೧೦. ದನ್ತಪೋನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ದಸಮೇ ಅದಿನ್ನನ್ತಿ ಕಾಯೇನ ವಾ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಕಾಯಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ನ ದಿನ್ನಂ, ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ. ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಮ್ಪಿ ಅಜ್ಝೋಹರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಅನ್ತಮಸೋ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕಸನ್ತಕಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣಂ ವುತ್ತವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಹಿ ಯೋ ಕೋಚಿ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅನ್ತಮಸೋ ತಿರಚ್ಛಾನೋಪಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತೋ ಕಾಯಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ದೇತಿ, ತಞ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಸರೀರಾವಯವೇನ ವಾ, ತಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ, ಸಂಹಾರಿಮೇನ ಚ ಅನ್ತಮಸೋ ಮಞ್ಚೇನಾಪಿ, ಧಾರೇತುಂ ಸಮತ್ಥೇನ ಚ ಅನ್ತಮಸೋ ಅತತ್ಥಜಾತಕರುಕ್ಖಪಣ್ಣೇನಾಪಿ, ಸೂಚಿಯಾ ಪರಾಮಟ್ಠಮತ್ತೇನಾಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ, ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ಪಟಿಬದ್ಧಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ನಾಮ ಇಧ ನತ್ಥಿ, ಯಮ್ಪಿ ನತ್ಥುಕರಣಿಯಾ ದಿಯ್ಯಮಾನಂ ನಾಸಿಕಾಯ, ಅಕಲ್ಲಕೋ ವಾ ಮುಖೇನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸಬ್ಬಂ ವಟ್ಟತಿ, ಆಭೋಗಮತ್ತಮೇವ ಹೇತ್ಥ ಪಮಾಣಂ. ಪುಬ್ಬಾಭೋಗೇ ಚ ಸತಿ ಪಚ್ಛಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ದಿನ್ನಮ್ಪಿ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಸತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ಯಮ್ಪಿ ‘‘ಪತ್ತೇನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸೇವ ಹತ್ಥೇ ಪತತಿ, ತಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಅಭಿಹಟಭಾಜನತೋ ಪತಿತರಜಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ತತ್ಥ ಠಿತನಿಸಿನ್ನನಿಪನ್ನಾನಂ ಪವಾರಣಾಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಹತ್ಥಪಾಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಸಚೇ ಪನ ದಾಯಕಪ್ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇಸು ಏಕೋ ಆಕಾಸೇ ಹೋತಿ, ಏಕೋ ಭೂಮಿಯಂ, ಭೂಮಟ್ಠಸ್ಸ ಸೀಸೇನ ಆಕಾಸಟ್ಠಸ್ಸ ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ದಾತುಂ ವಾ ಗಹೇತುಂ ವಾ ಪಸಾರಿತಹತ್ಥಂ ಯಂ ಆಸನ್ನತರಂ ಅಙ್ಗಂ, ತಸ್ಸ ಓರಿಮನ್ತೇನ ಹತ್ಥಪಾಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇಪಿ ಏಕೋ ಕೂಪೇ ಹೋತಿ, ಏಕೋ ಕೂಪತಟೇ, ಏಕೋ ವಾ ರುಕ್ಖೇ, ಏಕೋ ಪಥವಿಯಂ, ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಹತ್ಥಪಾಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಠತ್ವಾ ಸಚೇಪಿ ದ್ವೇ ತಯೋ ವಾ ಸಾಮಣೇರಾ ಯಂ ಮಜ್ಝಿಮೋ ಪುರಿಸೋ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಏವರೂಪಂ ಭಾರಂ ಪವಟ್ಟೇನ್ತಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭೂಮಿಯಂ ಠಪಿತಹತ್ಥಂ ಆರೋಪೇನ್ತಿ, ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಸಾರಿತಹತ್ಥೇ ಏಕದೇಸೇನಾಪಿ ಠಪೇನ್ತಿ, ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ಯಂ ಪನ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ರಜಂ ಪತತಿ, ತಂ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾವ ಭಿಕ್ಖಾ ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಾ. ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ವಿನಯದುಕ್ಕಟಂ, ತಂ ಪನ ಪುನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ದೇಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ವಚನಂ ಅಸ್ಸುತ್ವಾ ವಾ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ವಾ ಭಿಕ್ಖಂ ದೇನ್ತಿಯೇವ, ವಿನಯದುಕ್ಕಟಾ ಮುಚ್ಚತಿ, ಪುನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾ ಭಿಕ್ಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಮಹಾವಾತೋ ತತೋ ತತೋ ರಜಂ ಪಾತೇತಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಹೇತುಂ, ‘‘ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನ ಆಭೋಗಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತಂ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಪುನ ತೇನ ದಿನ್ನಂ ವಾ ತಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಾಸೇನ ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಸ್ಸುಖೇಳಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾದೀಸು ಯಂ ಠಾನತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಹತ್ಥೇ ವಾ ಪತ್ತೇ ವಾ ಪತತಿ, ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಅಙ್ಗಲಗ್ಗಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ. ಪತನ್ತಮ್ಪಿ ವೋಚ್ಛಿನ್ನಞ್ಚೇ ಅನ್ತರಾ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಉಗ್ಗಹಿತಕಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಂ ಪಚ್ಛಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಂ ಪನ ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಾ ಮೂಲಫಲಂ ವಾ ಮಾತಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಛಾಯತ್ಥಾಯ ವಾ ಫಲಿನಿಸಾಖಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತತೋ ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಂ ಪುನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯೋ ಪನ ತತ್ಥ ಜಾತಕಫಲಿನಿಸಾಖಾಯ ವಾ ವಲ್ಲಿಯಾ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಚಾಲೇತಿ. ತಸ್ಸ ತತೋ ಲದ್ಧಂ ಫಲಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ದುರುಪಚಿಣ್ಣದುಕ್ಕಟಞ್ಚ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ತಂ ವಟ್ಟತಿ, ಫಲಿರುಕ್ಖಂ ಪನ ಅಪಸ್ಸಯಿತುಂ ವಾ ಆಲಮ್ಬಿತುಂ ವಾ ವಟ್ಟತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಠಪಿತೇ ಯಂ ಅಞ್ಞಂ ಅಙ್ಕುರಾದಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ ತಂ. ಯಾವ ಹಿ ಹತ್ಥತೋ ಮುತ್ತೇ ನಿರಪೇಕ್ಖೋ ನ ಹೋತಿ, ನಿರಪೇಕ್ಖತಾಯ ವಾ ಹತ್ಥತೋ ನ ಮುಚ್ಚತಿ, ತಾವ ನ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ವಿಜಹತಿ, ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ ವುತ್ತೋ.

ಮುಖದ್ವಾರನ್ತಿ ಗಲನಾಳಿಕಂ. ಮುಖೇನ ವಾ ಹಿ ಪವಿಟ್ಠಂ ಹೋತು, ನಾಸಿಕಾಯ ವಾ, ಗಲೇನ ಅಜ್ಝೋಹರಣೀಯತಾಯ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಂ ಮುಖದ್ವಾರಂ ಪವೇಸಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ಆಹಾರನ್ತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ ವಾ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ವಾ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ವಾ ಯಾವಜೀವಿಕಂ ವಾ. ಸಬ್ಬಞ್ಹೇತಂ ಅಜ್ಝೋಹರಣೀಯತ್ತಾ ‘ಆಹಾರೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಧಞ್ಞಂ ವಾ ಧಞ್ಞಾನುಲೋಮಂ ವಾ ತಾಲನಾಳಿಕೇರಪನಸಲಬುಜಅಲಾಬುಕುಮ್ಭಣ್ಡಪುಸ್ಸಫಲತಿಪುಸಫಲಏಳಾಲುಕಸಙ್ಖಾತಂ ನವವಿಧಂ ಮಹಾಫಲಞ್ಚೇವ ಅಪರಣ್ಣಞ್ಚ, ಯಞ್ಚಞ್ಞಂ ವನಮೂಲಪತ್ತಪುಪ್ಫಫಲಾದಿ ಆಹಾರತ್ಥಂ ಫರತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಯಾವ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಕಾಲೋ, ತಾವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತೋ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ ನಾಮ. ಅಮ್ಬಪಾನಂ ಜಮ್ಬುಪಾನಂ ಚೋಚಪಾನಂ ಮೋಚಪಾನಂ ಮಧುಕಪಾನಂ ಮುದ್ದಿಕಪಾನಂ ಸಾಲೂಕಪಾನಂ ಫಾರುಸಕಪಾನನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಅಟ್ಠ ಪಾನಾನಿ, ಯಾನಿ ಚ ತೇಸಂ ಅನುಲೋಮಾನಿ ವೇತ್ತತಿನ್ತಿಣಿಕಮಾತುಲುಙ್ಗಕಪಿಟ್ಠಕೋಸಮ್ಬಕರಮನ್ದಾದಿಖುದ್ದಕಫಲಪಾನಾನಿ, ಏತಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇಹಿ ಸೀತೋದಕೇನ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಕತಾನಿ ಆದಿಚ್ಚಪಾಕಾನಿ ವಾ ಯಾವ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮಂ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತೋ ಯಾಮಕಾಲಿಕಾನಿ ನಾಮ. ಅವಸೇಸೇಸು ಅನುಞ್ಞಾತಫಲಪತ್ತಪುಪ್ಫರಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಪ್ಪಿಆದೀನಿ ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಸತ್ತಾಹಂ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತೋ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಾನಿ ನಾಮ. ಇದಂ ಪನ ಯಾವಕಾಲಿಕಾದಿತ್ತಯಂ ಕಾಲವಿಮುತ್ತಞ್ಚ ಉದಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಮೂಲಫಲಾಫಲಾದಿ ಯಂ ನೇವ ಖಾದನೀಯತ್ಥಂ ನ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಂ ಫರತಿ, ತಂ ಯಾವಜೀವಂ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತೋ ಯಾವಜೀವಿಕಂ ನಾಮ. ಆಹರೇಯ್ಯಾತಿ ಪವೇಸೇಯ್ಯ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಉದಕದನ್ತಪೋನಾತಿ ಇದಂ ಅನಾಹಾರೇಪಿ ಉದಕೇ ಆಹಾರಸಞ್ಞಾಯ, ದನ್ತಪೋನೇ ಚ ‘‘ಮುಖದ್ವಾರಂ ಆಹಟಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾನಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚವಿನೋದನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಉದಕಞ್ಹಿ ಯಥಾಸುಖಂ ಪಾತುಂ, ದನ್ತಕಟ್ಠಞ್ಚ ದನ್ತಪೋನಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಇದಂ ದ್ವಯಂ ಅವಸೇಸಂ ಅಜ್ಝೋಹರಣತ್ಥಾಯ ಗಣ್ಹತೋ ಗಹಣೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಸಚೇಪಿ ದನ್ತಕಟ್ಠರಸೋ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಪವಿಸತಿ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ.

ವೇಸಾಲಿಯಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಅದಿನ್ನಂ ಆಹಾರಂ ಆಹರಣವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ಉದಕದನ್ತಪೋನಾ’’ತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅನಾಣತ್ತಿಕಂ, ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕೇ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಸಞ್ಞಿನೋ, ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ವಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಸಞ್ಞಿಸ್ಸ, ಉದಕದನ್ತಪೋನೇ, ಚತ್ತಾರಿ ಮಹಾವಿಕಟಾನಿ ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಅಸತಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇ ಸಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಏತ್ಥ ದುಬ್ಬಚೋಪಿ ಅಸಮತ್ಥೋಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ಅಸನ್ತಪಕ್ಖೇಯೇವ ತಿಟ್ಠತಿ, ಛಾರಿಕಾಯ ಅಸತಿ ಸುಕ್ಖದಾರುಂ ಝಾಪೇತ್ವಾ, ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಅಸತಿ ಅಲ್ಲದಾರುಂ ರುಕ್ಖತೋ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾಪಿ ಕಾತುಂ, ಮತ್ತಿಕತ್ಥಾಯ ಚ ಪಥವಿಂ ಖಣಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ಇದಂ ಪನ ಚತುಬ್ಬಿಧಮ್ಪಿ ಮಹಾವಿಕಟಂ ಕಾಲೋದಿಸ್ಸಂ ನಾಮ ಸಪ್ಪದಟ್ಠಕ್ಖಣೇಯೇವ ಸಾಮಂ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಞ್ಞದಾ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕತಾ, ಅನನುಞ್ಞಾತತಾ, ಧೂಮಾದಿಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾಭಾವೋ, ಅಜ್ಝೋಹರಣನ್ತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಏಳಕಲೋಮಸದಿಸಾನೀತಿ.

ದನ್ತಪೋನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಭೋಜನವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.