೭. ವಿಹಾರಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಮಹನ್ತಂ ಲಾತಿ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಮಹಲ್ಲಕೋ, ತಂ ಮಹಲ್ಲಕಂ. ಯೋ ಚ ಯಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸೋ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಆಹ ‘‘ಮಹನ್ತಭಾವೋ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಮಹಲ್ಲಕೋ’’ತಿ. ಸೋ ಚ ಮಹನ್ತಭಾವೋ ಕೇನ, ಕುತೋ ಚಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಸಾಮಿಕಭಾವೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ನ ಕೇವಲಂ ಸಸಾಮಿಕಭಾವೇನೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಯದಿ ಏವಂ ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ‘‘ಮಹಲ್ಲಕೋ ನಾಮ ವಿಹಾರೋ ಸಸಾಮಿಕೋ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೩೬೭) ಏತ್ತಕಮೇವ ಪದಭಾಜನೇ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ವಿಹರನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ವಿಹಾರೋ, ಆವಾಸೋ. ಮಾತಿಕಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ವಾ ಅನಭಿನೇಯ್ಯಾತಿ ಏತ್ಥ ವಾ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಅಯಂ ವಾ ಸೋ ಮಹಾನಾಗೋ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಅವಧಾರಣತ್ಥೋ.

ಕೋಸಮ್ಬಿಯನ್ತಿ (ಸಾರತ್ಥ. ಟೀ. ೨.೩೬೫) ಏವಂನಾಮಕೇ ನಗರೇ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ನಗರಸ್ಸ ಆರಾಮಪೋಕ್ಖರಣಿಆದೀಸು ತೇಸು ತೇಸು ಠಾನೇಸು ಕೋಸಮ್ಬರುಕ್ಖಾವ ಉಸ್ಸನ್ನಾ ಅಹೇಸುಂ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ‘‘ಕೋಸಮ್ಬೀ’’ತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ‘‘ಕುಸುಮ್ಬಸ್ಸ ನಾಮ ಇಸಿನೋ ಅಸ್ಸಮತೋ ಅವಿದೂರೇ ಮಾಪಿತತ್ತಾ’’ತಿ ಏಕೇ. ಛನ್ನತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭಾತಿ ಯೋ ಅಭಿನಿಕ್ಖಮನಕಾಲೇ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ, ಯಸ್ಸ ಚ ಸತ್ಥಾರಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಾಲೇ ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡೋ (ಚೂಳವ. ೪೪೫) ಆಣತ್ತೋ, ತಂ ಛನ್ನತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ. ಚೇತಿಯರುಕ್ಖನ್ತಿ ಚಿತ್ತೀಕತಟ್ಠೇನ ಚೇತಿಯಂ, ಪೂಜಾರಹಾನಂ ದೇವಟ್ಠಾನಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ, ‘‘ಚೇತಿಯ’’ನ್ತಿ ಸಮ್ಮತಂ ರುಕ್ಖಂ ಚೇತಿಯರುಕ್ಖಂ. ವತ್ಥುನೋ ಅದೇಸನಾಯ ಆಪಜ್ಜನತೋ ‘‘ಅಕಿರಿಯಮತ್ತತೋ ಸಮುಟ್ಠಾನಭಾವೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಮತ್ತ-ಸದ್ದೇನ ಕಿರಿಯತೋ ಸಮುಟ್ಠಾನತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ವತ್ಥುಅದೇಸನಾಯ, ಕುಟಿಕರಣೇನ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾನತೋ ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಪಮಾಣನಿಯಮಾಭಾವೋವ ವಿಸೇಸೋ.

ವಿಹಾರಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.