೭. ಆವಟ್ಟಹಾರವಿಭಙ್ಗವಣ್ಣನಾ

೨೯. ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿದ್ಧಂಸನಸಭಾವತ್ತಾ, ಅಕುಸಲಾನಂ ವಾ ಪಜಹನೇ ಕುಸಲಾನಂ ಸಮ್ಪಾದನೇ ಪಟ್ಠಪನಸಭಾವತ್ತಾ ಆರಮ್ಭಧಾತು. ತಥಾಭೂತಾತಿ ಸೀಲಾದೀಹಿ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತಾ. ಕಾಮಧಾತುಆದಿಕಾ ತಿಧಾತುಯೋವ ತೇಧಾತು. ತಸ್ಸ ಅಭಿಭವನತೋ ತೇಧಾತುಇಸ್ಸರೋ ಮಚ್ಚುರಾಜಾ. ಅನಾದಿಮತಿಸಂಸಾರೇ ಚಿರಕಾಲಂ ಲದ್ಧಪತಿಟ್ಠಾಪಿ ಅಚಿರಕಾಲಂ ಭಾವಿತೇಹಿ ಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನೀಯತ್ತಾ ಅಬಲಾ ಕಿಲೇಸಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಬಲಂ ದುಬ್ಬಲ’’ನ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಬಲಾ ನಂ ಬಲೀಯನ್ತೀ’’ತಿ.

ಇದಂ ವಚನಂ ಅಯಂ ಗಾಥಾಪಾದೋ. ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಪದಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ಸಮತಾನುಯೋಗೇ ನಿಯೋಜನತೋತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಪಪಞ್ಚಾತಿ ರಾಗಾದಯೋವ. ತಥಾ ಚೇವ ಸಂವಣ್ಣಿತನ್ತಿ ದೇಸನಾಯ ಪದಟ್ಠಾನಭಾವೇನೇವ ಅತ್ಥಸಂವಣ್ಣನಾ ಕತಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ನ್ತಿ ತಂ ದೇಸನಂ. ತಸ್ಸಾತಿ ಸಭಾಗಾದಿವಸೇನ ಆವಟ್ಟನಸ್ಸ. ಪರಿಪಕ್ಕಞಾಣಾನಂ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮಾಯ. ಲಾಭವಿನಿಚ್ಛಯಪರಿಗ್ಗಹಮಚ್ಛರಿಯಾನೀತಿಆದೀಸು ಲಾಭೋತಿ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣಪ್ಪಟಿಲಾಭೋ. ಸೋ ಪರಿಯೇಸನಾಯ ಸತಿ ಹೋತೀತಿ ಪರಿಯೇಸನಾಗ್ಗಹಣೇನ ಗಹಿತೋ. ವಿನಿಚ್ಛಯೋತಿ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಮೇ ರೂಪಾರಮ್ಮಣತ್ಥಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಏತ್ತಕಂ ಸದ್ದಾದಿಆರಮ್ಮಣತ್ಥಾಯ, ಏತ್ತಕಂ ಮಯ್ಹಂ, ಏತ್ತಕಂ ಪರಸ್ಸ, ಏತ್ತಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏತ್ತಕಂ ನಿದಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಸೋ ಲಾಪಿತಹೇತುಕತ್ತಾ ಪರಿಯೇಸನಮೂಲಕತಾಯ ಪರಿಯೇಸನಾಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಗಹಿತೋ, ತಥಾ ಪರಿಗ್ಗಹಮಚ್ಛರಿಯಾನಿ. ತತ್ಥ ಪರಿಗ್ಗಹೋ ‘‘ಮಮ ಇದ’’ನ್ತಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನಂ. ಮಚ್ಛರಿಯಂ ‘‘ಮಯ್ಹೇವ ಹೋತೂ’’ತಿ ಪರೇಹಿ ಸಾಧಾರಣಭಾವಾಸಹನಂ. ತೇನೇವಸ್ಸ ಪೋರಾಣಾ ಏವಂ ವಚನತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ ‘‘ಮಯ್ಹೇವಿದಮಚ್ಛರಿಯಂ ಹೋತು, ಮಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ಹೋತೂತಿ ಪವತ್ತತ್ತಾ ಮಚ್ಛರಿಯನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೨.೧೦೩; ಅ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೩.೯.೨೩). ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾನಂ ಪನ ವಿನಿಚ್ಛಯಾದೀನಂ ಪರಿಭೋಗನ್ತೋಗಧತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಛನ್ದರಾಗೋ ದುಬ್ಬಲರಾಗೋ. ಅಜ್ಝೋಸಾನಂ ‘‘ಮಮ ಇದ’’ನ್ತಿ ತಣ್ಹಾವಸೇನ ಬಲವಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಛನ್ದರಾಗಅಜ್ಝೋಸಾನಾ ತಣ್ಹಾ ಏವಾ’’ತಿ. ಆರಕ್ಖನಿಮಿತ್ತಂ ದ್ವಾರಪಿದಹನಮಞ್ಜೂಸಾಗೋಪನಾದಿನಾ ಸುಟ್ಠು ರಕ್ಖಣನಿಮಿತ್ತಂ. ಪಾಪಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಪರಿಭೋಗನಿಮಿತ್ತಂ ರತ್ತೋ ಗಿದ್ಧೋ ಗಧಿತೋ ಮುಚ್ಛಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಮಿಗೋವ ಪರಿಭುಞ್ಜನನಿಮಿತ್ತಂ ಪಮಾದಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಏವಂ ಪರಿಯೇನಾರಕ್ಖಾ ಪರಿಭೋಗನಿಮಿತ್ತಂ. ಪಮಾದೋ ತಿವಿಧೋ ತಣ್ಹಾಯ ವಸೇನ ಕಥಿತೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ತಿವಿಧೋ ತಣ್ಹಾಯಾತಿ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಆಹ.

ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಕತಮೇನ ಉಪಾದಾನೇನ ಸಉಪಾದಾನಾ’’ತಿ ವಿಭಾಗೇನ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾಪಿ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಚ ತಣ್ಹಾಯ ಚಾ’’ತಿ ಅವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ತಣ್ಹಞ್ಚ ಅವಿಜ್ಜಞ್ಚ ಚತುರುಪಾದಾನಂ ವಸೇನಾತಿ ಕಾಮುಪಾದಾನಾದೀನಂ ಚತುನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಾನಂ ವಸೇನ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಖನ್ಧಾನಂ ದುಕ್ಖಭಾವೇನ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಭಾವೇನ ಸಹ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಭಾವಂ, ಉಪಾದಾನಾನಂ ಸಮುದಯಭಾವೇನ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಭಾವೇನ ಸಹ ಪಹಾತಬ್ಬಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

೩೦. ‘‘ಯೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತೋ ತಿವಿಧೋ ಪಮಾದೋ ಪರಿಯೇಸತಿ, ಆರಕ್ಖಣಞ್ಚ ಕರೋತಿ, ಪರಿಭೋಗನಿಮಿತ್ತಞ್ಚಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಮಾದೋ ಹಿ ಪಮಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಭೋಗಾನಂ ಪರಿಯೇಸನಾಯ, ಆರಕ್ಖಣಾಯ ಚ ಹೇತುಭೂತೋ ಕತ್ತುಭಾವೇನ ಉಪಚರಿತೋ, ಪರಿಭೋಗಸ್ಸ ಪನ ನಿಮಿತ್ತಂ. ‘‘ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖೇನಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ವಿವರತಿ ‘‘ಅಪ್ಪಮಾದಾನುಯೋಗೇನಾ’’ತಿ, ತೇನ ಸಮಥಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಖೇಪನಾತಿ ಖಯಪಾಪನಾ. ವೋದಾನಪಕ್ಖವಿಸಭಾಗಧಮ್ಮವಸೇನಾತಿ ವೋದಾನಪಕ್ಖೋ ಚ ಸೋ ಪಮಾದಸ್ಸ ವಿಸಭಾಗಧಮ್ಮೋ ಚಾತಿ ವೋದಾನ…ಪೇ… ಧಮ್ಮೋ, ಸಮಥೋ, ತಸ್ಸ ವಸೇನ.

ಸಮಥೇ ಸತೀತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಭೂತೇ ಝಾನೇ ಸತಿ, ತಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಾ ಪಞ್ಞಾತಿ ನಾಮರೂಪಪರಿಚ್ಛೇದಾದಿವಸೇನ ಪವತ್ತಪಞ್ಞಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಯಂ ವಿಪಸ್ಸನಾ’’ತಿ. ಪಹೀನೇಸೂತಿ ಪಹೀಯಮಾನೇಸು.

ವೋದಾನಪಕ್ಖನ್ತಿ ಆರಮ್ಭಧಾತುಆದಿವೋದಾನಪಕ್ಖಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ. ವಿಸಭಾಗಧಮ್ಮವಸೇನಾತಿ ಪಮಾದವಸೇನೇವ. ಸಭಾಗಧಮ್ಮವಸೇನಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಆರಮ್ಭಧಾತುಆದಿವೋದಾನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸಮಥಾದಿಸಭಾಗಧಮ್ಮವಸೇನ.

ಪುನ ಅಪರಿಯೋದಾಪನಿಯಂ ಸಿಖಾಪ್ಪತ್ತಪರಿಯೋದಾಪನಂ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ತಂ ಪನ ಅರಹತ್ತೇನ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಮೋಹಸಮುಟ್ಠಾನತಾ ವುತ್ತಾ ‘‘ಮೋಹೋ ಏವ ಸಮುಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ಕತ್ವಾ. ಅಞ್ಞಥಾ ಪಿಸುಣಾವಾಚಾಯ ದೋಸಸಮುಟ್ಠಾನತಾ ಮುಸಾವಾದಸ್ಸ ವಿಯ ಮೋಹಸಮುಟ್ಠಾನಭಾವಾ ವತ್ತಬ್ಬಾ ಸಿಯಾ.

ಕಮ್ಮಪಥಭಾವಂ ಪತ್ತಾನಂ, ಅಪ್ಪತ್ತಾನಞ್ಚ ಅಕುಸಲಧಮ್ಮಾನಂ ‘‘ಸಬ್ಬಪಾಪ’’ನ್ತಿ ಪದೇನ ಪರಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕಮ್ಮಪಥಕಮ್ಮವಿಭಾಗೇನಾ’’ತಿ.

೩೧. ಸೇಸಪದಾನನ್ತಿ ‘‘ಕುಸಲಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪದಾ’’ತಿಆದೀನಂ (ದೀ. ನಿ. ೨.೯೦; ಧ. ಪ. ೧೮೩; ನೇತ್ತಿ. ೩೦, ೫೦, ೧೧೬, ೧೨೪; ಪೇಟಕೋ. ೨೯) ಗಾಥಾಯ ಅವಸಿಟ್ಠಪದಾನಂ. ಯಥಾಧಿಗತನ್ತಿ ಅತ್ತನಾ ಅಧಿಗತಪ್ಪಕಾರಂ, ಪಚ್ಛಾ ಭೂಮಿದಿಸಾ.

ಉಪರಿ ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ ಮನುಸ್ಸಲೋಕತೋ ಉಪರಿಟ್ಠಿಮಂ ದೇವಲೋಕಂ ಗಮೇನ್ತಿ.

೩೨. ಯಥಾವುತ್ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ಸೀಲಸ್ಸ ಚ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಚ. ತಣ್ಹಾವಿಜ್ಜಾದೀನನ್ತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ತದೇಕಟ್ಠಕಿಲೇಸಾ ಗಯ್ಹನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಪದಟ್ಠಾನಧಮ್ಮಾ ಚ. ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾದೀನನ್ತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಂ ಸಙ್ಗಹೋ. ಯದಗ್ಗೇನ ಚೇತ್ಥ ‘‘ನಿರೋಧೋ ರಕ್ಖತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ, ತದಗ್ಗೇನ ಮಗ್ಗೋ ರಕ್ಖಣಕಿರಿಯಾಯ ಕರಣಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯೇನ ರಕ್ಖತೀ’’ತಿ. ವಿಸಭಾಗಧಮ್ಮವಸೇನ ಪುರಿಮಾನಿ ಸಭಾಗಧಮ್ಮಾವಟ್ಟನವಸೇನ ಪಚ್ಛಿಮಾನಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ನಿದ್ಧಾರಿತಾನೀತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ.

ಆವಟ್ಟಹಾರವಿಭಙ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.