೯. ವಿಕಪ್ಪನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ನವಮೇ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವೇ ವಿಕಪ್ಪನಾ ಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ಪರಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ಚ. ಕಥಂ ಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ಹೋತಿ? ಚೀವರಾನಂ ಏಕಬಹುಭಾವಂ ಸನ್ನಿಹಿತಾಸನ್ನಿಹಿತಭಾವಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ‘ಇಮಂ ಚೀವರ’ನ್ತಿ ವಾ ‘ಇಮಾನಿ ಚೀವರಾನೀ’ತಿ ವಾ ‘ಏತಂ ಚೀವರ’ನ್ತಿ ವಾ ‘ಏತಾನಿ ಚೀವರಾನೀ’ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ‘ತುಯ್ಹಂ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಅಯಮೇಕಾ ಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ. ಏತ್ತಾವತಾ ನಿಧೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ಪನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ವಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸನ್ತಕಂ, ಮಯ್ಹಂ ಸನ್ತಕಾನಿ ಪರಿಭುಞ್ಜ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೩೭೪) ಏವಂ ಪನ ವುತ್ತೇ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತತೋ ಪಭುತಿ ಪರಿಭೋಗಾದಯೋಪಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ಅಪರೋ ನಯೋ, ತಥೇವ ಚೀವರಾನಂ ಏಕಬಹುಭಾವಂ ಸನ್ನಿಹಿತಾಸನ್ನಿಹಿತಭಾವಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸನ್ತಿಕೇ ‘ಇಮಂ ಚೀವರ’ನ್ತಿ ವಾ ‘ಇಮಾನಿ ಚೀವರಾನೀ’ತಿ ವಾ ‘ಏತಂ ಚೀವರ’ನ್ತಿ ವಾ ‘ಏತಾನಿ ಚೀವರಾನೀ’ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸು ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಅತ್ತನಾ ಅಭಿರುಚಿತಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ತಿಸ್ಸಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ, ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ, ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ, ತಿಸ್ಸಾಯ ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಅಪರಾಪಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ. ಏತ್ತಾವತಾ ನಿಧೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪರಿಭೋಗಾದೀಸು ಏಕಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತೇನ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ‘‘ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸನ್ತಕಂ…ಪೇ… ತಿಸ್ಸಾಯ ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ಸನ್ತಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತತೋ ಪಭುತಿ ಪರಿಭೋಗಾದಯೋಪಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ.

ಕಥಂ ಪರಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ಹೋತಿ? ಚೀವರಾನಂ ತಥೇವ ಏಕಬಹುಭಾವಂ ಸನ್ನಿಹಿತಾಸನ್ನಿಹಿತಭಾವಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ‘ಇಮಂ ಚೀವರ’ನ್ತಿ ವಾ ‘ಇಮಾನಿ ಚೀವರಾನೀ’ತಿ ವಾ ‘ಏತಂ ಚೀವರ’ನ್ತಿ ವಾ ‘ಏತಾನಿ ಚೀವರಾನೀ’ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ವಿಕಪ್ಪನತ್ಥಾಯ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತೇನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಕೋ ತೇ ಮಿತ್ತೋ ವಾ ಸನ್ದಿಟ್ಠೋ ವಾ’’ತಿ. ತತೋ ಇತರೇನ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ‘ತಿಸ್ಸೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ವಾ…ಪೇ… ‘ತಿಸ್ಸಾ ಸಾಮಣೇರೀ’ತಿ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಪುನ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ‘‘ಅಹಂ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವಾ…ಪೇ… ‘‘ತಿಸ್ಸಾಯ ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಪರಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ. ಏತ್ತಾವತಾ ನಿಧೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪರಿಭೋಗಾದೀಸು ಏಕಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತೇನ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ದುತಿಯಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತತೋ ಪಭುತಿ ಪರಿಭೋಗಾದಯೋಪಿ ವಟ್ಟನ್ತೀತಿ. ಪತ್ತವಿಕಪ್ಪನಾಯಮ್ಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇತಿ ಇಮಾಸು ದ್ವೀಸು ವಿಕಪ್ಪನಾಸು ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ವಿಕಪ್ಪನಾಯ ಪಞ್ಚಸು ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸು ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಚೀವರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಅಕತಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಂ ವಾ ಯೇನ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ತಸ್ಸ ವಾ ವಿಸ್ಸಾಸೇನ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಉಪನನ್ದಂ ಆರಬ್ಭ ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅನಾಣತ್ತಿಕಂ, ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ತಂ ಪನ ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತಸ್ಸ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಸ್ಸ ವಾ ದುಕ್ಕಟಂ, ತಥಾ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣೇ ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಸಞ್ಞಿಸ್ಸ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ವಾ. ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಸಞ್ಞಿಸ್ಸ ಪನ ವಿಸ್ಸಾಸೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಾಮಂ ವಿಕಪ್ಪಿತಸ್ಸ ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರೋ, ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಚೀವರತಾ, ಪರಿಭೋಗೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಪಠಮಕಥಿನಸದಿಸಾನೇವ, ಇದಂ ಪನ ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯನ್ತಿ.

ವಿಕಪ್ಪನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.