್ತಿ ಭತ್ತೇನ ಪಕ್ಖಿತ್ತಂ ಪಚ್ಛಿಂ. ಈಸಕನ್ತಿ ಭಾವನಪುಂಸಕಂ. ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ವಾ ಅಪನಾಮೇತ್ವಾ ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ದೂರೇತಿ ನವಾಸನೇ. ಇತೋತಿ ಪತ್ತತೋ. ಗತೋ ದೂತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಪರಿವೇಸನಾಯಾತಿ ಪರಿವೇಸನತ್ಥಾಯ, ಭತ್ತಗ್ಗೇ ವಾ. ತತ್ರಾತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಪರಿವೇಸನೇ. ತನ್ತಿ ಭತ್ತಪಚ್ಛಿಂ. ಫುಟ್ಠಮತ್ತಾವಾತಿ ಫುಸಿಯಮತ್ತಾವ. ಕಟಚ್ಛುನಾ ಉದ್ಧಟಭತ್ತೇ ಪನ ಪವಾರಣಾ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಪರಿವೇಸಕಸ್ಸ. ಅಭಿಹಟೇ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾತಿ ಅಭಿಹಟಸ್ಸ ಭತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಭಾವತೋ.

‘‘ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ ವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತಸ್ಸ ಪವಾರಣಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ಸಙ್ಖೇಪೇನ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ಕಾಯವಾಚಾಪಟಿಕ್ಖೇಪೇಸು. ಮಚ್ಛಿಕಬೀಜನಿನ್ತಿ ಮಕ್ಖಿಕಾನಂ ಉತ್ತಾಸನಿಂ ಬೀಜನಿಂ. ಖಕಾರಸ್ಸ ಹಿ ಛಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಮಚ್ಛಿಕಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ (ಅ. ನಿ. ೩.೧೦೩). ಏತ್ಥ ಹಿ ‘‘ಸಕ್ಖಿಕತ್ವಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಖಕಾರಸ್ಸ ಛಕಾರೋ ಹೋತಿ.

ಏಕೋ ವದತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಪನೇತ್ವಾತಿ ಪತ್ತತೋ ಅಪನೇತ್ವಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ವಚನೇ. ಕಥನ್ತಿ ಕೇನಾಕಾರೇನ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ವದನ್ತಸ್ಸ ನಾಮಾತಿ ಏತ್ಥ ನಾಮಸದ್ದೋ ಗರಹತ್ಥೋ ‘‘ಅತ್ಥೀ’’ತಿಪದೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ಅತ್ಥಿ ನಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತೋಪೀತಿ ಪತ್ತತೋಪಿ. ತತ್ರಾಪೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ವಚನೇಪಿ.

ಸಮಂಸಕನ್ತಿ ಮಂಸೇನ ಸಹ ಪವತ್ತಂ. ರಸನ್ತಿ ದ್ರವಂ. ತನ್ತಿ ವಚನಂ. ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಮಚ್ಛೋ ಚ ರಸೋ ಚ ಮಚ್ಛೇನ ಮಿಸ್ಸೋ ರಸೋ ಚಾತಿ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಸಮ್ಭವತೋ. ಇದನ್ತಿ ವತ್ಥುಂ. ಮಂಸಂ ವಿಸುಂ ಕತ್ವಾತಿ ‘‘ಮಂಸಸ್ಸ ರಸಂ ಮಂಸರಸ’’ನ್ತಿ ಮಂಸಪದತ್ಥಸ್ಸ ಪಧಾನಭಾವಂ ಅಕತ್ವಾ, ರಸಪದತ್ಥಸ್ಸೇವ ಪಧಾನಭಾವಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಆಪುಚ್ಛನ್ತನ್ತಿ ‘‘ಮಂಸರಸಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಆಪುಚ್ಛನ್ತಂ. ತನ್ತಿ ಮಂಸಂ. ಕರಮ್ಬಕೋತಿ ಮಿಸ್ಸಕಾಧಿವಚನಮೇತಂ. ಯಞ್ಹಿ ಅಞ್ಞೇನ ಅಞ್ಞೇನ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕರೋನ್ತಿ, ಸೋ ‘‘ಕರಮ್ಬಕೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ವಚನತ್ಥೋ – ಕರೋತಿ ಸಮೂಹಂ ಅವಯವಿನ್ತಿ ಕರೋ, ಕರೀಯತಿ ವಾ ಸಮೂಹೇನ ಅವಯವಿನಾತಿ ಕರೋ, ಅವಯವೋ, ತಂ ವಕತಿ ಆದದಾತೀತಿ ಕರಮ್ಬಕೋ, ಸಮೂಹೋ. ‘‘ಕದಮ್ಬಕೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸೋಪಿ ಯುತ್ತೋಯೇವ ಅನುಮತತ್ತಾ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ. ಅಭಿಧಾನೇಪಿ ಏವಮೇವ ಅತ್ಥೀ. ಅತ್ಥೋ ಪನ ಅಞ್ಞಥಾ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ಥೇ ರಕಾರಸ್ಸ ದಕಾರೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಮಂಸೇನ ಮಿಸ್ಸೋ, ಲಕ್ಖಿತೋ ವಾ ಕರಮ್ಬಕೋ ಮಂಸಕರಮ್ಬಕೋ. ನ ಪವಾರೇತೀತಿ ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಮಿಸ್ಸಕತ್ತಾ ನ ಪವಾರೇತಿ. ಪವಾರೇತೀತಿ ಮಂಸೇನ ಮಿಸ್ಸಿತತ್ತಾ ಪವಾರೇತಿ.

ಯೋ ಪನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಸೋ ಪವಾರಿತೋವ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ನಿಮನ್ತನೇತಿ ನಿಮನ್ತನಟ್ಠಾನೇ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ತತ್ಥಾತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ. ಯೇನಾತಿ ಯೇನ ಭತ್ತೇನ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಯಾಗುಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದಿವಚನೇ. ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾನಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಯಾಗುಮಿಸ್ಸಕಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದಿವಚನೇ. ದುದ್ದಸನ್ತಿ ದುಕ್ಕರಂ ದಸ್ಸನಂ. ಇದಞ್ಚಾತಿ ‘‘ಮಿಸ್ಸಕಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿವಚನಞ್ಚ. ನ ಸಮಾನೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮಂ ನ ಆನೇತಬ್ಬಂ, ಸಮಾನಂ ವಾ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಇದಂ ಪನಾತಿ ಮಿಸ್ಸಕಂ ಪನ. ಏತ್ಥಾತಿ ಮಿಸ್ಸಕೇ. ವಿಸುಂ ಕತ್ವಾತಿ ರಸಖೀರಸಪ್ಪೀನಿ ಆವೇಣಿಂ ಕತ್ವಾ. ತನ್ತಿ ರಸಾದಿಂ.

ಕದ್ದೀಯತಿ ಮದ್ದೀಯತೀತಿ ಕದ್ದಮೋ. ಉನ್ದತಿ ಪಸವತಿ ವಡ್ಢತೀತಿ ಉದಕಂ. ಉನ್ದತಿ ವಾ ಕ್ಲೇದನಂ ಕರೋತೀತಿ ಉದಕಂ, ನಿಲೀನೇ ಸತ್ತೇ ಗುಪತಿ ರಕ್ಖತೀತಿ ಗುಮ್ಬೋ, ಗುಹತಿ ಸಂವರತೀತಿ ವಾ ಗುಮ್ಬೋ. ಅನುಪರಿಯಾಯನ್ತೇನಾತಿ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಆಯನ್ತೇನ. ತನ್ತಿ ನಾವಂ ವಾ ಸೇತುಂ ವಾ. ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕನ್ತಿ ಅಹಸ್ಸ ಮಜ್ಝಂ ಮಜ್ಝನ್ಹಂ, ಅಹಸದ್ದಸ್ಸ ನ್ಹಾದೇಸೋ, ಮಜ್ಝನ್ಹಂ ಏವ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಂ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು ಪನ ಮಜ್ಝನ್ತಿಕನ್ತಿ ಪಾಠೋ ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ಅಪಾಠೋಯೇವ. ಯೋ ಠಿತೋ ಪವಾರೇತಿ, ತೇನ ಠಿತೇನೇವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಆನಿಸದನ್ತಿ ಪೀಠೇ ಫುಟ್ಠಆನಿಸದಮಂಸಂ. ಅಚಾಲೇತ್ವಾತಿ ಅಚಾವೇತ್ವಾ. ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ಉಪರಿ ಚ ಪಸ್ಸೇಸು ಚ ಅಮೋಚೇತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅದಿನ್ನಾದಾನೇ ವಿಯ ಠಾನಾಚಾವನಂ ನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸಂಸರಿತುನ್ತಿ ಸಂಸಬ್ಬಿತುಂ. ನನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಂ.

ಅತಿರೇಕಂ ರಿಚತಿ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತಿರಿತ್ತಂ, ನ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಅನತಿರಿತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನ ಅತಿರಿತ್ತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಧಿಕ’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ಅತಿರಿತ್ತಸದ್ದಸ್ಸ ಅತಿಸುಞ್ಞತ್ಥಂ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಅಧಿ ಹುತ್ವಾ ಏತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಅಧಿಕಂ. ತಂ ಪನಾತಿ ಅನತಿರಿತ್ತಂ ಪನ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಕತ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನೇ. ವಿತ್ಥಾರೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕಾತಬ್ಬೇಸು ವತ್ಥೂಸು. ಯಂ ಫಲಂ ವಾ ಯಂ ಕನ್ದಮೂಲಾದಿ ವಾ ಅಕತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ವಾತಿ ಕುಲದೂಸಕಕಮ್ಮಾದೀಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ವಾ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯೋತಿ ವಿನಯಧರೋ ಭಿಕ್ಖು. ತೇನ ಕತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಭುತ್ತಾವಿನಾ ಪವಾರಿತೇನ ಆಸನಾ ವುಟ್ಠಿತೇನ ಕತ’’ನ್ತಿವಚನತೋ ಭುತ್ತಾವಿನಾ ಅಪವಾರಿತೇನ ಆಸನಾ ವುಟ್ಠಿತೇನ ಕತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಿದ್ಧಂ. ತಸ್ಮಾ ಪಾತೋ ಅದ್ಧಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇಸು ದ್ವೀಸು ಏಕೋ ಪವಾರಿತೋ, ತಸ್ಸ ಇತರೋ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಅತ್ತನಾ ಅಭುತ್ವಾಪಿ ‘‘ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಕಾತುಂ ಲಭತಿ ಏವ. ಯನ್ತಿ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ. ‘‘ತದುಭಯಮ್ಪೀ’’ತಿಇಮಿನಾ ಅತಿರಿತ್ತಞ್ಚ ಅತಿರಿತ್ತಞ್ಚ ಅತಿರಿತ್ತಂ, ನ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಅನತಿರಿತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಅನತಿರಿತ್ತಸ್ಸೇವ. ಏತ್ಥಾತಿ ಅನತಿರಿತ್ತೇ, ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕತ’’ನ್ತಿ ಆದೀಸು ಸತ್ತಸು ವಿನಯಕಮ್ಮಾಕಾರೇಸು ವಾ. ಅನನ್ತರೇತಿ ವಿನಯಧರಸ್ಸ ಅನನ್ತರೇ ಆಸನೇ. ಪತ್ತತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಭುಞ್ಜನಟ್ಠಾನೇಯೇವ. ತಸ್ಸಾತಿ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ. ತೇನಾತಿ ಭತ್ತಂ ಆನೇನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ನಿಸಿನ್ನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ’’ತಿ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಂ ಆನೇತಬ್ಬಂ. ಕಸ್ಮಾ ‘‘ಹತ್ಥಂ ಧೋವಿತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕಸ್ಮಾ’’ತಿ. ಹೀತಿ ಕಾರಣಂ. ಯಸ್ಮಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಹತ್ಥಂ ಧೋವಿತ್ವಾತಿ ಮಯಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಭತ್ತಂ ಆನೇನ್ತಸ್ಸ. ಯೇನಾತಿ ವಿನಯಧರೇನ. ಪುನ ಯೇನಾತಿ ಏವಮೇವ. ಯಞ್ಚಾತಿ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಞ್ಚ. ಯೇನ ವಿನಯಧರೇನ ಪಠಮಂ ಅಕತಂ, ತೇನೇವ ಕತ್ತಬ್ಬಂ. ಯಞ್ಚ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ಪಠಮಂ ಅಕತಂ, ತಞ್ಞೇವ ಕತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಪಠಮಭಾಜನೇ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಪಠಮಭಾಜನಂ ಸುದ್ಧಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಕತಮ್ಪಿ ನಿದ್ದೋಸಮೇವ. ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾತಿ ಪವಾರಿತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ.

ಕುಣ್ಡೇಪೀತಿ ಉಕ್ಖಲಿಯಮ್ಪಿ. ಸಾ ಹಿ ಕುಡತಿ ಓದನಾದಿಂ ದಾಹಂ ಕರೋತೀತಿ ಕುಣ್ಡೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತನ್ತಿ ಅತಿರಿತ್ತಕತಂ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ. ಯೇನ ಪನಾತಿ ವಿನಯಧರೇನ ಪನ. ಭಿಕ್ಖುಂ ನಿಸೀದಾಪೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಮಙ್ಗಲನಿಮನ್ತನೇತಿ ಮಙ್ಗಲತ್ಥಾಯ ನಿಮನ್ತನಟ್ಠಾನೇ. ತತ್ಥಾತಿ ಮಙ್ಗಲನಿಮನ್ತನೇ. ಕರೋನ್ತೇನಾತಿ ಕರೋನ್ತೇನ ವಿನಯಧರೇನ.

ಗಿಲಾನೇನ ಭುಞ್ಜಿತಾವಸೇಸಮೇವ ನ ಕೇವಲಂ ಗಿಲಾನಾತಿರಿತ್ತಂ ನಾಮ, ಗಿಲಾನಂ ಪನ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಆಭತಂ ಗಿಲಾನಾತಿರಿತ್ತಮೇವ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನ ಕೇವಲ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಗಿಲಾನನ್ತಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ವಾ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ವಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಗಿಲಾನಂ. ಯಂ ದುಕ್ಕಟಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಅಸಂಸಟ್ಠವಸೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಅನಾಹಾರತ್ಥಾಯಾತಿ ಪಿಪಾಸಚ್ಛೇದನಆಬಾಧವೂಪಸಮತ್ಥಾಯ.

೨೪೧. ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇತಿ ಏತ್ಥ ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪಿಪಾಸಾಯ ಸತೀ’’ತಿ ಚ ‘‘ಆಬಾಧೇ ಸತೀ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತಂ. ತೇನ ತೇನಾತಿ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕೇನ ಚ ಯಾವಜೀವಿಕೇನ ಚ. ತಸ್ಸಾತಿ ಆಬಾಧಸ್ಸ. ಇದಂ ಪದಂ ‘‘ಉಪಸಮನತ್ಥ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸಮುಧಾತುಯಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಯುಪಚ್ಚಯೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದುತಿಯಪವಾರಣಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೪೨. ಛಟ್ಠೇ ನ ಆಚರಿತಬ್ಬೋತಿ ಅನಾಚಾರೋತಿ ವುತ್ತೇ ಪಣ್ಣತ್ತಿವೀತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪಣ್ಣತ್ತಿವೀತಿಕ್ಕಮ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕರೋತೀ’’ತಿಇಮಿನಾ ‘‘ಅತ್ತಾನಮಾಚರತೀ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಚರಸದ್ದೋ ಕರಸದ್ದತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉಪನನ್ಧೀತಿ ಏತ್ಥ ಉಪಸದ್ದೋ ಉಪನಾಹತ್ಥೋ, ನಹಧಾತು ಬನ್ಧನತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಉಪನಾಹ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಜನಿತೋ ಉಪನಾಹೋ ಯೇನಾತಿ ಜನಿತಉಪನಾಹೋ. ಇಮಿನಾ ‘‘ಉಪನನ್ಧೋ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಉಪನಹತೀತಿ ಉಪನನ್ಧೋತಿ ಕತ್ಥುತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

೨೪೩. ಅಭಿಹಟ್ಠುನ್ತಿ ಏತ್ಥ ತುಂಪಚ್ಚಯೋ ತ್ವಾಪಚ್ಚಯತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅಭಿಹರಿತ್ವಾ’’ತಿ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಾಧಾರಣಮೇವ ಅತ್ಥನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ. ತೀಹಾಕಾರೇಹೀತಿ ಸಾಮಂ ಜಾನನೇನ ಚ ಅಞ್ಞೇಸಮಾರೋಚನೇನ ಚ ತಸ್ಸಾರೋಚನೇನ ಚಾತಿ ತೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ. ಆಸಾದೀಯತೇ ಮಙ್ಕುಂ ಕರೀಯತೇ ಆಸಾದನಂ, ತಂ ಅಪೇಕ್ಖೋ ಆಸಾದನಾಪೇಕ್ಖೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಆಸಾದನ’’ನ್ತಿಆದಿ.

ಯಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಅಭಿಹಟನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇತರಸ್ಸಾತಿ ಅಭಿಹಾರಕತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಭುತ್ತಸ್ಸಾತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ವಿಕಾಲಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೪೭. ಸತ್ತಮೇ ಗಿರಿಮ್ಹೀತಿ ಪಬ್ಬತಮ್ಹಿ. ಸೋ ಹಿ ಹಿಮವಮನಾದಿವಸೇನ ಜಲಂ, ಸಾರಭೂತಾನಿ ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾದಿವತ್ಥೂನಿ ಗಿರತಿ ನಿಗ್ಗಿರತೀತಿ ಗಿರೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಗ್ಗಸಮಜ್ಜೋತಿ ಉತ್ತಮಸಮಜ್ಜೋ. ಇಮೇಹಿ ಪದೇಹಿ ಅಗ್ಗೋ ಸಮಜ್ಜೋ ಅಗ್ಗಸಮಜ್ಜೋ, ಗಿರಿಮ್ಹಿ ಪವತ್ತೋ ಅಗ್ಗಸಮಜ್ಜೋ ಗಿರಗ್ಗಸಮಜ್ಜೋತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಮಜ್ಜೋತಿ ಚ ಸಭಾ. ಸಾ ಹಿ ಸಮಾಗಮಂ ಅಜನ್ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಜನಾ ಏತ್ಥಾತಿ ಸಮಜ್ಜೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ‘‘ಗಿರಿಸ್ಸ ವಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಗಿರಿಸ್ಸ ಅಗ್ಗೋ ಕೋಟಿ ಗಿರಗ್ಗೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಪವತ್ತೋ ಸಮಜ್ಜೋ ಗಿರಗ್ಗಸಮಜ್ಜೋತಿ ಅತ್ಥೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ಸೋತಿ ಗಿರಗ್ಗಸಮಜ್ಜೋ. ಭವಿಸ್ಸತಿ ಕಿರಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಭೂಮಿಭಾಗೇತಿ ಅವಯವಿಆಧಾರೋ, ಸನ್ನಿಪತತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನಟಞ್ಚ ನಾಟಕಞ್ಚ ನಟನಾಟಕಾನಿ. ‘‘ನಚ್ಚಂ ಗೀತಂ ವಾದಿತಞ್ಚಾ’’ತಿ ಇದಂ ತಯಂ ‘‘ನಾಟಕ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇಸನ್ತಿ ನಟನಾಟಕಾನಂ. ದಸ್ಸನತ್ಥನ್ತಿ ದಸ್ಸನಾಯ ಚ ಸವನಾಯ ಚ. ಸವನಮ್ಪಿ ಹಿ ದಸ್ಸನೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಂ. ಅಪಞ್ಞತ್ತೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇತಿ ಊನವೀಸತಿವಸ್ಸಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ತಾವ ಅಪಞ್ಞತ್ತತ್ತಾ. ತೇತಿ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಗಿರಗ್ಗಸಮಜ್ಜಂ. ಅಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ. ನೇಸನ್ತಿ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾನಂ ಅದಂಸೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಿಲಿಮ್ಪೇತ್ವಾತಿ ವಿಲೇಪನೇಹಿ ವಿವಿಧಾಕಾರೇನ ಲಿಮ್ಪೇತ್ವಾ.

೨೪೯. ‘‘ವಿಕಾಲೇ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞೇನ ವುತ್ತೇಪಿ ವಿಸೇಸಕಾಲೋವ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ಕಾಲೋ’’ತಿಆದಿ. ಸೋ ಚಾತಿ ಭೋಜನಕಾಲೋ ಚ. ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೋ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇನೇವಾತಿ ಭೋಜನಕಾಲಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ ಏವ. ಅಸ್ಸಾತಿ ‘‘ವಿಕಾಲೇ’’ತಿಪದಸ್ಸ. ‘‘ವಿಕಾಲೋ ನಾಮ…ಪೇ… ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾ’’ತಿ ಪದಭಾಜನೇನ ಅರುಣುಗ್ಗಮನತೋ ಯಾವ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಾ ಕಾಲೋ ನಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ ನಯೇನ ದಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ. ತತೋತಿ ಠಿತಮಜ್ಝನ್ಹಿಕತೋ. ಸೂರಿಯಸ್ಸ ಅತಿಸೀಘತ್ತಾ ವೇಗೇನ ಠಿತಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಂ ವೀತಿವತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕೇನ ಪನ ನ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಕಾಲತ್ಥಮ್ಭೋತಿ ಕಾಲಸ್ಸ ಜಾನನತ್ಥಾಯ ಥೂಣೋ. ಕಾಲನ್ತರೇತಿ ಕಾಲಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ.

ಅವಸೇಸಂ ಖಾದನೀಯಂ ನಾಮಾತಿ ಏತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಯನ್ತಿ ಖಾದನೀಯಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವನಮೂಲಾದಿಪಭೇದಂ ಯಮ್ಪಿ ಖಾದನೀಯಂ ಅತ್ಥಿ, ತಮ್ಪಿ ಆಮಿಸಗತಿಕಂ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸೇಯ್ಯಥಿದನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಾವಾಚಕನಿಪಾತಸಮುದಾಯೋ. ಇದಂ ಖಾದನೀಯಂ ಸೇಯ್ಯಥಾ ಕತಮನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಮ್ಪೀತಿ ಇದಂ ದ್ವಾದಸವಿಧಮ್ಪಿ. ಪಿಸದ್ದೇನ ನ ಪೂವಾದಿಯೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ತತ್ಥಾತಿ ದ್ವಾದಸಸು ಖಾದನೀಯೇಸು, ಆಧಾರೇ ಭುಮ್ಮಂ. ಮೂಲತಿ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ ಏತ್ಥ, ಏತೇನಾತಿ ವಾ ಮೂಲಂ. ಖಾದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಖಾದನೀಯಂ. ಮೂಲಮೇವ ಖಾದನೀಯಂ ಮೂಲಖಾದನೀಯಂ, ತಸ್ಮಿಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಮೂಲಕಮೂಲಾದೀನಿ ಲೋಕಸಙ್ಕೇತೋ ಪದೇಸತೋಯೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ತಂ ತಞ್ಹಿ ನಾಮಂ ಅಜಾನನ್ತಾನಂ ಅತಿಸಮ್ಮೂಳ್ಹಕಾರಣತ್ತಾ ಸಹ ಪರಿಯಾಯನ್ತರೇನ ವಚನತ್ಥಂ ವಕ್ಖಾಮ. ಸೂಪಸ್ಸ ಹಿತಂ ಸೂಪೇಯ್ಯಂ, ಸೂಪೇಯ್ಯಂ ಪಣ್ಣಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಸೂಪೇಯ್ಯಪಣ್ಣಾ, ತೇಸಂ ಮೂಲಾನಿ ಸೂಪೇಯ್ಯಪಣ್ಣಮೂಲಾನಿ. ಆಮೀಯತಿ ಅನ್ತೋ ಪವೇಸೀಯತೀತಿ ಆಮಿಸೋ, ಆಕಾರೋ ಅನ್ತೋಕರಣತ್ಥೋ, ಆಮಿಸಸ್ಸ ಗತಿ ವಿಯ ಗತಿ ಏತೇಸನ್ತಿ ಆಮಿಸಗತಿಕಾನಿ . ಏತ್ಥಾತಿ ಮೂಲೇಸು. ಜರಡ್ಢನ್ತಿ ಜರಭೂತಂ ಉಪಡ್ಢಂ. ಅಞ್ಞಮ್ಪೀತಿ ವಜಕಲಿಮೂಲತೋ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ.

ಯಾನಿ ಪನ ಮೂಲಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ, ತಾನಿ ಯಾವಜೀವಿಕಾನೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತಾನೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಖಾದನೀಯತ್ಥನ್ತಿ ಖಾದನೀಯಸ್ಸ, ಖಾದನೀಯೇ ವಾ ವಿಜ್ಜಮಾನಂ, ಖಾದನೀಯೇನ ವಾ ಕಾತಬ್ಬಂ ಕಿಚ್ಚಂ, ಪಯೋಜನಂ ವಾತಿ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ. ‘‘ಖಾದನೀಯೇ’’ತಿಇಮಿನಾ ‘‘ತತ್ಥ ವುತ್ತಾಭಿಧಮ್ಮತ್ಥಾ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಖಾದನೀಯತ್ಥಪದಸ್ಸ ಉತ್ತರಪದತ್ಥಪಧಾನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತತ್ಥ ಖಾದನೀಯಸ್ಸ, ಖಾದನೀಯೇ ವಾ ವಿಜ್ಜಮಾನಂ, ಖಾದನೀಯೇನ ವಾ ಕಾತಬ್ಬಂ ಕಿಚ್ಚಂ ನಾಮ ಜಿಘಚ್ಛಾಹರಣಮೇವ. ಯಞ್ಹಿ ಪೂವಾದಿಖಾದನೀಯಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಜಿಘಚ್ಛಾಹರಣಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಂ ಕಿಚ್ಚಂ ನಾಮಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಂ ಕಿಚ್ಚಂ, ಪಯೋಜನಂ ವಾ ನೇವ ಫರನ್ತಿ, ನೇವ ನಿಪ್ಫಾದೇನ್ತಿ. ಏಸೇವ ನಯೋ ‘‘ನ ಭೋಜನೀಯೇ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಂ ಫರನ್ತೀ’’ತಿಏತ್ಥಾಪಿ.

ತೇಸನ್ತಿ ಮೂಲಾನಂ ಅನ್ತೋ, ಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ವಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಜನಪದೇ ಖಾದನೀಯತ್ಥಭೋಜನೀಯತ್ಥೇಸು ಫರಮಾನೇಸು ಅಞ್ಞೇಸುಪಿ ಜನಪದೇಸು ಫರನ್ತಿಯೇವಾತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸೂ’’ತಿ ವಿಚ್ಛಾಪದಂ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಹಿ ಬಹೂಸು ಜನಪದೇಸು ಪಥವೀರಸಆಪೋರಸಸಮ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ಖಾದನೀಯತ್ಥಭೋಜನೀಯತ್ಥಂ ಫರಮಾನಮ್ಪಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಜನಪದೇ ಪಥವೀರಸಆಪೋರಸವಿಪತ್ತಿವಸೇನ ಅಫರಮಾನಂ ಭವೇಯ್ಯ, ವಿಕಾರವಸೇನ ಪನ ತತ್ಥ ಪವತ್ತತ್ತಾ ತಂ ಜನಪದಂ ಪಮಾಣಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಗಹೇತಬ್ಬಮೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನಾತಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಯಾವಕಾಲಿಕ, ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕೇಹಿ ಅಮಿಸ್ಸಿತಂ ಅತ್ತನೋ ಪಕತಿಯಾವ ಆಹಾರಕಿಚ್ಚಕರಣವಸೇನ. ‘‘ಮನುಸ್ಸಾನ’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ತಿರಚ್ಛಾನಾದೀನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಭೋಜನೀಯತ್ಥಂ ಫರಮಾನಮ್ಪಿ ನ ಪಮಾಣನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತನ್ತಿ ಮೂಲಂ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ನಾಮಸಞ್ಞಾಸೂತಿ ನಾಮಸಙ್ಖಾತಾಸು ಸಞ್ಞಾಸು.

ಯಥಾ ಮೂಲೇ ಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸಿತಂ, ಏವಂ ಕನ್ದಾದೀಸುಪಿ ಯಂ ಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ನ ಕೇವಲಂ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತಾನಂ ಹಲಿದ್ದಾದೀನಂ ಮೂಲಂಯೇವ ಯಾವಜೀವಿಕಂ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ತಚಾದಯೋಪೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಞ್ಚೇತ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಯಂ ಏತಂ ಅಟ್ಠವಿಧನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಏವಂ ಮೂಲಖಾದನೀಯೇ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಕನ್ದಖಾದನೀಯೇ ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಕನ್ದಖಾದನೀಯೇ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಕನ್ದಖಾದನೀಯೇತಿ ಕಂ ಸುಖಂ ದದಾತೀತಿ ಕನ್ದೋ, ಪದುಮಾದಿಕನ್ದೋ, ಸುಖಸ್ಸ ಅದಾಯಕಾ ಪನ ಕನ್ದಾ ರುಳ್ಹೀವಸೇನ ಕನ್ದಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಕನ್ದೋ ಏವ ಖಾದನೀಯಂ ಕನ್ದಖಾದನೀಯಂ, ತಸ್ಮಿಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಉಪರಿಪಿ. ಯನ್ತಿ ಕನ್ದಂ. ಇಮಿನಾ ತಂಸದ್ದಾನಪೇಕ್ಖೋ ಯಂಸದ್ದೋಪಿ ಅತ್ಥೀತಿ ಞಾಪೇತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಕನ್ದಖಾದನೀಯೇ. ತರುಣೋ, ಸುಖಖಾದನೀಯೋತಿ ವಿಸೇಸನಪದಾನಿ ಯಥಾವಚನಂ ಉಪರಿಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾನಿ. ಏವಮಾದಯೋ ಫರಣಕಕನ್ದಾ ಯಾವಕಾಲಿಕಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಅಧೋತೋತಿ ವಿಸರಸೋ ಉದಕೇನ ಅಧೂನಿತೋ. ತೇತಿ ಕನ್ದಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಮೂಲೇ ಅಲತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಮುಳಾಲೋ, ಉದಕತೋ ವಾ ಉದ್ಧಟಮತ್ತೇ ಮಿಲತಿ ನಿಮಿಲತೀತಿ ಮುಳಾಲಂ. ಏವಮಾದಿ ಫರಣಕಮುಳಾಲಂ ಯಾವಕಾಲಿಕನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪೀತಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಂ ಮುಳಾಲಂ ಸಙ್ಗಹಿತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಮಸತಿ ವಿಜ್ಝತೀತಿ ಮತ್ಥಕೋ. ಏವಮಾದಿ ಮತ್ಥಕೋ ಯಾವಕಾಲಿಕೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಜರಡ್ಢಬುನ್ದೋತಿ ಜರಭೂತಅಡ್ಢಸಙ್ಖಾತೋ ಪಾದೋ.

ಖನೀಯತಿ ಅವದಾರೀಯತೀತಿ ಖನ್ಧೋ, ಖಾಯತೀತಿ ವಾ ಖನ್ಧೋ. ‘‘ಅನ್ತೋಪಥವೀಗತೋ’’ತಿಪದಂ ‘‘ಸಾಲಕಲ್ಯಾಣಿಖನ್ಧೋ’’ತಿಪದೇನೇವ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ, ನ ಅಞ್ಞೇಹಿ. ಏವಮಾದಿ ಖನ್ಧೋ ಯಾವಕಾಲಿಕೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಅವಸೇಸಾತಿ ತೀಹಿ ದಣ್ಡಕಾದೀಹಿ ಅವಸೇಸಾ.

ತಚತಿ ಸಂವರತಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತೀತಿ ತಚೋ. ಸರಸೋತಿ ಏತ್ಥ ಏವಕಾರೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ, ಸರಸೋ ಏವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇಸಂ ಸಙ್ಗಹೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಏತನ್ತಿ ಕಸಾವಭೇಸಜ್ಜಂ, ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ …ಪೇ… ಭೋಜನೀಯತ್ಥ’’ನ್ತಿ ವಚನಂ ವಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಕಸಾವಭೇಸಜ್ಜೇ. ಏತೇಸಮ್ಪೀತಿ ಮತ್ಥಕಖನ್ಧತ್ತಚಾನಮ್ಪಿ.

ಪತತೀತಿ ಪತ್ತಂ. ಏತೇಸನ್ತಿ ಮೂಲಕಾದೀನಂ. ಏವರೂಪಾನಿ ಪತ್ತಾನಿ ಚ ಏಕಂಸೇನ ಯಾವಕಾಲಿಕಾನೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಯಾ ಲೋಣೀ ಆರೋಹತಿ, ತಸ್ಸಾ ಲೋಣಿಯಾ ಪತ್ತಂ ಯಾವಜೀವಿಕನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ದೀಪವಾಸಿನೋತಿ ತಮ್ಬಪಣ್ಣಿದೀಪವಾಸಿನೋ, ಜಮ್ಬುದೀಪವಾಸಿನೋ ವಾ. ಯಾನಿ ವಾ ಫರನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಾನೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇಸನ್ತಿ ನಿಮ್ಬಾದೀನಂ. ಇದಂ ಪದಂ ಪುಬ್ಬಪರಾಪೇಕ್ಖಕಂ, ತಸ್ಮಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಮಜ್ಝೇ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಪಣ್ಣಾನಂ ಅನ್ತೋ ನತ್ಥೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಪುಪ್ಫತಿ ವಿಕಸತೀತಿ ಪುಪ್ಫಂ. ಏವಮಾದಿ ಪುಪ್ಫಂ ಯಾವಕಾಲಿಕನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಪುಪ್ಫಸ್ಸ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಏವಮೇವ.

ಫಲತೀತಿ ಫಲಂ. ಯಾನೀತಿ ಫಲಾನಿ. ಫರನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನೇಸನ್ತಿ ಫಲಾನಂ ಪರಿಯನ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ, ತಾನಿ ಯಾವಜೀವಿಕಾನೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇಸಮ್ಪೀತಿ ಫಲಾನಮ್ಪಿ ಪರಿಯನ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಅಸೀಯತಿ ಖಿಪೀಯತಿ, ಛಡ್ಡೀಯತೀತಿ ವಾ ಅಟ್ಠಿ. ಏವಮಾದೀನಿ ಫರಣಕಾನಿ ಅಟ್ಠೀನಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಾನೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇಸನ್ತಿ ಅಟ್ಠೀನಂ.

ಪಿಸೀಯತಿ ಚುಣ್ಣಂ ಕರೀಯತೀತಿ ಪಿಟ್ಠಂ. ಏವಮಾದೀನಿ ಫರಣಕಾನಿ ಪಿಟ್ಠಾನಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಾನೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಧೋತಕನ್ತಿ ಉದಕೇನ ಅಧೂನಿತಂ. ತೇಸನ್ತಿ ಪಿಟ್ಠಾನಂ.

ನಿರನ್ತರಂ ಅಸತಿ ಸಮ್ಬಜ್ಝತೀತಿ ನಿಯ್ಯಾಸೋ. ಸೇಸಾತಿ ಉಚ್ಛುನಿಯ್ಯಾಸತೋ ಸೇಸಾ. ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತನಿಯ್ಯಾಸಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥಾತಿ ನಿಯ್ಯಾಸಖಾದನೀಯೇ. ಸಙ್ಗಹಿತಾನಂ ನಿಯ್ಯಾಸಾನಂ ಪರಿಯನ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಏವನ್ತಿಆದಿ ನಿಗಮನಂ.

ವುತ್ತಮೇವಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಠಮಪವಾರಣಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತಮೇವಾತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೫೨. ಅಟ್ಠಮೇ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಜಾತೋ ಅಬ್ಭನ್ತರೋ. ಮಹಾಥೇರೋತಿ ಮಹನ್ತೇಹಿ ಥಿರಗುಣೇಹಿ ಯುತ್ತೋ. ಇಮಿನಾ ‘‘ಬೇಲಟ್ಠೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾನಾಮಸ್ಸ ಸಞ್ಞಿನಾಮಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಧಾನಘರೇತಿ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾನಂ ಪದಹನಟ್ಠಾನಘರಸಙ್ಖಾತೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ. ಸುಕ್ಖಕುರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸೋಸನಕುರತ್ತಾ ನ ಸುಕ್ಖಕುರಂ ಹೋತಿ, ಕೇವಲಂ ಪನ ಅಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನತ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಓದನ’’ನ್ತಿ. ಸೋಸನಕುರಮ್ಪಿ ಯುತ್ತಮೇವ. ವಕ್ಖತಿ ಹಿ ‘‘ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಉದಕೇನ ತೇಮೇತ್ವಾ’’ತಿ. ‘‘ಓದನ’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ಕುರಸದ್ದಸ್ಸ ಓದನಪರಿಯಾಯತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಓದನಞ್ಹಿ ಕರೋತಿ ಆಯುವಣ್ಣಾದಯೋತಿ ‘‘ಕುರ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೋತಿ ಬೇಲಟ್ಠಸೀಸೋ. ತಞ್ಚ ಖೋತಿ ತಞ್ಚ ಸುಕ್ಖಕುರಂ ಆಹರತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಚ್ಚಯಗಿದ್ಧತಾಯಾತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಚ್ಚಯೇ ಲುದ್ಧತಾಯ. ಥೇರೋ ಭುಞ್ಜತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಏಕಾಹಾರಸ್ಸ ಸತ್ತಾಹಮತ್ತಟ್ಠಿತತ್ತಾ ‘‘ಸತ್ತಾಹ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತೋತಿ ಭುಞ್ಜನತೋ ಪರನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಚತ್ತಾರಿಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಿಸದ್ದೇನ ಅಧಿಕಾನಿಪಿ ಸತ್ತಾಹಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನಿ.

೨೫೩. ಇತೀತಿ ಇದಂ ತಯಂ. ‘‘ಸನ್ನಿಧಿ ಕಾರೋ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ ಸಮಾಸೋ ವಿಸೇಸನಪರನಿಪಾತವಸೇನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ‘‘ಸನ್ನಿಧಿಕಿರಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕರೀಯತೀತಿ ಕಾರೋತಿ ಕಮ್ಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏಕರತ್ತನ್ತಿ ಅನ್ತಿಮಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ವುತ್ತಂ ತದಧಿಕಾನಮ್ಪಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ. ಅಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕ’’ನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ.

ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಸ್ಸ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಪತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯತ್ತಾ ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಂ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ಅಸಮಾನಮ್ಪಿ ಸುದ್ಧಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಪತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ವಾ’’ತಿ. ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಚ ಗಹಣೇ ಚ. ಅಜ್ಝೋಹರಿತುಕಾಮತಾಯ ಹಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಚ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಗಹಣೇ ಚಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಯಂ ಪತ್ತಂ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ ಘಂಸನ್ತಸ್ಸ ಲೇಖಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಸೋ ಪತ್ತೋ ದುದ್ಧೋತೋ ಹೋತಿ ಸಚೇತಿ ಯೋಜನಾ ಉತ್ತರವಾಕ್ಯೇ ಯಂಸದ್ದಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುಬ್ಬವಾಕ್ಯೇ ತಂಸದ್ದಸ್ಸ ಗಮನೀಯತ್ತಾ. ಗಣ್ಠಿಕಪತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಬನ್ಧನಪತ್ತಸ್ಸ. ಸೋತಿ ಸ್ನೇಹೋ. ಪಗ್ಘರತಿ ಸನ್ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಾದಿಸೇತಿ ದುದ್ಧೋತೇ, ಗಣ್ಠಿಕೇ ವಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಧೋವಿತಪತ್ತೇ ಆಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾತಿ ನ ವೋಹರಿತಬ್ಬಾ, ವೋಹರಿತುಂ ನ ಯುತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯನ್ತಿ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ಪರಿಚ್ಚಜನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ತತೋತಿ ಅಪರಿಚ್ಚತ್ತಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸೇಸೂತಿ ನಿದ್ಧಾರಣಸಮುದಾಯೋ. ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇತಿ ಪಿಪಾಸಸಙ್ಖಾತೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಸತಿ. ಅನತಿರಿತ್ತಕತನ್ತಿ ಅತಿರಿತ್ತೇನ ಅಕತಂ ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಂ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಕಮೇವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಿಕಪ್ಪದ್ವಯೇತಿ ಸಾಮಿಸನಿರಾಮಿಸಸಙ್ಖಾತೇ ವಿಕಪ್ಪದ್ವಯೇ. ಸಬ್ಬವಿಕಪ್ಪೇಸೂತಿ ವಿಕಾಲಸನ್ನಿಧಿಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಯಾಮಕಾಲಿಕಪಚ್ಚಯಸಙ್ಖಾತೇಸು ಸಬ್ಬೇಸು ವಿಕಪ್ಪೇಸು.

೨೫೫. ಆಮಿಸಸಂಸಟ್ಠನ್ತಿ ಆಮಿಸೇನ ಸಂಸಟ್ಠಂ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ.

೨೫೬. ಚತುಬ್ಬಿಧಕಾಲಿಕಸ್ಸ ಸರೂಪಞ್ಚ ವಚನತ್ಥಞ್ಚ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವಿಕಾಲಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದೇ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಂ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯ’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ಯಾವಕಾಲಿಕಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಯಾವ…ಪೇ… ಕಾಲಿಕ’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಸದ್ಧಿಂ…ಪೇ… ಪಾನ’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ಯಾಮಕಾಲಿಕಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಯಾವ…ಪೇ… ಕಾಲಿಕ’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಸಬ್ಬಿಆದಿ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ಭೇಸಜ್ಜ’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಸತ್ತಾಹಂ…ಪೇ… ಕಾಲಿಕ’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಮ್ಪೀ’’ತಿಇಮಿನಾ ಯಾವಜೀವಿಕಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಯಾವ…ಪೇ… ಜೀವಿಕ’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ವಚನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಬ್ಬವಚನತ್ಥೋ ಲಹುಕಮತ್ತಮೇವ, ಗರುಕೋ ಪನೇವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ – ಯಾವ ಯತ್ತಕೋ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೋ ಕಾಲೋ ಯಾವಕಾಲೋ, ಸೋ ಅಸ್ಸತ್ಥೀ, ತಂ ವಾ ಕಾಲಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ. ಯಾಮೋ ಕಾಲೋ ಯಾಮಕಾಲೋ, ಸೋ ಅಸ್ಸತ್ಥಿ, ತಂ ವಾ ಕಾಲಂ ಪರಿಭುಞ್ಜೀತಬ್ಬನ್ತಿ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ. ಸತ್ತಾಹೋ ಕಾಲೋ ಸತ್ತಾಹಕಾಲೋ, ಸೋ ಅಸ್ಸತ್ಥಿ, ತಂ ವಾ ಕಾಲಂ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ. ಯಾವ ಯತ್ತಕೋ ಜೀವೋ ಯಾವಜೀವೋ, ಸೋ ಅಸ್ಸತ್ಥಿ, ಯಾವಜೀವಂ ವಾ ಪರಿಹರಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯಾವಜೀವಿಕನ್ತಿ.

ತತ್ಥಾತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧೇಸು ಕಾಲಿಕೇಸು. ಸತಕ್ಖತ್ತುನ್ತಿ ಅನೇಕವಾರಂ. ಯಾವ ಕಾಲೋ ನಾತಿಕ್ಕಮತಿ, ತಾವ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಹೋರತ್ತಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಪಣೀತಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೫೭. ನವಮೇ ಪಕಟ್ಠಭಾವಂ ನೀತನ್ತಿ ಪಣೀತನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಪಣೀತಸದ್ದೋ ಉತ್ತಮತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಉತ್ತಮಭೋಜನಾನೀ’’ತಿ. ಸಮ್ಪನ್ನೋ ನಾಮ ನ ಮಧುರಗುಣೋ, ಅಥ ಖೋ ಮಧುರಗುಣಯುತ್ತಂ ಭೋಜನಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಪತ್ತಿಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಕಸ್ಸಾತಿ ಕರಣತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಸಾಮಿವಚನಂ, ಕೇನಾತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಸುರಸ’’ನ್ತಿಇಮಿನಾ ಸಾದೀಯತಿ ಅಸ್ಸಾದೀಯತೀತಿ ಸಾದೂತಿ ವಚನತ್ಥಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

೨೫೯. ‘‘ಯೋ ಪನ…ಪೇ… ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಸುದ್ಧಾನೀತಿ ಓದನೇನ ಅಸಂಸಟ್ಠಾನಿ. ಓದನಸಂಸಟ್ಠಾನಿ ಸಬ್ಬಿಆದೀನೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ‘‘ಪಣೀತಸಂಸಟ್ಠಾನೀ’’ತಿಇಮಿನಾ ಪಣೀತೇಹಿ ಸಬ್ಬಿಆದೀಹಿ ಸಂಸಟ್ಠಾನಿ ಭೋಜನಾನಿ ಪಣೀತಭೋಜನಾನೀತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಸತ್ತಧಞ್ಞನಿಬ್ಬತ್ತಾನೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಭೋಜನಾನಂ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

‘‘ಸಬ್ಬಿನಾ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿಆದೀನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಿಕಪ್ಪಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ತೀಸುಪಿ ವಿಕಪ್ಪೇಸು ‘‘ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ವಾಕ್ಯಂ ಕತ್ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪನೇ ಆಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಮಾಸಂ ಕತ್ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪನೇ ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಬ್ಬಿಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿಆದಿ.

ಇತೋತಿ ಗಾವಿತೋ ಲದ್ಧೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಿಸಙ್ಕೇತನ್ತಿ ಸಙ್ಕೇತತೋ ಞಾಪಿತತೋ ವಿಗತಂ ವಿರಹಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಇಮಿನಾ ವಿಸಙ್ಕೇತಸ್ಸ ಗುಣದೋಸಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಕಪ್ಪಿಯಸಬ್ಬಿನಾ ದೇಹೀತಿ ಕಪ್ಪಿಯಸಬ್ಬಿನಾ ಸಂಸಟ್ಠಂ ಭತ್ತಂ ದೇಹೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಯೇನ ಯೇನಾತಿ ಯೇನ ಯೇನ ಸಬ್ಬಿಆದಿನಾ. ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ವಿಚ್ಛಾವಸೇನ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತಸಬ್ಬಿ ನಾಮ ಗೋಸಬ್ಬಿ, ಅಜಿಕಾಸಬ್ಬಿ, ಮಹಿಂಸಸಬ್ಬಿ, ಯೇಸಂ ಮಂಸಂ ಕಪ್ಪತಿ, ತೇಸಂ ಸಬ್ಬಿ ಚ. ನವನೀತಂ ನಾಮ ಏವಮೇವ. ತೇಲಂ ನಾಮ ತಿಲತೇಲಂ, ಸಾಸಪತೇಲಂ, ಮಧುಕತೇಲಂ, ಏರಣ್ಡತೇಲಂ, ವಸಾತೇಲಞ್ಚ. ಮಧು ನಾಮ ಮಕ್ಖಿಕಾಮಧು. ಫಾಣಿತಂ ನಾಮ ಉಚ್ಛುಮ್ಹಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ. ಮಚ್ಛೋ ನಾಮ ಉದಕಚರೋ. ಪಾಳಿಅನಾಗತೋ ಮಚ್ಛೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಮಂಸಂ ನಾಮ ಯೇಸಂ ಮಂಸಂ ಕಪ್ಪತಿ, ತೇಸಂ ಮಂಸಂ. ಖೀರದಧೀನಿ ಸಬ್ಬಿಸದಿಸಾನೇವ. ವುತ್ತಂ ಯಥಾ ಏವಂ ‘‘ನವನೀತಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿಆದೀಸುಪಿ ಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತಿದುಕ್ಕಟಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಸೋ ಚಾತಿ ಸೋ ಚತ್ಥೋ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ. ಕಿಂ ಪಯೋಜನಂ. ನತ್ಥೇವ ಪಯೋಜನನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಪಟಿಲದ್ಧಂ ಭೋಜನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕರಸನ್ತಿ ಏಕಕಿಚ್ಚಂ. ತತೋತಿ ನವಪಣೀತಭೋಜನತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಸಬ್ಬಾನೀತಿ ನವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

೨೬೧. ಉಭಯೇಸಮ್ಪೀತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನೀನಮ್ಪಿ. ಸಬ್ಬೀತಿ ಚೇತ್ಥ ಯೋ ನಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ತಸ್ಸ ಬಲಾಯುವಡ್ಢನತ್ಥಂ ಸಬ್ಬತಿ ಗಚ್ಛತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಸಬ್ಬಿ, ಘತಂ. ತತಿಯಕ್ಖರೇನೇವ ಸಜ್ಝಾಯಿತಬ್ಬಂ ಲಿಖಿತಬ್ಬಞ್ಚ. ಕಸ್ಮಾ? ತತಿಯಕ್ಖರಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಸಬ್ಬ ಗತಿಯನ್ತಿ ಗತಿಅತ್ಥಸ್ಸ ಸಬ್ಬಧಾತುಸ್ಸ ಧಾತುಪಾಠೇಸು ಆಗತತ್ತಾತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ದನ್ತಪೋನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೬೩. ದಸಮೇ ದನ್ತಕಟ್ಠನ್ತಿ ದನ್ತಪೋನಂ. ತಞ್ಹಿ ದನ್ತೋ ಕಸೀಯತಿ ವಿಲೇಖೀಯತಿ ಅನೇನಾತಿ ‘‘ದನ್ತಕಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ‘‘ಸಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಆದಿನಾ ಸಬ್ಬಮೇವ ಪಂಸುಕೂಲಂ ಸಬ್ಬಪಂಸುಕೂಲಂ, ತಮಸ್ಸತ್ಥೀತಿ ‘‘ಸಬ್ಬಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ’’ತಿ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋತಿ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ ಕಿರಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸುಸಾನೇತಿ ಆಳಹನೇ. ತಞ್ಹಿ ಛವಾನಂ ಸಯನಟ್ಠಾನತ್ತಾ ‘‘ಸುಸಾನ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ ನಿರುತ್ತಿನಯೇನ. ತತ್ಥಾತಿ ಸುಸಾನೇ. ಪುನ ತತ್ಥಾತಿ ಏವಮೇವ. ಅಯ್ಯಸರೂಪಞ್ಚ ವೋಸಾಟಿತಕಸರೂಪಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಯ್ಯವೋಸಾಟಿತಕಾನೀತಿ ಏತ್ಥಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಅಯ್ಯಾ…ಪೇ… ಪಿತಾಮಹಾ’’ತಿಇಮಿನಾ ಅಯ್ಯಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ವೋ…ಪೇ… ಭೋಜನೀಯಾನೀ’’ತಿಇಮಿನಾ ವೋಸಾಟಿತಕಸರೂಪಂ. ಅಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಪಿತಿಪಿತಾಮಹಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ, ತೇ ವಾ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಛಡ್ಡಿತಾನಿ ವೋಸಾಟಿತಕಸಙ್ಖತಾನಿ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಾನಿ ಅಯ್ಯವೋಸಾಟಿತಕಾನೀತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಮನುಸ್ಸಾ ಠಪೇನ್ತಿ ಕಿರಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯನ್ತಿ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ. ತೇಸನ್ತಿ ಞಾತಕಾನಂ. ಪಿಣ್ಡಂ ಪಿಣ್ಡಂ ಕತ್ವಾತಿ ಸಙ್ಘಾಟಂ ಸಙ್ಘಾಟಂ ಕತ್ವಾ. ಅಞ್ಞನ್ತಿ ವುತ್ತಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯತೋ ಅಞ್ಞಂ. ಉಮ್ಮಾರೇಪೀತಿ ಸುಸಾನಸ್ಸ ಇನ್ದಖೀಲೇಪಿ. ಸೋ ಹಿ ಉದ್ಧಟೋ ಕಿಲೇಸಮಾರೋ ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಉಮ್ಮಾರೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿ ಅಭಿನಿಕ್ಖಮನಕಾಲೇ ಪುತ್ತಂ ಚುಮ್ಬಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಓವರಕಸ್ಸ ಇನ್ದಖೀಲೇ ಠತ್ವಾ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಮಾತರಂ ಪುತ್ತಸ್ಸ ನಲಾಟೇ ಹತ್ಥಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಯನ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ಮೇ ಪುತ್ತಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಂ, ಮಾತಾ ತಸ್ಸ ಪಬುಜ್ಝೇಯ್ಯ, ಪಬುಜ್ಝಮಾನಾಯ ಅನ್ತರಾಯೋ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಅಭಿನಿಕ್ಖಮನನ್ತರಾಯಭಯೇನ ಪುತ್ತದಾರೇ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ಇನ್ದಖೀಲತೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮಿ. ತಸ್ಮಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಠತ್ವಾ ಪುತ್ತದಾರೇಸು ಅಪೇಕ್ಖಾಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಮಾರಸ್ಸ ಉದ್ಧಟಟ್ಠಾನತ್ತಾ ಸೋ ಇನ್ದಖೀಲೋ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ‘‘ಉಮ್ಮಾರೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಅಞ್ಞೇ ಪನ ರೂಳ್ಹೀವಸೇನ. ಥಿರೋತಿ ಥದ್ಧೋ. ಘನಬದ್ಧೋತಿ ಘನೇನ ಬದ್ಧೋ. ಕಥಿನೇನ ಮಂಸೇನ ಆಬದ್ಧೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಠತಿ ಥೂಲೋ ಭವತೀತಿ ವಠೋ, ಮುದ್ಧಜದುತಿಯೋಯಂ, ಸೋ ಅಸ್ಸತ್ಥೀತಿ ವಠರೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವಠರೋತಿ ಥೂಲೋ’’ತಿ. ‘‘ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಮಾ’’ತಿಇಮಿನಾ ‘‘ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಮನಧಾತು ಸಲ್ಲಕ್ಖಣತ್ಥೋ, ಮಕಾರಸ್ಸೇಕಾರೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ತೇಸನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ.

೨೬೪. ಸಮ್ಮಾತಿ ಅವಿಪರೀತಂ. ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾತಿ ಆಹಾರಸದ್ದಸ್ಸ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಾದೀಸು ನಿರೂಳ್ಹಭಾವಂ ಅಮಞ್ಞಿತ್ವಾ. ಭಗವಾ ಪನ ಠಪೇಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯಥಾಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸಾತಿ ಯೇನಾಕಾರೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ. ಪಿತಾ ಪುತ್ತಸಙ್ಖಾತೇ ದಾರಕೇ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ಭಗವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತೋತಿ ಯೋಜನಾ.

೨೬೫. ಏತದೇವಾತಿ ತಿಣ್ಣಮಾಕಾರಾನಮಞ್ಞತರವಸೇನ ಅದಿನ್ನಮೇವ ಸನ್ಧಾಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಮಾತಿಕಾಯಂ ‘‘ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಟ್ಠಾನಂ ನತ್ಥಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಪದಭಾಜನೇಯೇವ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ದಿನ್ನನ್ತಿ ಇದ’’ನ್ತಿಆದಿ. ‘‘ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಉದ್ಧಟನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ‘‘ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ. ನಿದ್ದೇಸೇ ಚ ‘‘ಕಾಯೇನ…ಪೇ… ದೇನ್ತೇ’’ತಿ ಉದ್ಧಟನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಏವನ್ತಿ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಾಕಾರೇಹಿ ದದಮಾನೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏವನ್ತಿ ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಾಕಾರೇಹಿ. ಆದೀಯಮಾನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ರಥರೇಣುಮ್ಪೀತಿ ರಥಿಕವೀಥಿಯಂ ಉಟ್ಠಿತಪಂಸುಮ್ಪಿ. ಪುಬ್ಬೇತಿ ಪಠಮಪವಾರಣಸಿಕ್ಖಾಪದೇ. ಏವಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಏತಂ ಆಹಾರಂ ದಿನ್ನಂ ನಾಮ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ಏತಮೇವಾ’’ತಿ ಏವಸ್ಸ ಸಮ್ಭವತೋ ತಸ್ಸ ಫಲಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ನ ಇದ’’ನ್ತಿಆದಿ. ನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ ನ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಕಾಯೇನಾ’’ತಿಆದಿವಚನೇ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ನತ್ಥು ಕರೀಯತಿ ಇಮಾಯಾತಿ ನತ್ಥುಕರಣೀ, ತಾಯ. ನಾಸಾಪುಟೇನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಕಲ್ಲಕೋತಿ ಗಿಲಾನೋ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಕಾಯೇನ ಪಟಿಬದ್ಧೋ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೋ ಕಟಚ್ಛುಆದೀತಿ ಆಹ ‘‘ಕಟಚ್ಛುಆದೀಸೂ’’ತಿಆದಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ಪಾತಿಯಮಾನನ್ತಿ ಪಾತಾಪಿಯಮಾನಂ.

ಏತ್ಥಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ. ‘‘ಪಞ್ಚಹಙ್ಗೇಹೀ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಥಾಮಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ತನ್ತಿ ದಾತಬ್ಬವತ್ಥುಂ.

ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಹತ್ಥಪಾಸೋ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿವಚನೇ. ಗಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ಠಿತೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತೋ. ಭೂಮಟ್ಠಸ್ಸಾತಿ ಭೂಮಿಯಂ ಠಿತಸ್ಸ. ಆಕಾಸಟ್ಠಸ್ಸಾತಿ ಆಕಾಸೇ ಠಿತಸ್ಸ. ‘‘ಹತ್ಥಂ ಅಙ್ಗ’’ನ್ತಿ ಪದೇಹಿ ಅವಯವಿಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ವುತ್ತನಯೇನೇವಾತಿ ‘‘ಭೂಮಟ್ಠಸ್ಸ ಚ ಸೀಸೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ. ಪಕ್ಖೀತಿ ಸಕುಣೋ. ಸೋ ಹಿ ಪಕ್ಖಯುತ್ತತ್ತಾ ಪಕ್ಖೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಹತ್ಥೀತಿ ಕುಞ್ಜರೋ. ಸೋ ಹಿ ಸೋಣ್ಡಸಙ್ಖಾತಹತ್ಥಯುತ್ತತ್ತಾ ಹತ್ಥೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅದ್ಧೇನ ಅಟ್ಠಮಂ ರತನಮಸ್ಸಾತಿ ಅದ್ಧಟ್ಠಮರತನೋ, ಹತ್ಥೀ, ತಸ್ಸ. ತೇನಾತಿ ಹತ್ಥಿನಾ.

ಏಕೋ ದಾಯಕೋ ವದತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಓಣಮತೀತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ನಮತಿ. ಏತ್ತಾವತಾತಿ ಏಕದೇಸಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಮತ್ತೇನ. ತತೋತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನತೋ. ಉಗ್ಘಾಟೇತ್ವಾತಿ ವಿವರಿತ್ವಾ. ಕಾಜೇನಾತಿ ಬ್ಯಾಭಙ್ಗಿಯಾ. ಸಾ ಹಿ ಕಚತಿ ಬನ್ಧತಿ ವಿವಿಧಂ ಭಾರಂ ಅಸ್ಮಿನ್ತಿ ಕಾಚೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಚಕಾರಸ್ಸ ಜಕಾರೇ ಕತೇ ಕಾಜೋಪಿ ಯುತ್ತೋಯೇವ. ತಿಂಸ ಹತ್ಥಾ ರತನಾನಿ ಇಮಸ್ಸಾತಿ ತಿಂಸಹತ್ಥೋ, ವೇಣು. ಗುಳಕುಮ್ಭೋತಿ ಫಾಣಿತೇನ ಪೂರಿತೋ ಘಟೋ. ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವಾತಿ ಕುಮ್ಭೇಸು ಹತ್ಥಪಾಸತೋ ಬಹಿ ಠಿತೇಸುಪಿ ಅಭಿಹಾರಕಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತತ್ತಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಉಚ್ಛುಯನ್ತದೋಣಿತೋತಿ ಉಚ್ಛುಂ ಪೀಳನಯನ್ತಸ್ಸ ಅಮ್ಬಣತೋ.

ಬಹೂ ಪತ್ತಾ ಠಪಿತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ. ಠಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಹತ್ಥಪಾಸೇತಿ ಯೋಜನಾ. ಠತ್ವಾ ಫುಸಿತ್ವಾ ‘‘ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ’’ತಿ ಪಾಠಸೇಸೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಠಿತೇನ ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇನ ವಾ ನಿಪನ್ನೇನ ವಾ ದಾಯಕೇನ ದಿಯ್ಯತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಪಥವಿಯಂ ಠಿತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯಂ ಯನ್ತಿ ಯಂ ಯಂ ಪತ್ತಂ. ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚೀತಿ ಯೇಸು ಕೇಸುಚೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತನ್ತಿ ತಂ ವಚನಂ.

ತತ್ಥ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಜಾತೋ ತತ್ಥಜಾತೋ, ಅಲುತ್ತಸಮಾಸೋಯಂ, ಸೋಯೇವ ತತ್ಥಜಾತಕೋ, ತಸ್ಮಿಂ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ತತ್ಥಜಾತಕೇ ನ ರುಹತಿ ಯಥಾ, ಏವಂ ನ ರುಹತಿಯೇವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಥಾಮಮಜ್ಝಿಮೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸುಟ್ಠು ಹರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಂಹಾರಿಯಂ, ತಂಯೇವ ಸಂಹಾರಿಮಂ ಯಕಾರಸ್ಸ ಮಕಾರಂ ಕತ್ವಾ, ನ ಸಂಹಾರಿಮಂ ಅಸಂಹಾರಿಮಂ, ತಸ್ಮಿಂ. ತೇಪೀತಿ ತೇ ಅಸಂಹಾರಿಮಾಪಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ತತ್ಥಜಾತಕಸಙ್ಖೇಪೂಪಗಾತಿ ತತ್ಥಜಾತಕೇ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಖೇಪಂ ಪಕ್ಖೇಪಂ ಉಪಗತಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ಇದಞ್ಹಿ ವಾಕ್ಯನ್ತರತ್ತಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತಾನೀತಿ ತಿನ್ತಿಣಿಕಾದಿಪಣ್ಣಾನಿ. ಸನ್ಧಾರೇತುನ್ತಿ ಸಮ್ಮಾ ಧಾರೇತುಂ. ಠಿತೋ ದಾಯಕೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಲದ್ಧಸ್ಸ ಲದ್ಧಸ್ಸ ವತ್ಥುಸ್ಸ ಸನ್ನಿಧಿಟ್ಠಾನತ್ತಾ, ಪಕ್ಖಿತ್ತಟ್ಠಾನತ್ತಾ ವಾ ಥವೀಯತಿ ಪಸಂಸೀಯತೀತಿ ಥವಿಕಾ, ತತೋ. ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾತಿ ‘‘ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾ ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವಾ’’ತಿ ಅನಿಯಮವಿಕಪ್ಪತ್ಥೋ ವಾಸದ್ದೋ ಅಜ್ಝಾಹರಿತಬ್ಬೋ. ತೇಸು ತೇಸು ವತ್ಥೂಸು ರಞ್ಜತಿ ಲಗ್ಗತೀತಿ ರಜೋ, ತಂ. ವಿನಯೇ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ದುಕ್ಕಟಂ ವಿನಯದುಕ್ಕಟಂ. ತಂ ಪನಾತಿ ಭಿಕ್ಖಂ ಪನ. ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ದೇಥಾತಿ ಮಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಾಪೇತ್ವಾ ಮಮ ದೇಥಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ತತೋ ತತೋತಿ ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಮಾ ಠಾನಾ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖಂ. ತಸ್ಸಾತಿ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ.

ಸೋ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ ಸೋ ದಿಯ್ಯಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖು ದಾಯಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಮನ್ತಿ ಸರಜಪತ್ತಂ. ತೇನಾತಿ ದಿಯ್ಯಮಾನಭಿಕ್ಖುನಾ. ತಥಾ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಯಥಾ ದಾಯಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವುತ್ತಂ, ತಥಾ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪ್ಲವತೀತಿ ಉಪರಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಪ್ಲು ಗತಿಯನ್ತಿ ಹಿ ಧಾತುಪಾಠೇಸು (ಸದ್ದನೀತಿಧಾತುಮಾಲಾಯಂ ೧೬ ಳಕಾರನ್ತಧಾತು) ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಉಇತಿ ಉಪಸಗ್ಗಸ್ಸ ಅತ್ಥದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಉಪರೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಪಕಾರಲಕಾರಸಂಯೋಗೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು ಪನ ‘‘ಉಪ್ಪಿಲವತೀ’’ತಿ ಲಿಖನ್ತಿ, ಸೋ ಅಪಾಠೋ. ಕಞ್ಜಿಕನ್ತಿ ಬಿಲಙ್ಗಂ. ತಞ್ಹಿ ಕೇನ ಜಲೇನ ಅಞ್ಜಿಯಂ ಅಭಿಬ್ಯತ್ತಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಕಞ್ಜಿಯ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಮೇವ ಕಞ್ಜಿಕಂ ಯಕಾರಸ್ಸ ಕಕಾರಂ ಕತ್ವಾ. ತಂ ಪವಾಹೇತ್ವಾ, ಅಪನೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ. ಸುಕ್ಖಮೇವ ಭತ್ತಂ ಭಜಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ಸೇವಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನಾತಿ ಸುಕ್ಖಭತ್ತಂ, ತಸ್ಮಿಂ. ಪುರತೋತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪುರತೋ, ಪುಬ್ಬೇ ವಾ. ಫುಸಿತಾನೀತಿ ಬಿನ್ದೂನಿ. ತಾನಿ ಹಿ ಸಮ್ಬಾಧಟ್ಠಾನೇಸುಪಿ ಫುಸನ್ತೀತಿ ಫುಸಿತಾನೀತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ.

ಉಳುಙ್ಕೋತಿ ಕೋಸಿಯಸಕುಣನಾಮೋ ದೀಘದಣ್ಡಕೋ ಏಕೋ ಭಾಜನವಿಸೇಸೋ, ತೇನ. ಥೇವಾತಿ ಫುಸಿತಾನಿ. ತಾನಿ ಹಿ ಸಮ್ಬಾಧಟ್ಠಾನೇಸುಪಿ ಫುಸಿತತ್ತಾ ಥವೀಯನ್ತಿ ಪಸಂಸೀಯನ್ತೀತಿ ‘‘ಥೇವಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಚರುಕೇನಾತಿ ಚರೀಯತಿ ಭಕ್ಖೀಯತೀತಿ ಚರು, ಹಬ್ಯಪಾಕೋ, ತಂ ಕರೋತಿ ಅನೇನಾತಿ ಚರುಕಂ, ಥಾಲ್ಯಾದಿಕಂ ಖುದ್ದಕಭಾಜನಂ, ತೇನ ಆಕಿರಿಯಮಾನೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಾಳವಣ್ಣಕಾಮೇಹಿ ಮಾನೀಯತೀತಿ ಮಸಿ. ಖಾದತೀತಿ ಛಾರೋ ಖಕಾರಸ್ಸ ಛಕಾರಂ, ದಕಾರಸ್ಸ ಚ ರಕಾರಂ ಕತ್ವಾ, ಖಾರರಸೋ, ಸೋ ಇಮಿಸ್ಸತ್ಥೀತಿ ಛಾರಿಕಾ. ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾತಿ ಉದ್ಧಂ ಗನ್ತ್ವಾ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ.

ಫಾಲೇತ್ವಾತಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ. ದೇನ್ತಾನಂ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಾನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಾಯಾಸಸ್ಸಾತಿ ಪಾಯಾಸೇನ. ತಥಾಪೀತಿ ತೇನ ಮುಖವಟ್ಟಿಯಾ ಗಹಣಾಕಾರೇನಪಿ.

ಆಭೋಗಂ ಕತ್ವಾತಿ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮನಸಿಕಾರಂ ಕತ್ವಾ. ಸೋತಿ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು. ವಟ್ಟತಿಯೇವಾತಿ ಆಭೋಗಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಅನಾದರನ್ತಿ ಅನಾದರೇನ, ಕರಣತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಉಪಯೋಗವಚನಂ, ಅನಾದರಂ ಹುತ್ವಾತಿ ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಕೇಚೀತಿ ಅಭಯಗಿರಿವಾಸಿನೋ. ಕಾಯೇನ ಪಟಿಬದ್ಧೋ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೋ, ತೇನ ಪಟಿಬದ್ಧೋ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧಪಟಿಬದ್ಧೋ, ತೇನ. ವಚನಮತ್ತಮೇವಾತಿ ‘‘ಪಟಿಬದ್ಧಪಟಿಬದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಏಕಂ ಅತಿರೇಕಂ ಪಟಿಬದ್ಧವಚನಮತ್ತಮೇವ ನಾನಂ, ಅತ್ಥತೋ ಪನ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧಮೇವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯಮ್ಪೀತಿ ಯಮ್ಪಿ ವತ್ಥು. ತತ್ರಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ವಟ್ಟನೇ. ತನ್ತಿ ಅನುಜಾನನಂ.

ನೇಯ್ಯೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ನೇತ್ವಾ ಞಾತೋ ಅತ್ಥೋ ಇಮಸ್ಸಾತಿ ನೇಯ್ಯತ್ಥಂ. ಏತ್ಥಾತಿ ಸುತ್ತೇ, ಸುತ್ತಸ್ಸ ವಾ. ಯನ್ತಿ ವತ್ಥು ಪತತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪರಿಗಳಿತ್ವಾತಿ ಭಸ್ಸಿತ್ವಾ. ಸುದ್ಧಾಯಾತಿ ನಿರಜಾಯ. ಸಾಮನ್ತಿ ಸಯಂ. ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾ ವಾತಿಆದೀಸು ತಯೋ ವಾಸದ್ದಾ ಅನಿಯಮವಿಕಪ್ಪತ್ಥಾ. ಪುಞ್ಛಿತಾದೀಸು ಹಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಿಚ್ಚೇ ಕತೇ ಇತರಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತಬ್ಬಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇನಾತಿ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ, ‘‘ಆಹರಾಪೇತುಮ್ಪೀ’’ತಿಪದೇ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಂ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಾ. ಹೀತಿ ವಿತ್ಥಾರೋ. ವದನ್ತೇನ ಭಗವತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಸುತ್ತವಚನೇಸು. ‘‘ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ತಂ ಭಿಕ್ಖವೇ ದಾಯಕೇಹೀ’’ತಿ ವಚನೇನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ನೀತತ್ಥೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಇತತ್ಥೋ ಞಾತತ್ಥೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಏವಂ ನೀತತ್ಥಮಧಿಪ್ಪಾಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ನೇಯ್ಯತ್ಥ, ಮಧಿಪ್ಪಾಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚಾ’’ತಿ ಆದಿ. ತನ್ತಿ ಪರಿಭುಞ್ಜನಂ ಅನುಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದುತಿಯದಿವಸೇಪೀತಿ ಪಿಸದ್ದೋ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡನತ್ಥೋ, ಅಪರದಿವಸೇಪೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ನೇಯ್ಯತ್ಥೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ನೇತ್ವಾ ಇಯ್ಯತ್ಥೋ ಞಾತತ್ಥೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಭುಞ್ಜನ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹೀತಿ ವಿತ್ಥಾರೋ. ದನ್ತಾತಿ ದಸನಾ. ತೇ ಹಿ ದಂಸೀಯನ್ತಿ ಭಕ್ಖೀಯನ್ತಿ ಏತೇಹೀತಿ ‘‘ದನ್ತಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಸತ್ಥಂಯೇವ ಸತ್ಥಕಂ ಖುದ್ದಕಟ್ಠೇನ, ತೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇನ ಸತ್ಥಕೇನ. ಏತನ್ತಿ ಮಲಂ. ತನ್ತಿ ಲೋಹಗನ್ಧಮತ್ತಂ. ಪರಿಹರನ್ತೀತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಹರನ್ತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ. ತಂ ಸತ್ಥಕಂ ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ಯಸ್ಮಾ ನ ಪರಿಹರನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಗ್ಗಹಿತಪಚ್ಚಯಾ, ಸನ್ನಿಧಿಪಚ್ಚಯಾ ವಾ ದೋಸೋ ನತ್ಥೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ತಕ್ಕಖೀರೇಸು. ನೀಲಿಕಾತಿ ನೀಲವಣ್ಣಾ ಸ್ನೇಹಾ. ಆಮಕತಕ್ಕಾದೀಸೂತಿ ಅಪಕ್ಕೇಸು ತಕ್ಕಖೀರೇಸು.

ಕಿಲಿಟ್ಠಉದಕನ್ತಿ ಸಮಲಂ ಉದಕಂ. ತಸ್ಸಾತಿ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ. ಪತ್ತಗತಂ ಓದನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ. ಉಗ್ಗಹಿತಕೋತಿ ಅವಗಹಿತಕೋ. ‘‘ಉಞ್ಞಾತೋ’’ತಿಆದೀಸು (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೧೨) ವಿಯ ಉಕಾರೋ ಓಕಾರವಿಪರೀತೋ ಹೋತಿ, ಅಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಗಹಿತತ್ತಾ ದುಗ್ಗಹಿತಕೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಏತೇನಾತಿ ಓದನೇನ. ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ ಹತ್ಥತೋ ಅಮುತ್ತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಪುನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಸಾಪೇಕ್ಖೇ ಸತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏತ್ತೋತಿ ಇತೋ ಪತ್ತತೋ. ಸಾಮಣೇರೋ ಪಕ್ಖಿಪತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತೋತಿ ಪತ್ತತೋ. ಕೇಚೀತಿ ಅಭಯಗಿರಿವಾಸಿನೋ. ತನ್ತಿ ‘‘ಪುನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಾನಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಆಚರಿಯಾನಂ ವಚನಂ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯನ್ತಿ ಪೂವಭತ್ತಾದಿ.

ಅತ್ತನೋ ವಾತಿ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ವಾ. ಸಾಮಣೇರಾತಿ ಆಮನ್ತನಂ. ತಸ್ಸಾತಿ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ. ಭಾಜನೇತಿ ಯಾಗುಪಚನಕಭಾಜನೇ. ಯಾಗುಕುಟನ್ತಿ ಯಾಗುಯಾ ಪೂರಿತಂ ಕುಟಂ. ತನ್ತಿ ಯಾಗುಕುಟಂ. ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇತು’’ನ್ತಿ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಂ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ. ಗೀವಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಆವಜ್ಜೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಆವಜ್ಜೇತೀತಿ ಪರಿಣಾಮೇತಿ.

ಪಟಿಗ್ಗಹಣೂಪಗಂ ಭಾರನ್ತಿ ಥಾಮಮಜ್ಝಿಮೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸಂಹಾರಿಮಂ ಭಾರಂ. ಬಲವತಾ ಸಾಮಣೇರೇನಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇಲಘಟಂ ವಾತಿ ತೇಲೇನ ಪಕ್ಖಿತ್ತಂ ಘಟಂ ವಾ. ಲಗ್ಗೇನ್ತೀತಿ ಲಮ್ಬೇನ್ತಿ. ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ.

ನಾಗಸ್ಸ ದನ್ತೋ ವಿಯಾತಿ ನಾಗದನ್ತಕೋ, ಸದಿಸತ್ಥೇ ಕೋ. ಅಙ್ಕೀಯತೇ ಲಕ್ಖೀಯತೇ ಅನೇನಾತಿ ಅಙ್ಕುಸೋ, ಗಜಮತ್ಥಕಮ್ಹಿ ವಿಜ್ಝನಕಣ್ಡಕೋ. ಅಙ್ಕುಸೋ ವಿಯಾತಿ ಅಙ್ಕುಸಕೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಅಙ್ಕುಸಕೇ ವಾ ಲಗ್ಗಿತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಗಣ್ಹತೋತಿ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ. ಮಞ್ಚಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚೋ, ತಸ್ಮಿಂ. ತನ್ತಿ ತೇಲಥಾಲಕಂ.

ಆರೋಹನ್ತೇಹಿ ಚ ಓರೋಹನ್ತೇಹಿ ಚ ನಿಚ್ಚಂ ಸೇವೀಯತೀತಿ ನಿಸ್ಸೇಣೀ, ತಸ್ಸಾ ಮಜ್ಝಂ ನಿಸ್ಸೇಣಿಮಜ್ಝಂ, ತಸ್ಮಿಂ. ಕಣ್ಣೇ ಉಟ್ಠಿತಂ ಕಣ್ಣಿಕಂ, ಕಣ್ಣಮಲಂ, ಕಣ್ಣಿಕಂ ವಿಯ ಕಣ್ಣಿಕಂ, ಯಥಾ ಹಿ ಕಣ್ಣಮಲಂ ಕಣ್ಣತೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸಯಂ ಪವತ್ತತಿ, ಏವಂ ತೇಲಾದಿತೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸಯಂ ಪವತ್ತತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಘನಚುಣ್ಣನ್ತಿ ಕಥಿನಚುಣ್ಣಂ. ತಂಸಮುಟ್ಠಾನಮೇವ ನಾಮಾತಿ ತತೋ ತೇಲಾದಿತೋ ಸಮುಟ್ಠಾನಮೇವ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತನ್ತಿ ಕಣ್ಣಿಕಾದಿ. ಇದಂ ಪದಂ ಪುಬ್ಬಾಪರಾಪೇಕ್ಖಂ.

ಯೋತ್ತೇನಾತಿ ರಜ್ಜುನಾ. ಅಞ್ಞೋ ದೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಪವಿಸನ್ತೇ ಚ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇ ಚ ವರತಿ ಆವರತಿ ಇಮಾಯಾತಿ ವತಿ, ತಂ. ಉಚ್ಛೂತಿ ರಸಾಲೋ. ಸೋ ಹಿ ಉಸತಿ ವಿಸಂ ದಾಹೇತೀತಿ ಉಚ್ಛೂತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ. ತಿಮ್ಬರುಸಕನ್ತಿ ತಿನ್ದುಕಂ. ತಞ್ಹಿ ತೇಮೇತಿ ಭುಞ್ಜನ್ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಅದ್ದೇತಿ ರಸೇನಾತಿ ತಿಮ್ಬೋ, ರುಸತಿ ಖುದ್ದಿತಂ ನಾಸೇತೀತಿ ರುಸಕೋ, ತಿಮ್ಬೋ ಚ ಸೋ ರುಸಕೋ ಚಾತಿ ‘‘ತಿಮ್ಬರುಸಕೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ. ವತಿದಣ್ಡಕೇಸೂತಿ ವತಿಯಾ ಅತ್ಥಾಯ ನಿಕ್ಖಣಿತೇಸು ದಣ್ಡಕೇಸು. ಮಯಂ ಪನಾತಿ ಸಙ್ಗಹಕಾರಾಚರಿಯಭೂತಾ ಬುದ್ಧಘೋಸನಾಮಕಾ ಮಯಂ ಪನ, ಅತ್ತಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ಬಹುವಚನವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ನ ಪುಥುಲೋ ಪಾಕಾರೋತಿ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಹತ್ಥಪಾಸಾನತಿಕ್ಕಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಹತ್ಥಸತಮ್ಪೀತಿ ರತನಸತಮ್ಪಿ.

ಸೋತಿ ಸಾಮಣೇರೋ. ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ದೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಪರೋತಿ ಸಾಮಣೇರೋ.

ಫಲಂ ಇಮಿಸ್ಸತ್ಥೀತಿ ಫಲಿನೀ, ಇನಪಚ್ಚಯೋ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗಜೋತಕೋ ಈ, ತಂ ಸಾಖನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಫಲಿನಿಸಾಖನ್ತಿ ಸಮಾಸತೋಪಿ ಪಾಠೋ ಅತ್ಥಿ. ಮಚ್ಛಿಕವಾರಣತ್ಥನ್ತಿ ಮಧುಫಾಣಿತಾದೀಹಿ ಮಕ್ಖನಟ್ಠಾನೇ ನಿಲೀಯನ್ತೀತಿ ಮಕ್ಖಿಕಾ, ತಾಯೇವ ಮಚ್ಛಿಕಾ ಖಕಾರಸ್ಸ ಛಕಾರಂ ಕತ್ವಾ, ತಾಸಂ ನಿವಾರಣಾಯ. ಮೂಲಪಟಿಗ್ಗಹಮೇವಾತಿ ಮೂಲೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಮೇವ, ಪಠಮಪಟಿಗ್ಗಹಮೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಭಿಕ್ಖು ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅರಿತ್ತೇನಾತಿ ಕೇನಿಪಾತೇನ. ತಞ್ಹಿ ಅರತಿ ನಾವಾ ಗಚ್ಛತಿ ಅನೇನಾತಿ ಅರಿತ್ತಂ, ತೇನ. ತನ್ತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಾರಹಂ ಭಣ್ಡಂ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನಾತಿ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಂ. ತಸ್ಮಿಮ್ಪೀತಿ ಚಾಟಿಕುಣ್ಡಕೇಪಿ. ತನ್ತಿ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ.

ಪಾಥೇಯ್ಯತಣ್ಡುಲೇತಿ ಪಥಸ್ಸ ಹಿತೇ ತಣ್ಡುಲೇ. ತೇಸನ್ತಿ ಸಾಮಣೇರಾನಂ. ಇತರೇಹೀತಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಗಹಿತತಣ್ಡುಲೇಹಿ. ಸಬ್ಬೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಗಹಿತೇಹಿ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ತಣ್ಡುಲೇಹಿ ಯಾಗುಪಚನೇ ನ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಾರಣನ್ತಿ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಭುತ್ತಸ್ಸ ಚ ಅಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಭುತ್ತಸ್ಸ ಚ ಕಾರಣಂ.

ಭತ್ತಂ ಪಚಿತುಕಾಮೋ ಸಾಮಣೇರೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಭಿಕ್ಖುನಾ ಆರೋಪೇತಬ್ಬಂ, ಅಗ್ಗಿ ನ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪುನ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ ಮೂಲೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ. ತತೋತಿ ಅಗ್ಗಿಜಾಲನತೋ.

ತತ್ತೇ ಉದಕೇತಿ ಉದಕೇ ತಾಪೇ. ತತೋತಿ ತಣ್ಡುಲಪಕ್ಖಿಪನತೋ.

ಪಿಧಾನನ್ತಿ ಉಕ್ಖಲಿಪಿಧಾನಂ. ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಹತ್ಥಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏವ. ದಬ್ಬಿಂ ವಾತಿ ಕಟಚ್ಛುಂ ವಾ. ಸೋ ಹಿ ದರೀಯತಿ ವಿಲೋಳೀಯತಿ ಇಮಾಯಾತಿ ದಬ್ಬೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ತತ್ರಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಠಪನೇ. ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಲೋಲಭಿಕ್ಖುಸ್ಸೇವ. ತತೋತಿ ಪತ್ತತೋ. ಪುನ ತತೋತಿ ಸಾಖಾದಿತೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಫಲರುಕ್ಖೇ.

ವಿತಕ್ಕಂ ಸೋಧೇತುನ್ತಿ ‘‘ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ದಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವಿತಕ್ಕಂ ಸೋಧೇತುಂ. ತತೋತಿ ಅಮ್ಬಫಲಾದಿತೋ.

ಪುನ ತತೋತಿ ಮಾತಾಪಿತೂನಮತ್ಥಾಯ ಗಹಿತತೇಲಾದಿತೋ. ತೇತಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ. ತತೋಯೇವಾತಿ ತೇಹಿಯೇವ ತಣ್ಡುಲೇಹಿ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಏತ್ಥಾತಿ ತಾಪಿತಉದಕೇ. ಅಮುಞ್ಚನ್ತೇನೇವ ಹತ್ಥೇನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಙ್ಗನ್ತಿ ವಿನಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅಙ್ಗಾರಾ. ದರೀಯನ್ತಿ ಫಲೀಯನ್ತೀತಿ ದಾರೂನಿ.

ವುತ್ತೋ ಸಾಮಣೇರೋತಿ ಯೋಜನಾ.

ಗವತಿ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಾನಂ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಂ ಸದ್ದಂ ಕರೋತೀತಿ ಗುಳೋ, ಗುಳತಿ ವಿಸತೋ ಜೀವಿತಂ ರಕ್ಖತೀತಿ ವಾ ಗುಳೋ, ತಂ ಭಾಜೇನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಲೋಲಸಾಮಣೇರಸ್ಸ.

ಧೂಮಸ್ಸತ್ಥಾಯ ವಟ್ಟೀಯತಿ ವಟ್ಟಿತ್ವಾ ಕರೀಯತೀತಿ ಧೂಮವಟ್ಟಿ, ತಂ. ಮುಖೀಯತಿ ವಿಪರೀಯತೀತಿ ಮುಖಂ. ಕಂ ವುಚ್ಚತಿ ಸೀಸಂ, ತಂ ತಿಟ್ಠತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಕಣ್ಠೋ.

ಭತ್ತುಗ್ಗಾರೋತಿ ಉದ್ಧಂ ಗಿರತಿ ನಿಗ್ಗಿರತೀತಿ ಉಗ್ಗಾರೋ, ಭತ್ತಮೇವ ಉಗ್ಗಾರೋ ಭತ್ತುಗ್ಗಾರೋ, ಉಗ್ಗಾರಭತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ದನ್ತನ್ತರೇತಿ ದನ್ತವಿವರೇ.