೩. ಏಕಗಾಮನ್ತರಗಮನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಅಞ್ಞೋ ಗಾಮೋ ಗಾಮನ್ತರಂ. ನದಿಪಾರನ್ತಿ ನದಿಯಾ ಪಾರಿಮತೀರಂ. ‘‘ಗಾಮನ್ತರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೬೮೭, ೬೯೧) ವುತ್ತತ್ತಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇಯೇವ ಆಪತ್ತಿ, ನ ಸಕಗಾಮೇತಿ ಆಹ ‘‘ಸಕಗಾಮತೋ ತಾವಾ’’ತಿಆದಿ. ಪರಿಕ್ಖೇಪೇ ವಾ ಉಪಚಾರೇ ವಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇತಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪೇ ವಾ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನೇ ವಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ. ದುತಿಯೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇತಿ ದುತಿಯೇನ ಪಾದೇನ ಇತರಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪೇ ವಾ ಉಪಚಾರೇ ವಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ. ಯೇಸು ಪನ ಪೋತ್ಥಕೇಸು ‘‘ಏಕೇನ ಪಾದೇನ ಇತರಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪೇ ವಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ, ಉಪಚಾರೇ ವಾ ಓಕ್ಕನ್ತೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ, ಓಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ವಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ’’ತಿ ಪಾಠೋ ದಿಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥ ‘‘ಓಕ್ಕನ್ತೇ, ಓಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ವಾ’’ತಿ ಏತಾನಿ ದ್ವೇ ಪದಾನಿ ಪಾಳಿಯಾ ವಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ‘‘ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿಯಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೬೯೨) ಹಿ ಪಾಳಿ. ತಥಾ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಪಿ ವಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಹಿ –

‘‘ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನಂ ಏಕೇನ ಪಾದೇನ ಅತಿಕ್ಕಮತಿ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ದುತಿಯೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಸಕಗಾಮತೋ…ಪೇ… ಏಕೇನ ಪಾದೇನ ಇತರಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪೇ ವಾ ಉಪಚಾರೇವಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ’’ತಿ –

ವುತ್ತಂ. ‘‘ಪಠಮಂ ಪಾದಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿಯಾ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ (ಪಾಚಿ. ೬೯೨) ಪದಸಾ ಗಮನಮೇವ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪದಸಾ ಪವಿಸನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಸಚೇಪಿ ಹತ್ಥಿಪಿಟ್ಠಿಆದೀಹಿ ವಾ ಇದ್ಧಿಯಾ ವಾ ಪವಿಸತಿ, ವಟ್ಟತಿಯೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೬೯೨) ವುತ್ತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ನದಿಪಾರಗಮನೇ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಾಯ ನದಿಯಾತಿ ‘‘ನದೀ ನಾಮ ತಿಮಣ್ಡಲಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಉತ್ತರನ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರವಾಸಕೋ ತೇಮಿಯತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೬೯೨) ನದಿಪಾರಗಮನವಿಭಙ್ಗೇ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಾಯ ನದಿಯಾ. ನದಿಪಾರಗಮನವಿಭಙ್ಗೋ ಹಿ ಇಧ ನದಿಪಾರಗಮನಸದ್ದೇನ ವುತ್ತೋ. ಪುನ ಓರಿಮತೀರಮೇವ ಪಚ್ಚುತ್ತರನ್ತಿಯಾ ವಾತಿ ಪರತೀರಂ ಗನ್ತುಕಾಮತಾಯ ಓತಿಣ್ಣತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಇತರಿಸ್ಸಾ ಪನ ಅಯಂ ಪಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪರತೀರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಸಜ್ಝಾಯಂ ವಾ ಪಧಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಕುರುಮಾನಾ ‘‘ಪುರೇ ಅರುಣೇಯೇವ ದುತಿಯಿಕಾಯ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೬೯೨) ಆಭೋಗಂ ಕರೋತಿ, ಅಜಾನನ್ತಿಯಾ ಏವ ತಸ್ಸಾ ಅರುಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪುರೇ ಅರುಣೇಯೇವಾ’’ತಿಆದಿ. ಅಥ ಪನ ‘‘ಯಾವ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾ ಇಧೇವ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಅನಾಭೋಗೇನ ವಾ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಏಕದೇಸೇ ಅಚ್ಛತಿ, ದುತಿಯಿಕಾಯ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ನ ಓತರತಿ, ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಹತ್ಥಪಾಸೋಯೇವ ಹಿ ಇಧ ಪಮಾಣಂ. ಹತ್ಥಪಾಸಾತಿಕ್ಕಮೇ ಏಕಗಬ್ಭೋಪಿ ನ ರಕ್ಖತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏಕಗಬ್ಭೇ…ಪೇ… ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ.

ದಸ್ಸನೂಪಚಾರಂ ವಾ ಸವನೂಪಚಾರಂ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಠಿತಂ ದುತಿಯಿಕಾ ಪಸ್ಸತಿ. ಸವನೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಠಿತಾ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹಸದ್ದೇನ ವಿಯ, ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾರೋಚನಸದ್ದೇನ ವಿಯ ಚ ‘‘ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ ಸದ್ದಾಯನ್ತಿಯಾ ಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಓಹೀಯನಂ ನಾಮ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರಸವನೂಪಚಾರಾನಮಞ್ಞತರಸ್ಸ ವಿಜಹನಂ, ತಸ್ಮಾ. ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಪನ ಓಹೀಯನಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಇನ್ದಖೀಲಾತಿಕ್ಕಮತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿ ಆದಿ. ತತ್ಥ ಇನ್ದಖೀಲಾತಿಕ್ಕಮತೋತಿ ಉಮ್ಮಾರಾತಿಕ್ಕಮತೋ. ಬಹಿಗಾಮೇತಿ ಗಾಮಸ್ಸ ಬಹಿಪದೇಸೇ. ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹಾ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹಸದ್ದೇನ ವಿಯಾ’’ತಿ. ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹಂ ಅವ್ಹಾಯನ್ತಸ್ಸ ಸದ್ದೇನ ವಿಯಾತಿಪಿ ವದನ್ತಿ. ಸದ್ದಾಯನ್ತಿಯಾತಿ ಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತಿಯಾ. ‘‘ಸದ್ದಸ್ಸವನಾತಿಕ್ಕಮೇ ಆಪತ್ತಿಯೇವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೋ ಏವರೂಪೇ ಸವನೂಪಚಾರೇ ವಿಜಹಿತೇ ನ ರಕ್ಖತಿ, ಜಹಿತಮತ್ತೇವ ಆಪತ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಏಕಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸಚೇ ಪುರಿಮಾಯೋ ಅಞ್ಞೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಪಕ್ಕನ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀನಂ ಏಕಾ ಅನುಬನ್ಧಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ‘‘ಗಚ್ಛತು ಅಯ’’ನ್ತಿ ಓಹೀಯತಿ, ಇತರಾಪಿ ‘‘ಓಹೀಯತು ಅಯ’’ನ್ತಿ ಗಚ್ಛತಿ, ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಆಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಗಚ್ಛನ್ತೀಸು ಪುರಿಮಾಪಿ ಅಞ್ಞಂ ಮಗ್ಗಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಾಪಿ ಅಞ್ಞಂ, ಏಕಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಪಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ.

‘‘ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಚತುರೋ’’ತಿ (ಪರಿ. ಅಟ್ಠ. ೪೭೯) ಅಯಂ ಪಞ್ಹೋ ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇ ಗಾಮನ್ತರಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ನದಿಪಾರಂ ಓಕ್ಕನ್ತಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತೋ. ಸಾ ಹಿ ಸಕಗಾಮತೋ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಕಾಲೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ನದಿಪಾರಂ ಓಕ್ಕನ್ತಮತ್ತಾವ ರತ್ತಿವಿಪ್ಪವಾಸಗಾಮನ್ತರನದಿಪಾರಗಮನಗಣಮ್ಹಾಓಹೀಯನಲಕ್ಖಣೇ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಚತುರೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ಆಪಜ್ಜತಿ.

ಪಕ್ಖಸಙ್ಕನ್ತಾಯ ವಾತಿ ತಿತ್ಥಾಯತನಂ ಸಙ್ಕನ್ತಾಯ. ಅನನ್ತರಾಯೇನಾತಿ ಹತ್ಥಿಮೋಚನಾದಿಅನ್ತರಾಯಂ ವಿನಾ.

ಏಕಗಾಮನ್ತರಗಮನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.