೪. ಪುರಾಣಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

‘‘ಅಮ್ಹಾಕಮೇವ ಞಾತೀ’’ತಿ ಞಾಯತೀತಿ ಞಾತಿ, ಸಾವ ಞಾತಿಕಾ, ನ ಞಾತಿಕಾ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾ, ತಾಯ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ. ತೇನಾಹ ‘‘ನ ಞಾತಿಕಾಯಾ’’ತಿ. ಮಾತಿತೋ ವಾ ಪಿತಿತೋ ವಾತಿ ಮಾತಿಪಕ್ಖತೋ ವಾ ಪಿತಿಪಕ್ಖತೋ ವಾ. ಯಾವ ಸತ್ತಮಂ ಯುಗನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೦೩-೫೦೫) ಯಾವ ಸತ್ತಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ, ಸತ್ತಮಾಯ ವಾ ಇತ್ಥಿಯಾ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ, ಯಾವ ಪಿತಾಮಹಯುಗಂ ಪಿತಾಮಹಿಯುಗಂ ಮಾತಾಮಹಯುಗಂ ಮಾತಾಮಹಿಯುಗನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಥ ವಾ ಯಾವ ಸತ್ತಮಂ ಯುಗನ್ತಿ ಯಾವ ಸತ್ತಮದ್ವನ್ದನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯುಗಸದ್ದೋ ಚೇತ್ಥ ಏಕಸೇಸನಯೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ ‘‘ಯುಗೋ ಚ ಯುಗೋ ಚ ಯುಗಾ’’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ದ್ವನ್ದಂ ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ. ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ ಅಸಮ್ಬದ್ಧಾಯಾತಿ ಭಾತುಭಗಿನಿಭಾಗಿನೇಯ್ಯಪುತ್ತಪಪುತ್ತಾದೀಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ ಅಸಮ್ಬದ್ಧಾಯ. ಪಿತಾ, ಪಿತುಪಿತಾ, ತಸ್ಸ ಪಿತಾ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಪಿತಾತಿ ಏವಂ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಯುಗಾ, ಪಿತಾ, ಪಿತುಮಾತಾ, ತಸ್ಸಾ ಪಿತಾ ಚ ಮಾತಾ ಚ ಭಾತಾ ಚ ಭಗಿನೀ ಚ, ಪುತ್ತಾ ಚ, ಧೀತರೋ ಚಾತಿ ಏವಮ್ಪಿ ಉದ್ಧಞ್ಚ ಅಧೋ ಚ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಯುಗಾ, ಪಿತಾ, ಪಿತುಭಾತಾ, ಪಿತುಭಗಿನೀ, ಪಿತುಪುತ್ತಾ, ಪಿತುಧೀತರೋ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಪುತ್ತಧೀತುಪರಮ್ಪರಾತಿ ಏವಮ್ಪಿ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಯುಗಾ, ಮಾತಾ, ಮಾತುಮಾತಾ, ತಸ್ಸಾ ಮಾತಾ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಮಾತಾತಿ ಏವಂ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಯುಗಾ, ಮಾತಾ, ಮಾತುಪಿತಾ, ತಸ್ಸ ಪಿತಾ ಚ ಮಾತಾ ಚ ಭಾತಾ ಚ ಭಗಿನೀ ಚ ಪುತ್ತಾ ಚ ಧೀತರೋ ಚಾತಿ ಏವಮ್ಪಿ ಉದ್ಧಞ್ಚ ಅಧೋ ಚ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಯುಗಾ, ಮಾತಾ, ಮಾತುಭಾತಾ, ಮಾತುಭಗಿನೀ, ಮಾತುಪುತ್ತಾ, ಮಾತುಧೀತರೋ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಪುತ್ತಧೀತುಪರಮ್ಪರಾತಿ ಏವಮ್ಪಿ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಯುಗಾ, ತಾವ ನೇವ ಮಾತುಸಮ್ಬನ್ಧೇನ, ನ ಪಿತುಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ಯಾ ಸಮ್ಬದ್ಧಾ, ಸಾ ‘‘ಅಞ್ಞಾತಿಕಾ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಸಾಕಿಯಾನಿಯೋ ವಿಯಾತಿ ಪಞ್ಚಸತಮತ್ತಾ ಸಾಕಿಯಾನಿಯೋ ವಿಯ. ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತಞ್ಚೇತಂ, ತಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುಭಾವೇ ಠತ್ವಾ ಪರಿವತ್ತಲಿಙ್ಗಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋಪಿ ಇಧ ಸುದ್ಧಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ‘‘ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ’’ ಇಚ್ಚೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ವಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನಾತಿ ಏವಂ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ವಾ. ಪುರಾಣಚೀವರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚೀವರನ್ತಿ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನುಪಗಮೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ರಜಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಕಪ್ಪಂ ಕತ್ವಾತಿ ಕಪ್ಪಬಿನ್ದುಂ ದತ್ವಾ. ‘‘ಇಮಿನಾ ಅದಿನ್ನಕಪ್ಪಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯವತ್ಥು ನ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತೀ’’ತಿ (ಸಾರತ್ಥ. ಟೀ. ೨.೫೦೫) ವದನ್ತಿ. ಪರಿಭೋಗಸೀಸೇನಾತಿ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗಸೀಸೇನ. ಅಂಸೇತಿ ಜತ್ತುಮ್ಹಿ. ಮತ್ಥಕೇತಿ ಸೀಸಮತ್ಥಕೇ. ಸಚೇ ಪನ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಕತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜತಿ, ಹತ್ಥೇಹಿ ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ವಿತಾನಂ ಕತ್ವಾ ಸೀಸೇನ ಅಸಮ್ಫುಸನ್ತೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಯಂ ಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ.

ಕಾಯವಿಕಾರಂ ವಾ ಕರೋತೀತಿ ಯಥಾ ಸಾ ‘‘ಧೋವಾಪೇತುಕಾಮೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಜಾನಾತಿ, ಏವಂ ಕಾಯವಿಕಾರಂ ಕರೋತಿ. ‘‘ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಓಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಉಪರಿ ವಾ ಖಿಪತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉಪಚಾರಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಓರತೋ ಖಿಪನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ಹತ್ಥೇ ಪೇಸೇತೀತಿ ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಓಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಮಾನಸಾಮಣೇರಸಾಮಣೇರಿಉಪಾಸಕಇತ್ಥಿಯಾದೀಸು ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ವಾ ಪೇಸೇತಿ. ಸೋತಿ ಉಪಾಸಕೋ ಚ ಸಾಮಣೇರೋ ಚ. ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಧೋವತೀತಿ ಏತ್ಥ ಉಪಾಸಕೋ ಲಿಙ್ಗೇ ಪರಿವತ್ತೇ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಧೋವತಿ, ಸಾಮಣೇರೋ ಲಿಙ್ಗೇ ಪರಿವತ್ತೇ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಧೋವತೀತಿ ಯಥಾಯೋಗಂ ಅತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಹತ್ಥೇ ದಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ಸಚೇ ಲಿಙ್ಗೇ ಪರಿವತ್ತೇ ಧೋವತಿ, ವಟ್ಟತಿ.

ಏತ್ಥ ಚ ಏಕಸ್ಸ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನಾಭಾವತೋ ತೀಣಿಪಿ ಕಾರೇನ್ತಸ್ಸ ಏಕೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ, ದ್ವೀಹಿ ದ್ವೇ ದುಕ್ಕಟಾನಿ. ದ್ವೇ ಕಾರೇನ್ತಸ್ಸ ಏಕೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ, ದುತಿಯೇನ ದುಕ್ಕಟಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಧೋವನಾದೀನಿ ತೀಣೀ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಏಕೇನ ವತ್ಥುನಾ’’ತಿ ಪಠಮಂ ಕತ್ವಾ ನಿಟ್ಠಾಪಿತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ರಜಿತ್ವಾ ಧೋವಿತ್ವಾ ಆನೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಪಠಮಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ರಜತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ದುಕ್ಕಟಮೇವ, ಏವಂ ಸಬ್ಬೇಸು ವಿಪರೀತವಚನೇಸು ನಯೋ ನೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಧೋವಿತ್ವಾ ಆನೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ಧೋವತಿ ಚೇವ ರಜತಿ ಚ, ಧೋವಾಪನಪಚ್ಚಯಾ ಏವ ಆಪತ್ತಿ, ರಜನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಚೇ ಪನ‘ಧೋವಾ’ತಿ ವುತ್ತಾ’’ತಿಆದಿ. ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಸೇನ ಏಕತೋ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಧೋವಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘವಸೇನಾ’’ತಿಆದಿ.

ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ಸನ್ತಕನ್ತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ಪುರಾಣಚೀವರಂ ಧೋವಾಪೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿಸೀದನಪಚ್ಚತ್ಥರಣನ್ತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಸನ್ತಕಂ ನಿಸೀದನಞ್ಚೇವ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಞ್ಚ. ನಿವಾಸನಪಾರುಪನುಪಗಸ್ಸೇವ ಚ ಇಧ ‘‘ಪುರಾಣಚೀವರ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಮ್ಪಿ ನಿಸೀದನಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ಧೋವಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಮೇವ ಹೋತಿ, ನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ. ಅವುತ್ತಾ ವಾ ಧೋವತೀತಿ ಉದ್ದೇಸಾಯ ವಾ ಓವಾದಾಯ ವಾ ಆಗತಾ ಕಿಲಿಟ್ಠಚೀವರಂ ದಿಸ್ವಾ ಠಪಿತಟ್ಠಾನತೋ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ, ‘‘ದೇಥ ಅಯ್ಯ, ಧೋವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ಧೋವತಿ ಚೇವ ರಜತಿ ಚ ಆಕೋಟೇತಿ ಚ, ಅಯಂ ಅವುತ್ತಾ ಧೋವತಿ ನಾಮ. ಯಾಪಿ ‘‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಧೋವಾ’’ತಿ ದಹರಂ ವಾ ಸಾಮಣೇರಂ ವಾ ಆಣಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಆಹರಥಯ್ಯ, ಅಹಂ ಧೋವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧೋವತಿ, ತಾವಕಾಲಿಕಂ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಧೋವಿತ್ವಾ ರಜಿತ್ವಾ ದೇತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಅವುತ್ತಾ ಧೋವತಿ ನಾಮ.

ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಾರನ್ತಿ ಉಪಾಹನತ್ಥವಿಕಪತ್ತತ್ಥವಿಕಅಂಸಬದ್ಧಕಕಾಯಬನ್ಧನಮಞ್ಚಪೀಠತಟ್ಟಿಕಾದಿಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ. ‘‘ಉಪಚಾರೇ ಠತ್ವಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಪೇಸಿತ್ವಾ ಧೋವನೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಉಪಚಾರೇತಿ ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಓಕಾಸೇ.

ಪುರಾಣಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.