೧೪. ಭೂಮಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೧೩೬. ಯಾಸು ವುತ್ಥಂ ಪಕ್ಕಞ್ಚ ಕಪ್ಪತಿ, ತಾ ಕಪ್ಪಿಯಾ ಭೂಮಿಯೋ ಸಮ್ಮುತಿ ಚ ಸಮ್ಮುತಿಕುಟಿ ಚ…ಪೇ… ಗಹಪತಿ ಚ ಗಹಪತಿಕುಟಿ ಚಾತಿ ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತತ್ಥ ಭೇಸಜ್ಜಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ೨೯೫) ವುತ್ತಾಯ ಉತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮವಾಚಾಯ, ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮವಸೇನ ವಾ ಸಾವೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾ ಉತ್ತಿಸಮ್ಪನ್ನಂ ಕರೀಯತೀತಿ ಸಮ್ಮುತಿ, ಥಮ್ಭಾನಂ ಭಿತ್ತಿಪಾದಾನಂ ವಾ ಉಗ್ಗಮನಂ ಉದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ಠಪನಂ, ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ವಾಚಾಯ ಸಾವನಞ್ಚ ಅನ್ತಂ ಯಸ್ಸಾ ಸಾ ಉಸ್ಸಾವನನ್ತಾ. ತಥಾ ಚ ವುತ್ತಂ ‘‘ಥಮ್ಭಪ್ಪತಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ವಚನಪರಿಯೋಸಾನಞ್ಚ ಸಮಕಾಲಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೨೯೫). ನಿಸಾದನಂ ಪವಿಸನಂ ಸನ್ನಿವೇಸನಂ ನಿಸಾದೋ, ಗುನ್ನಂ ವಿಯ ನಿಸಾದೋ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಗೋನಿಸಾದಿ. ಭಿಕ್ಖುಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಸಹಧಮ್ಮಿಕಾ ಸಬ್ಬೇ ಚ ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ಇಧ ಗಹಪತೀತಿ ಸಾಮಞ್ಞೇನ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಏತ್ಥ ಪನ ಗಹಪತಿಸಮ್ಬನ್ಧಿನೀ ಕುಟಿ ದೀಘೇನ ಗಹಪತೀ.

‘‘ಯಂ ಪನ ಅಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿಯಂ ಸಹಸೇಯ್ಯಪ್ಪಹೋನಕೇ ಗೇಹೇ ವುತ್ಥ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೨೯೫) ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನತೋ ಯಂ ಸಙ್ಘೋ ಆಕಙ್ಖತಿ ವಿಹಾರಂ ವಾ ಅಡ್ಢಯೋಗಂ ವಾ ಪಾಸಾದಂ ವಾ ಹಮ್ಮಿಯಂ ವಾ ಗುಹಂ ವಾ ಲೇಣಾದಿಂ ವಾ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಸಾಮಞ್ಞವಚನಂ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ತಂತಂಲಕ್ಖಣಪ್ಪತ್ತಾ ಸಹಸೇಯ್ಯಪ್ಪಹೋನಕಾ ಲೇಣಾದಯೋ ಚತೂಸ್ವೇವ ಕುಟೀಸು ಅನ್ತೋಗಧಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇಮಾಸು ಚತೂಸು ಸಹಸೇಯ್ಯಪ್ಪಹೋನಕೇ ಪದೇಸೇ ಯಂ ಸಙ್ಘಿಕಂ ಪುಗ್ಗಲಿಕಂ ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸನ್ತಕಂ ಏಕರತ್ತಮ್ಪಿ ಅನ್ತೋವುತ್ಥಂ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಪಕ್ಕಞ್ಚ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ ಯಾಮಕಾಲಿಕಞ್ಚ ಅನ್ತೋವುತ್ಥಅನ್ತೋಪಕ್ಕಸಙ್ಖಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಇತರದ್ವಯೇ. ತಂ ಪನ ಅಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿಯಮ್ಪಿ ವುತ್ಥಂ ಪಕ್ಕಞ್ಚ ವಟ್ಟತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯಾಸು ವುತ್ಥಂ ಪಕ್ಕಞ್ಚ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ.

೧೩೭. ವಾಸತ್ಥಾಯ ಕತೇ ಸಙ್ಘಿಕೇ ವಾ ಏಕಸನ್ತಕೇ ವಾ ಸಹಸೇಯ್ಯಪ್ಪಹೋನಕೇ ಗೇಹೇ ಕಪ್ಪಿಯಾಕುಟಿ ಲದ್ಧಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ಥ ವಾಸತ್ಥಾಯಾತಿ ಇಮಿನಾ ಅವಾಸತ್ಥಾಯ ಕತಂ ನಿವತ್ತೇತಿ. ಏಕಸನ್ತಕೇತಿ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸನ್ತಕೇ. ಕಪ್ಪಿಯಾಕುಟೀತಿ ಭಾವಪ್ಪಧಾನೋಯಂ ನಿದ್ದೇಸೋ, ನ ಹಿ ಗೇಹೇ ಗೇಹಂ ಲದ್ಧುಂ ಯುಜ್ಜತೀತಿ ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದೀಘೋ ಪನ ಗಾಥಾವಸೇನ, ಕಪ್ಪಿಯಾ ಕುಟಿತಾತಿ ವಾ ವಿಸೇಸನವಸೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸಹಸೇಯ್ಯಪ್ಪಹೋನಕೇತಿ ಏತ್ಥ ಸಹಸೇಯ್ಯಪ್ಪಹೋನಕಂ ವಾಸಾಗಾರಲಕ್ಖಣೇ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಸೇನಾಸನಂ.

೧೩೮. ಇದಾನಿ ತಾ ಕುಟಿಯೋ ಕಮೇನ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬವಿಧಿಂ, ತಾಸಂ ಸಬ್ಬಥಾಪಗಮಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಗೇಹೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿಂ ಕರೋಮ, ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಏವಮೀರಯನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಟ್ಠಕಾ ಚ ಥಮ್ಭಾ ಚ ‘‘ಇಟ್ಠಕಾಥಮ್ಭಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ರಸ್ಸೋ. ಇಟ್ಠಕಥಮ್ಭಾ ಆದಿ ಯಸ್ಸ ಭಿತ್ತಿಪಾಸಾದಸ್ಸಾತಿ ಬಹುಬ್ಬೀಹಿ. ಪಚ್ಛಾ ಪಠಮಸದ್ದೇನ ಕಮ್ಮಧಾರಯೋ. ‘‘ಠಪೇಯ್ಯ ಚೇ, ಸಾ ಉಸ್ಸಾವನನ್ತಿಕಾ’’ತಿ ಏವಂ ಚೇ-ಸಾ-ಸದ್ದೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೧೩೯. ಸಕಲೋ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಆರಾಮೋಪಿ ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೇನಾಸನಂ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಾ ಹೋತು, ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಾ, ನ ತಂ ಪಮಾಣಂ.

೧೪೦. ಅಞ್ಞೇಹಿ ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿಯಾ ಅತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನೋ ವಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಕೋ ವಾತಿ ಯೋಜನಾ.

೧೪೧. ಅವಿರೋಧಭಾವೇನ ಕಪ್ಪನೀಯಾ ಕಪ್ಪಾ, ಕಪ್ಪ ಸಾಮತ್ಥಿಯಮಿಚ್ಚೇತಸ್ಮಾ ಇತ್ಥಿಯಂ ಆಪಚ್ಚಯೇ ರೂಪಂ, ನ ಕಪ್ಪಾ ಅಕಪ್ಪಾ, ಅಕಪ್ಪಾ ಚ ಸಾ ಕುಟಿ ಚೇತಿ ಅಕಪ್ಪಕುಟಿ, ತಾಯ. ಸಪ್ಪಿಆದೀತಿ ಇಮಿನಾ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಯಾವಜೀವಿಕಞ್ಚ ಗಹಿತಂ.

೧೪೨. ತೇಹೇವಾತಿ ಅಕಪ್ಪಕುಟಿಯಂ ವುತ್ಥಸಪ್ಪಿಆದೀಹಿ ಏವ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಸಂಸಟ್ಠತಾಯ ‘‘ಸತ್ತಾಹಂ ಕಪ್ಪತೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಾಮಿಸೇತಿ ಆಮಿಸಸಙ್ಖಾತೇನ ಪುರಿಮದ್ವಯೇನ ಸಹಿತೇ. ಸಾಮಪಾಕತಾತಿ ಸಾಮಂ ಅತ್ತನಾ ಪಾಕೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಸಾಮಪಾಕಂ, ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕೇನ ಸಹ ಪಕ್ಕಂ ಸಾಮಿಸಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ, ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ಸಾಮಪಾಕತಾ. ಸಯಂ ಪಕ್ಕಂ ತಂ ಅತ್ತನಾ ಸಂಸಟ್ಠತಾಯ ತಮ್ಪಿ ಆಮಿಸಂ ಸಾಮಪಾಕಗತಿಕಂ ಕರೋತೀತಿ ತಸ್ಸ ಸಾಮಪಾಕತಾ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೧೪೩. ಅಧಿಟ್ಠಿತಾತಿ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ಏವ-ಸದ್ದೋ ತಿಟ್ಠತಿಸದ್ದಸ್ಸ ಅನ್ತೇ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

೧೪೪. ಸಬ್ಬೇಸೂತಿ ಥಮ್ಭಾದೀಸು ಸಕಲೇಸು. ಜಹಿತಂ ವತ್ಥು ಕುಟಿಭೂಮಿ ಯಸ್ಸಾ ಜಹಿತವತ್ಥುಕಾ. ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ಜಹಿತವತ್ಥುಕಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೇಸಾತಿ ಇತರಾ ದ್ವೇ ಕುಟಿಯೋ. ಛದನವಿಬ್ಭಮಾತಿ ಛದನಸ್ಸ ವಿನಾಸಾ. ಏತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಜಹಿತವತ್ಥುಕಾ’’ತಿ ಆನೇತಬ್ಬನ್ತಿ.

ಭೂಮಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.