೨೮. ಕಮ್ಮನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೧೯೯. ವಗ್ಗೇನ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಞ್ಚ ಸಮಗ್ಗೇನ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಞ್ಚ ವಗ್ಗೇನ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಞ್ಚ ಸಮಗ್ಗೇನ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಞ್ಚಾತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ಸೇಸೋ. ತತ್ಥ ವಗ್ಗೇನ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮನ್ತಿ ವಗ್ಗೇನ ಸಙ್ಘೇನ ಕರಣೀಯಂ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ವಗ್ಗೋತಿ ಚ ಸಮೂಹೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಸೋ ಚ ಚತುವಗ್ಗಾದಿಕರಣೀಯಾದೀಸು ಯಾವತಿಕಾನಂ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಾನಂ ಅಸಮ್ಮುಖೀಭಾವೇನ, ಛನ್ದಾರಹಾನಂ ಛನ್ದಾನಾಹರಣೇನ, ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತಾನಞ್ಚ ಪಟಿಕ್ಕೋಸನೇನ, ತೇಸು ಏಕೇನಾಪಿ ವಾ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ‘‘ಉತ್ತಿದುತಿಯೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಮ್ಮೇ ಏಕಾಯ ಉತ್ತಿಯಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ನ ಚ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ಅನುಸ್ಸಾವೇತಿ, ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಮಹಾವ. ೩೮೭) ಏಕಾಯೇವ ಞತ್ತಿಯಾ, ತಥಾ ದ್ವೀಹಿ ಞತ್ತೀಹಿ ಏಕಾಯೇವ ವಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ, ತಥಾ ದ್ವೀಹಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾಹೀತಿ ಆಗತಾಯ ಚ ತಥಾ ಹಾಪನಅಞ್ಞಥಾಕರಣಭಾವೇನ ಞತ್ತಿಕಮ್ಮಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇ ಚ ಕಮ್ಮೇ ಆಗತಾಯ ಚ ಅಕಮ್ಮಾರಹಸ್ಸ ತಜ್ಜನೀಯಪಬ್ಬಾಜನೀಯಪಟಿಸಾರಣೀಯನಿಯಸ್ಸತಿವಿಧಉಕ್ಖೇಪನೀಯಾನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕರಣವಸೇನ, ಕಮ್ಮಾರಹಸ್ಸ ಚ ವಿರಾಧೇತ್ವಾ ಕರಣವಸೇನ ಆಗತಾಯ ಚ ಪಾಳಿಯಾ ವಿಪರೀತಾ ಚ ಪಾಳಿ, ಉಪಸಮ್ಪದಾದಿಕಮ್ಮವಸೇನ ಆಗತಾ ಚ ಪಾಳಿ, ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯಸತಿವಿನಯಅಮೂಳ್ಹವಿನಯಪಟಿಞ್ಞಾಕರಣಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾತಸ್ಸಪಾಪಿ- ಯಸಿಕಾತಿಣವತ್ಥಾರಕಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಯಥಾಲಾಭಕರಣವಸೇನ ಆಗತಾ ಚ ಪಾಳಿ, ತೇನ ಕರಣೀಯಂ ಅಪಲೋಕನಞತ್ತಿಞತ್ತಿದುತಿಯಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಸಙ್ಖಾತಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಕಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ, ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖಂ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ. ತಬ್ಬಿಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮಗ್ಗೋ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಞ್ಚ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಧಮ್ಮೋ ಯಥಾವುತ್ತಾ ಪಾಳಿ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ, ಧಮ್ಮೇನ ಕತಂ ವಾತಿ ಧಮ್ಮಿಕಂ. ತಬ್ಬಿಪರೀತಂ ಅಧಮ್ಮಿಕಂ. ಚತುತ್ಥಂಯೇವಾತಿ ತೇಸು ಚತೂಸು ಕಮ್ಮೇಸು ಚತುನ್ನಂ ಪೂರಣಂ ಸಮಗ್ಗೇನ ಧಮ್ಮಿಕಂ. ಸೇಸಕಮ್ಮಾನಂ ಭಾವೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ ಭವನಂ ಲಕ್ಖೀಯತೀತಿ ಸೇಸಕಮ್ಮೇಸೂತಿ ಭಾವಲಕ್ಖಣೇ ಸತ್ತಮೀ. ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಕುಪ್ಪಾನಂ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮವಗ್ಗಕಮ್ಮಾನಂ ಕತತ್ತಾ ದುಕ್ಕಟಂ.

೨೦೦. ಇದಾನಿ ಯದಿದಂ ಸಮಗ್ಗೇನ ಧಮ್ಮಿಕಂ ನಾಮ, ತಂ ಯೇಹಿ ಸಙ್ಘೇಹಿ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತೇಸಂ ಪಭೇದಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಚತುವಗ್ಗೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಚತ್ವಾದೀನಂ ಸಙ್ಖ್ಯೇಯವುತ್ತಿತ್ತಾ ಚತುನ್ನಂ ವಗ್ಗೋತಿಆದಿನಾ ವಿಗ್ಗಹೋ. ದಸವೀಸತಿವಗ್ಗಿಕೋತಿ ದಸನ್ನಂ ವೀಸತಿಯಾ ಚ ವಗ್ಗಭೇದವಸೇನ ದಸವೀಸತೀನಂ ವಗ್ಗೋತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ, ಣಿಕೋ ಸಕತ್ಥೇ. ವೀಸತಿಯಾ ವಗ್ಗೋ, ಅತಿರೇಕೇನ ಸಹಿತೋ ವೀಸತಿವಗ್ಗೋತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ.

೨೦೧-೨. ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ನಿಯಮೇತಿ ‘‘ಚತೂ’’ತಿಆದಿನಾ. ಅಬ್ಭಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಪವಾರಣಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಚತುವಗ್ಗೋ ಚಾತಿಆದಿನಾ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕಮ್ಮೇಸು ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತೋತಿ ದೀಪಿತೋತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಚ-ಸದ್ದೋ ಚತುವಗ್ಗಾದಯೋ ಕಮ್ಮಪತ್ತಿಕಿರಿಯಾಯಂ ಸಮುಚ್ಚಿನೋತಿ. ಇಧ ಪನ ಸಬ್ಬ-ಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭಾನಾದೀನಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಠಪಿತತ್ತಾ ಪದೇಸಸಬ್ಬೇ ಗಯ್ಹತಿ. ಕಮ್ಮಪತ್ತೋತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪತ್ತೋ ಯುತ್ತೋ ಅನುರೂಪೋ. ಇತರೋತಿ ವೀಸತಿವಗ್ಗೋ ಅತಿರೇಕವೀಸತಿವಗ್ಗೋ. ಸಬ್ಬಕಮ್ಮೇಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಸಬ್ಬ-ಸದ್ದೋ ಸಬ್ಬಸಬ್ಬೇ. ನನು ಚ ವೀಸತಿವಗ್ಗಸ್ಸ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಭಾವೇಸತಿ ಅತಿರೇಕವೀಸತಿವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಗೇವಾತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ. ತಥಾ ಸತಿ ಸೋ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತೋತಿ? ಸಚ್ಚಂ, ತಥಾಪಿ ಸೋ ಚತುವಗ್ಗಾದಿನಾ ಸಙ್ಘೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಊನಕತರೇನ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅತಿರೇಕೇನ ಪನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಞಾಪನತ್ಥಂ ವುತ್ತೋ.

೨೦೩. ಇದಾನಿ ಚತುವಗ್ಗಾದಿಕೇನ ಛನ್ದಾಹರಣೇನ ಪೂರೇತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಚತೂ’’ತಿಆದಿನಾ. ಪಾರಾಜಿಕಾದಿಭಾವಮನಾಪನ್ನತ್ತಾ ಪಕತಿಯಾ ಸಭಾವೇನೇವ ಠಿತೋ ಅತ್ತಾ ಯೇಸಂ, ಪಕತೋ ವಾ ತತೋಯೇವ ಕಮ್ಮೇಸು ಅವಿಗತೋ ಅತ್ತಾ ಯೇಸಂ ತೇತಿ ಪಕತತ್ತಕಾ, ಪಾರಾಜಿಕಉಕ್ಖಿತ್ತಕಲದ್ಧಿನಾನಾಸಂವಾಸಕೇಹಿ ಅಞ್ಞೇ. ಪರೇತಿ ಏಕಸೀಮಟ್ಠಾ ತಾದಿಸಾಯೇವ ಅಞ್ಞೇ. ಸೇಸೇಪೀತಿ ಅವಸೇಸೇ ಪಞ್ಚವಗ್ಗಾದಿಕರಣೀಯೇಪಿ.

೨೦೪. ಇದಾನಿ ವತ್ಥುಞತ್ತಿಅನುಸ್ಸಾವನಸೀಮಾದಿವಿಪತ್ತಿತೋ, ಕಮ್ಮವಿಪತ್ತೀಸು ಪರಿಸತೋ ಚ ಪಟಿಕ್ಕೋಸತೋ ಚ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕುಪ್ಪಾಕುಪ್ಪಭಾವಂ ತತ್ಥ ಚ ಆಪತ್ತಿಆದಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಚತೂ’’ತಿಆದಿ ಮಾಹ. ಚತುವಗ್ಗಾದಿಕತ್ತಬ್ಬಂ ಅಸಂವಾಸಗಣಪೂರಂ ವಾ ಕಮ್ಮಾರಹಗಣಪೂರಂ ವಾ ಕಮ್ಮಞ್ಚ ಗರುಕಟ್ಠಗಣಪೂರಂ ವಾ ಪರಿವಾಸಾದಿಕಮ್ಮಞ್ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಏತ್ಥ ಚ ಕಮ್ಮಾರಹೋ ಗರುಕಟ್ಠತೋ ಅಞ್ಞೋ, ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೋ ಪನ ಗರುಕಟ್ಠೋ ಗಣಪೂರಕೋ ಹೋತಿಯೇವ. ಕತನ್ತಿ ಚತುವಗ್ಗಾದಿನಾ ಕತಂ.

೨೦೫. ವಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಅನ್ತರಾಯೇ ಅಸತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಏಕೋಪಿ ವಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನ್ತರಾಯೇತಿ ಪಾಪೇಹಿ ಕರಿಯಮಾನೇ ಜೀವಿತಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತರಾಯೇ ಸತಿ. ಅನನ್ತರಾಯಿಕಾ ಚೇ ನ ವಾರೇನ್ತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ದಿಟ್ಠಾವಿನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ದಿಟ್ಠಿಂ ಲದ್ಧಿಂ ‘‘ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಂ ಇದಂ, ನ ಮೇತಂ ಖಮತೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಆವಿ ಕರೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಸೇಸೋ. ಏಕೋಧಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ನ ಮೇತಂ ಖಮತೀ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ ಸೇಸೋ. ತತೋಧಿಕಾತಿ ತೀಹಿ ಅಧಿಕಾ. ತೇ ಪನ ಸಙ್ಘತ್ತಾ ಪಹೋನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ನಿತ್ಥರಿತುಂ.

೨೦೬. ಖಿತ್ತಚಿತ್ತೋ ನಾಮ ಉಮ್ಮತ್ತಕೋ. ದುಖಟ್ಟಿತೋತಿ ವೇದನಟ್ಟೋ. ನ ರೂಹತೀತಿ ಗಯ್ಹತ್ತಂ ನ ರೋಹತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೦೭. ಅನ್ತಮಸೋ ಅನನ್ತರಸ್ಸಾಪಿ ಆರೋಚೇನ್ತಸ್ಸ ಪಕತ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖುನೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕಸೀಮಾಯಂ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಏಕಸೀಮಟ್ಠೋ. ಸಮೋ ಸಂವಾಸೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಮಸಂವಾಸೋ. ಏಕಸೀಮಟ್ಠೋ ಚ ಸೋ ಸಮಸಂವಾಸೋ ಚ, ಪಕತತ್ತೋ ಚ ಸೋ ಏಕಸೀಮಟ್ಠಸಮಸಂವಾಸೋ ಚ, ಸೋ ಚಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಚಾತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಕಮ್ಮಧಾರಯೋ, ತಸ್ಸ. ಏತ್ಥ ಪನ ಅವಿಪನ್ನಸೀಲೋ ಪಕತತ್ತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಆರೋಚೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿಂ ಪಕಾಸೇನ್ತಸ್ಸ. ರೂಹತೀತಿ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ರುಹತಿ.

೨೦೮. ಧಮ್ಮಿಕಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಧಮ್ಮೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಅಪಲೋಕನಾದಿಕಮ್ಮಂ. ಪಟಿಕ್ಕೋಸೇಯ್ಯಾತಿ ನಿವಾರೇಯ್ಯ. ತಿರೋಕ್ಖಾ ಕಾಯಸಾಮಗ್ಗಿಂ ವಾ ಛನ್ದಂ ವಾತಿ ವಾ-ಸದ್ದಂ ನೇತ್ವಾ ಅತ್ಥೋ ನೇತಬ್ಬೋ. ತಿರೋಕ್ಖಾತಿ ಪರಮ್ಮುಖಾ. ಸೋ ಸಮ್ಮುಖಾ-ಸದ್ದೋ ವಿಯ ನಿಪಾತೋ, ಅಥ ವಾ ಅಕ್ಖಾ ಇನ್ದ್ರಿಯವಿಸಯತೋ ತಿರೋ ಬಹೀತಿ ಅತ್ಥೋತಿ.

ಕಮ್ಮನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.