೫. ಲಕ್ಖಣಹಾರವಣ್ಣನಾ

‘‘ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಮೂಲಪರಿಯಾಯ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಮೂಲಗ್ಗಹಣೇನ ಮೂಲಪರಿಯಾಯಗ್ಗಹಣೇನ ವಾ ಯಥಾ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠಿಯೋ ಗಯ್ಹನ್ತಿ, ಏವಂ ದೋಸಮೋಹಾದೀನಮ್ಪಿ ಸಕ್ಕಾಯಮೂಲಧಮ್ಮಾನಂ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸ ಮೂಲಭಾವೇನ ಏಕಲಕ್ಖಣತ್ತಾ. ‘‘ಅಸ್ಸುತವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಯಥಾ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಪರಿಯತ್ತಿಪಟಿವೇಧಸದ್ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಭಾವೋ ಗಯ್ಹತಿ, ಏವಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸಪಿ ಅಭಾವೋ ಗಯ್ಹತಿ ಸದ್ಧಮ್ಮಭಾವೇನ ಏಕಲಕ್ಖಣತ್ತಾ. ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸನಕಾಮತಾದಿಲಕ್ಖಣಾ. ‘‘ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕೋವಿದೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾಧಿಗಮಸ್ಸ ವಿಬನ್ಧಭೂತಂ ಅಞ್ಞಾಣಂ. ‘‘ಅರಿಯಧಮ್ಮೇ ಅವಿನೀತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅರಿಯವಿನಯಾಭಾವೋ. ಸೋ ಪನತ್ಥತೋ ಅರಿಯವಿನಯೇ ಅಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿ ಏವ ವಾತಿ ತೀಹಿಪಿ ಪದೇಹಿ ಯಥಾವುತ್ತವಿಸಯಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಚ ಗಹಿತಾವ ಹೋನ್ತಿ. ತಗ್ಗಹಣೇನ ಚ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾವ ಹೋನ್ತಿ ಸಂಕಿಲೇಸಲಕ್ಖಣೇನ ಏಕಲಕ್ಖಣತ್ತಾ. ‘‘ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಅದಸ್ಸಾವೀ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

‘‘ಪಥವಿಂ ಪಥವಿತೋ ಸಞ್ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಇದಂ ದಿಟ್ಠಿಮಞ್ಞನಾದೀನಂ ಸಞ್ಞಾಯ ಕಾರಣಭಾವದಸ್ಸನಂ. ತತ್ಥ ಯಥಾ ಸಞ್ಞಾ, ಏವಂ ವಿತಕ್ಕಫಸ್ಸಾವಿಜ್ಜಾಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಾದಯೋಪಿ ತಾಸಂ ಕಾರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥತೋ ತೇಸಮ್ಪೇತ್ಥ ಸಙ್ಗಹೋ ವುತ್ತೋ ಹೋತಿ ಮಞ್ಞನಾನಂ ಕಾರಣಭಾವೇನ ಏಕಲಕ್ಖಣತ್ತಾ. ‘‘ಮಞ್ಞತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಮಞ್ಞನಾಕಿಚ್ಚೇನ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠಿಯೋ ಗಹಿತಾ ತಾಸಂ ಕಿಲೇಸಸಭಾವತ್ತಾ. ತಗ್ಗಹಣೇನೇವ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾದಿನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ ಕಿಲೇಸಲಕ್ಖಣೇನ ಏಕಲಕ್ಖಣತ್ತಾ. ತಥಾ ತಣ್ಹಾಯ ಹೇತುಸಭಾವತ್ತಾ ತಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಅವಸಿಟ್ಠಾಕುಸಲಹೇತೂನಂ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ ಹೇತುಲಕ್ಖಣೇನ ಏಕಲಕ್ಖಣತ್ತಾ. ತಥಾ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠೀನಂ ಆಸವಾದಿಸಭಾವತ್ತಾ ತಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಅವಸಿಟ್ಠಾಸವೋಘಯೋಗಗನ್ಥನೀವರಣಾದೀನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ ಆಸವಾದಿಸಭಾವತ್ತಾ ಏಕಲಕ್ಖಣತ್ತಾ. ತಥಾ ‘‘ಪಥವಿಂ ಮಞ್ಞತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಥವೀಆದೀನಂ ರೂಪಸಭಾವತ್ತಾ ತಬ್ಬಿಸಯಾನಞ್ಚ ಮಞ್ಞನಾನಂ ರೂಪವಿಸಯತ್ತಾ ತಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಸಕಲರೂಪಕ್ಖನ್ಧವಿಸಯಾಪಿ ಮಞ್ಞನಾ ದಸ್ಸಿತಾ ಹೋನ್ತಿ ರೂಪವಿಸಯಲಕ್ಖಣೇನ ಆಸಂ ಏಕಲಕ್ಖಣತ್ತಾ. ಏವಂ ಚಕ್ಖಾಯತನಾದಿವಿಸಯಾಪಿ ಮಞ್ಞನಾ ನಿದ್ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ‘‘ಅಪರಿಞ್ಞಾತ’’ನ್ತಿ ಪರಿಞ್ಞಾಪಟಿಕ್ಖೇಪೇನ ತಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಹಾನಪಟಿಕ್ಖೇಪೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ ಮಗ್ಗಕಿಚ್ಚಭಾವೇನ ಪರಿಞ್ಞಾಪಹಾನಾನಂ ಏಕಲಕ್ಖಣತ್ತಾ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸೇಸೇಸುಪಿ ಯಥಾರಹಂ ಏಕಲಕ್ಖಣಾ ನಿದ್ಧಾರೇತಬ್ಬಾತಿ. ಅಯಂ ಲಕ್ಖಣೋ ಹಾರೋ.