೬. ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಕಣ್ಡಂ

೧. ಪಠಮಪಾಟಿದೇಸನೀಯಸಿಕ್ಖಾಪದ-ಅತ್ಥಯೋಜನಾ

ಖುದ್ದಕಾನಂ ಅನನ್ತರಾ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಾ ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ಠಪಿತಾ, ಇದಾನಿ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಯಂ ವಣ್ಣನಾ ಭವತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

೫೫೨. ಪಠಮಪಾಟಿದೇಸನೀಯೇ ತಾವ ಅತ್ಥೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಟಿಆಗಮನಕಾಲೇತಿ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಣಟ್ಠಾನತೋ ಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ, ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ವಾ ಆಗಮನಕಾಲೇ. ಸಬ್ಬೇವಾತಿ ಏತ್ಥ ನಿಗ್ಗಹೀತಲೋಪವಸೇನ ಸನ್ಧಿ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಬ್ಬಮೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಮ್ಪಮಾನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಪುಬ್ಬವಿಧಧಾತುಯಾ ಕಮ್ಪನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಪೇಹೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಪಪುಬ್ಬಇಧಾತು ಗತ್ಯತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅಪಗಚ್ಛಾ’’ತಿ.

೫೫೩. ಪಟಿದೇಸೇತಬ್ಬಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ ಅನೇನಾತಿ ಪಟಿದೇಸೇತಬ್ಬಾಕಾರದಸ್ಸನಂ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಸದ್ದಾನಂ ಪರಿಯಾಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ರಥಿಕಾತಿ ರಚ್ಛಾ’’ತಿ. ರಥಸ್ಸ ಹಿತಾ ರಥಿಕಾ. ಣ್ಯಪಚ್ಚಯೇ ಕತೇ ‘‘ರಚ್ಛಾ’’ತಿ (ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೇ ೪.೭೨ ಸುತ್ತೇ) ವುಚ್ಚತಿ. ರಚ್ಛನ್ತರೇನ ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಾ ರಚ್ಛಾ ಬ್ಯೂಹೋ ನಾಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅನಿಬ್ಬಿಜ್ಝಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಬ್ಯೂಹೇತಿ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ ಜನೇ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗನ್ತುಮಪದಾನವಸೇನಾತಿ ಬ್ಯೂಹೋ. ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ನಾಮ ಮಗ್ಗಸನ್ಧೀತಿ ಆಹ ‘‘ಮಗ್ಗಸಮೋಧಾನಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ. ಸಿಙ್ಘತಿ ಮಗ್ಗಸಮೋಧಾನಂ ಕರೋತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ. ಏತೇಸೂತಿ ರಥಿಕಾದೀಸು. ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ದುಕ್ಕಟಪಾಟಿದೇಸನೀಯೇ ಅತಿದಿಸತಿ. ಹೀತಿ ಸಚ್ಚಂ. ‘‘ವಚನತೋ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ವೇದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಪದೇ ಞಾಪಕಹೇತು. ದದಮಾನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಸೇನಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಪಮಾಣಂ, ತಸ್ಮಾ.

ಇದನ್ತಿ ವಚನಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಮ್ಭಿನ್ನೇ ಏಕರಸೇ ಕಾಲಿಕತ್ತಯೇತಿ ಯೋಜನಾ.

೫೫೬. ‘‘ದಾಪೇತೀ’’ತಿ ಹೇತುತ್ಥಕಿರಿಯಾಯ ಕಾರಿತಕತ್ತುಕಾರಿತಕಮ್ಮಾನಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಅಞ್ಞೇನ ಕೇನಚೀ’’ತಿ. ಅಞ್ಞೇನಾತಿ ಅತ್ತನಾ ಅಞ್ಞೇನ. ‘‘ತಾಯ ಏವ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಕೇನಚೀ’’ತಿ ಪದಾನಿ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿಪದೇ ಕಾರಿತಕಮ್ಮಾನೀತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ದುತಿಯಪಾಟಿದೇಸನೀಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೫೫೮. ದುತಿಯೇ ಪುರಿಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಆಪತ್ತಿ ಅನ್ತರಘರತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಇಮಿನಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಆಪತ್ತಿ ಭವೇಯ್ಯ ವೋಸಾಸಮಾನತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ದೇನ್ತಿಯಾ ಪನ ನೇವ ಇಮಿನಾ, ನ ಪುರಿಮೇನ ಆಪತ್ತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಭತ್ತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ತತಿಯಪಾಟಿದೇಸನೀಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೫೬೨. ತತಿಯೇ ‘‘ಉಭತೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಕರಣತ್ಥೇ ತೋತಿ ಆಹ ‘‘ದ್ವೀಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಉಭತೋಪಸನ್ನ’’ನ್ತಿ ಬ್ಯಾಸೋಪಿ ಸಮಾಸೋಪಿ ಯುತ್ತೋಯೇವ, ಸಮಾಸೇ ತೋಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಅಲೋಪೋ ಹೋತಿ. ‘‘ಉಭತೋ’’ತಿಪದಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಉಪಾಸಕೇನಪಿ ಉಪಾಸಿಕಾಯಪೀ’’ತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಉಭತೋ ಪಸನ್ನಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ತಸ್ಮಿಂ ಕಿರಾ’’ತಿಆದಿ. ಯಸ್ಮಾ ತಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ…ಪೇ… ಸೋತಾಪನ್ನಾಯೇವ ಹೋನ್ತಿ ಕಿರ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಉಭತೋಪಸನ್ನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಸಚೇಪೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಪಿಸದ್ದೇನ ಅಸೀತಿಕೋಟಿಧನತೋ ಅಧಿಕಮ್ಪಿ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ಹಾಯನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಯಸ್ಮಾ’’ತಿಆದಿನಾ.

೫೬೯. ‘‘ಘರತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ನೀಹರಿತ್ವಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಆಸನಸಾಲಂ ವಾ ವಿಹಾರಂ ವಾ’’ತಿ. ‘‘ಆನೇತ್ವಾ’’ತಿಇಮಿನಾ ನೀಪುಬ್ಬಹರಧಾತುಯಾ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ದ್ವಾರೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹದ್ವಾರೇತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಚತುತ್ಥಪಾಟಿದೇಸನೀಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೫೭೦. ಚತುತ್ಥೇ ಅವರುದ್ಧಸದ್ದೋ ಪರಿರುದ್ಧಸದ್ದಸ್ಸ ಪರಿಯಾಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪರಿರುದ್ಧಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ. ಆರಞ್ಞಕಸ್ಸ ಸೇನಾಸನಸ್ಸ ಪರಿಸಮನ್ತತೋ ರುದ್ಧಾ ಆವುತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೭೩. ‘‘ಪಞ್ಚನ್ನ’’ನ್ತಿ ನಿದ್ಧಾರಣೇ ಸಾಮಿವಚನಭಾವಞ್ಚ ‘‘ಯಂಕಿಞ್ಚೀ’’ತಿ ನಿದ್ಧಾರಣೀಯೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಭಾವಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಞ್ಚಸು ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚೀ’’ತಿ. ‘‘ಪೇಸೇತ್ವಾ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಇಮಿನಾ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾಕಾರದಸ್ಸನಂ. ‘‘ಆರಾಮ’’ನ್ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತೇಪಿ ಆರಞ್ಞಕಸೇನಾಸನಸ್ಸ ಆರಾಮೋ ಏವ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಆರಞ್ಞಕಸೇನಾಸನಾರಾಮಞ್ಚಾ’’ತಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ಆರಞ್ಞಕಸೇನಾಸನಾರಾಮಸ್ಸ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಾಯ ‘‘ಪಟಿಮೋಚನತ್ಥ’’ನ್ತಿ ವಿಸಜ್ಜನಾಯ ಸಮೇತುಂ ಸಮ್ಪದಾನತ್ಥೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಕಿಮತ್ಥನ್ತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿಮೋಚನತ್ಥನ್ತಿ ತದತ್ಥೇ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ. ಪಟಿಮೋಚನಸಙ್ಖಾತಾಯ ಅತ್ಥಾಯಾತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ಥಸದ್ದೋ ಚ ಪಯೋಜನವಾಚಕೋ. ಪಯೋಜನಾಯಾತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ‘‘ಪಟಿಮೋಚನತ್ಥ’’ನ್ತಿ ವಿಸಜ್ಜನಾಯಂ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಾಯ ಸಮೇತುಂ ನಿಸ್ಸಕ್ಕತ್ಥೇ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಪಟಿಮೋಚನಸಙ್ಖಾತಾ ಅತ್ಥಾತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ಥಸದ್ದೋ ಚ ಕಾರಣವಾಚಕೋ. ಕಾರಣಾತಿ ಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಞ್ಹಿ ಪುಚ್ಛಾವಿಸಜ್ಜನಾನಂ ಪುಬ್ಬಾಪರಸಮಸಙ್ಖಾತೋ ವಿಚಯೋ ಹಾರೋ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಪಟಿಹರನ್ತಾನಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ. ಅಮ್ಹೇತಿ ಚೋರಸಙ್ಖಾತೇ ಅಮ್ಹೇ.

‘‘ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏತಿಸ್ಸಾ ಯಾಗುಯಾ’’ತಿ. ಅಞ್ಞಾನಿಪೀತಿ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಕುಲತೋ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಕುಲಾನಿ. ತೇನಾತಿ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಕುಲೇನ. ಕುರುನ್ದಿವಾದೇ ಯಾಗುಯಾ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಂ ಕತ್ವಾ ಯಾಗುಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪೂವಾದೀನಿ ಆಹರನ್ತಿ, ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೫೭೫. ಏಕಸ್ಸಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ. ತಸ್ಸಾತಿ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ, ಚತುನ್ನಂ ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ಥಾಯಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪೀತಿ ಚತುಪಞ್ಚಭಿಕ್ಖುತೋ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ. ಅಧಿಕಮೇವಾತಿ ಪರಿಭುತ್ತತೋ ಅತಿರೇಕಮೇವ. ಯಂ ಪನಾತಿ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ಪನ, ಯಮ್ಪಿ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ವನತೋ ಆಹರಿತ್ವಾ ದೇನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ತತ್ಥಜಾತಕ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ತಸದ್ದಸ್ಸ ವಿಸಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಆರಾಮೇ’’ತಿ. ಅಞ್ಞೇನ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನನ್ತಿ ಮೂಲಖಾದನೀಯಾದಿಂ. ಪಟಿಸಂವಿದಿತನ್ತಿ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ಸುಟ್ಠು ಜಾನಾಪಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

ಇತಿ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾಯ

ಪಾಟಿದೇಸನೀಯವಣ್ಣನಾಯ

ಯೋಜನಾ ಸಮತ್ತಾ.